Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

ËNDRRAT PËR MBARË NJERËZIMIN

by

Refleksion/1-vjollcaNga Vjollca Pisku/

Edhe pak ditë vagoni i kohës do të fillojë të transportojë Vitin e Ri 2017. Pëlhurat e projektimeve të reja enden në disa mendje për të shtuar sado pak dritë në botë. Të tjerë përpiqen ta ruajnë dritën e fituar, të tjerë të etur për errësirë, enden si hijet e tokës, për të shuar me rrufe terrorizmash qirinjtë e jetës… Nga fryma e dritës qiellore, ku merr jetë toka, ndjej që tani embrionet e padukshëm të filizave të mendimit që i japin jetë botës, por ndjej edhe embrionet e kalbur në rrënjë të mendimit regresiv. Ata janë të shndërruar në ngjyrën e verdhë të tharjes, sepse i ka helmuar krimbi i kauzave të çmendura. Oh, sa dhimbje!… Në vigjilje të dritës së Krishtlindjeve, dita në Berlin lindi me dymbëdhjetë jetë më pak dhe u ndezi nga një qiri në mungesën e frymës së tyre. Të lënduarit e tjerë, në netët me plagë, do të ëndërrojnë përsëri për ditët në ardhmëri…. Shpirtrat njerëzorë u ndjenë si retë e ngarkuara, që shkarkohen duke mbushur ajrin me lagështi lotësh. Megjithatë, rëniet e një momenti zëvendësohen me këngët e zogjve të rinj. Dashuria lind në shpirt si një Perëndi e vogël, sepse kjo botë ekziston në saj të saj… Ditë të tjera lindën dhe marketi i Krishtlindjes ushton në Berlin nga zhurmat e zërave dhe vargjeve njerëzor, që ecin si flakëza të vogla, të kuqe dhe në fitilat e shpirtrave të tyre, derdhet ajo verë e kuqe, ku është përsëritur njëjtë edhe shekuj më parë. Eci në këtë mbrëmje me drita të zjarrta drejt qendrës së Braunschweigut . Çdo dritë e ndezur është një ëndërr shpirti. Sa do të dëshiroja të bëhej flashi pozitiv i realitetit, pavarësisht vështirësisë së realizimit. Në këtë Vit të Ri do të dëshiroja gjithë lulet e trishtuara, që çelin orëve të ecjes së ditëve, të shikojnë nga kahja e diellit të optimizmit. Gjatë kokëdhimbjeve dhe psherëtimave të shpirtit të vrarë, ekziston gjithmonë zëri i burimit të pashtershëm të shpresës. Nëse ka një kambanë që thërret për mort, ka përsëri dy tinguj të rinj të lindjes së jetës. Nëse sot ka ngrica në zemra, nesër ato do të zëvendësohen me aroma zambakësh e trëndafilash. Nëse dikush provon të ngjitë një rrugë të vështirë, ka gjetur në të vërtetë psalmin e jetës, e nëse ndodh të rrëzohet, do të krijojë një bagazh përvoje dhe mes dhimbjes së rënkuar, jehona e suksesit do ta tërheqë në vazhdimësinë e udhës…Nëse banojmë në zjarrin e vuajtjes, çelësi i durimit është të shikojmë pak më poshtë, se ka edhe shumë më keq… Edhe drita pengohet në errësirë, por lind përsëri, edhe yjet kanë netë të humbura, pa shkëlqim, në mbulesën e zezë qiellore, por në netët e tjera, shkëlqejnë nga pasqyrat reflektuese deri afër mëngjesit… Nëse gjithmonë na brejnë pyetje pa përgjigje, pas tyre fshihet një urtësi e virgjër, e cila në fluturimin e ditëve do të japë një përgjigje që bie nga lart, si flutur e një agimi të ngarkuar me vesën e puthur nga engjëjt. Vazhdoj të eci në rrugët e qytetit, i cili është bërë i dashur për mua dhe muzika yjore me dritë të bardhë më ndjek mes gjithë galaktikës yjore që vezullon në pafundësinë qiellore. Urimin tim e shpërndaj me fjalët e erës: Qofshin të bekuara ëndrrat e 2017-tës për mbarë njerëzimin!

Edhe Kevin Higgins ka shkruar për Visar Zhitin

by

“MOLLA E DËNUAR”- LIBËR I RRALLË, QË KA FORCËN TË NDRYSHOJË  VIZIONIN PËR BOTËN…/

1-kevin-higgins-300x203Ne Foto:Kevin Higinds/

Për poezinë e Visar Zhitit ka shkruar dhe studiuesi e botuesi irlandez Kevin Higgins, krijimtaria e të cilit i ka kaluar kufijtë e vendit të tij, duke u bërë e njohur dhe në vende të tjera si në Angli, (K. Higgins ka lindur në Londër), SHBA, Zelandë e Re, Belgjikë, etj.

Në librin e tij me ese dhe kritika letrare “Mentioning the war” (“Duke përmendur luftën”), një përmbledhje prej 217 faqesh, ngërthehen shqetësime e tendenca dhe kundërtendenca, ide, poezi, estetikë, politikë, dhunë, emra të njohur poetësh e shkrimtarëshe e diktatorësh të kuq, ideologë, një përzierje si vetë koha, etj.                                                            1-rruget-e-ferritferri-i-care-burgologji-visar-zhitine-kohen-e-britmesvalixhja-e-shqyersi-eshte-kosovau1_visarzhiti-kujtesa

Poeti irlandez Kevin Higgins ka përfshirë në këtë libër dhe esenë “The condemned apple”, (Molla e dënuar),  faqet 113-116), ku tregon mbresat, vlerat dhe porositë që dalin nga leximi i poezive të Visar Zhitit, botuar në Los Angeles, SHBA me përkthim të albanalogut të njohur kanadez Robert Elsie.

 MOLLA E DËNUAR

“Molla e dënuar” është libri me poezi, më turbulluesi që kam lexuar ndonjëherë. Visar Zhiti u rrit në Durrës, port në bregdetin Adriatik. Poezitë e para i botoi në revistat letrare, teksa përgatiste vëllimin e parë të poezive “Rapsodi e jetës së trandafilave“. Nëse do të jetonte në Irlandë apo Angli, Visarit do t’i jepej çmimi “Forward” apo dhe do të ftohej të paraqiste vëllimin e tij në Festivalin Ledbury apo në Cuirt. Edhe mund të ndodhte të bënin sikur ta harronin dhe, në një rast të tillë, pa dyshim kjo mund të përflitej me miqtë. E tillë është jeta e poetit. Të paktën nga ajo që dimë. Po Visar Zhiti nuk jeton në Brighton apo në Galway; ai mbijeton në një vend që ishte nën regjimin absolut të stalinistit fanatik Enver Hoxha, që e bënte Nikolau Çausheskun të dukej një liberal i mirë në krahasim me të. Enver Hoxha ishte një maniak me proporcione të hatashme. Pasi u prish me Bashkimin Sovjetik, kur Hrushovi pranoi gabimet e bëra nga Stalini, dhe më pas me kinezët, të cilët pas vdekjes së Maos ndërprenë të ashtuquajturin Revolucion Kulturor dhe nxorën në gjyq “bandën e të katërve” ku përfshihej edhe gruaja e Maos, Hoxha dënoi Bashkimin Sovjetik, Republikën Popullore të Kinës (dhe satelitë të tjerë të tyre, që nga Kuba e deri te Korea e Veriut) si “revizionistë borgjezë”. Nga mesi i viteve ’70 Shqipëria ndërpreu kontaktet diplomatike dhe ekonomike me pjesën tjetër të botës komuniste dhe zyrtarisht ishte “i vetmi vend socialist në botë”, por në të njëjtën kohë ishte edhe vendi më i keq në botë. Vetëm regjimi i Polpotit ia kalonte regjimit shqiptar.

Pra nuk ishin rrethanat që të mund të botohej koleksioni i parë i poezive të Zhitit, megjithëse kishte paraqitur dorëshkrimin e tij të parë në Shtëpinë Botuese “Naim Frashëri”, kur filloi “spastrimi i liberalëve” në Sesionin Plenar të Partisë Komuniste në Tiranë. “Liberalët” në fjalë ekzistonin më shumë në fantazinë e Enverit, por kjo nuk kishte rëndësi, duhej bërë një spastrim medoemos. Dhe Zhiti e vuajti si pasojë: Vepra e tij u zbulua si “nxirje e realitetit socialist”. Dy anëtarë të Lidhjes së Shkrimtareve dhe Artistëve – emrat e tyre janë dhënë vetëm me iniciale R.V. dhe P.K. – përgatitën një “akt-ekspertizë“ mbi veprën poetike të Visar Zhitit, me kërkesë të Ministrisë së Punëve të Brendshme. Të dy lakejtë me shumë zell i dorëzuan autoriteteve më 24 tetor 1979 relacionin prej 12 faqesh të kësaj akt-ekspertize. Dy javë më pas Visar Zhiti u arrestua.  U lirua nga burgu më 28 janar 1987, pasi qe flakur në gulagun shqiptar, i detyruar të punojë si skllav në ferrin e minierës së Spaçit. “Akt-ekspertiza” është ribotuar e plotë në fund të librit. Të rrëqethet mishi kur e lexon, sepse ndëshkimi më mizor i bëhet “gjuhës së errët” dhe natyrës “hermetike” të poezive të Zhitit, gjë që më kujton ato që kam dëgjuar të thuheshin nga miq socialistë, disa prej tyre tani ish-miq, për veprat e poetëve si Medbh McGuckian dhe John Ashbery. Një pjesë e mirë e kritikës letrare të majtë, sidomos, siç duket në shtypin e vogël, është e lidhur ende me qëndrimet staliniste. Tani kanë mbetur pak stalinistë dhe midis tyre padyshim, ka edhe në letërsi që flasin si Trocki “nuk ka vijë partie në art”, por veprojnë si Stalinër, gjithë ndëshkime dhe zilira të zeza, kur flitet për poezinë që i tejkalon apo nuk i shërben çështjes së tyre. 

Me të këqijat dhe të mirat, ne që jetojmë në botën perëndimore, jemi të paktën të lirë të shkruajmë atë që duam. Poezitë tona mund edhe të injoroheshin, kjo është çështje tjetër, po Medbh McGuckian nuk rrezikonte të denoncohej nga Ministria e Brendshme për faktin që ai nuk është Adrian Mitchell apo Linton Johnson.  Por ata arritën ta përndjekin Visar Zhitin për obskurantizëm në poezi. R.V dhe P.K. të Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve, e dënojnë pse thotë atë që ata s’duan të dëgjojnë, ja p.sh: “Në poezinë “Xhulisë”, një vajzë malësore shkon në shkollë, e veshur me një xhaketë të vjetër ushtarake, që ia dhanë vëllait, kur u lirua nga ushtria. Synimet e poetit janë të qarta këtu. Në këto poezi ai kërkon të nxijë jetën tonë dhe shpif për mirëqenien ekonomike që u ka sjellë socializmi, ashtu si për gjithë popullin, edhe malësorëve tanë.”

E vetmja kritikë që kam për këtë libër është se poezitë goditëse, ato të cilave u referohen R.V. dhe P.K. në akt-ekspertizën e dënimit nuk përfshihen të gjitha. Do të ishte shumë interesante të na jepej mundësia të lexoheshin. Në këtë vëllim mbizotërojnë poezi që Visar Zhiti i shkruajti gjatë viteve në burg. Kur nuk kishte të drejtën për të patur letër e penë në qeli, ai krijoi me mend dhe i nguliti në kujtesë të gjitha poezitë duke u përpjekur kështu të mos humbiste dhe mbamendjen. Përkthimi i vëllimit nga shqipja në gjuhën angleze, pa dyshim, ka humbje. E megjithatë përkthimi i Robert Elsie-së është i fuqishëm dhe prekës. Nga poezitë më të bukura ndoshta është dhe “Çastet ikin”: Ikin çastet si morrat nëpër trupin tim. Në këtë llogore burgu plot baltë vuajtjesh rri dhe pres. Sa keq të jesh luftëtar pa luftra. (1982)

Në poezinë e shkëlqyer “Banjoja e të burgosurve”, e krijuar kur ai ndodhej në burgun e Qaf-Barit në korrik të vitit 1983, Zhiti tregon se si edhe në rrethanat më të tmerrshme njeriu kapet pas sensacioneve që mund të të japin edhe kënaqësi, sado vogëlane:

Më lëpin me gjuhë uji i dashuruar                        

  u lehtësova i tëri.                                       

Hija e telave me gjemba                                                                         

si tatuazh skllavi                                        

nxin mbi lëkurën time.                                    

Po unë po lahem,                                         

  e humba peshën si në një realitet tjetër. 

Në poezinë që ka marrë dhe titullin vëllimi, Zhiti kapet pas humanitetit nga fija më e brishtë: “Unë, si i marrë, ulërij në heshtje:/ Ej, ti, botë!/ Dhe në më ke harruarr,/ unë jo…” Dhe në njëfarë mënyre, profetikisht, kështu ndodhi, sepse regjimi ra më 1990 dhe Visar Zhiti doli nga gulagu, pra ky është një libër, për fat, me një fund të lumtur: Poeti ruajti shëndetin e mendjes dhe mbijetoi.

Në poezinë “Zyra e dikurshme e diktatorit, pranë së cilës punoj” ai arrin madje të vizitojë zyrën e torturuesit të tij dhe – jehonat e Hannah Arendt – sheh se ai ishte një vend shkretimisht zymtan, jashtë imagjinatës: “…humnera dënimesh. Nga sirtarët/ s’dalin tyta armësh/ si sy detektivësh metalikë. Rri i heshtur./ Fytyrëzbardhur. Sikur të kem dalë nga një sëmundje e gjatë.”

Ky libër poezish lindi si realiteti i një makthi tejet të keq. Është një nga ata librat e rrallë që ka forcën t’i ndryshojë lexuesit vizionin mbi botën. Merreni dhe mbajeni fort. Është dhe ilustrimi më i shkëlqyer që kam parë, ku shpjegohet se si shpresat e larta, me socializmin e fillimit të shekullit 20, degjeneruan në një tirani të përditshme.

_________________________________                                      Përktheu nga anglishtja : Mira Xhiku

 

VELLIMI POETIK ” QYTETI I ENGJEJVE “, SI POEZI E MALLIT PER ATDHEUN

by

Ne kujtim te poetes, artistes se ndjere Xhesika Mulliqi/
NGA LULZIM MULLIQI/SHBA/1-qyteti-i-engjejveNdonese ende nuk i ka mbushur tre vjet nga ndarja e jetes se saj,poetesha dhe aktorja e Komunitetit shqiptaro- amerikan,Xhesika Mulliqi,e njohur me nofken” Jessica” ka lene pas vetes nje krijimtari te pasur letrare dhe artistike ne fushen e poezise,publicistikes,si dhe nje karriere solide aktoreske.Ajo tashme pas jetes ka lene te botuara ne gjuhen shqipe permbledhjen poetike” Qyteti i Engjejve” si  dhe romenet ne gjuhen angleze ” Two for Two” dhe ” The Last Kiss in Paris”.Vellimi poetik ” Qyteti i Engjejve ” i botuar vite me pare ne Prishtine eshte nje mesazh poetik i ndertuar ne kater cikle letrare dhe mbart ne vete nje mesazh karakteristik dhe refleksiv per jeten e mergimtareve.Vetem nje shpirt poetik do te mund te percjelli aq fuqishem nepermes vargjeve poetike tek lexuesit jeten e mergimtareve shqiptare ne Ameriken e larget dhe veshtiresite e tyre ne token e huaj.Poezia e poeteshes se ndjere,Xhesika Mulliqit eshte refleks i peripetive  jetesore te saj,e cila i kaloi per shume vite ne mergim ne SHBA,por njekohesisht ajo ishte e lidhur perjetesisht me fatin e popullit te saj ne Kosove.Sikurse nje plejade e tere te shkrimtareve tane qe i kishin shkruar per vite me radhe mergimit
dhe jetes mergimtare edhe te autorja, Xhesika Mulliqi,verehet subjekti lirik ku ne krijimtarine e saj nje vend te spikatur e zene padyshim poezite me motive kurbeti.
Ne kete permbledhje poetike autorja,Xhesika Mulliqi ka arritur si rralle kush ne mergaten shqiptare te Amerikes te portretizoje figuren e mergimtarit,ku nepermes figurave te goditura artistike,ajo njekohesisht paraqet shpirtin e tij te trazuar,vetmine,millefin dhe vuajtjen e pakufishme per ardheun.Ne kete vellim poetik te emertuar ” Qyteti i Engjejve” autorja Xhesika Mulliqi ka perdorur dhe deshmuar nje stil te vecante e krejt individual, nje figuracion te zgjedhur e origjinal,nje simbolike te pasur,nje risi vargezimi dhe tingellimi,qe e bene me karakteristik nga autoret e tjere te mergates shqiptare te Amerikes.Ne ciklin kushtuar jetes se saj ne mergim,ajo paraqet mallin per vendlindjen e saj,
Drenicen dhe gjithe Kosoven martire qe kishte treguar nje lufte heroike kunder pushtuesve serbe.Marre nga aspekti social largimi nga vendlindja dhe ardhja ne nje toke te re kishte krijuar nje absurd te ri.Ky absurd i krijuar mes nje bote te huaj
nuk arrin t’ia marre shpirtin dhe enderren per vendlindjen e saj,te gjendur diku larg tek nje cep bote largore.Megjithate,ajo jeton se toku me enderren e saj per  atdheun,duke u lidhur me ndiesite imagjinative te kohes.Edhe ne ciklin tjeter poetik kushtuar deshmoreve te lirise,Ajo ka mesazhin e simbolikes,mesazhin e egzistencializmit te popullit shqiptar ne trojet e veta etnike,mbase edhe poezite
pararendese jane nje perkushtim per popullin shqiptar,i cili gjithmone u beri balle furtunave te kohes dhe sulmeve armike ne mbrojtje te lirise dhe Pavaresise se atdheut.Ajo ne menyre madheshtore paraqet qendresen heroike te komandanteve legjendare te UCK-se,si te Adem Jasharit,Fehmi Lladrovcit,Xheve Lladrovcit etj, cilet luftuan heroikisht deri ne fund te jetes se tyre per lirine dhe Pavaresine e shtetit te ri te Kosovës.Ne ciklin e fundit poetik ” Vetmia” autorja ,Xhesika Mulliqi,i referohet vargjeve qe kane te bejne me jeten e mergimtareve,te cilet ne cdo kohe e ndiejne mungesen e njerezve te tyre te afert,sepse ata ndodhen larg vendlindjes se tyre,larg vatrave stergjyshore.Ajo  permes vargjeve poetike deshiron te pershendetet me njerezit e vendlindjes se saj.Ajo
deshiron ta pershendes,popullin e saj te pervuajtur,deshiron ta pershendes atdheun e saj te dashur qe i kishte munguar per shume vite ne mergim.
Ne fund ky vellim poetik perfundon me ngjyrime emocionale dhe kombetare,duke dhene mesazhin e nje malli,nostalgjie,ofshame te pashuar,si
dhe vuajtjen e pakufishme per atdheun! Ne vijim nje poezi kushtuar mergimit.
     DREJT MERGIMIT
Nenelokja me shoqeroi
Deri tek pragu i shtepise
Dy fjale m’i tha:
” Mos e harro kurre
Vendin e femijerise”
Me valixhe ne duar
Ktheva koken mbrapa
Tek Ti moj nene pashe mall
Shpresova se do te gjeja gjalle
Tash ne kurbeti Une tretem
Kujtimet per Ty nene….
Ne mendje me mbeten.

Engjell i Mirësisë, Shën Nënë Tereza, lartëson emrin e popullit shqiptar

by

1 nene Tereza shenjte

Nga Prof. Gjon Frani Ivezaj, New York/Festa për përkujtimin e Shën Nënë Terezës, është nder e krenari të thuhet qysh në hyrje të kumtesës sime, se ilirët të parët tanë, ishin ndër të parët banorë të pellgut të Mesdheut që përqafuan me dëshirë dhe praktikuan krishtërimin. Nga burimet historike, Krishtërimit ndër shqiptarët janë të mbushur me shumë ngjarje të rëndësishme historike.
Trojet iliro­shqiptare kanë qenë, një nga vendet e Europës ku u përhap me herët krishterimi. Historiani, i shquar i Mesjetës së Ballkanit albanologu kroat Dr. Millan Shuflaj, në veprën: “Serbët dhe Shqiparët”
është shprehur se: “Fillimi i Krishterimit ndër keto vise (Iliri) bën pjesë ne historinë e shekullit të parë të këtij besimi.” Vetë Shën Pali shprehet: “Nga Jeruzalemit e perqark në Iliri e kam përhapur
Ungjillin e Krishtit.” (Rom.15:19)
Shën Nënë Tereza duke qëndruar pranë më të varfërve të planetit bëri mrekullitë, gjë e cila bëri që Selia e Shenjtë në Vatikan të filloj procedurat e Shenjtërimit të saj. Ajo sot është e Lumtur prej vitit 2003, dhe sot do të bëhet Shenjtëresh në mbreterinë qjellore mbas dy mrekullive të cilat janë vërtetuar nga ekspertët mjekë më të mirë të botës.
Mrekullia e parë e Shën Nënë Terezës habiti të gjithë botën, por në veçanti Kalkutën e Indisë, ku një grua 30­vjeçare që vuante nga kanceri ishte shëruar plotësisht nga mrekullia e Nënë Terezës, të cilën fakt ajo e deklaroi edhe para Komisionit të ekspertëve mjekësorë të ngritur nga Vatikani.
Gjatë gjithë kohës që vuante nga sëmundja ajo ishte lutur Nënë
Terezës, që ta shëronte. Dhe një ditë mrekullia ndodhi! Si mrekulli të dytë të Nënë Terezës, është vërtetuar nga një komision ekspertësh mjekësor shërimi papritmas i një braziliani, i cili vuante nga një infeksion viral në tru, që i kishte përfshirë të gjithë trupin.
I sëmuri ishte një besimtar i devotshëm i Nënë Terezës, dhe gjatë vuajtjes lutjet e tij ia kishte dedikuar bamirëses nenes Tereze, ku ai sherohet. Sipas mjekëve të famshëm që janë marrë me hulumtimin e mrekullisë së dytë të Nenë Terezës, kjo mrekulli është e pamundur të shpiegohet shkencërisht.
Sot 4 shtatori 2016, është dita më e shënuar në historinë e Kishës Katolike Universale dhe për shqiptarët pa dallim besimi fetar. Kjo ngjarje e madhe historike perkon me Vitin Jubilar të Mëshirës për Kishën Katolike dhe Selinë e Shenjtë në Vatikan. Gonxhe Bojaxhiu e njohur sot si Shën Nënë Tereza, ishte fëmija i tretë i Kolë Bojaxhiut me origjinë nga Mirdita dhe e Drane Bojaxhiut.
Ajo mësimet e para i mori në një shkollë shqipë në Shkup, ku po ashtu e kreu dhe gjimnazin në gjuhën serbo­kroate. Pasionet e rinisë së Gonxhes ishin tre: të bëhej mësuese, të shkruante dhe recitonte poezi dhe të kompozonte e të luante muzikë. Emrin Tereza e mori kur ishte ne moshen 18 vjeçe dhe u dorëzua murgeshë.
Murgesha shqiptare u largua më 26 shtator 1928 nga Shkupi në drejtim të Dublinit, Irlandë, ku më vonë ajo u vendos në Kalkuta (Indi), dhe fillimisht u bë mësuese, e shumë shpejt drejtore e shkollës së vajzave.
Nënë Tereza e Kalkutës, u quajt kur themeloi urdhrin Misionaret e Dashurisë (1951) për t’u shërbyer më të varfërve dhe më të pashpresëve të Kalkutës, së Indisë dhe gjithë botës.
Nënë Tereza, është një Shenjt i madh, që tani ka pushtuar kohrat dhe kontinentet si mishërim i lartësisë kulmore dhe gjerësisë humane të pakrahasueshme të njerëzimit.
Figura e Shën Nënë Terezës sa tokësore dhe qiellore është shqiptare, e gjakut dhe frymës sonë. E përgatitur nga rrënjët tona hyjnore pelazgjike, ajo u ngrit si nga lartësia e shpirtit shqiptar, duke kaluar nëpër të gjitha rrugët e kontinenteve, dhe shteteve, nëpër tërë mjerimet e njerëzve, duke përhapur dashuri dhe humanizëm me frymën e Zotit në shpirtin e njeriut.
Sa shenjtore aq dhe shqiptare, me përpjekjet e flijimit sublime, Ajo krijoi një univers human të ri të saj, botën me të madhe të humanizmit në shekullin me të trazuar.
Bamirësja trupvogël krijoi një urdhër fetare, që u shtri mbi 100 vende të kontinentit, duke ndërtuar institucione për me të varfërit, gjymtuarit, leprozët, jetimet, të braktisurit, të sëmuret etj. Ajo sakrifikoi veten e saj për të varfërit, dhe me sa duket Ajo ka patur fuqi të mbinatyrshme, për të përballuar atë punë të jashtëzakonshme që bëri gjatë jetës së saj plot përkushtim.

Miliona njerëz nëpër botë e kanë konsideruar atë si Shenjtneshë. Shumë mendojnë se Zoti e dergoi atë për tu shërbyer të varfërve nëpër botë. Ajo erdhi në këtë Planet, duke u kujtuar njerëzve rrugën e sakrificave dhe mundimeve plot vuatje të Krishtit, sikurse Krishti qe erdhi ne bote tu kujtoj njerezve rrugen e Zotit.
Ashtu si Krishti që lindi në një grazhd, pra në rrethana të thjeshta, në varfëri; ashtu dhe Nënë Tereza doli nga gjiri i popullit më të varfër në Europë.Historia e njeriut tregon shembuj të fisnikërisë supreme dhe shembuj të njerëzimit të plotë.
Niveli më i lartë i fisnikërisë arrihet nga herojtë dhe nga shejtorët me punë, me lutje, ose me studime. Kjo bijë e racës shqiptare, kur hyri në përjetësi tërë bota i ra në gjunj, Nënës Shenjtneshë së parë në histori që u nderua me titullin Qytetare e Globit.
Ajo i shpjegoi botës se shqiptarët janë populli i lashtë, i shejtë I(mbushur me qindar shenjtorë), populli i Biblës, dhe populli i historisë.
Për njerëzimin mbarë, Nënë Tereza është një vlerë për të gjithë racat, kombet, dhe besimet fetare.
Për ne shqiptarët ajo është më tepër, një vlerë etnike: frymë prej trojeve tona, lënde prej dheut tonë, pjesë e
pastër prej gjakut tonë, dashuri prej gjoksit të fisit tonë.
Kjo Nënë e dashur ishte dhe mbeti simboli i dashurisë për të gjithë njerëzit e botës. Ajo ia kushtoi jetën e saj njerëzve të thjeshtë, mbushi me dashuri fëmijët me të meta fizike e mendore, për ata të varfër, për ata që pritin vdekjen nëpër rrugë, për të braktisurit, për të gërbulurit, dhe për të sëmuret.
Ajo rriti besimin ndaj Zoti, luftoi armiqesinë e hakmarrjen, inkurajoi virtytet e mira. Kujtimi për këte Nënë do të jetë shekullor për çdo njeri të çdo kombësie dhe besimi.
Humanistja e madhe ishte një shenjtore mbi tokë, ndërsa tani është një shenjtore në qiell. Zemrat e foshnjeve, fëmijëve, të rriturve e pleqëve do të përulen me respekt e nderim para figurës e portretit të
saj që nuk njeh kufi.
Eshte e qartë se Nënë Tereza kishte përkrahjen e Shën Papa Gjon Pali II, Papa Benedikti, Papa Franceku, kardinalëve, presidentëve, mbretërve, princerve, diplomatëve të huaj, fituesve të Çmimeve Nobel në fushat të ndryshme humane dhe shkencore, bisnesmenëve më të fuqishëm të globit,
Në çastin e marrjes së Çmimit Nobel në Oslo (Suedi) më 1979 Nënë Tereza deklaroi: “Kam lindur në Shkup, jam shkolluar në Londër, jetoj në Kalkutë dhe punoj për të gjithë njerëzit e varfër në botë. Atdheu
im është një vend i vogël me emrin Shqipëri”. Ajo ishte nënë kujdestare e 7,500 fëmijëve në 60 shkolla, ishte nënë që mjekonte 960,000 të sëmurë në 213 dispanseri, ishte e vetmja në botë qe trajtonte 47,000 viktima të lebrozës në 54 klinika, kujdesej për 3,400 pleq të braktisur e të lënë rrugëve, në 20 shtëpi pleqsh.
Në vitin 1991, Nënë Tereza kthehet për herë të parë në vendlindjen e saj dhe hapi shtëpinë e Vëllezërve Misionarë të Bamirësisë në Tiranë, Shkodër, Kukël (Bushat) etj. Deri më 1996, Nënë Tereza ishte duke punuar në 517 misione në më shumë se 100 vende të botës.
Sot Shen Nene Tereza eshte shejte ne mbrterine qjellore, ne mesin e apostujve, shenjtorëve e shenjtereshave, dhe martirëve të tjerë të Kishës Katolike, të cilët ndër shekuj kanë bërë mrekulli dhe ndodhen
në kalendarët e Kishës ku përkujtohen çdo vit.
Shën Nënë Tereza rreshtohet pranë dy gurgdhendësve nga Ulpiana e Dardanisë Shën Florid dhe Shën Lauri të cilët anti të krishterët paganet Romak i mbytën në uje. Shën Niketa, Shën Helenës, Shën Kostandini, Shën Dardanit, Shën Lefterit, Shën Angjelines (motra e Gjergj Aranitit dhe e Donika Kastriotit), Shën Dhimitrit, Shën Xhakoni i Vlorës, Shën Frani, nga Durrësi, Shën Gjergji i Janinës, Shën Joani i Konicës, Shën Kristo kopështari i Përmetit, Shën Kristo nga Perveza, Shën Marini i Sarandës, Shen Demetri nga Vlora, Shën Naumi i Ohrit e dhjetra shenjtorë të tjerë me origjinë shqiptare.
Simbas dëshmive historike, kultura e pasur dhe pozitive e krishtere eshte pervetsuar me dashuri nga shqiptaret nder shekuj. Ata nxoren njerëz të shquar në historine e lavdishme te krishtërizmit, me figura
të shquara si. Shën Jeronimi i Ilirise enciklopedistin e famshem që bëri perkthimin e parë të Biblës latinisht, duke i dhenë botes për herë të parë librin e shenjtë, në mesin e shek. IV. Heroi Kombëtar
Gjergj Kastrioti Mbrojtësi i Krishtërimit dhe i Arberisë nga invazioni barbar islamik otoman, dhe Shën Nënë Tereza, si mishërim i idealeve të krishtera.
Kleri Katolik Shqiptar, është përpjekur ndër shekuj për të sjellë në Shqipëri frymen civilizuese të Europës. Mendjet e ndritura te klerit, arritjet e pakrahasueshme në fushën e mëndimit njerëzor, krijimtarine letrare artistike, shkencës dhe teknologjisë, organizimin politik të shtetit modern, që siguron zhvillimin dhe përparimin e njeriut të lirë, janë vlera të rëndësishme, që kemi trashëguar ne shqiptarët. Si të tillë me krenari mund të përmendim gjuhën shqipe, një nocion i ndarë politikisht, gjeografikisht, i cili ka ruajtur të paprekur pasurinë e përbashkët të gjuhës shqipe.
Kësisoj kemi të bejmë edhe me klerin e doktorinës teologjike, që kanë ndikuar në historinë nacionale shqiptare. Në rastin konkret qytetrimi shqiptarë, është një fragment, pjesë e spirales historike të
qyteterimit botërore.
Së fundi duke u përshendetur të gjithëve në këtë ditë të madhe të shenjtërimit të Nënë Terezës, shëjtnesha dhe figura me e njohura në Botën njerzore, fjalë të ngrohta nga zëmra ju përcjellim të gjithëve juve, po ashtu klerikëve të gjithë besimeve fetare.

SHQIPERIA SI M’U DUK

by

NGA FAIK KONICA/

…Me qe binte shi dhe dita ish ne mbrem` e siper, kopshtin e Pallatit, te zbukuruar me shume lule, nuk munda ta keqyr e ta shikoj, kete here te pare. Pastaj as kisha nge te veja re gjesendi i dalldisur sic isha ne mendime te perziera, te cilat mblidheshin te gjitha mbi pyetjen, valle c`ndryshime ka prure koha ne dukje e ne mendime te Mbretit? Ne Rome, me 1919, dhe prape me 1920 ishim pjekur, por per nje kohe te shkurter,- kurse ne Vjene kishim shkuar bashke dy vjet te tmerrshme, ne mes te zhurmes e te mjerimeve te luftes se Perboteshme, me nje ngushellim te vetim: muziken. Nga koncertet klasike qe jipnin te dy orqestrat simfonike me fame te Vienes, besoj se s`lam asgje pa degjuar; i degjuam disa here simfonite e Bethovenit, dhe mbaj ment me mallengjim, ne Opera te Oborrit, nje cfaqeje te cuditshme te “Fyellit te Hutuar” (Zauberflote) te Mozartit.
Asi kohe , Beu i Matit nuk ishte vec se nje djale i ri njezet e dy vjec; po q`atehere zotesia e tij mendore cfaqej ne cdo rast: te folur te pake, te degjuar shume dhe me kuptim, gjykime te shkurtera e te thella qe shtijne nje drite te re mbi ceshtjet e biseduara,-keto jane ca nga shenjat e tij qe me cuditjein. Miku yne i perbashket, Fazlli be Frasheri, nje nga kombetaret me te kthejellet e me te thelle qe ka Shqiperia, me permendi kete rradhe ne Tirane nje fjale qe i kisha thene dikur ne Vien: “Kemi ketu nje fytyre fare te jashtezakonshme; Ahmed Beu me duket i shenuar nga Fati qe te loze rolin me te math ne histori te Shqiperise”. Keto ishin fjalet e mija ose fjale te tjera ne kete kuptim,-dhe Fazlliu duke m`i kujtuar thosh se ishin fjale profetike.
Ay djale i ri, ne mes te zjarrit e te luftes e te tradhetive e te rreziqeve pa numer, arriti ne pkae vjet` e siper ta bashkoje Shqiperine, ta vere nene fuqine rregullonjese te Kanunit, t`i shtrengoje te tere armet e te zere parmenden, dhe sot ri ne Fronin e Skebderbeut. Po te hapurit e nje dere me zgji nga mendimet. Nje nga oficeret e obborit foli emerin tim, dera u mbyll prapa meje, dhe e gjeta veten time perpara Mbretit.
Ne kisha patur ndonje dyshim te vogel qe te ndruarit e cuditshem te shkolles do kish prure edhe nje te ndruar ne qendrim te tij, kuptova menjehere se kisha parashikuar liksht. Cdo njeri, i arrire ne pake vjet e siper ne nje fron, do kish humbur ballancen, do t`i ishin marre mentte-dhe s`do te kish kush te drejte te ja quante faj. Po mbreti i shqiptareve, me nje force te rralle shpirti qe mund te pritej-vetem nga nje filozof eshte gjith`ay qe pata njohur me pare ne Vjene: i dashur ne fjale, i rende-dhe i matur kur e do puna, buzeqeshur dhe plot ” sense of humor” kur vjen rasti, i shpejtem ne te hyret ne nje ceshtje te re te shtruar perpara, i zoti ne te gjetur anen e mire dhe anen e dobet te nje theme.
I vetmi ndryshim qe i pruri kurora e mbreterimit, eshte nje ndryshim per te levduar: shija e tij u hollesua me teper dhe u be me fisnike. Ne qofte se, si gjithe djemt e rinj, i pelqente, kur ish kryetar i Republikes, nje luks me ndgjyre te tepert ne veshje e ne rreth, sot i pelqen me teper bukuria mee madhe e mosdukjes.Hoqi dore nga uniformat e ckelqyera, perdor per vete nje uniforme fare te shuar e te mvrojtur dhe u ka dhene oficereve dhe ushtareve te Gardes veshje qe s`terheqin aspak verejtje shtetit te mbahen. Te shtruarit e Pallatit cfaq perseri shien per nje mosdukje fisnike: Asnje xhixhellim te tepert ne nghjyrat e fronave ose te mureve.
Nga pikepamja e dukjes se trupit , u habita ta gjej mbretin ashtu sic e pata njohur nen kohet e shkuara: Te shkathet po pa thatesi, syte te kulluara,ngjyren e faqeve te fresketa-njepikture shendeti per te cilen cdo njeri mund te kete zili. Kisha degjuar jashte fjale te ndryshme, sikur vuante, sikur po tretej dhe shkrihej. Kundershtare te paguar nga guverna te huaja qe duan te prishurit e Shqiperise, cfaqin nga koha ne kohe shpresen se jeta e Skenderbeut te ri nuk do te zgjatej shume. Shqiptaret e mire dukeshin te trembur. Mua qe diten e pare, si shpresat e tradhetareve ashtu edhe friket e atdhetareve m`u duken pa nonje themel. Nje njeri qe punon pa reshtur qe ne te gdhire te dites e gjer ne te perenduar te diellit, pervec kesaj defren nje pjese te nates me miqte, dhe prape te nesermen ngrihet qe n`agim i forte dhe i fresket, nuk mund te jete i semure. Keto peshtypje ua bera te njohur perseri e perseri moqve. Dhe kur dy mjek me fame arriten nga Viena dhe zbuluan se Mbreti s`kish tjeter vec nje semundje te lehte te shkaktuar nga te piret duhan te tepert, gjithe fjalet e kota muarne funt. U duk se Perendite e vjetra t`Ilirise vezhgojne shendetin e atij qe vetem ka qene i zoti ne kohet moderne t`i jape bashkim dhe paqe popullit shqiptar, filizi i funtme te lisit te madh ilirian, i cili nje here mbulonte ne deget e tij dhjete here me teper vend se sa Shqiperia e sotme.
Nje njeri me zotesi te mesme, passi te kish arrire ne shkallen me te larte te vendit tij, do t`ish kenaqur me aqe, do te kish qendruar ne clodhje e te gezonte jeten pa u munduar me tej. Po per nje burre shpirtmadh si Mbreti Zogu, perpara cdo gjeje tjater qendron me letra te zjarrta fjala Detyre. Kuroren nuk e quan si nje zbukurim ne bvalle te tij,-e quan si nje barre qe ta lulezoje kombin shqiptar. Pa frike dhe pa mburrje, me nje deshire te thelle ne fund te zemres tij, thote qe tani qe Shqiperia u bashkua dhe u shigurua, vepra qe mbetet eshte t`ijepet kombit nje fryme e re gjallesie dhe perparimi. Veper aq e veshtire sa esht e madhe. Ne qofte se vete mbare, fytyra e Zogut do te shtjere ne histori nje hie me te madhe se hieja e Skenderbeut.Perkrahjet per kete veper herkuliane jane te shumta; pengimet jane edhe me te shumta se perkrahjet….(Dielli-arkiv)