Me rastin e 10-vjetorit të Shenjtërimit të bijës më të njohur të Kombit Shqiptar (4 Shtator, 2016).
Nga Frank Shkreli
Nënë Tereza – një mesazh bashkimi në një kohë përçarjeje. Ndoshta në asnjë moment tjetër të historisë sonë të kohëve të fundit nuk kemi pasur më shumë nevojë për mesazhin bashkues të Nënë Terezës se sa sot. Shqiptarët në Shqipëri, në Kosovë, në trojet shqiptare dhe në mërgatë vazhdojnë të përballen me ndarje të thella politike, me debate të ashpra, me mosmarrëveshje dhe, jo rrallë, me një gjuhë që e kthen kundërshtarin politik në armik. Përballë kësaj gjendjeje, figura e Nënë Terezës merr një kuptim edhe më të madh. Ajo nuk na mëson të mendojmë njësoj. Na mëson të respektojmë njëri-tjetrin. Frank Shkreli/ NËNA TEREZE LUTU PËR KOMBIN SHQIPTAR | Gazeta Telegraf
Nuk na kërkon të heqim dorë nga bindjet tona. Na kujton se mbi bindjet politike qëndrojnë vlera më të mëdha si dinjiteti i njeriut, dashuria për tjetrin, solidariteti, toleranca dhe shërbimi ndaj së mirës. Në Shqipëri, Kosovë dhe në gjithë hapësirën shqiptare kemi nevojë për më shumë ura dhe më pak mure. Kemi nevojë për më shumë dialog dhe më pak urrejtje. Kemi nevojë të kuptojmë se kundërshtari politik nuk është, domosdoshmërisht, armiku i kombit dhe se ndryshimi i mendimit nuk duhet të shndërrohet në armiqësi personale. Në këtë kuptim, Nënë Tereza është shumë më tepër se një figurë historike apo fetare. Ajo mund të jetë një simbol moral i bashkimit të shqiptarëve. Nënë Tereza na bashkon jo vetëm rreth kujtimit të saj, por edhe rreth vlerave që ajo mishëroi dashurisë për njeriun, përulësisë, sakrificës, paqës dhe dinjitetit njerëzor. Nga Frank Shkreli – Shën Nënë Tereza: Figura që i tregoi botës anën më të bukur të shpirtit shqiptar | Gazeta Telegraf
Ky është një mësim që duhet ta kujtojmë edhe sot. Identiteti kombëtar dhe universalizmi nuk janë, domosdoshmërisht, në kundërshtim. Nënë Tereza ishte shqiptare dhe njëkohësisht i përkiste gjithë njerëzimit. Ajo tregoi se dashuria për kombin nuk ka nevojë të shndërrohet në përbuzje për të tjerët dhe se krenaria për prejardhjen mund të bashkëjetojë me respektin për çdo njeri. Emri i saj është një emër që kapërcen ndarjet. Historia shqiptare është e pasur me figura të mëdha, por jo gjithmonë shqiptarët kanë ditur të bashkohen rreth tyre. Nënë Tereza është një përjashtim i fuqishëm. Ajo i kapërcen kufijtë politikë, gjeografikë dhe ideologjikë. Bashkon shqiptarët në Shqipëri, në Kosovë, në Maqedoninë e Veriut, në Malin e Zi, në diasporë dhe kudo ku jetojnë shqiptarë. Ajo nuk pyet për bindje politike. Nuk pyet nga cili qytet vjen shqiptari. Nuk pyet në cilën anë të një kufiri jeton. Mesazhi i saj është shumë më i thjeshtë dhe më i madh: njeriu duhet të ndihmojë njeriun. Pikërisht këtu qëndron edhe kuptimi i saj si simbol i bashkimit. Në një kohë kur shoqëritë tona ende përballen me ndarje, mosmarrëveshje dhe polarizime, figura e saj na kujton se ekzistojnë vlera më të mëdha se interesat e çastit.
Shenjtërimi i saj, më 4 shtator 2016, ishte një moment kur shqiptarët, pavarësisht dallimeve të tyre, mundën të ndiheshin bashkë rreth një figure që i nderon në mbarë botën. Por vlera e atij momenti nuk duhet të mbetet vetëm në kujtesën e një ceremonie në Vatikan. Sot, dhjetë vjet pas atij shenjtërimi, pyetja është më e drejtpërdrejtë: a mund të gjejmë te Nënë Tereza një arsye për t’u afruar me njëri-tjetrin? Unë besoj se po. Nëse ajo arriti të shërbente pa bërë dallim feje, kombësie, shteti a kontinenti, mes njerëzve që ndihmonte, ne shqiptarët duhet të mësojmë të mos e masim vlerën e njëri-tjetrit vetëm nga përkatësia politike, krahinore, fetare apo nga bindjet politike që kemi. Në një kohë kur politika shpesh na ndan, Nënë Tereza na kujton se kombi nuk mbahet vetëm nga institucionet politike. Ai mbahet edhe nga kujtesa, kultura, gjuha, historia dhe vlerat njerëzore që kemi të përbashkëta.
Prandaj, përvjetori i shenjtërimit të saj nuk duhet të jetë vetëm një ditë për të kujtuar një shqiptare të madhe. Duhet të jetë edhe një ditë për të pyetur veten se çfarë po bëjmë ne me trashëgiminë që ajo na la. Ndoshta mesazhi më i madh i Nënë Terezës për shqiptarët sot është shumë i thjeshtë: Të mos lejojmë që dallimet tona të bëhen më të mëdha se ajo që na bashkon. Sepse një komb që ka nxjerrë nga gjiri i vet një figurë si Nënë Tereza duhet të ketë edhe forcën morale për të kapërcyer grindjet e veta. Ajo na la një emër që e njeh bota. Ne kemi detyrën të mos e përdorim atë emër vetëm për krenari, por edhe si kujtesë për të qenë më të bashkuar, më të respektueshëm ndaj njëri-tjetrit dhe më të denjë për vlerat që ajo përfaqësoi në këtë botë. Nënë Tereza lindi shqiptare, u bë shërbëtore e njerëzimit dhe u shenjtërua si një nga figurat më të mëdha të shekullit tonë. Por për ne shqiptarët, ajo mbetet edhe një kujtesë e çmuar se, përtej të gjitha dallimeve, ka vlera që mund të na bashkojnë. Sepse shumë pak gjëra na bashkojnë. Por njëra prej tyre ka emrin e saj, Nënë Tereza.
Nëse Nënë Tereza arriti të bëhej urë mes njerëzve të besimeve, kombeve dhe kulturave të ndryshme botërore, atëherë ajo mund të jetë edhe sot një urë bashkimi mes shqiptarëve. Nënë Tereza mund të na bashkojë sepse nuk na kërkon të mendojmë njësoj. Na kërkon të mos harrojmë tjetrin. Ajo na kujton se një komb nuk ndërtohet vetëm me fjalë të mëdha për atdheun, por edhe me përgjegjësinë ndaj njeriut. Na kujton se madhështia nuk matet me pushtetin që zotëron, por me të mirën që u bën të tjerëve. Dhe na kujton se Shqiptaria nuk është vetëm një trashëgimi që e marrim nga të parët, por edhe një përgjegjësi që ua përcjellim brezave që vijnë. Prandaj edhe ne duhet ta ruajmë me kujdes figurën e saj nga çdo përdorim i ngushtë politik, nga ekzagjerimet dhe nga përvetësimet që e zvogëlojnë madhështinë e saj. Ajo është e jona, por është edhe e botës. Është shqiptare, por është edhe universale. Është një figurë e besimit, por mesazhi i saj njerëzor mund të kuptohet nga çdo njeri, pavarësisht besimit apo prejardhjes. Dhe pikërisht për këtë arsye, Nënë Tereza është një nga simbolet më të fuqishme që shqiptarët kanë për t’u bashkuar.
Ceremonia e 4 shtatori, 2016 në Vatikan ishte një fotografi e rrallë e bashkimit shqiptar. Ishte në një farë mënyre një fotografi e asaj që shqiptarët nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi, diaspora dhe vende të tjera u gjendën së bashku në të njëjtin vend, për të njëjtën arsye dhe rreth të njëjtit emër. Aty nuk kishte rëndësi se nga cila anë e kufirit vinte një shqiptar. Nuk kishte rëndësi se cilës parti i përkiste. Nuk kishte rëndësi se çfarë bindjesh politike kishte. Nuk kishte rëndësi nëse vinte nga Shqipëria, Kosova apo nga një komunitet shqiptar në Evropë, Amerikë apo Australi. Përpara figurës së Nënë Terezës, këto dallime u bënë të parëndësishme. Ishte një moment kur shqiptarët u kujtuan se çfarë kanë të përbashkët. Dhe pikërisht kjo e bën 4 shtatorin 2016 më shumë se një përvjetor fetar. Sot, dhjetë vjet pas shenjtërimit të Nënë Terezës, mesazhi i saj për kohën në të cilën jetojmë duket edhe më aktual. Shqiptarët në Shqipëri, Kosovë dhe në hapësirat e tjera shqiptare vazhdojnë të përballen me ndarje të forta politike. Debati publik shpesh shndërrohet në konflikt personal. Kundërshtari politik trajtohet si armik dhe dallimet politike shumë herë bëhen më të rëndësishme se interesat e përbashkëta. Edhe në diasporë, ku shqiptarët kanë mundësi të shohin më qartë nga larg problemet e vendlindjes, nuk kemi qenë gjithmonë imunë ndaj këtyre ndarjeve.
Në një realitet të tillë, Nënë Tereza na kujton diçka themelore se nuk është e nevojshme të mendojmë njësoj për të qenë bashkë. Bashkimi nuk do të thotë uniformitet. Një shoqëri demokratike ka nevojë për debate, për kundërshti dhe për mendime të ndryshme. Por demokracia nuk mund të ndërtohet mbi urrejtjen ndaj tjetrit. Kundërshtari politik nuk duhet të konsiderohet armik dhe ndryshimi i mendimit nuk duhet të kthehet në armiqësi. Nënë Tereza nuk na la një program politik. Na la diçka më të thjeshtë dhe më të thellë: respektin për dinjitetin njerëzor dhe shërbimin ndaj tjetrit. Ky është një mësim që shqiptarët, veçanërisht në këtë periudhë të historisë sonë, nuk duhet ta harrojnë. Nënë Tereza mund të jetë një nga urat më të fuqishme simbolike ndërmjet shqiptarëve. Ajo nuk i përket vetëm Shqipërisë. Nuk i përket vetëm Kosovës.
Nuk i përket vetëm shqiptarëve katolikë. Nuk i përket vetëm një partie politike apo një grupimi shoqëror. Nënë Tereza është pjesë e trashëgimisë së përbashkët të shqiptarëve dhe, në të njëjtën kohë, një figurë universale. Kjo është, pikërisht, arsyeja pse ajo mund të na bashkojë. Nëse një ditë, dhjetë vite më parë, shqiptarët mundën të mblidheshin në Sheshin e Shën Pjetrit me flamujt e tyre, me origjina të ndryshme dhe me bindje të ndryshme, për të nderuar të njëjtën figurë, atëherë duhet të jetë e mundur që edhe sot të gjejmë më shumë pika takimi. Kjo nuk do të thotë të harrojmë dallimet. Por do të thotë të mos lejojmë që dallimet të na bëjnë armiq. Ndoshta kjo është ajo që na duhet më shumë edhe sot. Jo të jemi të njëjtë. Por të jemi bashkë. Nënë Tereza na la një emër që na nderon. Le ta bëjmë edhe një vlerë që na bashkon.