Dyzet vjet. Katër dekada që, çdo të diel në orën 15:00, një zë i njohur ngrihet në valët belge për të thënë, në shqip, se ne ekzistojmë, se mbetemi të lidhur me rrënjët tona dhe se qëndrojmë në këmbë pavarësisht të gjitha përpjekjeve, të Shtetit shqiptar, për të mohuar ekzistencën tonë. Katër dekada që « Jehona e Shqipes », kjo radio e lindur nga ideja fillestare e “Këshillit të Përbashkët të Nacionalistëve Shqiptarë në Belgjikë” (që përfshinte kryesisht Legalistët, Bllokistët dhe të pavarurit e mbledhur rreth Muharrem Bajraktarit) dhe e materializuar më vonë nga një grusht idealistësh në një studio modeste të Radio Panik në Bruksel, është bërë shumë më tepër se një program i thjeshtë: ajo është një institucion i diasporës shqiptare në Bruksel.
Në shkurt të vitit 1986, kur Sakip Skepi, i shoqëruar nga miq antikomunistë, lançoi emisionin e parë, ne ishim ende në zemër të natës komuniste. Për ne, shqiptarët e emigracionit politik – ata që, si familja e vetë Sakip Skepit, kishin ikur nga diktatura e Enver Hoxhës – ky emision ishte menjëherë një tronditje emocionesh dhe shprese. Më në fund, një radio në gjuhën amtare na fliste nga një tokë e lirë! Ajo ishte filli i padukshëm që lidhte Brukselin me Shqipërinë, me familjet tona që kishin mbetur pas perdes së hekurt. Ishte dëshmia se zëri i antikomunistëve shqiptarë në Bruksel nuk ishte shuar. Na rikthente, çdo të diel, një frymëmarrje dhe ëndrrën e çmendur të një kthimi të mundshëm.
Pastaj erdhën ndryshimet e viteve 1990–1991. Muri i Berlinit ra, diktatura më në fund u rrëzua, Shqipëria u hap. Për emigrantët politikë të viteve 1950 dhe 1960, që kishin ikur fëmijë apo adoleshentë, si dhe për pasardhësit e tyre të lindur në Belgjikë, kthimi në vendin e prindërve dhe gjyshërve ishte një përvojë tronditëse. Të gjithë u kthyem për të vizituar, për të përqafuar të afërmit dhe për të zbuluar (ose rizbuluar) një Shqipëri që koha e kishte transformuar thellësisht. Dhe pikërisht aty kuptuam, me një farë hidhërimi, se koha kishte bërë punën e saj. Ne kishim evoluar në një shoqëri perëndimore, demokratike dhe të hapur, ndërsa ata kishin jetuar në izolim, frikë dhe sidomos në një regjim indoktrinimi total. Një kthim përfundimtar në Shqipëri nuk ishte më i mundur për shumicën prej nesh. Ne ishim bërë të ndryshëm.
Duke kontribuar në ruajtjen e identitetit shqiptar të emigracionit politik të viteve 1950 dhe 1960, « Jehona e Shqipes » ka zbuluar gjithashtu një realitet të dhimbshëm për pasardhësit tanë të lindur në Belgjikë: deri më sot, autoritetet shqiptare nuk e njohin të drejtën e këtyre pasardhësve për të rifituar shtetësinë shqiptare, të cilën madje as diktatura e Enver Hoxhës nuk ua kishte hequr prindërve të tyre dhe të cilën ata vetë nuk e kishin mohuar kurrë. Kjo radio ka nxjerrë kështu në pah një plagë ende të hapur, duke vazhduar njëkohësisht të ruajë lidhjen shpirtërore dhe kulturore që na lejon të mbetemi shqiptarë pa mohuar jetën që kemi ndërtuar këtu.
Por radioja nuk ka shërbyer vetëm në një farë mënyre për ruajtjen e identitetit tonë. Ajo ka ofruar mbi të gjitha një platformë të çmuar ku shqiptarët e Belgjikës, pavarësisht bindjeve të tyre, kanë mundur të shprehen lirshëm, të informohen dhe të debatojnë. Kur shpërtheu lufta e Kosovës në vitet 1998–1999, « Jehona e Shqipes » u bë tribuna bashkuese e të gjithë diasporës shqiptare në Belgjikë dhe më gjerë. Çdo të diel, ajo mblidhte familjet tona rreth radios, përcillte informacionet, përforconte zërat tanë dhe mobilizonte solidaritetin. Ajo i lejoi një komuniteti ndonjëherë të përçarë të bashkohej rreth një kauze të përbashkët dhe të ishte i vëmendshëm ndaj fatit të bashkëkombësve tanë në Kosovë.
Dyzet vjet më vonë, jetëgjatësia e « Jehona e Shqipes » imponon respekt. Ajo ka kaluar të gjitha sfidat që kanë njohur mediat tradicionale: ardhjen e kanaleve satelitore shqiptare, shpërthimin e internetit, revolucionin e rrjeteve sociale. Shumë gazeta dhe radio janë zhdukur. Jo ajo. Sepse ajo nuk ka qenë kurrë vetëm një ndërmarrje mediatike. Ka qenë gjithmonë një mision, i udhëhequr nga vendosmëria e Sakip Skepit dhe nga përkushtimi i sinqertë i të gjithë atyre që kanë kontribuar në të. Ajo ka ditur të mbetet e pavarur, jopartiake, thellësisht kombëtare dhe njerëzore.
Sot, «Jehona e Shqipes» vazhdon të jetë, për komunitetin shqiptar në Belgjikë, ai takim i domosdoshëm i së dielës: një moment kur dëgjohet gjuha jonë, kur qeshim së bashku, kur debatojmë, kur kujtojmë dhe kur shohim drejt së ardhmes. Ajo është dëshmia e gjallë se një radio e vogël e lindur nga ëndrra e të rinjve të mërguar politikë mund të bëhet një institucion i qëndrueshëm, i respektuar jo vetëm nga publiku, por edhe nga autoritetet belge dhe nga institucionet shqiptare dhe kosovare. Në emër të të gjithë atyre që, si unë, janë rritur me këtë «Jehonë» në vesh dhe në zemër, dëshiroj të shpreh mirënjohjen time të thellë për këto dyzet vite besnikërie ndaj gjuhës sonë, kulturës sonë dhe dinjitetit tonë. Le të vazhdojë kjo zë të jehojë edhe për shumë kohë, i qartë dhe i fortë, në valët e Brukselit dhe përtej.
Ramadan Gjanaj
Politolog
Bruksel, prill 2026