Sofra Poetike – Page 80 – Dielli

Faslli Haliti Sjell poetin nga Korea e Jugut ne Sofren e Diellit

October 7, 2015 by dgreca

K O U N/

Ko Un, i lindur në vitin 1933 në Korenë e Jugut gjatë sundimit japonez, është poeti më i rëndësishëm i gjuhës Koreane. Bir fshatari, asiston në tmerrete e Luftës së Dytë Botërore dhe të luftës midis dy Koreve. Nëntëmbëdhjetë vjeç u bë murg budist, pas 10 vjetësh ai e braktisi manastirin dhe tentoi disa herë për të vrarë veten. Aktivist i të drejtae të njeriut në vitet ’70, ai u arrestua, u burgos dhe u torturua. Ka qenë midis finalistëve të Nobelit për Letërsi.

Edhe këtë viti, 2015, është përsëri në listen e të nominuarëve për Nobelin.

Midis veprave të përkthyera në italisht Lule të një momenti (2005), Ishulli që këndon (2009) dhe, Ç’është (Knight Bus, 2013).

BIOGRAFIA IME E SHKURTËR.

Ndonjëherë ëndërroj.

Pas fluturimit të një pelikani mbi Oqeanin Indian

unë ëndërroj.

Siç guxonte të bënte babai në fshatin e tij të lindjes.

Me t’u zhdukur drita pas perëndimit të diellit, në atë errësirë

Unë ëndërroj.

I zgjuar së rish nga ëndrra

unë gjallërohem si një linjë elektrike që qan nga era.

Deri sot kam përzënë ëndrrat e mia.

Madje në ëndërr

unë luftoj të përzë ëndrrat.

Kështu,

Ç’ishin fantazi

ose teori dominuese të një epoke

unë i përzuara.

Ekzistonin vetëm gjërat ashtu siç janë.

Pashë

dritat fluoreshente që shkëlqenin mbi det gjatë natës.

Pashë

nofullat e bardha të valëve që sapo vetëtinin,

t’i varroste errësira.

Ekzistonin vetëm gjërat ashtu siç janë.

Unë pashë

shkëndijimin e dritës fosforeshente dhe fshehjen e saj

të ngjashme me shikimin që bashkon nënën me foshnjën e saj të sapo lindur.

Tani i pranoj ëndrrat.

Gjërat s’janë më vetëm siç janë.

Unë ëndërroj.

Dje

S’është sot.

Sot

S’është nesër.

Por unë ëndërroj të nesërmen.

Toka nënë është varr i ekspreriencave.

Më mbetet një ëndërr:

në të ardhmen e largët mundet që Uni im – fosile, varrosur në tokë

të bëhet një këngë fosile.

Përktheu: Faslli Haliti

POETI NEKI LULAJ NE SOFREN E DIELLIT

October 7, 2015 by dgreca

Neki Lulaj, poet nga Gjermania enkas për sofrën poetike të Diellit/

PIKË NE ZEMËR/

Ndarja shpupurish prushin e zemrave që prushojnë/

E muret e shpirtit lahen me ujin kristal të hënës/

Pikë në zemër më mbeti, u ligshtuam fort/

Atë ditë gushti ndarja kishte marrë shtegun e ëndrrës/

Mbi gurra jete prej guri nga ndarja loti ia kaloi detit/

Ditët e numëruara vrapuan si era,si një kalë i pashaluar/

Bashkë i grrithëm pak këto vite të ikura të kurbetit/

Na sëmboi në zemër kjo temë e imponuar/

U kthyem te adoleshenca e zbritëm nëpër zgafella shpirti

Nxorrëm nga kujtesa fëmijërore ditët në prehërin e etërve

Nga ajo ditë, ah, në gjokse ndryshe zemra shkrofëtiti

Pse dasmat i bëmë në dhe të huaj larg trurit, larg bjeshkëve?

Edhe zhgunat e mallit, edhe vuajtjet i patëm atje nën qiellin gri

Dhashtë Zoti vdekja (jetë) në arkëmort të na vijë këtu

Në tokën e prindërve tanë që i bekuan perenditë

në këto shtigje ku bukës një ditë i thamë bukë

Heeeej si e merrja dikur këtë metaforë kurbeti tërë plagë

Kur shihja atë ndarje të kurbetçinjve nga pragu i odës

Sytë u mrrolën si mjegulla mbi Dugaxhin, mbi Rozafë

E mbi Bunë pa shtrëngatë bjen një shi i madh lotësh

E Nana shtatë ditë në sofër pjata e lugë i len aty të ngatë

Pikë në zemër më mbeti, si gur që e mban një zemër e fortë…….

Thaj lotët si gurrë e pashterrur mbi tullat e faqeve rrëkajë

o vëllau im i vogël, banor i ri në tokën e largët të pagojë.

M’u bënë shumë figura xixillonja në sytë e ngrohtë

Ndjenja mashtron arsyejen, kur ndarja dhembje ka

Mbi fytyrat e ndarjes kishte ra një tisk i hollë.

Unë plaku i thinjur isha bërë dimër me borë në Sharr.

E ti ishe bërë sugari, kuqëlor trëndafil i pari

I shtrënguam fort duar dhe zemra në kraharor

hej po pika e zemtës do na ndrijë si pishtari

Ani pse ti ike në Amerikë e unë në Europë.

XHANI I GJYSHIT/

Ti je zile shkollë abetareje me 36 shkronja të ndriçuara

Që trokun e zemrës sime e ke shaluar pa kthim

Si gan si dafinë, si sy dielli në qiellin e praruar

Të shpleks fytyra si buza e hënës me trishtim.

Ti emrin nga Baba në gjysh ma ke dhënë mua vit pas viti

Je botë engjëllore, me ty jetoj qindra çaste hyjnore

Edhe kur me kaplon malli për atdhemirin

Dhe loti kur më rrjedh si krua nëpër faqe në mote

Ti më shtrëngon me duart e tua të vockëla

Je harmoni shpirti, o nipçja ime e mbarë

Me ty nuk më shpërblen as ari që ka bota

Me ty harroj mallin e gurrës e aromën e bukës pogaqe

Harroj orën e babës që e mbante te shtrati, te ara

Harroj edhe fanarin që rrinte varur te grazhdi ku vritej nata

Harroj edhe higëllimën e kuajve të lama

Harroi çka more

nuk harroj se di vetëm xhëxheza dhe përralla

Se ty të kam te zemra, ti më je vig lumi në kalim

Ti qe ecën i sigurtë mbi vaun e shpirtit tim

Je engjëlli që i lëshon dritëhije shpirtit tim

I bukuri i gjyshit je xhani im…

VAJZËS SIME NË MEKSIKË
Udhët meksikane të presin me tinguj kitarash si simfoni
Do të vijë lahuta e gjyshit që jehon mes arave
Do të të shfaqet lesa e drunjtë e kullës se gurit në Bërliq
Në zërat e shesheve do të vijë ehoja e druvarëve

Me këngë drejt pyllit në cingërimën e celularit
Do të vijë zërin im me lotin e ngrohtë mbështjellë

Aty , në udhë qiellore do të të kapë një lak malli
Aty ku një copë Kosove do të vijë dhe në natën e terrtë

Gjitë kitarat e brigjeve të të ulen në gjunjë
Një kapele kashte do të të vihet bukur në flokë
Motërmira Albianë do të të vijë dhe në gjumë
Plisi i bardhë si ylber syrin do të ta gëzojë.

Do të të vijnë mollëgjylet e Bërliqit atje larg.
Si mollët e dasmave, si mollët e gjyshes në sepet
Babagjysh Halili do vijë me një fyell të lashtë
Gjyshe Ajna do të sjellë një bukëmisri valë të nxehtë

Nënë Fetanetja ta ka ruajtur një ftua një shami me ngjyra
Lumëbardhi do ta hedhë vetëm për ty një palë ujëvare
Në vise të largëta kurrë të të mos ligshtohet fytyra
Kurrë të të mos shuhet kujtimi për gurët në varre.

Atje do të vij dhe unë me vargun e brishtë e të ngrohtë
ngrohur mbi një zjarr që dhe lotin e burrit ma fsheh
Ariani dhe Aulona le të marrin fjalë urimi si kurorë
Të jenë flamurtarë të një ëndrre që i jep gaz dhe jetë

Do të vijnë vëllezrit Adriatiku dhe Armendi

Me një frushkull buzagazi dhe një buqet trëndafillashl

Do të vijnë,…….d……të….v…..d…

FASLLI HALITI SJELL ALDA MERINI NE SOFREN E DIELLIT

September 28, 2015 by dgreca

Alda Merini (Milano, 21 mars 1931 – Milano, 1 nëntor 2009) ka qenë një poeteshë aforistike dhe shkrimtare italiane./

ARTI DHE MAGJIA/

Magjia është art apo arti ka një forcë magjike ?/

Që nga koha e kohërave njeriu është i pasigurt/

pas frikës dhe elementëve të pastër të tokës/

dhe thirrjes së Zotit të zjarrit, të ujit, të mendjes./

Është burimi më i pashtershëm dhe i thellë i njeriut/

Njeriu do të zbutë Zotin që s’është në vete/

por edhe Zotin që është në të./

Njeriu nuk beson në Providencën/

dhe fton imazhe dhe tinguj që kanë forcë ” lehtësuese.”/

Ada Negri thotë: ” forca e mendimit që zoti/

na ka dhënë ne të gjithëve,/

veçanërisht atyre që janë vizituar nga Zoti frymëzues,/

janë magë dhe demonë, por mbase kanë frikën e sigurisë,

lind nevoja e shenjës, e gjurmës, e ekzorcizmit, e frikës,

lind vizioni i katastrofës,

por lind edhe ringjallja dhe njeriu në mëngjes,

veçanërisht nëse është plak, do t’i gjendet në dorë buka e djeshme

që dëshiron ta ndajë gjithë dashuri me të tjerët,

për festën e madhe të ditës.”

( bashkësia e artistëve – post skriptum ).

Nëse njeriu ka frikë nga dhimbja

na vijnë në ndihmë rimat e Kozimodos:

” Babëzisht unë hap dorën time sot,

bukën e përditshme jepna, Zot „.

FËMIJA

Po gjete balonën e fantazisë tënde

lidhe me inteligjencën e zemrës.

Do të shohësh të lindin kopshte të magjishme

dhe mamaja jote do të bëhet bimë,

do të të mbulojë me gjethet e saja.

Bëj me duart e tua dy pëllumba të bardhë

që të sjellin paqen kudo dhe rregullin e sendeve.

Por para se të mësosh të shkruash

shiko veten

në ujin e ndjenjës.

POEZI MARINA ÇERATIT

Urime, ujërat e ndjenjës ndonjëherë të kanë tronditur

dhe ka një lloj poezie të ëmbël që është kënga,

si këndon një nënë

kur përkëdhel një fëmijë,

këmba e një fate që ecën në erë,

dhe ndërsa fëmijët tuaj fillojnë jetën

ti bëhesh prapë vajzë, një akullsi për të shpëtuar,

dashuria nuk ka kohë dhe kur të jesh plak

do të të puth flokët vetëm pranvera.

Përktheu: Faslli Haliti

PEZË : 16 SHTATOR 2015…

September 20, 2015 by dgreca

Ne Foto: Rikthimi i Enver Hoxhes ne Peze me 16 Shtator 2015/

NGA AT GJERGJ FISHTA O.F.M./

GJAKSORËVE/

Ndalnju! Ku véni burra?…/

Pash Zotin, lëshoni hutat!/

Pse teper gjak asht derdhë,/

Pse teper mbajtë kem’ futat:/

Prej vaj’t na asht marrë zani…/

Medet, o qiell, medet!…/

A thue nuk jemi vëllazen/

T’ nji atmëje t’ tanë rritë n’ prêhen,/

T tanë t’ quejtun me nji emen?/

A thue, kështu do t’ xêhen

Ata, qi ‘i gjuhë e ‘i doke

E ‘i gjak kanë bashkë e i mbret?

Ah váj! Rrjedh vala e Drinit

T’ tanë gjak – ah! Gjak Shqiptarit…

Kush kjé, kush kjé ai mizori,

Që pushken rroku s’ pari

E durët tash don me i zhye

Në gjak t’ vllazenvet kot?

Ah! Kjoftë mallkue prej Zotit!

E vejë atij i mbetët grueja

Djali i njatij t’ perbuzunit

Veshun me zhele t’ hueja,

Kerkoftë n’per dyer të shekllit

Pa u gjetë kush me i dalë zot.

Jo, jo, se ma prej sotit

Thêmra e gjaksorve e mnershme

Token nuk do t’a shklasë,

T’ cillen, n’ at kohë të ndershme,

T’ Parët t’onë, rrebtë tue luftue,

E shuguruen me gjak.

Atje nen vapë t’ Saharës,

Nder luaj e pardha jeten

Mizuer, kush don me e shkimë

Në gjak t’ vllazenve etjen,

Atjé, pa kenë vajtue,

Mbaroftë i namët per lak…

Djelmt tonë, – ah kob i zi!

Djelm tonë e Arbnisë uzdaja,

Të cillt dergue i pat qiella

Per me mbarue punë t’ mdhaja,

E vllazenve i muer pushka

E kalben sod në vorr…

E kanga nder né shuejti,

Porsi n’ nji shpi dalë fare:

Me thirr nder hatulla mblue

Lahuta hesht Shqiptare,

E por shêjzeza qyqe

Shqiptarve u kndon n’ oborr…

Dridhu, gjaksuer i mnershem,

Se t’ erdh i zi rreziku!

Se neper terr, Ai, t’ cillit

Kur i veton qerpiku,

Dridhet n’ themel t’ tanë shekulli,

Kundër teje po vjen.

I zi e i perfrigueshem

I prin Atij thellimi:

Ftyren ia zblon vetima,

T’ cillen ia ndezi idhnimi;

Tue bumbullue rrufeja

Raven Atij ia then.

Me shigjeta të frigueshme

Doren Ai e armatisi;

Qé, se edhe e rrebtë duhija

Hidhun mbi ty tash krisi,

E ‘i dét të zi ankimesh

Permbi kryet t’and dikon.

Qé, se edhe vala e mnershme

Perpin me gjire t’ veta

Shpin tande prej themeli:

E grueja e jote e shkreta,

Fmin tu tue mbajtë nen stjetull,

Nper valë kot pshtim kerkon.

U dhà mbi ty tash gjyqi,

E zhgjeta e frigshme e Zotit

Mbi ty vjen tue fishkllue…

Rrzou, o i pashpirt! Pse q’ motit

Pat thanë nji Zot: Do t’ bije

Kshtu, nierin m’ tokë kush vrau.

O Zot, pse kaq vonove

Gjaksorin pa ndeshkue?

E, dersa ky mizori

Gjak vllaznish pat dikue,

Kot landë rrufeja e Jote

Pse bjeshkëve por çau ?

1899.

Pergatiti: Fritz RADOVANI 2015.

32 POEZI TE UNGARETIT NE SOFREN E DIELLIT

September 17, 2015 by dgreca

XHUZEPE UNGARETI-( Giuseppe Ungaretti ) 1888 – 1970/

Giuseppe Ungaretti (1888 – 1970) ishte një poet dhe shkrimtar italian dhe është referuar si themeluesi i Hermeticizmit, një lëvizje letrare përhapur që nga të njëzetat dhe që ndikoi dukshëm në poezinë e mëvonshme italiane.Ndër koleksionet më të mëdha të poezisë së Ungaretti kujtohet Porti i varrosur ose Alegria e mbytjeve apo toka e premtuar./

NE PERKTHIMIN E FASLLI HALITIT/

O NATE /

1919/

Nga ankthi i madh i agimit

Zbulim drurësh.

Zgjime të dhimbshme.

Gjethe, motra, gjethe,

Ju dëgjoj të ankoheni.

Vjeshta,

Embëlsi në shuarje.

O rini,

Sapo kaloi çasti i ndarjes.

Qiej të lartë të rinisë,

Hov i lirë.

Dhe jam i shkretë tashmë.

I humbur në këtë melankoli harkore.

Por nata tret largësitë.

Heshtja oqeanike,

Fole yjesh iluzorë,

O natë.

NJE PELLUBESHE/

1925/

Nga rrebeshe të tjera, dëgjoj një pëllumbeshë.

nga TË FUNDIT

Milano 1914- 1915

PERJETESI

Midis një luleje të këputur dhe një tjetre të dhuruar,

e pashprehshmja asgjë.

PER TE VDEKURIT E REZISTENCES

Këtu

Jetojnë përgjithmonë

Sytë që u mbyllën për dritën

Me qëllim që të gjithë

T’i hapnin

Përgjithmonë

Në dritë

VETETIMA E BUZES

Mijëra njerëz para meje,

Të ngarkuar edhe më shumë me vite,

Për vdekje i plagosi

Shkreptima e një buze.

Por ky s’është shkak

Që të zbus vuajtjen.

Po më pe me mëshirë

Dhe më fole, përhapet një muzikë,

Dhe unë harroj se plaga djeg.

DHURATE

Fli tani, moj zemër e shqetësuar,

Hë pra, fli, fli tani.

Fli pra,

Dimri të ka pushtuar, të kërcënon,

Të bërtet: “Do të të vras.

Gjumë s’do të kesh ti më”.

Goja ime zemrës sate i ofron paqe, më thua :

Hë, pra fli, fli e qetë,

Hë, pra dëgjo,

Dashurinë tënde

Që të mundësh vdekjen, zemër e shqetësuar.

ESHTE ORA E URITUR

Është ora e uritur, ora jote o i marrë.

Shkule zemrën

Erë kripë bie gjaku i saj

Dhe bie era athtësirë,

Është ëmbëlsak, duke qenë gjak.

Shumë vaje

e bëjnë gjithnjë më të shijshme zemrën tënde.

Frut i shumë vajeve zemra jote,

Shqyeje, haje, ngopu.

YLLI

Yll, i vetmi ylli im,

Në varfërinë e natës,

Vetëm për mua ndrit.

Në vetminë time shkëlqen ;

Po për mua,

Yll që s’do të pushosh së ndrituri kurrë,

Një kohë tepër e shkurtër të është dhënë,

Më jep një dritë

Që veç dëshpërimin

Mpreh, e thellon tek unë.

UNIVERS

Një arkivol freskie

i bëra

vetes

me detin.

NATA E BUKUR

Cila këngë lindi sonte

që qëndisi yjet

me jehonën e kristaltë

të zemrës

Cila festë buronte nga zemra

në dasëm

Kam qenë një moçal

erësire

Tani kafshoj errësirën

si fëmia

sisën

Tani jam i dehur

me gjithësi.

TRENDAFILA NE FLAKE

Mbi oqeanin

me zilka gjëmuese

papritmas

pluskon një tjetër mëngjs

KUJTIM NGA AFRIKA

Dielli pushton qytetin

Nuk shihet më fare asgjë

As edhe varret s’rezistojnë më shumë më.

NATE MAJI

Qielli u vë në kokë minareve.

Kurora

Kandilash.

MBISHKRIM PER NJE TE RENE

TE REVOLUCIONIT

1925/

Kam ëndërruar, besuar, dashuruar shumë atje

Sa s’jam më këtu poshtë.

Por dora e bukur, e gatshme,

Më mbështet hapin e pambrojtur,

Ndërsa duke u shkurajuar

Më peshon krahun që pati vullnet

Sa për mijëra

Eshtë dora atëdashëse e atdheut

E fortë, në angth, e frymëzuar,

Duke u mbështetur në gjoksin tim,

E pavdekshme në vetvete zemra ime e re.

MENGJES

Santa Maria La Longa 26 janar 1917

Kristalizohem

pafundësisht

TË FLË

Santa Maria La Longa 26 janar 1917

Do doja të imitoja

këtë vend

i shtrirë

në shtresën e tij

prej bore

NJË TJETËE NATË

Vallone 20 prill 1917

Në këtë terr

me duart

akull

dalloj

fytyrën time

Shoh veten

të braktisur në infinit

LARG

Rreth 15 shkurt 1917

Larg, larg

më morën për dore

si një të verbër

USHTARET

Pylli i Kurtonës, korrik 1918

Jemi

si gjethet

vjeshtës

mbi pemë.

FUND

1925

Në veten e në të vërtetën beson ai që dëshpërohet ?

MALLKIMI

Mariano 19 qershor 1916

I mbyllur mes gjëra mortore

( Edhe qielli i yjëzuar do të mbarojë )

Pse Zot lakmues ?

NA ISHTE NJEHERE

Kuata njëqin e dyzetë e një, 1 gusht 1916

Pylli Kapuçio

ka një tatëpjetë

me blerim të kadifejtë

si një kolltuk

të butë

Përgjumem atje

vetëm

në një kafe të lashtë

me një dritë të mekur

si kjo

e kësaj hëne.

PERENDIMI

Rreth 20 maj 1916

Ngjyra këmëz e qiellit

zgjon oaze

në dashurinë endacake

PESHA

Mariano, 29 qershor 1916

Ai fshatar

i beson vetë medaljes

së Shen Antonit

dhe ikën ngadalë

Mirë vetëm dhe të mirë-lakuriq

pa vegim

mbaj shpirtin tim.

QETESI

Mariano, 27 qershor 1916

Njoh një qytet

që çdo ditë mbushet me diell

dhe gjithçka grabitet po atë çast

Shkova një mbrëmje atje.

Në zemër zgjaste kënga

e gjinkallave

Nga anija

e lyer me të bardhë

pashë

qytetin tim të eklipsohej

duke lënë pak

një përqafim yjesh

të varur në ajrin

e turbullt

FAZA

Mariano, 25 qershor 1916

Ec e ec

gjeta

pusin e dashurisë

Pushova

në syrin

e njëmijë e një netëve

Në kopshtet e braktisura

si një pëllumbeshë

ajo dilte në breg

Midis ajrit

të pasditës

që të bënte të të binte të fikt

këputa

portokajtë e jaseminë

PORTI I VARROSUR

Mariano,29 qershor 1916

Atje arrinte poeti

dhe pastaj kthehet me dritë me këngët e tij

dhe i davarit

Prej kësaj poezie

më mbetet

ajo asgjë

e sekretit të pashtershëm

PELEGRINAZH

Lugina e Pemës së Izoluar, 16 gusht 1916

Në përgjim

në këtë rrugë të qelbur

me gërmadha

orë e orë

këputar

skeletin tim

të vjetëruar prej baltës,

si një shollë

ose si një farë

gjembaçi.

Ungaret,

njeri i penës

të mjafton një iluzion

të të bëjë të guximshëm

Një reflektor

përtej

vë një det

në mjegull

SHKEPUTJE

Lovizza 24 shtator 1916

Ja një njeri

uniformë.

Ja një shpirt

Shkretirë,

një pasqyrë e patundshme.

Më rastis shpesh të zgjohem

dhe të bashkohem

dhe të zotëroj

e mira e rrallë që më lind

kaq ngadalë më lind

dhe kur zgjati kaq

pa u ndierë u shua.

AGONIA

Të vdesësh si laureshat e etura

në një mirazh

Ose si shkurta

në shkurret e para

me të kaluar detin

sepse për fluturim nuk kanë më dëshirë

Dhe jo të jetosh me ankime

Si një gardalinë e verbuar në kafaz

NA ISHTE NJEHERE

Quota njëqind e dyzet e një 1 gusht 1916

Pylli Kapuçio

ka një rrëpirë

me blerim të kadifejtë

si një kolltuk

të butë

përgjumem

vetëm

në një kafe të moçme

me një dritë të mekur

si drita

e kësaj hëne.

ITALIA

Lovizza 1 tetor 1916

Jam një poet

një britmë e përbashkët,

jam një grimcë ëndrrash,

Jam një frut

me kundërshti të pafundme shartimesh,

pjekur në serrë,

Por populli yt është sjellë

nga e njenjta tokë

që më sjell

Italia

Dhe në këtë uniformë

të ushtarit tënd

çlodhem

si të ishte djepi

i babait tim.

Përktheu: Faslli Haliti