• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

“Helmimet në Kosovë 1990-1992”

December 11, 2025 by s p

Hazir Mehmeti/

“Për serbët, armiku më i madh është e vërteta, Ajo e rrezikon ekzistencën e tyre” (Leu Freundlich).

Helmimet në Kosovë, krim i pa ndëshkuar

Në Kosovë, etapa më e rëndë ishte fundshekulli i njëzet me sulmet kriminale nga pushtuesi serb nga të gjitha anët dhe me të gjitha mjetet e format. Njëra nga ato forma të ulëta dhe agresive ishte helmimi i fëmijëve shqiptarë disa vite me radhë prej viti 1989 deri në vitin 1995 nga sigurimi ushtarak e policor kriminal serb. Tani kanë kaluar 35 vjet qëkur ky akt gjenocidi ndodhi, por krimi nuk u dënua nga asnjë gjykatë edhe pse pas luftës u krijuan rrethanat për padi ndaj pushtuesit serb. Heshtën qeveritë tona vite me radhë, Heshti dhe prokuroria bashkë me gjykatat e brishta dhe të pa përgatitura. Kjo po i kushton dhe do t’i kushton Kosovës në shumë sfera të jetës, veçan në planin politik të saj në ofrimin e së vërtetës dhe në demaskimin e gënjeshtrave serbe.

Helmimet

U hesht mbledhja e dokumenteve të shumta në Kosovë gjerë në vendet e largëta të kontinentit ku shumë prindër dërguan për shërim fëmijët e tyre të helmuar. Janë të njohura spitalet në Zvicër, Gjermani, Suedi, Austri etj. ku u trajtuan të helmuarit. Shumica e tyre të gjinisë femërore disa prej tyre nuk u shëruan kurrë.

Tani e pesë vite qeveria vendosi të lëvizë drejtë në kërkimin dhe dokumentimin e krimeve të luftës të kryera nga pushtuesi serb, mes tyre krimi i rëndë, helmimet . Në vargun e krimeve të shumta të kryera para dhe gjatë luftës në Kosovë, qeveria bëri hap madhor duke themeluar Instituti i Krimeve të Kryera Gjatë Luftës në Kosovë. Në hapin e parë, u punua në krijimin e mundësive për mbledhjen e materialeve faktike nga qendrat përkatëse siç janë shtëpitë e shëndetit, spitalet, shkollat dhe individë të caktuar dhe qytetarëve të prekur në çfarëdo forme rreth helmimeve.

Argumenti direkt dhe faktik mbetën individët e helmuar, mjek që ndihmuan; profesor e mësues të lidhur direkt në ndihmë nxënësve apo individëve tjerë të helmuar.

Në kuadër të aktivitetit në informimit rreth punës së Institutit (IKKL) në bashkëpunim me Ministrinë e Arsimit Shkencës dhe Teknologjisë, organizuan – Forumin, Zë në Kujtesë- “Helmimet në Kosovë 1990-1992” i cili u mbajt me 26 nëntor në Prishtinë me pjesëmarrjen e aktivistëve të shumtë nga rajone të ndryshme të Kosovës. Ishin të pranishëm Vjosa Osmani, Kryetare e Republikës së Kosovës; Kryeministër në Detyrë, Albin Kurti; Arbërie Nagavci, Ministre në detyrë e MASHTI-it; drejtuesi i Institutit IKKL, Atdhe Hetimi dhe autor librash e dokumentesh rreth helmimeve para tridhjetë e pesë vjetëve.

Pjesëmarrësit vizituan ekspozitën me fotografi e dokumente nga helmimet e nxënësve në vitet ’90 -ta, një episod i dhembshëm nga ajo periudhë. Forcimi i kujtesa është mbrojtje e së vërtetës në vigjilencë dhe shtigje drejtë së ardhmes. Atdhe Hetimi e hapi takimin. Sekuenca nga filmimet e ngjarjeve të helmimeve para 35 viteve e hapën diskutimin në sallën e mbushur me pjesëmarrës.

Vjosa Osmani përshëndeti të pranishmit me fjalë respekti për gjithë ata që ndihmuan në forma të ndryshme fëmijët e helmuar. Albin Kurti, përshëndeti duke falënderuar organizatorët e forumit. “Tani pas Forumit të parë kushtuar ushtarëve të vrarë në armatën famëkeqe jugosllave, po mbajmë forumin e dytë – Zë në Kujtesë kushtuar helmimeve “Helmimit në Kosovë 1990-1992”.

Unë, përjetuesi, autori

Në këtë forum mora pjesë si autor i librit dokumentar, si mësimdhënës gjimnazi ku i përjetova të gjitha ato peripeci që tani kishin mbetur në shirit filmi. Aty takova një kohë, takova ato fytyra të nxënësve të mi, takova britmat e tyre, lotin e nxënësve, lotin e prindërve. Kishte edhe prej tyre që i bartem në krahë të trishtuar nga lufta për jetë. Shumë prej tyre i shkrova në ditarin tim aso kohe. I lexova e rilexova, i rikujtova e i ri përjetova. Qava atëherë, qava dhe tani, por tani më ndryshe. Librin “Pranverë e Helmuar” e mbaja në prehër ashtu siç mbahet me kujdes fëmija në rritën e tij. Gazetarja aty afër pyeti: Jeni ju autori i këtij libri, ku mund ta gjej? Nga ky lexoi kryeministri, apo? Ishte fat që tani librin tim, ditarin tim dhe dokumentet e mia nga koha e përjetimit të helmimeve i kisha arkivuar në Institutin e Kërkimit të Krimeve Gjatë Luftës. Nuk merakosesha, se a do flas apo jo, edhe pse e pritja rastin, bile e ngrita dorën dy herë, por nuk m’ u dha fjala për çka e falënderoj drejtuesin e “vëmendshëm”. Isha i papartishëm dhe i panjohur në atë takim shënjues. Fundi, s’kisha nevojë të flisja, të gjitha i kisha thënë në librin tim Pranverë e Helmuar të cilën e kisha dhuruar aty ku e ka vendin, në arkivin e IKKL-së.

I mësuar me saktësinë Vjenezi, u merakosa për vonesën e takimit prej dyzet minutave. Pritja e pjesëmarrësve derisa të vizitonin ekspozitën u duk e gjatë. Jemi mësuar ne me kohën, nuk na dhimbsët fare, i dhashë veti kurajë, edhe nëse kisha udhëtuar nga Drenica hiq më pak se një orë me veturë. Fitova përshtypje të gabuar, se kishte orkestrim nga drejtuesit në zgjedhësit e atyre që do pyetnin dhe flisnin! Tri herë u citua libri im, edhe nga kryeministri i cili e përfundoi përshëndetje me citate nga libri im dhe pikërisht me zgjedhjen time në mbarim të librit për të cilin punova tridhjetë vjet në dhjetëra biblioteka dhe arkive: Vjenë, Graz, Lublanë, Zagreb, Tiranë, Shkodër, Prishtinë, Shkup, me javë të tëra. Kjo ishte e mjaftueshme në vorbullën e hileve tona në lojën “unë i pari” apo ky nuk është i klanit tonë. Ruana djall nga të ligat tona!

Parathënia / preface/

Në parathënien e katalogut i hartuar nga IKKL, drejtuesi i saj Atdhe Hetemi, përmbledhë një informatë me interes në shqip dhe anglisht për Forumin dhe më gjerë: “Ndërsa spitalet e Kosovës mbusheshin me fëmijë të helmuar dhe prindër të dëshpëruar, institucionet e kohës, nën kontrollin e regjimit serb, mohonin përgjegjësinë dhe pengonin çdo përpjekje për hetime të pavarura.

Fotografitë në këtë katalog janë mbledhur nga studiues, dëshmitarë dhe individë që kanë kontribuar në ruajtjen e kujtesës përmes materialeve të dorëzuara në arkivin e IKKL-së. Secilit prej tyre i është krijuar një fond i veçantë arkivor; ndër ta përmendim Besnik Bardhi, Halim Hyseni, Luljeta Pula, Hazir Mehmeti dhe disa tjerë.” (Atdhe Hetimi, katalogu, nëntor 2025)

Tri ditë pas Sapo u kthyem nga Garana e Kërçova ku u inaugurua monumenti madhështor i Gjegj Kastrioti-Skënderbeu, me gazetarin Rexhep Rifati vendosëm të vizitojmë IKKL- me materiale të reja që kishim nga helmimet e fëmijëve shqiptarë. Një pritje vëllazërore e cila na ngrohu shpresën në ecjen tonë drejtë cakut. Rexha solli materiale të shumta nga puna e tij si gazetar me gjithë ato peripeci që kishte pësuar nga policia pushtuese.

IKKL- duhet mbështetur pa hezituar në punën e tij, Është i yni, e kemi pritur gjatë, më gjatë se sa duhej në liri.

Krimi nuk vjetrohet, por dëshmitarët mund të vjetrohen dhe vdesin, andaj secili qytetar të kryen detyrën e tij atdhetare. Secili fshat të kryen detyrimin e tij në arkivimin e krimeve serbe në njerëz, pronë, objekte kulture, objekte personale nga etnografia, krijimtaria etj. Gama e krimeve serbe është e gjerë e brutale. Ne na duhen muze në çdo fshat, lokalitet ku do ruhen objektet nga etnografia jonë e pasur, objekte tjera të kujtesës familjare. Armiku dogji e rrënoi shkolla, shtëpi, kulla muze, objekte kulti. Armiku u dha zjarrin të gjithave, deshi ta vranë kujtesën shqiptare përgjithmonë bashkë me dëbimin nga Kosova.

IKKL -së suksese në misionin e tij!

Burime:

IKKL- katalog-catalog, Helmimet në Kosovë 1990-1992)

Filmi, -Helmimet, 19.05.1990

Libri, Pranverë e helmuar, Prishtinë, 2020.

Poisoning of Albanian youth of Kosova 1990.

Ugenimemoralis, Heyndrickx, Aubin, UGent 2016.

Filed Under: Rajon

Rikornizimi i Luftës së Trojës: Një luftë e harruar civile pellazge

December 11, 2025 by s p

Cafo Boga/

Prej shekujsh, Lufta e Trojës është rrëfyer si një përplasje dramatike mes dy qytetërimeve kundërshtare—“grekëve” dhe “trojanëve.” Por interpretimet e reja të arkeologjisë, teksteve të lashta dhe gjuhësisë krahasuese zbulojnë një histori shumë më intriguese: lufta mund të mos ketë qenë në fakt një konflikt midis armiqve të huaj, por një përleshje e brendshme mes popujve të afërt nga prejardhja. Me fjalë të tjera, Lufta e Trojës mund të ketë qenë një luftë civile pellazge.

Protagonistët Kryesorë të Luftës së Trojës dhe Prejardhja e Tyre

Heronjtë kryesorë akeas (grekë):

1. Agamemnoni – Komandant i të gjitha forcave greke

2. Menelau – Mbret i Spartës; bashkëshort i Helenës

3. Akili – Luftëtari më i madh grek; udhëheqës i Mirmidonëve

4. Odiseu – Strateg dhe ideatori i Kalit të Trojës

5. Diomedesi – Mbreti i patrembur i Argosit

6. Idomeneu – Komandant veteran nga Kreta

Heronjtë trojanë dhe aleatët kryesorë:

1. Hektori – Mbrojtësi i Trojës; luftëtari më i madh trojan

2. Priami – Mbreti i mençur i Trojës

3. Parisi – Princi që ndezi shkëndijën e luftës

4. Eneasi – I mbijetuari i destinuar për një atdhe të ri

5. Helenusi – Princ dhe profet; sundimtar i ardhshëm i Epirit

6. Sarpedoni – Bir i Zeusit; aleat i fuqishëm likian

Figura që Lidhin Luftën e Trojës me Pellazgët dhe Ilirët:

1. Eneasi – Lidh Trojën me Epirin dhe botën pellazgo-epirote përmes ndalesës së tij në Butrint.

2. Helenusi – Bëhet mbret i Kaonisë, duke vendosur vijimësinë trojane në territorin iliro-epirot.

3. Andromaka – Mbretëreshë e Epirit; nëna e Molosit, paraardhësit të dinastisë molose.

4. Akili – Rrënjët e tij thessale/pellazge e lidhin me popullsitë paragreke të Ballkanit.

5. Neoptolemi (Pirrua) – Themelues i shtëpisë mbretërore epirote; ura lidhëse mes kujtesës trojane dhe trashëgimisë ilire.

Një Prejardhje e Përbashkët në Egjeun dhe Ballkan

Shumë kohë para shfaqjes së Greqisë Klasike, Egjeu dhe Ballkani perëndimor banoheshin nga Pellazgët, një popull i përshkruar nga historianët e lashtë si autoktonët e rajonit. Ata banonin në Thesali, Epir, Iliri, ishujt e Egjeut, Kretë dhe madje edhe në Anatolinë perëndimore—duke përfshirë zonën rreth Trojës.

Në Epokën e Bronzit të Vonë, shumë komunitete me rrënjë pellazge u shndërruan në mbretëritë mikene që Homeri i përshkruan si akeas, danaas dhe argjivë. Ndërsa përtej detit, Troja dhe aleatët e saj lulëzonin brenda një shoqërie të strukturuar ngjashëm, me rite, gjuhë dhe tradita artistike të përbashkëta.

Ajo që shfaqet nuk është pamja e dy qytetërimeve të ndara, por e degëve të së njëjtës vazhdimësi të lashtë kulturore.

Arkeologjia Zbulon Ngjashmëri, Jo Ndarje

Gërmimet nga Mikena deri në Trojë zbulojnë ngjashmëri mbresëlënëse:

– Shpata bronzi identike, veçanërisht tipi Naue II

– Fortifikime dhe struktura citadelash me dizajn të ngjashëm

– Ritet e përbashkëta të varrimit, përfshirë tumulat

– Tradita qeramike pothuajse të padallueshme

Këto paralele vënë në pikëpyetje idenë e kulturave kundërshtare. Përkundrazi, ato tregojnë një botë të formësuar nga kontakte të vazhdueshme dhe trashëgimi e përbashkët—një botë që nuk mund të ndahet lehtë në “grekë” dhe “trojanë.”

Arkivat Hitite: Shtete Rivale, Jo Armiq të Huaj

Regjistrimet e perandorisë Hitite—burimi më i besueshëm për Epokën e Bronzit të Vonë—identifikojnë:

– Ahhiyawa = Akeasit Mikenas

– Wilusa = Troja

Gjuha e këtyre dokumenteve është shumë domethënëse. Ahhiyawa dhe Wilusa trajtohen si fuqi rajonale që veprojnë brenda të njëjtës sferë politike, jo si kombe të largëta apo të huaja. Konfliktet e tyre i ngjajnë rivaliteteve të principatave ballkanike mesjetare ose qytet-shteteve greke të shekujve të mëvonshëm.

Këto prova sugjerojnë se Lufta e Trojës ishte një mosmarrëveshje gjeopolitike brenda një bote të bashkuar kulturore.

Lidhjet Ilire Forcojnë Hipotezën Pellazge

Popullsitë ilire të Ballkanit ruajnë disa nga lidhjet më të forta me antikitetin pellazg.

Gjetjet arkeologjike tregojnë:

– Tradita të ngjashme të aristokracisë luftarake

– Praktika të ngjashme të varrimit

– Emërvende me karakteristika gjuhësore pellazge

– Etnonimin Dardan të përbashkët midis trojanëve dhe ilirëve

Edhe vetë etnonimi “Dardan,” i përdorur si për një grup trojan ashtu edhe për dardanët ilirë, sugjeron lidhje të thella paraardhëse midis Ballkanit dhe Troades. Shkrimtarët e lashtë e kanë vënë re këtë afërsi, dhe arkeologjia moderne e forcon më tej.

Një Luftë Brenda Një Qytetërimi të Vetëm Kulturor

Kur heqim shtesat mitologjike, Lufta e Trojës shfaqet si:

– Një garë për dominim tregtar

– Një konflikt dinastik midis elitave të ndërlidhura

– Një përplasje midis shoqërive të afërta kulturorisht

Akeasit, trojanët, likianët, trakasit, karianët, frigjianët dhe ilirët i përkisnin një bote të përbashkët kulturore me prejardhje pellazge, e cila shtrihej nëpër Egje dhe Ballkanin perëndimor.

Në këtë kontekst, Lufta e Trojës nuk paraqitet si një përplasje midis “nesh dhe tyre,” por si një konflikt brenda një familjeje të vetme të gjerë popujsh.

Pse Ka Rëndësi Ky Interpretim

Rikontekstualizimi i Luftës së Trojës si një luftë civile pellazge:

– Rivendos unitetin historik të botës Egje–Ballkan

– Vendos Ilirinë, Epirin dhe Ballkanin në qendër të historisë së bronzit

– Sfidojnë narrativën e mëvonshme greke që i ndau artificialisht popujt e lashtë

– Ofron një kuptim më të thellë dhe më të nuancuar të qytetërimit të hershëm europian

Përfundim

Lufta e Trojës bëhet shumë më kuptimplotë kur shihet jo si përplasje midis qytetërimeve të ndryshme, por si një konflikt brenda një bote të përbashkët me prejardhje pellazge. Akeasit, trojanët, ilirët, trakasit dhe aleatët anatolianë ndanin themele të përbashkëta kulturore, gjuhësore dhe fetare, të formuara nga mijëvjeçarë ndërveprimi në Ballkan dhe Egje.

E parë nga ky këndvështrim, lufta nuk ishte një përplasje të kundërtash, por një garë brenda një qytetërimi të vetëm kulturor që konkurronte për tregti, pushtet dhe prestigj. Ky rikornizim rivendos vazhdimësinë historike, nxjerr në pah rolin qendror të Ballkanit dhe Anadollisë në historinë e Epokës së Bronzit dhe u ofron lexuesve të sotëm një perspektivë më të pasur e më të saktë mbi një nga legjendat më të qëndrueshme të njerëzimit.

Burime të Përzgjedhura:

Autorë të Lashtësisë:

Homeri – Iliada

Herodoti – Historitë

Straboni – Gjeografia

Arkivat Hitite – Tekstet Ahhiyawa–Wilusa

Studime Moderne:

Eric H. Cline – 1177 BC

Michael Wood – In Search of the Trojan War

Trevor Bryce – The Trojans and Their Neighbours

N.G.L. Hammond – Epirus

J.J. Wilkes – The Illyrians

Filed Under: Fejton

Shqipëria e çudisë letrare…

December 11, 2025 by s p

Behar Gjoka/

Ka edhe një Shqipëria letrare, ku ngjizen andrrat dhe zhgjëndrrat, mjeshtria dhe mllefi, një Shqipëri egërshane dhe lozonjare…Një Shqipëri ku duket sikur ka vetëm shkrimtarë, sikur janë mbaruar lexuesit. Ku ka më bukur se një vend me shkrimtarë! A janë shkrimtar apo mbahen si të tillë? Një dilemë hamletiane, që nuk ka fjalë për të dhënë përgjigjen e duhur…

Jemi në klimën e piedestaleve…Po ngrihen piedestalet, madje janë porositur buste dhe shtatore…Shaka pa kripë, do thotë dikush… E vërteta është më e madhe se unë, se ti, se të gjithë ne. Pas ikjes në amshim të Kadaresë, ka një garë, pa tender, në fillim më e heshtur, tani edhe më uluritëse…Kush do jetë i pari…Shqipëria ka halle të tjera, ama gara për garuesit është jetike, e vlen të hysh, ndonëse duhet të jesh pajosur me shpata dhe helmeta, me thika dhe pisqiolla të kohës, për të sharë sa më shumë, në FB, në portale, në telebingo. Sharësi më i madh ka gjasa të jetë në shtegun e duhur për te merita për ta vënë bustin a shtatoren në piedestal…

Beteja është hapur…Shkruan diçka për të rinjtë, zemërohen të vjetrit…Thua ndonjë fjalë për të vjetrit, lëndohen dhe të shpallin armik të rinjtë. Shkruan për poezinë, të emërtojnë armik prozatorët…Shkruan për të vdekurit, të urrejnë gjithë të gjallët, shkrimtarët…

Në fakt me të vdekurit, ndjehesh më mirë, se atje në parajsë, së paku janë mirënjohës, ose me heshtjen e tyre, ke ndjesinë e tillë…Të gjallët edhe nëse shkruan, mendojnë se e ke për detyrë t’i lexosh, të shkruaç, madje t’i lëvdoç…Ka mbetur në shkruash në qiell…

Shkrova disa fjalë për dëshirën time, jo për debat, sepse kushdo në këto punë ka mendjen e tij…Fillim i fillimit, pasi shkruajmë le të lexojmë njëri-tjetrin, e të mos matemi me hijen e mëngjesit…Letërsia atdheu i lirisë, jo i marrëzisë… Në letërsi secili ka andrrën e vetë, le të fluturojë në hemisferat ku e shpie talenti dhe magjia e fjalës…

Filed Under: ESSE

Kursit i mësimit plotësues të gjuhës shqipe dhe kulturës shqiptare “Sevasti Qiriazi” në Katerini, si kontribut atdhetar në mërgatën shqiptare të Greqisë

December 11, 2025 by s p

Majlinda Lipi/

Si mësuesja e parë dhe e vetme e kursit të mësimit plotësues të gjuhës shqipe dhe kulturës shqiptare “Sevasti Qiriazi” në qytetin e Katerinit, kur zgjodha profesionin e mësueses nuk e kisha menduar kurrë se do kisha punën më të bukur për një mësues,t`u mësojë fëmijëve në mërgim gjuhën e nënës. Jam lindur dhe rritur në qytetin ku u lindën serenatat, në Korçë. Në një qytet në formë zemre, ku kitarat netëve marrohen (ashtu siç e përshkruan edhe poeti i madh korçar S.Rusi.

Lojrat e fëmijërisë në rrugicat me kalldrëm, vitet e bukura të adoleshencës , edhe studimet e mia janë të lidhura ngushtë me qytetin e kulturës dhe të dijes.

Kam mbaruar studimet e larta për Gjuhë – Letërsi në Fakultetin e Mësuesisë në Universitetin “Fan S. Noli” në Korçë. Jam diplomuar në Master në Mësimdhënie po në Universitetin e Korçës. Gjithashtu, pa u shkëputur nga mësimdhënia të cilën e adhuroj, kam mbaruar studimet në Institutin e Formimit Profesional, dega Parashkollor në qytetin e Katerinit, ku jetoj prej shumë vitesh.

Kam mbrojtur gjuhën greke në universitetin “Aristoteli” në Selanik dhe jam anëtare e Klubit të Shkrimtareve (femra) në qytetin e Katerinit që nga dita e krijimit të tij.

Pjesë e trajnimeve të ndryshme në shtetin grek, që përqëndrohen në studimin e aspekteve psikologjike të procesit edukativ e arsimor në institucionet shkollore, në vlerësimin dhe trajtimin e fëmijëve me nevoja të veçanta në arsimin parauniversitar dhe veçanërisht në integrimin e fëmijëve me aftësi të kufizuara në shkolla .

Kam marrë pjesë në seminare të shumta të organizuara për dygjuhësinë, metodologjinë dhe teknikat bashkëkohore të mësimdhënies së gjuhës shqipe dhe kulturës shqiptare në diasporë.

Anëtare e Lidhjes së Mësuesve Shqiptarë në Greqi që nga viti 2017, prej vitesh anëtare e Këshillit Drejtues dhe që prej vitit 2022 vazhdoj të jem anëtare e kryesisë dhe zëdhënëse shtypi e LMSHG-së.

Mësuese e certifikuar në regjistrin shtetëror të mësuesve të Diasporës,miratuar nga Ministria e Diasporës së Shqipërisë dhe pjesë e projektit “Mësues për Greqinë”.

Gjuha shqipe si formë e identitetit kombëtar

“Shqiptarët duhet të kenë si qëllim ruajtjen e gjuhës shqipe, që është edhe themel i godinës sonë shtetërore. Sa më i fortë që të jetë themeli, aq më shumë qëndron godina. Humbja e gjuhës vë në pikëpyetje edhe identitetin kombëtar”. Janë këto disa nga fjalët e profesorit tim të dikurshëm që nuk i kam harruar kurrë dhe sot që jam në mërgim mendoj se janë më të vlefshme se kurrë.

Rëndësia e mësimit të gjuhës shqipe është jo vetëm e madhe, por e domosdoshme për të gjithë shqiptarët kudo që jemi, sepse jo vetëm pasurohemi me dijet dhe shprehjet e bukurise së gjuhës shqipe, por edhe e lartësojmë nivelin kulturor e njëkohësisht i mbrojmë dhe i forcojmë rrënjët e krenarinë e qenësisë shqiptare.

Për të inkurajuar mësimin e gjuhës shqipe tek fëmijët e diasporës, të gjithë bashkë ne mësues, prindër e të afërm duhet të përpiqemi të zgjojmë interesin për gjuhën shqipe. Të synojmë ruajtjen e identitetin kombëtar, përçimin e vlerave tona kombëtare tek fëmijët.

Historiku i kursit shqip

Kursi i mësimit plotësues të gjuhës shqipe dhe kultures shqiptare “Sevasti Qiriazi”, në qytetin e Katerinit (Greqi) funksionon prej 7 vjetësh dhe për herë të parë në këtë qytet. Është një nga kurset e shumta që mësuesit anëtarë të Lidhjes së Mësuesve Shqiptarë në Greqi kanë hapur për t`u krijuar mundësinë fëmijëve të emigrantëve shqiptarë mësimin falas të gjuhës shqipe.

Mësimi zhvillohet online në fundjavë me fëmijë të moshës nga 6 deri në 12 vjet. Janë kryesisht fëmijë që i përkasin brezit të tretë të emigrantëve. Duke qenë se fëmijët i përkasin moshave të ndryshme edhe zhvillimi i mësimit ka vështirësitë e veta.

Ajo që doja unë të theksoja është fakti që, pavarësisht moshës të gjithë fëmijët e njohin pak ose aspak gjuhën shqipe.

1-Pra, për të gjithë fëmijët ne synojmë njohjen sa më të mirë të tingujve, të shkronjave dhe një artikulim sa më të pastër të tyre.

2-Synojmë që fëmijët të kenë aftësinë që të shkruajnë dhe të flasin bukur gjuhën shqipe.

3-Synojmë që të zhvillojmë tek fëmija kompetencën e të shprehurit dhe të komunikimit në gjuhën shqipe.

4-Synojmë gjithashtu që të ruajmë dhe të zhvillojmë identitetin kombëtar, përçimin e vlerave tona kombëtare tek fëmijët.

Por si realizohet kjo?

Është vetë mësuesi ai që duke u bazuar tek nxënësi, mundohet të bëjë një gërshetim, një ndërthurje të lojës me detyrën. Është mësuesi arkitekti i orës së mësimit, është ai piktori që i jep ngjyra tablosë së tij për ta bërë sa më të bukur, sa më tërheqëse për nxënësin.

Mësuesi mundohet ta bëjë orën e mësimit sa më produktive, sa më argëtuese, që të mbledhë tek zgjoi bletët e vogla.

Edhe pse mësimi zhvillohet online, nxënësit e kursit të mësimit plotësues të gjuhës shqipe “Sevasti Qiriazi”, Katerini, janë pjesëmarrës në të gjitha aktivitetet festive që janë zhvilluar online nga LMSHG-ja. Kanë qenë përkrah moshatarëve të tyre nga të gjitha qytetet e Greqisë duke recituar e kënduar në gjuhën shqipe. Festa e 7-Marsit Ditës së Mësuesit, festat e 28-29 Nëntorit, festa e Ditës së Gjuhës Amtare ka bërë bashkë dhe në një zë të gjithë bijtë e vegjël të shqipes.

Gjithashtu në orën e mësimit ne jemi përpjekur të zhvillojmë aktivitete dhe projekte të ndryshme . Këtë e kemi realizuar në dy mënyra: duke përfshirë nxënësit e të gjitha grupeve, ose duke realizuar projekte vetëm me nxënësit më të rritur të cilët kanë një nivel më të lartë të kuptuari dhe të shprehuri të gjuhës shqipe.

Përgjatë viteve aktivitetet kanë qenë të shumta, por po përmend vetëm aktivitetet dhe projektet e këtij viti shkollor, të cilat kanë qenë të veçanta për nxënësit .

Javën e fundit të muajit tetor ndjemë aromën e letërsisë shqipe në një udhëtim përmes punimeve të nxënësve, të cilat sollën në jetë bukurinë e fjalës dhe artit.

“Tetori – Muaji i Letërsisë” ishte tema e projektit që nxënësit e rritur të kursit kishin përgatitur me kujdes të veçantë. Zgjodhëm të punonim së bashku antologjinë me pjesë të zgjedhura “Shko dallëndyshe”, pjesë e paketës “Gjuha shqipe dhe kultura shqiptare ”, niveli 1 .

Fëmijët me shumë dëshirë përzgjodhën secili nga një poezi prej librit duke krijuar një punim të veçantë , të bukur e plot me ngjyra. Kënaqësia më e madhe për mua si mësuese, ishte dëshira dhe përgatitja e një punimi të thjeshtë nga duart e fëmijëve më të vegjël , të cilët bashkë me motrat dhe vëllezërit e tyre më të rritur sollën mesazhe të bukura nga kjo antologji si: “Leximi na ndihmon të rritemi, të mësojmë dhe të ëndërrojmë më shumë”!

Në javën e Kongresit të Manastirit me nxënësit e rritur folëm për Muzeun Kombëtar të Arsimit në Korçë. U njohëm me pamje nga mjediset e brendshme të këtij monumenti të rëndësishëm të trashëgimisë sonë kulturore. Gjithashtu folëm për mësuesit që çelën Mësonjëtoren e Parë Shqipe më 7 Mars të vitit 1887.

Duke i kushtuar rëndësi të veçantë figurës së mësuesit, si përhapës i dritës dhe diturisë, nxënësit u njohën me mësuesen që çeli Shkollën e Vashave në vitin 1990. Emri i saj është mjaft i njohur dhe i rëndësishëm për nxënësit tanë.

Kursi ynë mban emrin e një prej figurave më të shquara të Rilindjes Kombëtare, të Sevasti Qiriazit, mësueses së parë shqiptare. Nxënësit u njohën me jetën dhe veprimtarinë e saj. Mësimi u shoqërua me materiale të ndryshme të përgatitura për Muzeun Kombëtar të Arsimit, për mësuesen e parë të vashave Sevasti Qiriazin dhe me ese të nxënësve të titulluara “Mësuesja ime”.

Në fund të orës së mësimit nxënës që e kishin vizituar Muzeun Kombëtar të Arsimit në Korçë treguan përshtypjet e tyre dhe të gjithë së bashku ndoqëm filmin artistik shqiptar”Mësonjëtorja”.

Nxënësit e rritur, u njohën me figura të rëndësishme pjesëmarrëse në Kongres, me idetë dhe përfundimet që nxori Kongresi i Manastirit:

Përcaktimin e alfabetit të gjuhës shqipe.

“Të drejtat tona”, ishte tema e projektit që zhvilluam ditën e shtunë me të gjithë nxënësit e kursit .

Mësimi pati në qendër 20 Nëntorin – Ditën Botërore të të Drejtave të Fëmijëve, ku ndër të tjera nxënësit u njohën edhe me Konventën e Fëmijëve. Zhvilluam lojëra të ndryshme si loja: ” E drejtë apo shkelje” dhe ndoqëm video të cilat i njohën nxënësit me të drejtat dhe detyrat e tyre. Gjithashtu fëmijët prezantuan punimet dhe vizatimet që kishin përgatitur dhe në të njëjtën kohë lexuan disa nga të drejtat e fëmijëve që kishin shkruar.

Gëzuar festat Shqipëri! Kështu titulluam aktivitetin e organizuar në kuadër të festave tona kombëtare.

Festuam të gjithë së bashku veshur me ngjyrat e flamurit shqiptar, vizatuam, recituam dhe kënduam për Shqipërinë tonë të dashur.

Ne jemi të gjithë të barabartë!

Kjo ishte tema e projektit që zhvilluam me nxënësit e rritur të kursit të gjuhës shqipe “Sevasti Qiriazi”, Katerini, zhvilluar në kuader të 3 Dhjetorit – Ditës Botërore të Njerëzve me Aftësi Ndryshe.

Përgjegjësia jonë si njerëz është të japim dashuri, mirësi dhe mbështetje aty ku duhet.

Humaniteti është një vlerë që lind në zemër dhe rritet sa herë që ne bëjmë mirë.

Humaniteti na pasuron shpirtin dhe na bën më të ndjeshëm, më solidarë dhe më njerëzorë.

Prandaj, ne si mësimdhënës nuk duhet të japim vetëm dije, por duhet t’i edukojmë nxënësit të jenë edhe humanë.

Humanizmi na bashkon, na mëson të vlerësojmë tjetrin dhe krijon një shoqëri më të ndjeshme e më të drejtë.

Secili prej nxënësve krijoi një poster plot mesazhe, ku shprehu mendimet e tij dhe mbështetjen ndaj personave me aftësi të kufizuara.

Kjo ditë u shndërrua në një mësim të fortë njerëzor:

Të jemi më pranë njëri-tjetrit, të shohim përtej vështirësive dhe të besojmë se çdo hap i vogël sjell shpresë.

T’i mësojmë fëmijët të jenë njerëzorë!

Filed Under: Interviste

Sounds of Albania…

December 10, 2025 by s p

Sounds of Albania…

Filed Under: Fejton

  • « Previous Page
  • 1
  • …
  • 63
  • 64
  • 65
  • 66
  • 67
  • …
  • 2826
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • Çfarë është një peizazh tingullor?
  • Populli dhe trojet shqiptare në gjeopolitikën e re euro-atlantike
  • Analizë strukturore e sovranitetit, krizës së konsolidimit shtetëror dhe implikimeve gjeopolitike
  • Arti popullor në kryeqytet si ajerngopja në malet e larta
  • “Pjesëmarrja në Bordin e Paqes, vlerësim dhe pëgjegjësi e shtuar për RSh”
  • 106 VITE NGA KONGRESI KOMBËTAR I LUSHNJES-THEMELI I PARLAMENTARIZMIT DHE VETËQEVERISJES SË PLOTË TË SHTETIT SHQIPTAR
  • Grenlanda “Molla” e Shekullit 21
  • Ne nuk harrojmë!
  • NË 20 VJETORIN E KALIMIT NË PËRJETËSI, NDERIM DHE MIRËNJOHJE PRESIDENTIT HISTORIK TË KOSOVËS DR. IBRAHIM RUGOVA
  • Pjesëmarrja dhe rezultatet e nxënësve nga Kosova në Neo Science Olympiad 2026 – Orlando, SHBA
  • IKJA E KORIFEUT APO BORXHI NDAJ NJI FJALE PER ISMET UKE BERISHEN
  • Dr. Ibrahim Rugova, emri që nuk shuhet
  • ROMANI “NISHANI”, NJË HISTORI TRONDITËSE
  • “Amerika nën akull: Vorteksi Polar shkakton kaos 100 makina palë në Michigan”
  • Diaspora shqiptare e Kosovës – Gjuha si vijë mbrojtjeje

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT