• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Dështimi i Gjukanoviqit dhe paqartësitë për bashkëpunimin e opozitës së deritashme

August 31, 2020 by dgreca

Presidenti malazez, Millo Gjukanoviq dhe Partia e tij Demokratike e Socialistëve (DPS) shënuan dështim në zgjedhjet parlamentare të së dielës (30 gusht), shkruajnë mediat ndërkombëtare.

Por, sipas tyre, mbetet e paqartë se si do të bashkëpunojnë tre partitë opozitare – të cilat duket se kanë fituar një shumicë së bashku – por programet e të cilave ndryshojnë dukshëm – duke nisur nga mbrojtja e lidhjeve më të ngushta me Rusinë e deri te përpjekja për anëtarësim në Bashkimin Evropian.

DPS-ja pro-perëndimore mund të rrëzohet nga pushteti pas tre dekadash, pas zgjedhjeve me rezultat të ngushtë, që i dhanë një përparësi të vogël kampit të opozitës, shkruan agjencia France-Presse (AFP).

Sipas këtij mediumi, nëse rivali kryesor i DPS-së, blloku pro-serb, bashkohet me dy listat tjera të opozitës, mund të çojë në rrëzimin e DPS-së nga pushteti, që do të shënonte një tërmet politik në Mal të Zi.

Që nga shpërbërja e Jugosllavisë, DPS kurrë nuk i ka humbur zgjedhjet, por, sipas AFP, këtë vit kjo parti u sfidua fuqishëm nga e djathta e mbështetur edhe nga kampi pro-serb, i cili dëshiron lidhje më të ngushta me Beogradin dhe Moskën.

AFP thekson se një rezultat të dobët të DPS-së, analistët ia atribuojnë përplasjeve me Kishën Ortodokse Serbe, e cila për muaj të tërë ka mbizotëruar debatin politik në këtë vend.LEXONI EDHE KËTË:Rezultatet paraprake: Garë e ngushtë në Mal të Zi

Rezultatet e zgjedhjeve janë një dështim i madh për DPS-në, e cila ka qenë në pushtet për tre dekada, si dhe Gjukanoviqin, i cili e drejtoi vendin përgjat shpërbërjes së dhunshme të ish-Jugosllavisë, shkëputjes nga Serbia më 2006 dhe anëtarësimit në NATO më 2017, shkruan agjencia Reuters.

Qeveria pro-serbe mund ta afrojë vendin më pranë Serbisë dhe Rusisë, por nuk pritet që ta largojë atë nga NATO-ja ose të heqë dorë nga planet për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian, thekson Reuters.

Liderët e opozitës dhe drejtuesit e organizatave për demokraci dhe të drejtat e njeriut, shkruan Reuters, kanë akuzuar prej kohësh Gjukanoviqin dhe PDS-në se po drejtojnë Malin e Zi si një feud të tyre korruptiv përmes lidhjeve me krimin e organizuar.

“Çdo qeveri e ardhshme do të duhet të angazhohet për të zgjidhur situatën e rënies ekonomike që filloi në vitin 2019, e cila më pas u përkeqësua nga pandemia e koronavirusit, që përfshiu të ardhurat e turizmit”.

Të dhënat e zgjedhjeve ende mund të çojnë në rezultate të ndryshme, por, secila prej tyre është një goditje për Gjukanoviqin, vlerëson BBC në një analizë.

Vendimi i Gjukanoviçit për të hyrë në një konflikt me Kishën Ortodokse Serbe u dha kundërshtarëve të tij një mundësi për të deklaruar se ata kanë Zotin në anën e tyre, thekson shërbimi publik britanik.

Përfshirja e kishës ka inkurajuar pjesëmarrjen më të madhe në zgjedhje, dhe shumë votues duket se kanë dëgjuar këshillat e priftërinjve për të votuar kundërshtarët e qeverisë, situatë kjo, që sipas BBC-së, ka krijuar mundësinë për një ndryshim të parë të qeverisë në Mal të Zi.

Sidoqoftë, do të ketë shqetësime për shkak të elementëve pro-rusë, dhe nacionalistë serbë midis partive opozitare nëse arrijnë të formojnë një qeveri koalicioni, shkruan BBC, duke shtuar se një ndryshim i qeverisë pas gati 30 vjetësh do të dërgonte një mesazh botës për Malin e Zi.

Në anën tjetër, Bloomberg raporton se nga burime të afërta, nuk është sqaruar se kush do të udhëheqë qeverinë e ardhshme në vendin që është e përfshirë në luftën për ndikim në Ballkan midis, mes Bashkimit Evropian dhe NATO-s, nga njëra anë, dhe nga ana tjetër, Rusisë dhe aleatëve të saj.

Sipas parashikimeve fillestare, të tre partitë e opozitës mund të marrin së bashku 41 nga 81 vendet në parlament, por, thekson Bloomberg, mbetet për tu parë nëse ata do të jenë në gjendje të bien dakord për një qeveri të përbashkët, siç ishte premtuar, duke pasur parasysh programet e tyre të kundërta.(Kortezi-Evropa e Lire)

Filed Under: Analiza Tagged With: Dështimi i Gjukanoviqit

LEGJITIMITETI, NGA PRESIDENCA NE MONARKI VITET 1925-1928

August 31, 2020 by dgreca

NGA MUHARREM XHYDOLLARI-UDENISHTI-

Shqiperia ne kalimin e sistemit monarki ne vitin 1928, nga sistemi republike qe ishte shpallur me 21 Janar te vitit 1925. Sistemi monarki ishte me I pranushem per Shqipetaret sepse ajo ishte me afer tradicionales. Per kete ndryshim nje perkrahje te madhe ia dha politikes Shqipetare nje nga figurat prestigjose Shqipetare per kohen sic ishte Faik Bej Konica. Per me teper Faik Beu I vinte rendesi njeriut qe do te perfaqesonte systemin, qofte republike apo monarki dhe thoshte: ka republike te mire dhe republike te keqe po ashtu dhe per monarkine. Faiku I bente nje vlersim fare te vecante Ahmet Zogut, qe simbas tije per kohen nuk do ta zvendesonte me nje tjater. Duke patur parasysh realitetin Shqipetar ne vitin 1925 Ahmet Zogu shpalli systemin e qeverimit republike, por duke pare dhe zhvillimet nderkombetare te kohes dhe se Shqiperia sapo kishte dale nga nje revolutsion I majte. Keshtu, qe ai do te kuptoheshe se nuk ishte nje konservator me interesa personale. 

Historianet duhet te vlersojne dhe nje arsye tjater, se shpallja e republikes kishte per qellim ti hiqte legjitimitetin princit Gjerman Vilhelm Vid I cili ende nuk e kishte abdikuar te drejten e fronit princor ne Shqiperi. Shpallia e republikes ishte sistem qe nuk jepte stabilitet per shtetin Shqipetar te sapo formuar. Klases politike Shqipetare per te kthyer sistemin e qeverrisjes ne monarki. I duheshin veprime shume te ngadalta dhe teper te matura. Duhet te punonin qe fuqite e medha ta miratonin kete ndryshim per arsye te forta qe do tu paraqiteshin nga Shqipetaret, se shtetet e tjera kane nje te drejte te pa mohueshme per ta njohur ose jo ndryshimin. Qe Shqiperia te kthehej ne mbreteri perkrahjen me te madhe ja dha Italia. Italia neperermjet mediave luajti nje rroj kryesor me bindjen e kancelarive Evopriane si dhe ne opinionin public Evropian per vendosjen e monarkise ne Shqiperi. Rol te rendesishem per mbretesine dhe Ahmet Zogun mbret e dha edhe media Shqipetare e cila interpretonte se mbreteria edhe mbreti do te arrinin plotesisht bashkimin kombetar dhe do te zhvillonin qyteterimin e Shqipetareve. Ne vazhdim te kesaj nisme Zogu ne detyren e presidentit u mundua te bindete diplomacine Angleze se mbreteria ishte e domosdoshme per Shqiperine mbasi republika nuk garantonte sigurine e duhur per nje shtet te ri I cili sapo kishte dale nga trazirat. Kurura e mbretit do te formonte nje autoritet te perhershem mbi konfliktet personale te klaneve politike Shqipetare . Mbeshtetjen politike qe dha Evropa do ta faktojne edhe perfaqesite e huaja ne Shqiperi. Gazetat Shqipetare shkruanin; se forma e qeverimit republike doli e pa pajtushme me nevojat esenciale te vendit dhe ka veshtirsuaj situaten e brendeshme dhe ate te jashteme.

Mbreti eshte I trashiguar shkruanin gazetat, kurse presidenti zgjidhet per nje kohe te caktuar, po nese eshte e mundur ne republikar e perparuara te cilat kane shume njerez te zote, kjo eshte e zorshme per Shqiperine. Mbreteria krijon kushte qe punen ta marin meritokratet. Anglia ishte skeptike per kete ndryshim sepse e dinte shume mire mosbindjen e barjaktareve te veriut, dhe se mund te shkaktoheshin shqetesime edhe jashte kufinjeve te Shqiperise. Ahmet Zogu I bindi diplomatet e Anglise ne Tirene se kishte mare pergjigjje dashamirese dhe nga fuqi te tjera Evopriane, si dhe nga Greqia fqinje. Londra kryesisht nen ndikimin e Italise e pranoj kete ndryshim ligjor. Qeveria Jugoslave thoshte se nuk ishte vene ne djeni te ndryshimeve ligjore ne Shqiperi por se qendrimi I saj nuk qe te ishte ndryshe nga qeverite e tjera. Nje diplomat I shtetit fqinj deklaronte: ky ndryshim ne Shqiperi nuk behet si sukses I nje personi por per zhvillimin e ketij shteti te vogel qe do te garantonte pavarsine dhe te kishte perparim ne ekonomi dhe ne kulture. Rendesi mori dhe njohja e popullit me ndryshimin e forms te regjimit. Prefekturat, nenprefekturat dhe komunat derguan telegrame urimi dhe miratimi per vendosjen e Ahmet Zogut ne fronin mbreteror, si I vetmi personalitet qe kishte dhene shumecka per kombin. Miratim te vecante I dhane dhe mitingjet qe u mbajten ne mbare vendin. E vecanta ka qene se ne keto mitingje pjesemarese ishin grate dhe vajzat Shqipetare, qe deri atehere nuk u njiheshe kjo e drejte. Parlamenti Shqipetar ligjerisht nuk mund ta bente kete ndryshim por ai u shperbe dhe vendin e tije do ta zinte nje asamble kushtetuese e cila do te kishte kompetencat per ndryshimin ligjor. Diplomatet e huaj ne Tirene do ua interpretonin vendeve te tyre entuziazmin qe  kishte treguar populli Shqipetar per vendosjen e nje dinastie vendase. Asamble kerkoj te zbatohej vendimi popullor. Mitingjet, parakalimen por dhe broshura qe hidheshin nga fluturimet ajrore kerkonin vendosjen e Ahmet Zogut ne fronin mbreteror, dhe dita 1 Shtator 1928 te shpalleshe feste zyrtare. Domethenese do te ishte dhe betimi I mbretit Zogu I pare mbi Biblen dhe Kuranin, se do te ishte besnik I interesave te atdheut, ruajtesi I interesave kombetare duke u bazuar ligjeve dhe duke mbajtur parasysh vullnetin e popullit. 

I pari shtet qe e njohu mbreterine Shqipetare ishte shteti Italian, pastaj Greqija dhe Hungaria. Me 14 Shtator telegrafon presidenti I Sh.B.A, ku uron mbretin dhe popullin Shqipetar qe te kishin ecuri te me tejshme ne perparimin dhe lumturine e tyre. Fill mbas njohjet te Sh.B.A u reshtuan Jugoslavia, France dhe shume vende te tjera. Mbreti Zogu I pare kuroren e vuri ne keshtjellen e Krujes. Jo vetem se u kurorezua ne Kruje por dhe vuri perkrenaren origjinale te Skenderbeut e cila ne ate kohe ndodhej ne muzeun e Vienes dhe e kishin sjelle kete symbol vetem per kete rast. Mbreti Shqipetareve Zogu I pare, beri ceshte e mundur, qe qeveria Austriake ti dorezonte qeverise Shqipetare perkrenaren e Skenderbeut, sepse ajo I perkiste vetem Shqipetareve dhe Shqiperise. Austria nuk pranoj asnje oferte te paraqitur ng apala Shqipetare. Ashtu si edhe sot.

Filed Under: Analiza Tagged With: Legjimiteti, Muharrem Xhydellari Udenishti, Presidenca ne Monarki

BASHKËPUNIMI ME PUSHTUESIN DHE SHTREMBËRIMET HISTORIKE JANË FATËKEQËSI NË PUKË DHE KUDO

August 31, 2020 by dgreca

STUDIM- “ATA QË KRIJOJNË PROBLEMET NUK  MUND TI ZGJIDHIN ATO”  SHKRUAN:GJELOSH NIKOLLA-                          

Duke ç’fletuar dhe lexuar me vëmendjë shkrimet për ngjarjët historike të popullit të  trevës së Pukës nga hulumtuesit e saj  të bije në sy fshehja, heshtja dhe deformimi i fakteve historike të luftës së lavdishme të këtij populli fisnik, trim dhe liridashës. Duke lexuar dhe studiuar shumë historianë, albanolgë, etnologë, arkeolgë etj., vëndas dhe të huaj si Edith Durham, Domeniko Passi (Ded Pasi) Franc Baron Nopça, At.Giuseppe (Zef) Valentini, Fulvio Kordinjano, Peter Bartli, Antonio Baldaci, Franz Seiner, A. Degrand, Jastrebov, Dr.Jur. Johan Georg von Hahn, Prof. Dr.Karl Patsch, Robert  Elsie, Ami Boue, Dr. Milan Shuflaj, Lovro Mihaçeviç, Kamilio Libardi, Carleton S. Coon (Amerikan), Theodhor Ippen, Jacques Bourcart, Aleksandër Stipçeviq, Roberto Moroco dela Roka, vllezërit Gjergj e Frang Bardhi, Gjergj Theodhori (peshkopi i Zadrimës) Kolë Luka, Selami Pulaha, Injac Zamputi, Rrok Zojzi, Prof.Dr.Sahit Canhasi, Prof. Dr. Fejaz Drançolli, Prof.Dr. Ak. Mark Tirta, Dr.Prof.As. Shefqet Hoxha, Mr.Sc.Avdul Hoxha dhe Rexhep Maksutaj, Karl dhe Gasper Gurakuqi, Dr.Tonin Çobani, Kahreman Ulqini, Apollon Baçe, Lazër Papajani, Bep Jubani, Damian Komata, Aristotel Koka, Ruzhdi Mata, At Gjon Karma si dhe i pa zevendësueshmi At. Shtjefën Gjeçovi (Prënd Gjeçi) etj, që kanë vizituar trevën e Pukës madje disa prej tyre kanë jetuar në fshatrat e rrethit tonë.  Studimet e këtyre autorëve janë të njohura dhe të mirë pritura nga studius vendas dhe të huaj etj. (Pra janë të pranuara nga akademitë e shkencave europiane, Akademia e Shkencave të Shqipërisë si dhe nga Akademia e Shkencave të Kosovës). Në hyrjë të ketij shkrimi dua të përmend se: “Në luftën e Midhës, në atë sulm u vra Jak Marka Ndreca i Qelzës. Jaku kishte arritë deri afër tabeve të ushtrisë, ku mbeti i vrarë.Turqit mbrritën me dalë e me ja pre kryet e me ja marrë në istikamin e tyre. Pak më larg u vra dhe shoqi i tij prej Qelzë Mhill Marashi” (Xhemal Meçi,Fundi i Sundimit Turk në Pukë; Në kuadrin e 100-vjetorit të Pavarësisë së Atdheut, Gazeta Veterani 1-15 nëntor 2012, fq. 6). Si nën titull ky shkrim ka: “Asht një mëkat i madh me lanë në heshtje gjakun e të rënëve për atdhe  (Mark Frrok Bajraktari, emigrant politik në KANADA). Ne jo vetëm që heshtëm për gjakun e tyrë, por i vramë për së dyti atje në varr sepse ata individ të veçantë që informuan dhe ndihmuan direkt ushtrinë turke me pjesëmarrjen e tyrë kundër kryengritësve sot janë të dekoruar më “Medaljën e Patriotit” nga Presidiumi i Kuvendit Popullor, sigurisht të propozuar nga instancat e pushtetit lokal, kurse Jak Marka Ndreca që u vra për liri, i prenë dhe kokën,  ky nuk e “MERITONTE  DEKORIMIN”?!. Malsorët shqiptarë nuk e kanë në traditë një makabritet të tillë, pra kjo është kultura e pushtuesit dhe atyre  që bashkëpunojnë më të.  Po Dom Gaspër Thaçi që ishte inspiruesi, organizatori dhe komandanti i kryengritjes kundër pushtuesit turk, ku dhe financoj ekonomikisht për luftën, po ky patriot nuk e meritonte të kishte një objekt përkujtimor për të, në qytetin e Pukës?! Po, Dom Ndre Mjeda, poeti ynë kombëtar ndër brezat e fundit te Rilindasve i cili në Tiranë e gjetkë mbajnë emrin e tij  shkolla e rrugë, ne Pukë në vend origjinën e tij, por edhe si kontribues i hapjës se shkollës se parë shqipe ne Pukë , asaj në Iballe, por dhe shkollave te tjera në shqipëri, pse nuk e ka një shkollë apo një institucion tjetër publiko-shoqëror emerin e tij?. Po, At Shtjefën Gjeçovi si patriot (pjesëmarres në luftën e Vlorës në vitin 1920 ku dhe u plagos), shkrimtar, etnolog dhe arkeolog, përkthyes, klerik, dramaturg, mësues i popullit, përhapës i arsimit shqip, etj.,  i vlerësuar në nivel kombëtar dhe ndërkombëtar nuk e meritonte emrin e tij të paktën një shkollë në bashkinë e Pukës në një kohë që emri i një mesuesi të thjeshtë  (pa e nënvlerësuar askënd) dhe që 90% e popullit të rrethit të Pukës nuk e njohin këtë njeri, por 2 (dy) shkolla kanë emrin e tij ne bashkinë e Pukës, që të duket si mbivendosje prone. Edhe diktatori komunist Enver Hoxha për Gjeçovin ka thënë: “Ka qënë frat, por patriot” (Akademia e Shkencave e R.P.S.SH, Instituti i Kultures Popullore, “Kultura Popullore”1980/1 Tiranë, fq.144.). Lajmëtari nuk mban përgjegjësi për lajmin, sepse flet në emër të atij  që e dërgon. At Shtefën Gjeçovi O.F.M.  (Kanuni i Lekë Dukagjinit, neni i njëqind e pesëdhjetë e tetë, Shtepia Botuese “KUVENDI” gusht   2001 f.106).   Por, nëse ndryshon përmbajtjen e lajmit dhe sjellë pasoja edhe ai mban përgjegjësi të paktën morale. Po për historinë e popullit të rrethit të Pukës, për origjinën dhe kahershmërinë e fiseve tona dhe për ngjarjet e ndryshme historike a është thënë e vërteta?.  Jo, nuk është thënë plotësisht e vërteta. Ajo është deformuar sipas intëresave të personave ose klaneve të catuara.  Fiset formimin dhe organizimin e tyrë e filluan mijra vjet para Krishtit por dhe emërtimet e tyrë pothuajse janë të përaferta, kurse renditja e tyrë shpesh herë ka ndryshime nga një studius tek tjetri. Prof. Mehmet Vokshi  në librin e tij “Fisi Voksh” Tiranë 1931,f.10,11. i rëndit kështu: “ 1.Thaçi, 2. Shala, 3. Shoshi, 4. Kastrati, 5. Berisha, 6. Kelmendi, 7. Krasniq-ja, 8. Gashi, 9. Mirdita, 10. Hoti, 11. Gruda, 12. Kuçi. Fiset e tjera rrjedhin prej tyre. Kurse Mr.Sc. Avdyl Hoxha & Rexhep Maksutaj në librin e tyrë i rendisinë si më poshtë: 1.Bytyçi, 2.Shkreli, 3. Shoshi, 4.Thaçi, 5. Morina, 6. Shala, 7. Berisha, 8. Kelmendi, 9. Krasniqe, 10.Gruda, 11. Gashi, 12. Hoti.  Po në këtë libër duke folur për fisin e Thaçit Prof. Dr. Fejaz Drançolli thotë: “ Shpesh një lagje thotë apo deshiron të quhet fshat por në realitet nuk janë , sipas kësaj janë 12 fise dhe bajraqet që dalin nga këto mund të jenë degë por duhet të kuptojmë prej cilit fis e ka gjenezën. Gjithë ashtu edhe nën fisi Kabash, Zogaj, Helshan janë pjesë e fisit Thaç” (Mr.Sc.Avdyl Hoxhaj-Rexhep Maksutaj, 12 fiset shqiptare sipas kanunit të Lekë Dukagjinit. Prishtinë 2019, fq.131, 137.) … Gjithmonë flitet për dymbëdhjetë fise shqiptare, por ka shumë dilema se cilët janë fiset kryesore dhe cilët janë nënfiset (apo barqet).  Megjithatë, në fiset kryesore janë Thaçi, Berisha ,Kuçi, Kelmendi, Kastrati, Hoti, Shala, Krsniq-ja,Gashi, Bytyçi (Akademia e Shkencave dhe Arteve e Kosovës: Fjalori Enciklopedik i Kosovës,vol. I  A-K  Prishtinë 2018 fq.450).  Sipas Ahmet Malokut, nëpër viset e Kosovës dhe të Rrafshit të Dukagjinit realisht ekzistojnë vetëm 7(shtatë) fise shqiptare: Berisha, Thaçi, Shala,Hoti, Kelmendi, Gashi dhe Krasniq-ja. A. Maloku e konsideron se do të ishte gabim nëse thuhet se ekzistojnë më tepër se 7 (shtatë) fise,pasi Bytyçi, Kabashi, Sopi ose Morina, Kryeziu, Shkreli etj. paraqesin vllazëritë ose (barqet) e fisit Thaçi (Dr. Adnan Morina.  “PODRIMJA, studim socio-gjeografik, Shtepia Botuese Rilindja, Prishtinë 1985 fq. 171,172). Pra, në asnjë vend nuk na del fisi  Kabash në 12 ( dymbëdhjetë) fiset kryesore. Kabashi,ishte bajrak por jo fis në kuptimin e ngushtë të fjalës fis, meqë nuk kishte një stërgjysh të përbashkët. Sido qoftë Kabashi si (nën degë e fisit Thaç), thuhet se është i pari në Shqipërinë veriore i cili kaloj në fenë muslimane. Ky ndrrim i fesë u bë në shekullin e shtatëmbëdhjetë. Xhamia kryesore e Kabashit daton nga mesi i shekullit të nëntëmbëdhjetë (Robert Elsie: ( “Fiset Shqiptare;  Historia, Shoqëria dhe kultura”Shtepia botuese  ARTINI  Prishtinë 2017, fq. 269, 270”). Kur erdhi Kabashi ka gjetur vetëm Dushmanajt dhe Çertajt në viset ku banojnë sot. Më qënë se Kabashi ka qënë i pari fis i Shqipërisë së veriut, që kaloj në muhamedanizëm, arrijmë në një datë më të vjetër, se tradita tregon që Kabashi e mori këtë truall si shpërblim për kthimin në fenë muhamedane (Franc Nopça: “Fiset e Malësisë së Shqipërisë Veriore dhe e Drejta Zakonore e tyre”, Qendra e Studimeve Albanologjike; Instituti i Historisë, Perkthyer nga Dr.Jur. Mihallaq Zallari, Shtepia botuese “Eneas”Tiranë 2013, f.226”). Kabashi janë muslimanë. Nopça na thotë se ata erdhën të ky vend ku janë sot, rreth 250 vjet më parë ( Edith Durham. “Për fiset, ligjet e zakonet e Ballkanasve” Përkthej Ferit Hafizi, shtepia botese ANGELA-L M G. Tiranë, 2019,f.36). Si rezultat i mos bindjes dhe luftës së bajrakut Berishës kundër Sulltanit ky,i fundit ja mori (Apostozoi) atributet e bajrakut Berishës dhe ja dhuroj Kabashit. Kjo erdhi  si rezultat i supërmacisë së pushtuesit që kishte mbi Berishën (Franc Nopça:” Fiset e Malësisë së Shqipërisë Veriore dhe e Drejta Zakonore e tyre”,Qendra e Studimeve Albanologjike (Instituti i Historisë),Përkthyer nga D.Jur.Mihallaq Zallari, Shtepia Botuese ENEAS, Tirane, 2013,fq.222).  Kabashi më 1881 nuk është paraqitur  nga Gopçi si bajrak, por vetëm si një fshat i bajrakut të Halijas. Të paktën , nga viti 1889 (LE XV) bajraktari i Kabashit është Vocërr Dema ,,M” ( At Giussepe Valentini:” E Drejta e komuniteteve në traditën juridike shqitare”,Përktheu Dritan Thomallari, Shtepia botuese  PLEJAD, Tiranë 2007,fq.314).
C:\Users\s-electronic\Desktop\Dr. gjeloshi Bashkpunimi\115659924_1127598677641775_4656323913572271051_n.pngTermi Kabashi paraqitet si Gabasu, ose një “fortezza di lengo in monte” (fortesa e drujntë malore) më 1688, në hartën e hartografit venedikas, Françesko Maria Koroneli dhe si Kabasci , më 1689, në hartën e hartografit Italian Gjakomo Kantelli da Vinjola, si Kabasi më 1691 në hartën e Koronellit, etj. Si Kabassi, më 1703, në raportin e kryepeshkopit katolik të Tivarit, Vincentius Zmajeviç (Robert Elsie, “Fiset Shqiptare”, “Historia,shoqëria dhe kultura” Përkthyer nga Prof.Dr.Abdullah Karjagdiu,Shtepia botuese “ARTINI”Prishtinë 2017, fq.269). Në hartën e Shqipërisë veriore të hartuar  prej Koronelit në shek. XVII, afër Pukës është vizatuar një kështjellë bri së cilës thuhet:  ”Forteza di lengo di Gabassu” (fortesa e drujtë e Kabashit). Kjo fortesë duke qënë prej druri sot është e zhdukur dhe s’mbahet mend as nga vendasit e moshuar. Me emrin kala prej tyre njihen disa rrënoja në një kodër afro 150 m të lartë,  me shpat mjaft të pjerrët (fig.8.)
C:\Users\s-electronic\Desktop\Dr. gjeloshi Bashkpunimi\116104955_783269262213759_1685817391372842394_n.png     
Kodra e zhveshur, prej një formacioni të thërmueshem e të rrëshqitëshëm ranor, nuk është e përshtatëshme  për asnjë rrugë. Lartë në të duken mbeturina të pakta muresh (fig.9) që dëshmojnë praninë e një pike vrojtimi dhe të një fortifikimi të vogël. Fragmentet e pakëta të qeramikës për nga faktura i afrohen më tepër atyre  të antikitetit të vonë  ( Apollon Baçe, Lazër Papajani, “Monumentet, Materjale dhe Kumtesa; Kështjella dhe Monumente të tjera në rrethet Pukë, Tropojë, Kukës. Nr 1.Tiranë 1983 fq.125).

 Nga ana tjetër, agai turk në kështjellën e Micojt ose mbi vetë Kabashin me 200 (dyqind) ushtarë  turq ishin të lidhur me marrëdhënje timariale ose feudalo-ushtarake, dhe prandaj ata duhet të kishin këtu tokat e tyre si shpërblim për detyrimin ushtarak (Kolë Luka, “Topografia e Shekujve XVI-XVII e viseve të Pukës,Iballës dhe Malit të Zi në Sanxhakun e Dukagjinit”; Etnografia Shqiptare nr. 11 viti 1980, fq.248).
Për të pasur të qartë gjendjen e besimt fetar në shek. XVI, do ta shqyrtojmë atë duke u mbështetur në dokumente osmane për të cilat kemi të dhëna të plota. Vilajeti i Dukagjinit në vitin 1529-36 Iballa (Pulti i Lekës), Spasi (Pulti i Lekës), Puka (Malizi) nuk kishin asnjë musliman (shikoni tabelat nr. 1 dhe 2). Së pari në vitet 30 të shek.XVI, në bazë të regjistrimeve të mbledhura, si dhe në vitet 80-90 të këtij shekulli, në bazë të regjistrimeve të hollësishme kadastrale, procesi i islamizimit ishte zhvilluar gjatë shek. XVI me ritme të ngadalta. Në vitet 30 ishte islamizuar 2% e popullsisë, kurse në vitet 80-90, 12,1%. 

C:\Users\s-electronic\Desktop\Dr. gjeloshi Bashkpunimi\117172043_706704263223408_3538537120875002307_n.png

Në sanxhakun e Dukagjinit (21%).Në vitet 30 të shek. XVI Dukagjini nuk kishte asnjë musliman (Selami Pulaha:  “Popullsia Shqiptare e Kosovës gjatë shek.XV-XVI” fq. 619,620,658).

 Në shek. XIV- XV zhvillohet principata e Dukagjinënve në një shkallë aq të madhe, sa arrinë të luaj role më randësi në ngjarjet e këtyre shekujve dhe shtrihet mbi një teritor të gjërë nga Prizreni e deri në Lezhë. Veprimtaria e kësaj principate vazhdoj edhe për 2(dy) shekuj mbas pushtimit turk të vendit tonë duke mbajtë në këmbë luftën e rëzistencës së popullit shqiptar. Edhe pushtuesi turk nuk arriti ta zhdukë këtë  emën por Sulltan Sulejmani e krijoi “Sanxhakun e Dukagjinit” me qendër në Pejë. Një nga princat më të fuqishëm të kesaj principate qe Lekë Dukagjini, bashkëkohës i Skendërbeut. Pa dyshim, me këtë principatë , dhe veçanarisht me princin e saj të fundit lidhen emrat Lekët, Lekni dhe Dukagjin që i referohen këtij teritori dhe banorve të tij. Mirë po të dhënat e popullit përputhen plotësisht me materjalet historike. Në një dokument të vitit 1570 malet në jug të Drinit quhen Dukagjin, MIRDITA ËSHTË DUKAGJIN (Rel.i Bicit 1610, PUKA ËSHTË DUKAGJIN, Rel. M. Skura-1648), fshati Arsti, Karma, Mashna, Komani, Kryeziu, Kçira janë Dukagjin (Rel.i Bardhit 1632), IBALLËN E QUAN DUKAGJIN, (Habiamo visitato un’ altra parte in quelle monti di Gucagini chiamato Iballia”.Rel. i Bardhit 1632). Bogdani thërret edhe HASIN DUKAGJIN; gjithashtu kufirin jugor:  “LISI (LEZHA) ËSHTË NË KUFI TË MATIT E DUKAGJINIT (M. Skura 1648) etj. Nuk ka far dyshimi se Lekët, Lekni dhe Dukagjin janë emrat e një vendi që shtrihet  në mes të Malësisë e Gegënisë mbrenda kufijve që na i ruajti populli dhe se këto janë mbeturina nga principata mësjetare e Dukagjinëve (Rrok Zojzi, “ Etnografia Shqiptare”  I, Tiranë 1962, fq. 32,34). Në Greqinë e lashtë një mik i Sokratit ka thënë:”Unë Sokratin e kam mik por, më mik kam të vërtetën”. Sinqerisht unë,  respektoj kontributin e Zotni Xhemal Meçi të cilin e kam mik buke dhe në malësi miku i bukës është më i vlerësuari, pra mbi të gjithë miqtë e tjerë. Sipas tij madje kam dhe një lidhje tjetër: “Vllezërit Stakë dhe Jak Pjetër Pemati janë kumarët (Nuni) i Xhemalit dhe motrës së tij sepse i kanë marrë flokët pra , ne i quajmë kumar. Kurse unë jam sternipi i tyrë, sepse gjyshja ime është motra e Stakës dhe Jakut. Këtë unë do ta quaja respekt reciprok dhe jo lidhje miqësore. Po kush janë dajat e babait tim?.  1.Frrok Kolë Pemati eksponenti kryesor në hapjen e shkollës së parë shqipe në Iballe ku financoj dhe 300 lira të asaj kohë. 2.Në vitin 1905 ky patriot bashkë me patriotët e tjerë të Iballës mbrojtën me pushkë mos djeg’jen e shkollës që do të sillte pasoja të mëdha.. 3. Me urdhër të qeverisë turke niset ushtria për të djegur shtepinë e tij por, ndërhyrja e Konsullatës Austriake në Shkodër pranë  komandës ushtarake turke, bëri që të anullohet urdhëri, pra djegëja e shtëpisë.4. Në vitin 1917 Pjetër Kolë Pemati dekorohet nga qeveria Austriake me dekoratën” Franc Jozef” 5.Në vitin 1920 patrioti Bajram Curri strehohet 6 (gjashë) muaj në shtëpinë e Frrok Pematit dhe Zenel Agës, por shtëpija e Frrok Kolë Pematit  bombardohet 2 (dy) herë nga aeroplanët e Serbisë sepse e zbuluan se Bajram Curri strehohej aty, po në këtë kohë i dha Bajram Currit 80 lira për të blerë armë. 5. Në vitin 1944 dy burra të zgjuar të Iballës Stakë Pjetër Pemati dhe Mehmet Ramë Hyseni për të mos u dhënë mundësi brigadave partizane për të vra, djegë dhe shkatërruar Iballën, ata mblodhën popullin në qënder të fshatit dhe i dolën përpara brigadës së 6 (gjashtë) me komisar Haki Toska. E shoqëruan për në qendër ku ishte i mbledhur populli i cili megjithëse e priti me duartrokitje, partizanët zbrazin armë duke dhënë lajmin e “Çlirimit” të Iballës, çka në të vërtete edhe sot e kesaj ditë nuk e dime se nga kush po çlirohej?! Të nesërmen mlodhën popullin dhe pushkatuan të pafajshmin Ali Marku. 6. Në vjeshtën e vitit 1947 Stakë P. Pemati arrestohet me urdhër të kriminelit Xhemal Gjani ish kryetari i degës së punëve të mbrendëshme të Pukës. Mbi urën e Bardhetit, Staka ju ikën policëve nga duart dhe hidhet nga ura rreth 28 m e lartë me qëllim për të vdek ( e pa besueshme, por e vërtetë ai shpetoi) që mos ta rrihte krye krimineli në degë. Staka nuk mund ta duronte poshtrimin dhe bëri këtë veprim sublim. Mirë që për krahinën e Iballës nuk të pëlqën të shkruash dhe për këtë familje patriotike (kumarët tuaj) para vitit 1990 nuk mund të shkruaje për ta sepse kanë qënë familje e deklasuar, të intërnuar dhe të cilësuar kulak dhe nuk mund të shkruaje për ta, po pas viteve 90 kush të ndaloj të shkruaje pak rrjeshta Zotni Xhemali, dhe kishe çfarë të shkruaje për ta?!. Kjo do të ishte vlerë për Ju. Për të plotësuar dhe sqaruar lidhjet që ka patur familja Pemati e Iballës me qëverinë Austriake të asaj kohë janë marrë hapat e nevojshme për të tërhequr dokumënte të tjera nga arshivat e Austrisë. Shaljanët njihen në mesin e fiseve malësore për dinakri dhe dredhi, ashtu siç thotë fjala popullore”Mendja e Gashit, syni i Krasniqës, inati i Berishës, trimnia e Kelmendit, dredhija e Shaljanit, gjarpnia e Thaçit ( Robert Elsie,”Fiset Shqiptare”Shtepia Botuese “ARTINI” Prishtinë 2017,f.189). E drejta për të shkruar i takon çdo njeriu aq më tepër intelektualve, por ajo duhet të mbështetët në burime arkivore dhe shkëncore dhe të  mos zevëndsohet me të dhëna gojore  të cilat në jo në pak raste përdorën për qëllime të errëta të deformimit të historisë, që jo rrallë herë ka ndodh edhe në rrethin e Pukës. Në përiudhën e sundimit turk me “Xhon turqit” makineria propogandistike anti shqiptare e tyre botonte në gazetën e kohës e quajtur “ Sadai milet” në shqip “Zëri i popullit” (Sejfi Vllamasi, “Ballafaqime Politike në Shqipëri” (1897-1942)  Shtepia botuese “NERAIDA” Tiranë, v. 2000, fq. 94) Për çudi edhe makineria propogandistike e komunizmit dhe në vazhdim botoi gazetën me të njëjtin emër “Zëri i Popullit” pra në turqisht “Sadai milet” e cila shktërroj vlera kombëtare sidomos me vrasjen e trurit të kombit duke përvetësuar çdo gjë a thuase vetëm ata (luftuan) dhe punuan për kombin, duke privatizuar patriotizmin, por mbi të gjitha gazeta “Sadai milet”nuk na u hoq deri më sot nga supet. Është e pa moralshme që të zvogëlojmë malet gjigande që të duken kodrat dhe rrafshinat. Dy fiset Thaç e Berishë në historinë tonë kombtare kanë një kontribut të jashtë zakonshëm dhe kulmin e kanë me Principatën e Lekë Dukagjinit dhe me Bushatllinjët e Shkodrës që janë vërtetë komb formuese. Dihet me siguri të plotë se origjina e ketyrë dy kollosve  është nga Berisha dhe Thaçi, prandaj është krim që ti zvogëlojmë këta dy gjigand te maleve tona që vetë i krijuan. Duke u bazuar në të dhënat historike, arkeologjike, etnografike, toponomastike etj. na rezulton se treva e Pukës ka një pasuri dhe trashigimi të begatë Iliro-Arbnore. Por këtë trashigimi është detyrë ta ripërtrijmë dhe promovojmë. Duke përfituar nga ky rast dhe duke marrë si shëmbull Këshillin në  Bashkinë e “Urës Vajgurore” që me vendim unanim vëndosën që krahinën C:\Users\s-electronic\Desktop\Dr. gjeloshi Bashkpunimi\115823378_313457716505880_5873256204893679324_n.png(bashkinë) e tyrë ta quajnë me emrin ilir “DIMAL”.
Mendoj dhe u propozoj autoriteteve lokale vendore, Nën/ Prefekturës, të ndërmarrin hapat e duhur administartivë që rrethi i Pukës të quhet “Dukagjini i Vjetër, Dukagjin ose Lekni” me qëndër administrative në qytetin e Pukës. Si dhe të emërtohet dhe të vendoset në një nga sheshet kryesore të  qytetit të  Pukës shtatorja e Lek Dukagjinit.

Filed Under: Analiza Tagged With: Bashkepunimi me Pushtusin, Fatkeqesi ne Puke, Gjelosh Nikolla, Shtremberimet

Roli parapolitik i kishës serbe dhe zgjedhjet në Mal të Zi

August 30, 2020 by dgreca

Nga Akri Çip-

Sot, në 30 gusht, Mali i Zi do të organizojë zgjedhjet e pesta parlamentare që nga shpallja e pavarësisë në vitin 2006. Për shkak të një sërë faktorësh të brendshëm dhe të jashtëm, rëndësia e këtyre zgjedhjeve ka tërhequr interes të madh në rajon dhe më gjerë. Përpara rreziqeve të theksuara për stabilitetin e Malit të Zi dhe për kërcënimet që mund të lindin nga mungesa e këtij stabiliteti, Shqipëria duhet të ketë një vëmendje të shtuar ndaj zhvillimeve atje.

Kësaj radhe, zgjedhjet në Mal të Zi po mbahen në një kohë kur ka tensione të shtuara ndërmjet qeverisë dhe Kishës Ortodokse Serbe. Kjo e fundit, në kundërshtimin e saj ndaj Ligjit për Liritë Fetare të qeverisë aktuale ka kaluar në një sërë qëndrimesh destabilizuese dhe një ofensivë të mirëfilltë politike. Një sërë protestash disa mujore kanë kapluar vendin, nën orientimin dhe me pjesëmarrjen e drejtpërdrejtë të klerit. 

Presidenti Gjukanoviç është në përmbyllje të dekadës së tretë në pushtet, por alternativa politike inekzistente ka sjellë një situatë të komplikuar për demokratizimin e vendit dhe për rotacionin politik. Nësë shumë votues malazezë, duke përfshirë edhe votues të Gjukanoviç dhe të partisë së tij, janë kritikë me qeverisjen, nivelin e korrupsionit dhe me shtetin e kapur, nga ana tjetër përballen me një opozitë malazeze të dominuar nga ndjenjat pro-serbe që vë në pikëpyetje vetë ekzistencën e shtetit. E ka theksuar jo pak këtë gjë kryeministri aktual Dusko Markovic, i cili i ka etiketuar si kërcënim për pavarësinë e vendit mbajtësit e flamujve serbë në protestat e këtyre muajve.

Në këto kondita erdhi dhe mbështetja e hapur publike e kryeministrit Rama për presidentin Gjukanoviç dhe partinë e tij. Kryeministri shqiptar theksoi rëndësinë e zgjedhjeve të ardhshme për fqinjin tonë dhe ofroi një mbështetje bujare ndaj presidentit malazez, pavarësisht se emri tij nuk është në fletën e votimit këtë fundjavë. Por, teksa konteksti aktual nuk lë dyshime për faktin se cili rezultat zgjedhor në Mal të Zi i shërben stabilitetit të vendit dhe të rajonit, vetë shprehja e kësaj mbështetjeje lë vend për pikëpyetje dhe mbart në vetvete elementin e të panevojshmes.

Pavarësisht mesazhit të Kryeministrit Rama, efekti elektoral i kësaj mbështetjeje është thuajse inekzistent. Pak kush mund të besojë se videoja e shkurtër e kryeministrit shqiptar do të lëvizë qoftë edhe një votë të vetme në shportën e socialdemokratëve të Gjukanoviç. Por, nga ana tjetër, ekziston rreziku real që ajo të përdoret në mënyrë eksplicite nga opozita dhe qarqet pro-serbe për të ndezur bazën e tyre dhe për të mbështetur teoritë konspirative për një pakt të Gjukanoviç me shqiptarët për të shtypur minoritetin serb në Mal të Zi.

Institute dhe organizata të ndryshme rajonale të lidhura me Beogradin u fryjnë këtyre pikëpamjeve. Për shembull, Instituti Ndërkombëtar për Studimet për Ballkanin dhe Lindjen e Mesme (IFIMES), me qendër në Slloveni dhe me një orientim të qartë pro-serb, përfshin në gati çdo publikim të saj për rajonin një parashikim konspirativ se Milo Gjukanoviç do të paraqitet së shpejti në cilësinë e dëshmitarit të palës mbrojtëse në gjyqin në Hagë (ende të pakonfirmuar) të presidentit të Kosovës Hashim Thaçi.

Më shumë se sa të ndihmojë, qasja e kryeministrit Rama mund të ketë efektin negativ të përdorimit të saj nga forcat e errëta pro-serbe dhe pro-ruse të politikës dhe parapolitikës në Mal të Zi që propagandojnë teori të tilla. Maksimizimi i impaktit pozitiv në zgjedhjet në fjalë do të kishte qënë ndihma dhe ndërmjetësimi i Shqipërisë zyrtare për të mundësuar bashkimin e faktorëve politikë shqiptarë në Mal të Zi në një koalicion të vetëm. Pati një përpjekje për t’u vlerësuar të komunitetit shqiptar në Amerikë për të bindur të gjithë spektrin politik në Mal të Zi që të futet në zgjedhje me një listë të përbashkët. Për fat të keq, kjo nuk u arrit. Ndoshta një qasje më aktive e përfaqësuesve zyrtarë të Shqipërisë mund të kishte arritur një rezultat pozitiv.

Faktori shqiptar në Mal të Zi mbetet kyç për stabilitetin dhe orientimin pro-perëndimor të vendit. Që nga referendumi mbi pavarësinë e Malit të Zi, ku vota e shqiptarëve lëvizi gjilpërën drejt po-së, dhe në të gjitha zhvillimet në vijim, vota shqiptare ka qënë garante dhe përcaktuese për të gjitha proceset themeltare të Malit të Zi.

Pikërisht për këtë arsye, partitë opozitare në Mal të Zi kanë gati një muaj që përpiqen të demonizojnë votën shqiptare. Liderët opozitarë kanë sulmuar në mënyrë të drejtpërdrejtë gjatë muajit të fundit votuesit malazezë me origjinë shqiptare që jetojnë në emigrim dhe që janë rikthyer atje në prag të zgjedhjeve për të dhënë votën e tyre.

Në këtë kontekst, nuk duhet harruar dhe historia e rishtë e Malit të Zi. Gjatë zgjedhjeve të kaluara parlamentare u parandalua një grusht shteti, ku indiciet të çonin tek dy oficerë të shërbimit ushtarak rus të zbulimit si orkestrues të planit. Zgjedhjet e vitit 2016 ishin kyç për futjen e Malit të Zi në NATO, teksa ftesa zyrtare ishte lëshuar nga aleanca në dhjetor të vitit 2015 dhe zgjedhjet parlamentare shërbyen si një referendum jozyrtar për anëtarësimin. Tentativa për ta destabilizuar Malin e Zi dështoi dhe anëtarësimi në NATO u zyrtarizua në qershor të vitit 2017.

Protestat e organizuara nga kisha dhe partitë pro-serbe kanë vazhduar edhe këtë javë, në prag të zgjedhjeve. Sloganet e tyre kanë variuar nga sulmet ad hominem ndaj presidentit dhe qeverisë, deri në ato me tone etno-nacionaliste duke përfshirë thirrjet “Kosova është Serbi”.

Ndryshe nga demonstratat e lindura natyrshëm në Bjellorusi kundrejt regjimit të President Aleksandër Lukashenko, protestat malazeze janë të organizuara nga Kisha Ortodokse Serbe në bashkëpunim me segmente politike pro-serbe dhe pro-ruse. Ndryshe nga kërkesat për demokratizim në Bjellorusi, zgjedhjet e së dielës në Mal të Zi mbartin në vetvete elementet e sfidave gjeopolitike dhe përplasjet për orientimin gjeostrategjik të vendit.

Shqipëria duhet të jetë vigjilente.

Filed Under: Analiza Tagged With: Akri Cipa, Kisha sebe, M Zi, Zgjedjet

Marrëveshja e Detit me Greqinë, djalli tek detajet

August 30, 2020 by dgreca

Analizë nga Rafael Floqi-

Greqia po rritet” ndërsa zgjeron sovranitetin në 12 milje në detin Jon deklaroi të mërkurën kryeministri grek QiriakosMicotakis. Vetëm Shqipëria dhe Italia ndajnë detin Jon me Greqinë. Duhet të jesh naiv të besosh se Greqia do të zgjerohet në hapësirën detare në drejtim të Italisë, me të cilën tashmë e ka arritur marrëveshjen e Detit. Atëherë duhet thënë se Micotaqis i referohet Shqipërisë, ndaj dhe vjen tani në Tiranë edhe ministri i Jashtëm grek, NikosDendias. Madje ishte po ky Dendias, që e quante Ramën grek nga gjyshja.

“Greqia po rritet” ndërsa zgjeron sovranitetin në 12 milje në detin Jon deklaroi të mërkurën kryeministri grek QiriakosMicotaqis, bën të ditur https://greece.greekreporter.com/ sipas së cilit vendi do t’i zgjerojë ujërat e tij territoriale nga 6 në 12 milje detare në Detin Jon, ndërsa për kryeministrin shqiptar Edi Rama, ky lajm nuk përbën shqetësim pasi është në bazë të Ligjit Ndërkombëtar të Detit. 

“Greqia po rritet,” tha Micotaqis dhe shtoi se një projekt-ligj do të paraqitet në parlamentin grek, i cili do të specifikonte se ujërat territoriale të vendit qysh nga ishujt më të vegjël të veriut të Jonit në Cape Tainaro në Peloponez do të shtrihen në 12 milje detare.  Micotaqis-i theksoi se shtrirja e sovranitetit grek në perëndim është “e drejta jonë e padiskutueshme sovrane, në përputhje me nenin 3-të të Konventës për Ligjin e Detit”.  Greqia po rritet, por në kurriz të kujt po rritet? Në kurriz të Italisë nuk mundet pasi ka nënshkruar marrëveshje me të, atëherë i bien në kurriz të Shqipërisë, por kjo gjë nuk  përbën shqetësim për kryeministrin tonë “patriot” facebook -u.

Marrëveshje të re Shqipëri-Greqi për Detin? Çfarë fsheh Rama ?

“Shtrirja që tha kryeministri grek është krejtësisht korrekte, përgjigjet Rama, është vendimtarja e tyre, nuk ka lidhje çfarë thotë Shqipëria. Shqipëria nuk ka ça të thotë dhe s’ka pse të thotë. Pjesa tjetër është poshtërsi nga fillimi deri në fund e atyre që e bëjnë”, me këtë akuzë sulmoi ai politikisht opozitën.

“Qeveria jonë dhe qeveria greke nuk kanë biseduar asnjëherë dhe nuk kanë këmbyer asnjë opinion për këtë çështje, qyshse në krye të punëve në Greqi ka ardhur zoti Micotaqis. Negociatat për arritjen e një marrëveshjeje për të ashtuquajturin delimitim të ujërave mes Shqipërisë e Greqisë, i kemi zhvilluar me qeverinë e mëparshme greke dhe marrëveshja nuk është arritur të mbyllet, pavarësisht progresit të konsiderueshëm nga pika zero ku jemi rinisur pas rrëzimit nga Gjykata Kushtetuese”, reagoi Rama në Facebook.

Ligji Ndërkombëtar i Detit përcakton që deri në 12 milje detare (22 kilometra; 14 milje) nga bregu, shteti bregdetar është i lirë të përcaktojë ligjet, të rregullojë përdorimin e ujërave dhe nëndetit dhe të përdorë çdo burim. Anijeve u jepet e drejta e kalimit “të pafajshëm” njësoj si nëpër ujërat territoriale. Termi “kalimi i pafajshëm” përcaktohet nga konventa, si kalimi nëpër ujëra në një mënyrë të shpejtë dhe të vazhdueshme, e cila nuk është “paragjykuese për paqen, rendin e mirë ose sigurinë” e shtetit bregdetar. Peshkimi, ndotja, përdorimi i armëve dhe spiunimi nuk janë akte “të pafajshëm”, madje dhe nëndetëseve dhe mjeteve të tjera nënujore u kërkohet të lundrojnë në sipërfaqe dhe të tregojnë flamurin e tyre. Këtë thotë e drejta ndërkombëtarë. Po pse ky vendim grek, pikërisht tani ku acarimi greko turk ka arritur kulmin ? Por siç u pa dhe nga konflikti turko-grek problem nuk janë ujërat deti por shelfi kontinental dhe burimet e naftës e të gazit në të. Pse po nxitohet tani Greqia kur ka pritur të paktën 30 vjet nga Konventa e MontanaBay?

Ndërsa Micotaqis-i u tha deputetëve se: “Greqia do të zgjerojë ujërat e saj territoriale perëndimore në dymbëdhjetë milje detare nga gjashtë.” Masa e planifikuar nuk ndikon në rajonin e Egjeut në brigjet lindore dhe jugore të Greqisë. Por pse qenka kaq e lehtë në Perëndim dhe, si qysh?  Ndërsa në jug e Lindje e Turqia ka paralajmëruar se një veprim i ngjashëm nga Athina në lindje të Greqisë do të ishte një “casusbelli” – ose shkak për luftë.Si ka mundësi që një veprim që është në të Drejtën Ndërkombëtare i drejtë në Perëndim, është shkak për luftë në Lindje?

Ç’thotë Konventa e MontegoBay-it?

Është e  vërtetë që Ligji i Detit lejon shtrirjen e ujërave territoriale me 12 milje, por pse qeveritarët shqiptarë dhe Kryeministri Rama përpiqen të fshehin ekzistencën e një marrëveshje të re? Pse flitet për një të drejtë suigeneris, duke fshehur anën tjetër, sesi do veprohet me detin e brendshëm, për shembull me Kanalin e Korfuzit. Dhe sa pjesë të shelfit kontinental që i takon Shqipërisë, përfiton Greqia nga kjo manovër? Në vendimin që trajton çështjen e zgjerimit me 12 milje është përmendur edhe me nr.86 në vendimin e Gjykatës Kushtetuese. Aty jepet një propozim, që nëse dy vendet nuk arrijnë një marrëveshje, atëherë këtë mund ta bëjë Gjykata Ndërkombëtare për të Drejtën e Detit, por si përfundim saktësohet edhe një herë e drejta e një shteti për t’u zgjeruar me 12 milje ekziston. Një zyrtar i diplomacisë së Ramës, njëkohësisht anëtar i Grupit Negociator të Shqipërisë, Glevin Dervishi, i biri i një ish ambasadori në Greqi, ka deklaruar gjithashtu, në mënyrë të papërgjegjshme se “Zgjerimi i mundshëm i Greqisë me 12 milje në Detin Jon, nuk ka asgjë e re për Shqipërinë”. Edhe ky, ‘ekspert’, si Micotaqisi dhe si Rama, nuk thotë asgjë lidhur me kontestin kryesor shqiptaro-grek në delitiminin e kufijve. Çështjen e ishujve grekë, të banuar dhe të pabanuar, përballë dheut kontinental të Shqipërisë që ndërhyjnë në hapësirën e territorit detar shqiptar.

Në rastin e Ujërave të Brendshme dhe Detit Territorial përsërisim se sovraniteti i shtetit bregdetar është i plotë dhe shtrihet edhe mbi hapësirën ajrore si dhe shtratin e detit dhe nëntokën e tij, deri në 12 milje detare.

Vija e mesit dhe ishujt e pabanuar

Është e qartë se Gjykata Kushtetuese me 2010 nuk lë asnjë hapësirë për dyzime apo nuk ka asnjë nënkuptim. Duke iu referuar Konventës së MontegoBay, edhe Gjykata Kushtetuese që rrëzoi marrëveshjen e parë me arsyetimin se favorizonte grekët në caktimin e kufijve, e ka zhbërë totalisht debatin për zgjerimin e Greqisë me 12 milje. “Atëherë përse shitet një çështje e tillë si fitore në Greqi? Një zgjerim i Greqisë,një shpjegim mund të jetë manovra e politikanëve grekë për ta shuar debatin e brendshëm për marrëveshjen, pasi vetë deklarata e “zgjerimit të kufijve me 12 milje” mjafton për të bërë të heshtë çdo zë kundër. Por nuk përjashtohet as tentativa për ta devijuar debatin nga “problemi” kryesor që evidentoi Gjykata Kushtetuese në 2010. Harta e paraqitur  ku 12 milje detare i janë bashkëngjitur pa marrëveshje vijës së delimitimit detar në kanalin e Korfuzit, “sipas vijës së mesit”, është rrëzuar që në vitin 2010”, pyet koloneli në pension MyslimPashaj.

Ka kritikë, të cilët flasin për një marrëveshje tashmë të përfunduar. Këtë përshtypje ta jep gjithashtu deklarata e kryeministrit të Greqisë. Ka të tjerë, të cilët thonë se projekti i 12 miljeve det për Greqinë qëështë i gatshëm për firmë. Të gjitha këto hamendje, nëse do ishin të tilla, vetëm sa i vërtetoi kryeministri i Rama me statusin e tij në Facebook.

Dhe në këtë rast, na del një Edi Ramë me dy fytyra. Rama opozitar, i cili denoncoi marrëveshjen e qeverisë së demokratëve për vënien e kufirit detar në largësinë e 6 miljeve. Ndërsa sot një Ramë tjetër në pushtet, i cili nuk e ka problem që t’i japë vendit fqinj edhe gjashtë milje të tjera, pra gjithsej 12 milje det, madje dhe pa marrëveshje.

“Deklarata e kryeministrit Grek nuk ka lidhje me marrëveshjen me Shqipërinë. Thekson Edi Rama dhe shton se është marrëzi pasi deklarata plus 6 milje nuk është shtrirje drejt Shqipërisë por është një shtrirje mbi bazën e konventës ndërkombëtare. Askush nuk pyet tjetrin kur ushtron këtë të drejtë. Është një e drejtë që Shqipëria e ka zbatuar në vitin 1990″.

Koloneli i njohur MyslimPashaj, që denoncoi marrëveshjen e ndarjes së kufirit detar Shqipëri-Greqi në vitin 2009, e cila më pas u rrëzua nga Gjykata Kushtetuese, ka reaguar për debatin e nisur në ditët e fundit në një intervistë për gazetën “Panorama.al”, Pashaj tregon se përse një dëshirë e tillë greke mund të cenojë ujërat territoriale të Shqipërisë. Ai thotë se për ndarjen e kufirit siç u bë në vitin 2009, por edhe tani, në përcaktimin e 12 miljeve nuk duhet të merren mikroishujt shkëmborë të pabanuar. Duke marrë si shembull shkëmbin e Barketës, shumë i diskutuar edhe në vitin 2009, Pashaj thotë se ai nuk mund të merret si pikë për të filluar matjen e 12 miljeve detare që kërkon Athina zyrtare.

Në fjalinë e parë të nenit 15 të Konventës së Kombeve të Bashkuara për Ligjin e Detit shkruhet:

“Kur brigjet e dy shteteve janë të kundërta ose ngjitur me njëra-tjetrën, asnjëri nga të dy shtetet nuk ka të drejtë, duke mos arritur marrëveshjen midis tyre në të kundërt, të zgjasë detin e tij territorial përtej vijës mesatare, çdo pikë e së cilës është e barabartë nga pikat më të afërta në pikat bazë nga të cilat matet gjerësia e deteve territoriale të secilit prej dy Shteteve. Dispozita e mësipërme nuk zbatohet, megjithatë, kur është e nevojshme për shkak të titullit historik ose rrethanave të tjera të veçanta për të kufizuar detet territoriale të dy shteteve në një mënyrë që është në ndryshim prej tyre.”.

Nënjë rast analog në Ballkan kjo mosmarrëveshje është në qendër te diskutimeve me Kroacisë dhe SllovenisëpërDetin e Perinit. Ndërsa Kroacia pretendon se kufiri duhet të jetë një distancë e barabartë nga secili breg. Pretendimet sllovene bazohen në të njëjtin artikull. Sidoqoftë, ajo favorizon fjalinë e dytë, e cila përcakton se pretendimet historike ose rrethana të tjera të pazakonta e zëvendësojnë rregullin e barazisë.

Ligji i Detit gjithashtu përcakton se ujërat ndërkombëtare fillojnë 12 milje detare (22 km; 14 mi) nga bregu i vendit. Konventa thotë se një shtet bregdetar ka një të drejtë ekskluzive për të menaxhuar të gjitha burimet natyrore në një bandë deri në 200 milje detare (370 km; 230 mi) nga bregu i saj (një “zonë ekskluzive ekonomike”.

Sipas kërkesave të barazisë,siç rezulton nga nenet 74 dhe 83 të Konventës për Ligjin e Detit “ishujt e pabanuar dhe pa jetë ekonomike në asnjë mënyrë nuk mund të ndikojnë në asgjësimin e hapësirave detare që i përkasin brigjeve kryesore tokësore të shteteve bregdetare”.

Si Greqia avitet merr mesin e Ngushticëssë Otrantos

Për shembull, Shqipëria ka përballë një ishull thuajse të pabanuar si Othonoi, i cili nëse merr fuqi të plotë për ujërat territoriale duke i zgjeruar ato në 12 milje rrezikon, nga një anë, mbivendosjen në verilindje me ujërat territorialë shqiptarë, dhe, nga ana tjetër, me zgjerim në drejtim të Italisë, ndikon negativisht në zonën ekskluzive ekonomike që i takon Shqipërisë në veri të Detit Jon, duke i dhënë Greqisë edhe qasje në Kanalin e Otrantos, që deri sot ka qenë i trajtuar midis Shqipërisë dhe Italisë. “Duhet sqaruar publikisht dhe zyrtarisht, ndër të tjera, se cila është vija bazë e drejtë e bregdetit shqiptar me të cilën ka hyrë në negociata pala shqiptare dhe cili është statusi i gjirit të Sarandës në këto negociata, që mos të përfundojmë sërish duke humbur territor si në marrëveshjen e vitit 2009”, pyeste në një artikull Lëvizja Vetëvendosje.

Ndarja “sipas vijës së mesit”, e përzgjedhur qorrazi herën e parë nga shqiptarët, lejoi “pushtimin” në kufirin e 22,22 km nga ishulli Othonoi, pa marrë parasysh rrethanat gjeografike. Othonoi (Greqisht: Οθωνοί, oseOthoni, Italisht: Fanò) është një ishull i vogël Grek në Detin Jon, që ndodhet në veriperëndim të Korfuzit, dhe është pika më perëndimore e Greqisë. Othonoi është më i madhi i Ishujve të Diapontias  është pjesë e komunës së Korfuzit, nga e cila është një njësi bashkiake prej 10.078 km2 me 392 banorë.

Unë i kam bërë zë opinionit shqiptar thotëkol. Pashaj “nëse di gjë ai, se kujt shteti i përket Cektina shkëmbore e Pleshtit (Barketës) tanimë të njohur, Greqisë apo Shqipërisë? Askush nuk përgjigjet”.  Pra elementi historik që përmendet në Konventë nuk është me vend këtu. Ndërsa kryeministri ynë u shpreh se “Kufiri detar nuk është si gardhi mes dy shtëpive dhe kur autoritetet greke thonë do zgjerohemi nga 6 në 12 milje, kjo nuk nënkupton se Greqia do gllabërojë ujërat territoriale shqiptare”. Mjafton kjo fjali për të kuptuar falsitetin dhe mashtrimin e zotit Rama.

Nëse Greqia nuk gllabëron ujërat territoriale shqiptare të Jonit, cilat ujëra të gllabëron ajo, të Italisë?

Sepse vetëm Shqipëria dhe Italia ndajnë detin Jon me Greqinë. Duhet të jesh naiv të besosh se Greqia do të zgjerohet në hapësirën detare në drejtim të Italisë, me të cilën tashmë e ka mbyllur marrëveshjen e Detit. Atëherë duhet thënë se Micotaqis i referohet Shqipërisë ndaj dhe vjen tani në Tiranë ministri i Jashtëm grek, NikosDendias. Çfarë na e fsheh Rama? Madje ishte po ky Dendias, që e quante Ramën grek nga gjyshja?

As Rama, asnjë në hierarkinë e shtetit nuk e tha një fjalë për të sqaruar negociatën, por një diplomat i ri i cili tha prerazi se nuk ka negociatë! Madje dhe Turqia e pat paralajmëruar Shqipërinë për arsye që duhet të mos pranojë marrëveshjen, pasi grekët gënjejnë. Si është e mundur?! Për shembull z. Cakaj të na thoshte se në bisedime është pranuar “Vija e Mesme” apo “EquitableSolution”, po efekti i ishujve dhe cektinave detare pse s’përmendet?

Ndërkohë deklarata e Micotaqis thotë shumë në këtë drejtim. Vendosmëria dhe bindja e tij është se kufiri detar grek do të shtrihet 12 milje në detin Jon dhe njëkohësisht, na bën me dije se Shqipëria nuk do të ketë as dy milje det në jug të vendit.

Ish kryeministri Zoti Berisha,  i cili qe hartues i ligjit të parë të bllokuar nga Gjykata Kushtetuese thotë në Facebook se me “zgjerimin nga 6 në 12 milje të kufirit detar nga Greqia, Shqipëria humbet vetëm në territor, pothuaj aq sa pushton det kalimi nga 6 në 12 milje. Për ata të cilët duan të dinë të vërtetën, Shqipëria e cila ta zëmë në një distance 18 km midis dy vendeve do të kishte të vetat 12 milje, tani do të ketë vetëm 9 milje dhe kjo humbje vazhdon gjer në distancën 12 milje. Në tërësi, po të kemi parasysh hapësirën e kufizuar të saj në detin Jon, Shqipëria humbet qindra e qindra km nga territori i saj aktual detar. Ky vendim – thekson më tej zoti Berisha – nuk ka asnjë implikim për zonat si Kanali i Korfuzit në vendet ku distanca është 12 milje e më pak. Kjo sepse në këtë rast, secili vend do marrë nga 6 milje ose barabarësisht më pak”.

Ndërkaq Edi Rama flet, por nuk sqaron, nuk jep përgjigje për thelbin e debatit, thjesht hedh akuza kundër opozitës dhe kritikëve të tij, sikur të ishin këta që bisedojnë me Athinën e jo vetë kryeministri shqiptar, njëkohësisht edhe ministër i Punëve të Jashtme! Të mos tregosh diçka apo të fshehësh diçka me qëllim është njësoj si të gënjesh.

Gjeopolitika në fund të fundit është studimi i ekuilibrit midis opsioneve dhe kufizimeve. Gjeografia e një vendi përcakton në një pjesë të madhe se çfarë dobësish përballen dhe çfarë mjetesh ke në dorë si vend. Vërtet Shqipëria nuk mund të pengojë Greqinë të shpallë shtrirjen e saj në Detin Jon në 12 milje, si e drejtë ndërkombëtare, por mundet dhe duhet ta pengojëatëtëfitojënë kurriz të kombit tonë,duke përdorur vetë Konventën dhe ligin 15 të saj.  Dhe gjeografia e vendit tonë na ndihmon nëkëtë drejtim. Boll na kanë marrë toka vendet fqinjë. Deti duhet të ndarë me drejtësi.  Pasi në ndodhtë ndryshe, qoftë dhe nga padija apo mendjemadhësia  s’do ketë det ta lajë tradhtinë.

Filed Under: Analiza Tagged With: Rafael Floqi, shqiperia

  • « Previous Page
  • 1
  • …
  • 337
  • 338
  • 339
  • 340
  • 341
  • …
  • 975
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • Inteligjenca Artificiale, Manipulimi i Realitetit dhe Kapja Digjitale e Shtetit Shqiptar
  • GJEOGRAFIA IMAGJINARE DHE PERANDORIA LETRARE NË PROZËN E ISMAIL KADARESË
  • KONGRESI I LUSHNJES NË EMISIONIN E  PULLAVE : “100 VJET PARLAMENTALIZËM SHQIPTAR”
  • Mbështetja Shqiptare për Hebrenjtë gjatë Luftës së Dytë Botërore
  • DITA NDËRKOMBËTARE E HOLOKAUSTIT DHE KRIMET E REGJIMIT KOMUNIST TË ENVER HOXHËS
  • Vorea Ujko (1931- 26 JANAR 1989)
  • Vatra në Boston ju fton në ngritjen e Flamurit të Kosovës më 14 Shkurt 2026
  • Arritje e rëndësishme në studimet albanologjike: Shefkije Islamaj “Ligjërimi, gjuha, stili në krijimtarinë letrare moderne dhe postmoderne të Rexhep Qosjes”
  • Grupet shoqërore me civilizim të vonuar…
  • Marin Barleti, personaliteti më i shquar i humanizmit shqiptar dhe një ndër më të rëndësishmit të humanizmit evropian
  • Arbërishtja – një gjuhë pa shtet që mbijeton mbi 500 vjet në diasporë
  • Në Ditën Ndërkombëtare të Përkujtimit të Holokaustit
  • Laver Bariu, ustain i madh i sazeve të Përmetit, madhështia e një shpirti të bukur që ka mbetur i gjallë në muzikën e tij
  • LAVDI KËTYRE BURRAVE QË LARTËSUAN KOMBIN TONË
  • Një ishull, një gabim: Investimet e huaja janë të mirëpritura—por jo me çdo çmim

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT