Hisen Berisha/

Çdo shoqëri demokratike garanton lirinë e shprehjes si një nga liritë themelore të njeriut. Kjo e drejtë mbrohet edhe nga Kushtetuta e Republikës së Kosovës dhe nga instrumentet ndërkombëtare për të drejtat e njeriut që zbatohen drejtpërdrejt në rendin tonë juridik. Megjithatë, asnjë e drejtë kushtetuese nuk është absolute. Liria e shprehjes nuk mund të shndërrohet në mjet për nxitjen e urrejtjes, denigrimin sistematik të vlerave themelore të shtetit apo cenimin e bazës morale mbi të cilën është ndërtuar rendi kushtetues.

Pikërisht për këtë arsye, deklarimet publike që relativizojnë, poshtërojnë ose paraqesin Luftën Çlirimtare të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës si një ndërmarrje pa legjitimitet nuk duhet të trajtohen si polemikë e zakonshme politike apo si debat akademik.

Kur në hapësirën publike përdoret gjuhë vulgare për të fyer UÇK-në dhe për të mohuar rolin e saj në luftën për liri, nuk kemi më të bëjmë me ushtrim të lirë të mendimit, por me sulm ndaj kujtesës historike, dinjitetit kombëtar dhe themeleve mbi të cilat është ngritur Republika e Kosovës.

Deklarata të tilla nuk janë vetëm mendime individuale. Ato prekin drejtpërdrejt dinjitetin e mijëra dëshmorëve, martirëve, invalidëve, veteranëve dhe familjeve që bartën barrën më të rëndë të luftës për liri. Ato cenojnë moralin kombëtar dhe përpiqen të relativizojnë sakrificën që i hapi rrugën ekzistencës së shtetit të Kosovës.

Edhe pse Republika e Kosovës ende nuk ka miratuar një ligj të veçantë për mbrojtjen e vlerave të Luftës Çlirimtare, kjo nuk do të thotë se ato janë pa mbrojtje juridike dhe institucionale. UÇK-ja mbetet vlera më sublime e rezistencës së popullit shqiptar në Kosovë, simboli i sakrificës për liri dhe një nga shtyllat themelore të legjitimitetit historik, politik, moral dhe kushtetues të shtetit tonë.

Republika e Kosovës nuk është produkt i një kompromisi të zakonshëm politik. Ajo është rezultat i së drejtës historike të popullit të Kosovës për vetëvendosje, i Luftës Çlirimtare të UÇK-së, i ndërhyrjes së NATO-s të udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, i administrimit ndërkombëtar dhe i legjitimimit juridik e politik nga bota demokratike.

Këto nuk janë episode të ndara të historisë, ato përbëjnë hallkat e pandashme të procesit të shtetformimit të Republikës së Kosovës.

Për këtë arsye, relativizimi i luftës për liri, mohimi i rolit të UÇK-së dhe denigrimi i procesit të shtetformimit nuk përfaqësojnë rishikim akademik të historisë. Ato prodhojnë pasoja politike, juridike dhe strategjike.

Kur një shtet fillon të rrëzojë vetë bazën morale mbi të cilën është ngritur, ai dobëson edhe pozitën e tij ndërkombëtare dhe u jep argumente atyre që historikisht kanë mohuar të drejtën e popullit të Kosovës për liri, vetëvendosje dhe pavarësi.

Në këtë kuptim, mbrojtja e dinjitetit të Luftës Çlirimtare nuk është çështje nostalgjie dhe as privilegj i një kategorie të caktuar. Ajo është mbrojtje e legjitimitetit historik, moral dhe juridik të Republikës së Kosovës. Nuk mund të kërkosh respekt për shtetin e Kosovës, ndërkohë që toleron fyerjen e luftës që i hapi rrugën ekzistencës së tij.

Prandaj, kjo nuk është më vetëm çështje e debatit historik apo e lirisë së mendimit. Kur në hapësirën publike publikohen deklarime që ofendojnë në mënyrë vulgare Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës dhe mohojnë rolin e saj në luftën për liri, kemi të bëjmë me një fenomen që kërkon reagim institucional. Nëse këto raste kalojnë pa asnjë pasojë, krijohet përshtypja se është e lejueshme të fyhet pa kufi sakrifica mbi të cilën është ndërtuar Republika e Kosovës.

Për këtë arsye, u bëj thirrje Shoqatave të dala nga Lufta e UÇK-së, Organizatës së Veteranëve të Luftës, Shoqatës së Familjeve të Dëshmorëve, Shoqatës së Invalidëve të Luftës dhe të gjitha organizatave që përfaqësojnë kategoritë e luftës, që të ushtrojnë të gjitha mjetet juridike që i njeh ligji. Ato duhet të shqyrtojnë ngritjen e kallëzimeve penale apo padive, në çdo rast kur konsiderojnë se janë cenuar nderi, dinjiteti dhe reputacioni i Luftës Çlirimtare, i pjesëmarrësve të saj dhe i trashëgimisë mbi të cilën është ndërtuar shteti.

Njëkohësisht, i bëj thirrje Prokurorisë së Shtetit që të mos mbetet pasive. Në çdo rast kur deklarimet publike krijojnë dyshime të arsyeshme se mund të përmbushin elementet e ndonjë vepre penale të parashikuar në Kodin Penal të Republikës së Kosovës, qoftë në raport me nxitjen e urrejtjes, përçarjes ose mosdurimit, qoftë në raport me cenimin e rendit kushtetues apo të drejtave të mbrojtura me ligj, Prokuroria duhet të veprojë ex officio, të mbledhë provat, të zhvillojë hetimet dhe, nëse plotësohen kushtet ligjore, të iniciojë procedurat përkatëse.

Askush nuk duhet të jetë mbi ligjin, por po aq askush nuk duhet të ketë të drejtë ta përdorë hapësirën publike për të cenuar pa pasoja themelet mbi të cilat është ndërtuar shteti.

Kjo nuk është mbrojtje e një organizate të së kaluarës. Është mbrojtje e së drejtës së një populli për liri, e sakrificës së mijëra dëshmorëve, martirëve, invalidëve dhe luftëtarëve, e moralit kombëtar dhe e legjitimitetit historik e juridik të Republikës së Kosovës.

Kushtetuta e Republikës së Kosovës e ndërton rendin kushtetues mbi dinjitetin njerëzor, lirinë, barazinë, demokracinë dhe sundimin e ligjit. Po ashtu, ajo mishëron vullnetin e qytetarëve për një shtet të lirë e sovran, i lindur si rezultat i një procesi historik të njohur nga bota demokratike. Për këtë arsye, çdo përpjekje për të denigruar luftën çlirimtare nuk prek vetëm të kaluarën, por cenon edhe bazën morale mbi të cilën mbështetet vetë rendi kushtetues.

Nëse institucionet heshtin përballë përpjekjeve për të relativizuar, mohuar apo përdhosur Luftën Çlirimtare, heshtja rrezikon të shndërrohet në normalizim. Ndërsa normalizimi i mohimit të vlerave themelore nuk dëmton vetëm të kaluarën, ai dobëson të tashmen dhe cenon të ardhmen e Republikës së Kosovës.

Respektimi i lirisë së mendimit nuk nënkupton detyrimin e shtetit për të qëndruar indiferent kur sulmohen themelet morale dhe kushtetuese mbi të cilat ai është ngritur. Përkundrazi, reagimi institucional, në përputhje me Kushtetutën dhe ligjin, nuk është akt hakmarrjeje, por akt i mbrojtjes së rendit juridik, i dinjitetit kombëtar, i kujtesës historike dhe i vetë legjitimitetit të Republikës së Kosovës.

Shteti që nuk mbron vlerat mbi të cilat është themeluar, rrezikon të humbasë jo vetëm kujtesën historike, por edhe forcën morale që garanton të ardhmen e tij.