-Kryeministri Isa Mustafa: Duhet të zgjidhet përfundimisht statusi i Trepçës. Jo vetëm që janë të lidhura efektet ekonomike, por Kosova ka edhe emocione të veçanta për Trepçën/

 -Kryeparlamentari Kadri Veseli vuri theksin te nevoja e një konsensusi të brendshëm: Transformimi dhe aftësimi i Trepçës, burim i zhvillimit të Kosovës/

 -Trepça, me minera plumbi, zingu, argjendi e ari, ka pasur mëse 22 mijë punëtorë deri në vitin 1990, kur administrata e dhunëshme e instaluar nga Beogradi dëboi shqiptarët nga puna. Përfundimi i luftës para afër 17 viteve Trepçën e gjeti me shkatërrime të mëdha nga shfrytëzimi colonial/

Nga Behlul Jashari/ PRISHTINË, 4 Qershor 2016/ Nuk duhet të lejojmë zgjatjen e agonisë së Trepçës, tha sot kryeministri i Republikës së Kosovës, Isa Mustafa, duke shtuar edhe se problematika që lidhet me gjigantin e dikurshëm të ekonomisë nuk është e lehtë.

Ai foli në tryezën “Ecuritë e transformimit të Trepçës”, ku u prezantuan studime të rastit dhe refleksione për Ligjin mbi Trepçën. Pjesëmarrës ishin edhe kryetari i Kuvendit, Kadri Veseli, zëvendëskryeministri i parë, Hajredin Kuçi, ministrat Blerand Stavileci e Hykmete Bajrami, përfaqësues të komisioneve parlamentare, menaxhmenti i Trepçës, përfaqësues të ambasadave dhe ekspertë ndërkombëtarë e vendorë.

Duke iu referuar faktit se më këtë çështje janë marrë edhe në vitet e pasluftës dhe se është fjala për një gjigant ekonomik që është trashëguar e që ka qenë historikisht i rëndësishëm për ekonominë dhe për zhvillimin e Kosovës, kryeministri tha se për Trepçën jo vetëm që janë të lidhura efektet ekonomike por Kosova ka edhe emocione të veçanta për Trepçën.

 “Prandaj, është një çështje e cila është mjaft komplekse dhe e cila kërkon zgjidhje, dhe mua më vjen mirë që sot kemi studime të rastit nga vende të ndryshme të cilat do të prezantohen këtu dhe të cilat do të na japin format e zgjidhjeve që janë shfrytëzuar në vendet e tjera për rastet e ngjashme ose për raste përafërsisht të njëjta”, tha kryeministri.

 Duke iu referuar faktit se vitin e kaluar është vendosur në Kuvend që të sillet një ligj i veçantë për Trepçën, kryeministri Mustafa tha se duhet të zgjidhet përfundimisht statusi i Trepçës.

 “Kemi marrë tre hapa të rëndësishëm. Kemi formuar një komision qeveritar i cili ka punuar në ligjin për Trepçën, është angazhuar komisioni parlamentar që të punoj së bashku me ju në mënyrë që të ofrohen studimet e rastit dhe Agjencioni Kosovar i Privatizimit është duke punuar studimin e fizibilitetit për Trepçën. Janë tre aktivitete të cilat po zhvillohen paralelisht për të cilat ne nuk dëshirojmë që në asnjë rast të sjellim vendime politike, por dëshirojmë që vendimet tona të cilat do të merren në Kuvendin e Republikës së Kosovës të jenë vendime të bazuara në përvoja, që kanë arsyeshmëri ekonomike dhe do të mundësojnë që Trepça në të ardhmen të punojë mbi baza të profitabilitetit, si element i ekonomisë së tregut. Ndërsa, formën e organizimit ta gjejmë atë që është më e përshtatshmja”, u shpreh Mustafa.

Kryeministri theksoi përkushtimin e qeverisë së Kosovës që të punojë dhe që të kapen afatet, duke pas parasysh se afati përfundimtar është para nëntorit që të përfundohet me ligjin për Trepçën dhe me organizimin e ri të Trepçës.

 “Por, unë nuk e konsideroj se me ligj ne i zgjidhim të gjitha problemet. Ligji është një bazament i cili ofron strukturën organizative, ofron marrëdhëniet e brendshme, ofron çështjen e përkohshme pronësore të rregullimit të Trepçës. Do t’i kemi pastaj problemet debitore dhe kreditore dhe janë çështje tjera që janë të hapura të cilat natyrisht do t’i zgjidhim në të ardhmen. Por, nuk jemi për atë që ta zgjasim më tutje këtë agoni të Trepçës dhe unë ju falënderoj për kontributet që i keni dhënë dhe do t’ju falënderoj shumë edhe për prezantimin e studimeve të rastit”, tha kryeministri Mustafa.

Tryeza u mbajt nën organizimin e kryetarit të Kuvendit të Republikës së Kosovës, Kadri Veseli, i cili vuri theksin te nevoja e një konsensusi të brendshëm lidhur me Trepçën, i cili do të mbështetej në disa pika. 

Fillimisht, theksoi kryetari Veseli, do të duhej të ketë një participim të sektorit privat në Trepçë, pa pjesëmarrje substanciale të të cilit nuk mund të ketë revitalizim të prodhimit, të minerave dhe të metalurgjisë.

“Kujdesi ndaj punëtorëve dhe komunitetit përreth kësaj industrie do të duhej të ishte maksimal.  Këta punëtorë kanë sakrifikuar gjithçka nga vetja e tyre, jo vetëm për këtë industri. Për më tepër, ata ishin pararendës në çdo iniciativë për lirinë e vendit. Prandaj, ne duhet të jemi të ndjeshëm ndaj këtij procesi. Ndoshta do të duhet konsideruar edhe mundësinë që një pjesë e aksioneve të Trepcës t’u takojnë atyre”, theksoi kreu i Kuvendit.

Veseli shtoi se një kujdes i veçantë i duhet kushtuar edhe mjedisit. 

Në vazhdim, ai tha se Trepça është ajo e cila është esploatuar në mënyrë të pamëshirshme. 

“Edhe ashtu kreditori me i madh në Trepçë është qeveria e Kosovës dhe punëtorët e saj. Të tjerat do të duhet trajtuar me kujdesin më të madh, meqenëse kanë qenë në kohë të errëta dhe me shumë dilema të ndërlidhura me regjimin e Milosheviçit. Prandaj, na duhet një ekip më i mirë i ekspertëve ligjorë për ta mbrojtur kauzën tonë. Kështu që, në këtë strategji ne duhet të mendojmë urgjentisht për këtë punë. Në fakt, ndoshta do të duhej të ngrisim padi për dëmet qi i janë shkaktuar Trepçës dhe mjedisit përrreth”, tha kryeparlamentari kosovar, Veseli.

Pasuria minerare e nëntokës së Trepçës arrin vlerën  së paku 13 miliardë euro, sipas një studimi të fizibilitetit të kryer nga ekpertë vendorë dhe ndërkombëtarë, vite më parë, por mendohet se është edhe shumë më e madhe e në vlerë më të lartë.

Trepça, me minera plumbi, zingu, argjendi e ari, ka pasur mëse 22 mijë punëtorë deri në vitin 1990, kur administrata e dhunëshme e instaluar nga Beogradi dëboi shqiptarët nga puna. Përfundimi i luftës para afër 17 viteve Trepçën e gjeti me shkatërrime të mëdha nga shfrytëzimi kolonial.

Në Trepçë, në dy miniera – Stantërg dhe Artanë, me rritje të prodhimit të xehes dhe koncentratit mbi 20%, viti 2014 shënonte prodhim rekord që nga viti 1999 i përfundimit të luftës dhe i fillimit të lirisë së Kosovës.