Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Observing The World In Real-Time Data Works for Everyone

by

Rafaela Prifti/

Donald (Don) Leka, Founder, Chairman and CEO of the Jumptuit Group has been a proponent of observing the world in real-time data with the purpose of forecasting global events that impact all of us, while changes may occur within seconds. “The notion that there are historical patterns is a device that gives us a certain degree of comfort. But in fact things are constantly changing,” Leka said at Data for Impact Event – The Convergence of Artificial Intelligence and International Relations, School of International Service, American University, Washington, DC on September 18.

A data system expert, Donald Leka has been called to consult on and present to various agencies and institutions on the importance of accurate data and the tools that are designed to do it. The Ukraine war, he argues, is a large-scale example of the power of forecasting. It is a case where the potential impact of inaccurate data is just too massive to be ignored or disregarded.

The July 25 issue of Newsweek published Donald Leka’s critical views of the US response to Russia’s invasion of Ukraine starting with sanctions and military aid by US and NATO. “The purpose of the sanctions was to deny Russia the ability to finance its full-scale invasion of Ukraine and bring the war to a swift conclusion. The White House issued a statement on April 6, 2022, outlining its policy toward Russia based on forecasts by experts predicting “Russia’s GDP will contract up to 15 percent this year, wiping out the last fifteen years of economic gains. Similar forecasts regarding Russia’s GDP contraction were made by the World Bank, reporting in April 2022,”sanctions already in place are expected to drive Russia’s GDP down by 11.2 percent in 2022.” (Forecasts, Policies and Outcomes: The Human and Financial Cost of Miscalculations, Leka Donald, Newsweek, July 25, 2023)The sactions did not succees in bringing Russia to the negotiating table.

“The forecasts failed to assess Russia’s ability to dynamically adapt to the sanctions by increasing economic activity and trade with India, China, the Middle East, Latin America, and Africa. The signals were readily available in real-time data but were unaccounted for in the forecast models,” writes Leka. The policymakers were inclined to and did follow inaccurate predictations that did not materialize. The outcomes is a prolonged war as the military aid pours into the country. “Despite the scale of economic sanctions and military aid, Ukraine has been unable to dislodge Russia from Eastern Ukraine,” the Jumtuit Founder writes.

There is no disputing that the forecasts that governments, organizations, and companies rely on is largely dependent on the currency, reliability, and completeness of the data. The question of accepting and relying on a comprehensive data system is not without challenges. One of them is AI. Leka says that “The challenge of applying AI and data science to understanding global events has become essential in an increasingly interdependent world and in the current crisis in Ukraine.”

Donald Leka has been developing pioneering cloud and mobile technologies since the early 2000s as a recent graduate student of the School of International Service, American University in Washington DC. AI ultimately led to the combining of his passions for International relations and data system building to synergize international data obtainment and analyze using machine learning and AI applications. The American University alumnus and his associates founded Jumptuit Group in 2013, “to address the need to quickly access accurate data and make informed decisions.” Jumptuit is a company poised to meet the challenge of applying AI and data science to understanding global events. It is an essential tool in an increasingly interdependent world and in the current crisis in Ukraine. Although it will remain unknown whether realistic forecasts prior to invasion would have de-escalated the conflict and given the edge to diplomatic efforts, Leka’s confidence in real-time data is stronger than ever. And so is the appeal for the technology that delivers it including the AI powered scenarios.

An entrepreneur in the information technology industry, Leka understood early on that “For technology to be widely applied, it must first widely appeal.” The Founder and CEO of Jumtuit has set out to putting data to work and to thinking of everyone in the process.

His engagement with real-world experience goes back to the University days of organizing international protests and providing humanitarian assistance. His background and education poised him well to brigde his global experience with business and technology. Donald Leka is an expert in analysis of huge data sets with algorithms to generate data-driven insights and scenario forecasting. “The intersection between cloud computing, AI, data science and the social sciences is where I have spent my career,” says Leka. He is a member of the higly respected Leka family, and the son of Dr. Agim Leka, (01.25.1924 – 03.08.2018) a philanthropic and pioneering doctor with an exemplary pasion for history and immense love for his homecountry of Albania.

Hirësimi i Nikodhimit Peshkop i Bostonit dhe Dioqezës Shqiptare – Provë bashkimi për kishën dhe komunitetin shqiptar

by

Rafaela Prifti/

Arkimandriti Nikodhim është Peshkopi i Bostonit dhe i Kryedioqezës shqiptare nën kupolën e Kishës Ortodokse në Amerikë (OCA). Besimtarët pjesëmarrës në shugurimin ceremonial të tij në 16 shtator në Katedralen Ortodokse Shqiptare të Shën Gjergjit në lagjen Bostoni i Jugut (South Boston) e ndiejnë rëndësinë historike që ka ky moment. Peshkopi Nikodhim eshte pasadhës i Hirësisë së tij Nikon (Liolin) (1945-2019) i cili e ishte mësuesi i tij, ndërsa ai vetë pohonte se ishte pasuesi i Metropolitit Fan Noli (1882-1965). Ruajtja e vazhdimësisë nënkupton stabilitet dhe qëndrueshmëri, të cilave kisha si institucion u kushton shumë vëmendje. Artur Lionlin, ish-Kancelar i Kryedioqezës Shqiptare të Bostonit, ku ka shërbyer për 50 vjet, dhe vëllai i Peshkopit të mëparshëm, tha se ceremonia do jetë diçka e paharrueshme për të gjithë ata që do kenë fatin të jenë dëshmitarë. At Liolini nuk mund të ishte fizikisht i pranishëm, por nëpërmjet birit të tij Evans tha: “Jemi të kënaqur të shohim vazhdimësi për Kryedioqezën Shqiptare.”

Hirësisë së tij i është dhënë titulli Kancelar Nderi në vitin 2021 kur në atë post u vendos përkohësisht Igumeni Nikodhim.

https://www.stgeorgetrumbull.org/…/2021.02.11-Letter-to…

Ceremonia ka peshë historike edhe për shkak të vendit të veçantë që ka Kisha e Shën Gjergjit në Boston për historinë e komunitetit dhe të kombit shqiptar. “Kisha Ortodokse shqiptare në Amerikë dhe Vatra kanë luajtur rol kyç për çështjen kombëtare, duke qënë dy shtyllat që kontribuan në momentet më të vështira për kombin shqiptar,” tha Kryetari i Nderit i Vatrës Agim Rexhaj. Në këtë ditë, Federata PanShqiptare e Amerikës Vatra përfaqësohej nga z. Rexhaj, Sekretarja Nazo Veliu, Editorja e Anglishtes së gazetës Dielli Rafaela Prifti dhe Petrit Alibeaj i Degës së Vatrës Boston.

Peshkopi Nikodhim, 44 vjeçar, i lindur Nathan Preston në një familje amerikane protestante nga Idaho, ka kryer studimet teologjike dhe ka shërbyer mbi dhjetë vjet në Kishën Ortodokse Shqiptare të Shën Nikollës në Nju Jork. https://gazetadielli.com/father-nikodhim-gets-a-farewell…/

At Nikodhim u zgjodh Peshkop në Asamblenë e Dioqezës shqiptare në shtator të vitit të kaluar në Nju Jork. I pari peshkop joshqiptar i zgjedhur në këtë post do mbikqyrë tani kishat shqiptare nën kupolën e Kishës Ortodokse OCA. Shumë klerikë amerikanë dhe me prejardhje të tjera si ruse, rumune etj, kanë shërbyer dhe shërbejnë me përkushtim në famullitë e dioqezës shqiptare në Amerikë prej shumë viteve. Vetë At Nikodhim u përkujdes të përgatiste pasardhës si Dhjaku Eugen (Eugene), gjatë periudhës së shërbesës në Kishën e Shën Nikollës (Shën Kollit) në Nju Jork.

Numri i priftërinjve shqiptarë në Shtetet e Bashkuara dhe në dioqezën shqiptare nën Kishën Ortodokse në Amerikë është i pakët. Vala e emigratëve shqiptarë në këtë vend rritet me shpejtësi në dekadat e fundit. Fluksi e vendos më shumë në rend të ditës çështjen e përgatitjes së klerikëve për kishën.

Nga ana e tij, Hirësia e tij Tikhon, Kryepeshkop i Uashingtonit dhe Metropolit për Amerikën dhe Kanadanë, shprehu qëndrimin e Kishës Ortodokse në Amerikë ku aderojnë Dioqezat e pakicave midis tyre edhe ajo shqiptare që nga viti 1971. “Ndasitë etnike dhe gjuhësore nuk i shërbejnë punës në emër të Zotit,”- tha Kryepeshkopi Tikhon.

Komuniteti shqiptar ka ndjeshmëri për mbajtjen e liturgjisë në gjuhën shqipe. Në hirësimin e Nikodhimit u ndoqën nomet kanonike të ortodoksisë dhe gjatë betimit të Peshkopit të zgjedhur, veshjes me rrobet e hierarkut u kënduan hymne dhe lutje në shqip dhe në anglisht. https://gazetadielli.com/highlights-ahead-of-ordination…/

Në mbyllje, gjashtë klerikët pjesëmarrës në dorëzimin e Nikodhimit Peshkop e drejtuan të ulej në fronin e tij, shoqëruar me fjalët “I Denjë”. Duke mbajtur “stapin e peshkopit” – relike e paraqitur në foto dhe portrete të klerikëve paraardhës, Nikodhimi i saposhuguruar përmendi se gjatë përgatitjeve te diteve te fundit në kishë u gjet “pagëzori” i Nolit, i parë si shprehje simbolike e vazhdimësisë dhe unitet të dioqezës.

Mes besimtarëve pjesëmarrës në kishën e Shën Gjergjit ishin anëtarët e familjes Preston nga Idaho, të mbledhur në “A Big family reunion” (bashkim të gjerë familjar,) tha Nikodhimi.

Hirësimi i Nikodhimit Peshkop i Bostonit dhe Dioqezës Shqiptare shihet si provë për kishën dhe komunitetin shqiptar në përpjekjet për të qenë të bashkuar.

Të dhënat për vaksinën e re të Covid-it

by

Rafaela Prifti/

Dy vaksina të reja të Covid-it kanë kaluar inspektimin e Food and Drug Adminstration (Agjencia për Ushqime dhe Medikamente) si edhe kanë hyrë në rekomandimet e Qendrës për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve për moshat 6 muaj e lart. Njoftimi u dha në konferencën për shtyp ditën e hënë. Tashmë vaksinat janë gati dhe po administrohen për publikun në qendrat mjekësore apo farmaci, sipas rasteve.

Numri i rasteve të shtrimeve në spital dhe vdekjeve është pakësuar gjatë vitit të kaluar, thonë ekspertët, por virusi ka evoluar duke krijuar mutacione të reja të më shumë se dhjetëra variacione që qarkullojnë në Shtetet e Bashkuara. Ndërkohë imuniteti i fituar nga vaksinimi apo infektimi ka rënë. Numri i shtuar i rasteve me Covid gjatë verës ka shkaktuar shqetësime për ‘rikthimin e virusit’ por ekspertët thonë se nuk do të kthehemi në situatën e jashtëzakonshme të viteve të kaluara.

A ka ndryshim vaksina e re nga të kaluarat? Vaksina e re është monovalente, e krijuar për mbrojtje ndaj një varianti XBB.1.5 – pasardhës i Omicronit që ishte dominant në fillim të këtij viti. Sipas hulumtimeve të deritanishme, vaksina është efektive ndaj variantit aktual. Virologjistët thonë se vaksina e re krijon mbrojtje nga EG.5 and BA.2.86, që janë dominuese në këtë periudhë. 

Rregullatorët do të shqyrtojnë edhe një vaksinë monovante tjetër nga kompania Novavax në muajt e ardhshëm. Kjo nuk është vaksinë e tipit mRNA, dhe si e tillë nuk përmban protein nga virusi origjinal, gjë që, sipas ekspertëve, mund të krijojë mbrojtje më të zgjeruar ndaj varianteve të reja.

Numri i dozave të vaksinës së re varet nga imunizimi i mëparshëm. Përfaqësuesit e Walgreens dhe CVS thanë se vaksinat do të jenë gati për të gjithë ata që plotësojnë kriteret e rekomanduara nga CDC. Kostoja për vaksinën do të ri negociohet por sipas të dhënave do të jetë falas për të gjithë ata që kanë sigurim shëndetësor privat dhe publik, duke supozuar se administrohet brenda rrjetit që e përfshihet në planin tuaj shëndetësor. Personat pa sigurim mjekësor mund të drejtohen në qendra të caktuara shëndetësore. Kompanitë do dhurojnë një sasi të dozave falas për ta.  

Zyrtarët rekomandojnë se vaksinimi kundra gripit dhe Covid-it mund të bëhet në të njëjtën kohë. 

Highlights Ahead of Ordination of Bishop-Elect Nikodhim at Saint George’s Cathedral in Boston

by

Rafaela Prifti/

The ceremonial ordination of Bishop Elect Nikodhim will take place in the historical seat of the Albanian Archdiocese at the Saint George Albanian Orthodox Cathedral in Boston, Massachussets from the 15th to the 17th of September. The three day event comes fives months after the Holy Synod of Bishops of the Orthodox Church in America (OCA) meeting under the presidency of His Beatitude Metropolitan Tikhon, canonically elected the Very Reverend Archimandrite Nikodhim the Bishop of Boston and the Albanian Archdiocese. Twenty years ago, almost to the day, His Grace Nikon was installed in the same position.

Friday, on September 15 at 5 pm, the faithful of the Archdiosese present their candidate as the next ruling bishop to the Albanian Archdiocese. The ceremonial announcement marks the beginning of the ordination. This part of the evening service is conducted in the presence of the Primate of Holy Synod Tikhon, Archbishop of Washington, Metropolitan of all America and Canada, and six Diocesan Bishops: Most Reverend Mark, Archbishop of Philadelphia and Eastern Pennsylvania, Most Reverend Benjamin, Archbishop of San Francisco and the West, most Reverend Melchisedek, Archbishop of Pittsburgh and Western Pennyslvania, Most Reverend Irénée, Archbishop of Ottawa and the Archdiocese of Canada, Most Reverend Michael, Archbishop of New York and New Jersey, Most Reverend Daniel, Archbishop of Chicago and the Midwest.

This evening service will be condensed into roughly 15 minutes followed by an RSVP requested dinner.

On Saturday morning at 9 am before the Liturgy starts there will be a service that runs for about 40 to 45 minutes. It begins with Orthros service. In this particular occassion, at the end of Orthros comes the Profession Faith (also known as the Declaration). The bishops will ask Archmandrite Nikodhim to recite the creed. He will relay the creed of the faith stating what the Church believes and celebrates for 2000 years. Upon conclusion, Metropolitan Tikhon blesses him on the head saying three times: The Grace of the Holy Spirit through my humility, elevates you, most beloved of God, Archmandrite Nikodhim, to be Bishop of Boston.

Saturday, September 16 at 10 am the Liturgy begins with the Metropolitan presiding. Just before the Scripture reading, as choir sings Trisagion prayer the candidate is brought forward for the Ordination. Two priests bring Archmandrite Nikodhim to the royal doors – the central set of doors of the iconostasis. At that point, the bishops bring him inside and lead him around the altar three times. Bishop Elect then kneels before the altar as the Metropolitan opens the Holy Gospel book and places it on his head while all the other bishops place their right hands on the Gospel book. The laying on of hands at the ordination is part of the Apostolic succession as a symbolic transfering of authority that was conferred upon Bishops ordained through time, tracing all the way back to the original apostles.

Metropolitan says: By the election and approbation of all the Venerable Bishops of the Holy Synod, the Great Divine which always heals that which is infirm, and fulfills that which is lacking through the Laying-on-of-Hands, elevates you most beloved of God, Archmandrite Nikodhim, to be the Bishop of Boston, which enjoys the protection of Almighty God; therefore, let us pray for him that the Grace of the All-Holy Spirit may come upon him.

Bishop-Elect Nikodhim rises and then piece by piece he is ceremonially clothed in the vestments of Bishop. With each piece, Metropolitan says: He is worthy! The clergy and parishioners repeat after him: HE IS WORTHY! It will be repeated in Greek and in Albanian: AXIOS! I DENJE! This will be the only Albanian word spoken during the ceremony as English is the common Lithurgical language in the OCA.

The Liturgy proceeds. Metropolitan directs Bishop Nikodhim to the episcopal throne with the words:

Blessed are you that sit on the cherubim, you that are on the throne of the glory of your kingdom, always, now and ever and unto ages of ages. Amen.

While handing the Pastoral Staff, Metropolitan says: Receive this staff to shepherd the Flock of Christ entrusted to you.

This marks the conclusion of the ordination ceremony. The reception follows and then the post-liturgy luncheon at Saint George’s. There will be no Saturday evening service.

The planning team at the Cathedral have announced that the reservations have been filled and they are expecting close to 250 people. “We look forward to welcoming over 250 people to experience the ordination of Bishop Nikodhim and the celebratory luncheon following,” said David Kosta, President, Advisory Board of Saint George Albanian Orthodox Cathedral.

On September 17th, Sunday morning at 9 am, the normal Sunday service schedule resumes. It is followed by the 10 am hierarchical liturgy presided by the newly ordained Bishop Nikodhim at Saint George’s Cathedral.

The Albanian Archdiocese was received into the Orthodox Church in America (OCA) 52 years ago. The last ceremonial ordination at Saint George Albanian Orthodox Cathedral was Reverend Nikon’s, Archbishop of Boston, New England, and the Albanian Archdiocese. He passed away on September 1, 2019. Currently Bishop Mark of Philadelphia fills that position at the Albanian Orthodox Archdiocese in America.

*Ceremony information input and photos credit of Barry Migyanko, Diocesan Administrative Assistant, OCA

Ramazan Këllezi:  “Vallja shqiptare është shprehje artistike e identitetit tonë” 

by

Rafaela Prifti/

Koreografi profesionit shqiptar me karrierë prej tri dekadave Ramazan Këllezi e ‘ka gjetur veten’ në Kanada. Pasi emigroi atje në fillim të viteve 2000, ai u kthye në Shqipëri në 2004, por në fund të asaj dekade erdhi përsëri në Ontario ku sot jeton me familjen. Në bisedë me Diellin, nismëtari dhe drejtuesi i grupit Shqiponjat e Vogla flet për emigracionin, balerinat soliste shqiptare, projektin për një qendër komunitare në Ontario, Ministrinë e Diasporës etj. Për një profil të zgjeruar lexoni intervistën.     

Kjo është biseda juaj e parë me Diellin por emri Ramazan Këllezi si edhe krijimtaria juaj si koreograf profesionist janë të njohura për adhuruesit e baletit dhe valles shqiptare brenda dhe jashtë Shqipërisë edhe pas emigrimit në Kanada.

E vërtetë, është e para bisedë dhe ndjehem i privilegjuar të bisedoj me Diellin. Ju falenderoj sinqerisht për përzgjedhjen. Si profesionist, kam një karrierë të gjatë në Shqipëri. Pas diplomimit me rezultate të shkëlqyera në Akademinë e Arteve të Bukura, në sajë të etikës së punës e disiplinës që më karakterizon u emërova Drejtor i Akademisë së Dancit e njohur si Shkolla e Baletit. Në sajë të këmbënguljes sime në shtator të vitit 1994 arrita të shkëpus Degën e Koreografisë e cila deri atëherë ishte pjesë e Liceut Artistik në Tiranë. Për të parën herë Dega u mëvetësua dhe arriti statusin e shkollës. Unë u emërova dhe isha Drejtori i parë zyrtar i saj deri në 1998, periudhë gjatë të cilës shkolla pati profil veçanërisht aktiv dhe të suksesshëm. Pas emigrimit në Kanada realizova kontaktet e para me Shoqatën e Bashkësisë Shqiptaro-Kanadeze dhe menjëherë ju përvesha punës për krijimin e grupit “Shqiponjat e Vogla” i cili tashmë shënon 12 vite pune e suksesi. 

Si emigrant në Kanada ju thoni se koreografia është profesion i rrallë aty por gjithashtu pohoni se e “keni gjetur veten”. Shumë profesionistë që largohen nga Shqipëria përjetojnë ‘humbjen’ e zanatit të tyre. Cila është përvoja dhe nisma juaj për grupin Shqiponjat e Vogla, me fëmi të moshave të reja.   

Po, e them pasi kjo është e vërteta. Ka profesione këtu në Kanada që edhe pse janë aq të kërkuara ose të rralla është e vështirë t’i arrish. Në rastin tim, unë vërtet i jam përkushtuar mësimit të valles popullore për komunitetin e Torontos vullnetarisht, por kjo nuk më siguron të ardhura për ta përballuar jetesën, vetëm më ngroh shpirtërisht dhe më mban gjallë artistikisht. “Shqiponjat e Vogla” janë pjesëmarrës në një sërë aktivitetesh në Kanada, SHBA por edhe në Europë. Vitin e kaluar në Festivalin Internacional në Stamboll të Turqisë u vlerësuam me medaljen e Festivalit nga juria. Pjesëmarrja në Festivalet e Komuniteteve shqiptare në Nju York, Florida, Miçigan, si edhe në Toronto, Hamilton, London, Montreal ka edhe vlera të shtuara emocionale.

Si Drejtues i grupit të valleve Shqiponjat e Vogla, ju jeni në vazhdën e përgatitjes së brezave të valltarëve. Shumë studentë shqiptarë të shkollës së atëhershme janë sot balerina dhe balerinë solistë shqiptarë në skenat botërore. Si e shpjegoni ju faktin se ndonëse shkolla në përgjithësi kishte kufizimet e imponuara të sistemit të kaluar dhe më pas vështirësitë e tjera, niveli dhe suksesi i diplomantëve të saj arriti kalibret botërore? 

Realisht gjatë asaj periudhe janë përgatitur shumë breza balerinesh. Disa prej tyre janë sot balerinë të respektuar e të vlerësuar në botë si Kledi Kadiu, Anbeta Toromani, Ilir Shaqiri, Eno Peçi, Danilo Zeka, Helga Sarçi, Enada Hoxha, Gentian Deda etj. Shkolla e Baletit mban statusin e shkollës Kombëtare pasi është e vetme në llojin e saj dhe programi mbi të cilin është ngritur ka qenë modeli i shkollës ruse mbështetur në metodën Vaganova, tepër i suksesshëm edhe në Rusi. Pedagogët tanë Docent Skënder Selimi, Artist i Popullit Panajot Kanaçi, Artist i Merituar Agron Aliaj, Ganimete Vendresha, Petrit Vorbsi, Zoica Haxho, Xhemil Simixhiu, Mukades Erebara, Luan Shtino etj i kryen studimet në Moskë dhe sollën prej andej këtë metodë profesionale. Nga periudha e gjatë e izolimit të gjithë brezat që kontribuan në këtë shkollë ruajtën me fanatizëm atë që u ofrua në vitet ’60. Kjo padyshim dha rezultatet e saj në formimin e balerinëve të talentuar e suksesshëm.

Familja Këllezi është nga familjet më të vjetra dhe të nderuara të Tiranës. Ju mbartni atë emër kudo ku jeni. Cila është dinamika midis vendlindjes dhe vendit të adoptuar?

Ju faleminderit për këtë pyetje për të cilin gjithmon ndihem krenar. Familja Këllezi është vërtet e madhe dhe një nga më autoktonet në Tiranë. Banorët tiranas sapo e dëgjojnë mbiemrin Këllezi nuk pyesin më gjatë. Ne punojmë dhe japim kontributin tonë në të gjitha sferat dhe profesionet kështu që njohja e familjes dhe kontaktet janë të gjithmonë të pranishme. Ajo që na bën të mbajmë kokën lart është qytetaria e trashëguar në breza si emërues i përbashkët për çdo anëtar të familjes sonë pavarësisht ku jeton apo punon. Kjo është dinamika që nuk ndryshon dhe na bën të jemi të suksesshëm kudo.

Nga përvoja juaj ju keni parë periudha të ndryshme të emigracionit shqiptar kanadez, duke qenë se keni shkuar nga Shqipëria në Kanada në fillim të viteve 2000, dhe jeni kthyer në Shqipëri në 2004. Por në fund të asaj dekade erdhët përsëri në Kanada dhe prej atëhere jetoni në Ontario me familjen tuaj, bashkëshorten dhe pesë fëmijët. Çfarë do të thotë kjo për emigrantët? 

Po, është e vërtetë, ne kemi ardhur në Montreal në maj 2000 dhe u kthyem në Shqipëri pas 4 viteve me idenë se gjërat ishin sistemuar, por ishte vetëm një iluzion që na kushtoi 6 vite larg Kanadasë. Kur u kthyem këtu gjetëm të njëjten situatë, të njëjtat kërkesa për çdo profesion ose shkollim për profesionin që përzgjedh që quhet “skills for change”. Natyrisht bashkëshortja ime dhe unë zgjodhëm shkollimin që na sigurojë shumë shpejt punën ku jam i angazhuar tani si Manaxher Pallati.

Ju keni qenë zëdhënës, zëvendëskryetar dhe pastaj kryetar i Shoqatës së Bashkësisë Shqiptare Kanadaze në Ontario, ku banon komuniteti më i madh i shqiptarëve. Miratimi nga Parlamenti i Ontarios i Nentorit si muaji i Trashegimise shqiptare ishte nisma juaj.

Sapo u riktheva në Kanada në vitin 2010 u bëra pjesë e Shoqatës së Bashkësisë Shqiptaro Kanadeze këtu në Toronto – një prej shoqatave më të vjetra që e vazhdon aktivitetin në shërbim të komunitetit shqiptar më të madh në Kanada. Tre vitet e fundit kam qene President i kësaj shoqate me aktivitete të shumta dhe cilësore. Gjatë vitit 2016 kemi këmbëngulur dhe realizuar edhe 5-6 aktivitete në muaj kryesisht në Parlamentin e Ontarios për të bërë të mundur miratimin me ligj të shpalljes së muajit Nëntor – Muaji i Trashëgimisë së Shqipëtarëve në të gjithë Ontarion. Dhe kjo u arrit në sajë të punës së madhe dhe mbështetjes nga bordi i Shoqatës, përkushtimit nga anëtarët, kontributit të pakufishëm të znj. Laura Albanese, ish-Ministre e Emigracionit për Ontarion si edhe efektin e trupës së valleve “Shqiponjat e Vogla” në prezantimin live të kostumeve popullore, në vallet e krahinave të ndryshme përpara deputetëve në Parlamentin e Ontarios. 

Qendra komunitare “Shtëpia e Shqiptarit”. A ka ecuri kjo nismë e shoqatës që nisi kur ju ishit Kryetar i saj?

Ideja e Shtëpisë së Shqiptarit u miratua edhe grupi i punës vendosi ta paraqiste projektin në komunitet. Në tetor 2017 u arrit një sukses i pamenduar në sigurimin e shumave të mëdha financiare nga bizneset shqiptare që u treguan të gatshëm të mbështesin këtë projekt kaq të rëndësishëm për komunitetin tonë. Kishte vështirësi pasi projekti dhe blerja e truallit kushtojnë shumë. Më kujtohet se në vitin 2018 në mos gabohem erdhi për një vizitë ish-Ministri i Diasporës së Shqipërisë Pandeli Majko. Ne shpresuam se shteti do na ndihmonte sadopak në realizimin e këtij projekti por ndodhi e kundërta. Jo ndihmë që nuk patëm por na krijojë një situate mosmarrveshje në shoqatë që kurrë më parë nuk e kishim eksperimentuar dhe mbi të gjitha mori idenë tonë dhe e shpërndau si të “tijën” në gjithë komunitetet shqiptare në Europë a Amerikë. Fatkeqësisht prej asaj kohe ideja për ndërtimin e saj filloi të zbehej dhe tashmë nuk flet asnjë për këtë projekt. 

Në karrierën tuaj shihet se keni aftësi të jeni nismëtar dhe realizues i disa nismave, si gjatë kohës kur ishit drejtues i Shkollës së baletit në Tiranë krijimi i Ansamblit “Të Rinjtë e Bashkësisë së Tiranës” me jetëgjatësi 15-16 vjeçare në Shqipëri, nisma për Muajin e Trashëgimisë Shqiptare në Ontario, grupi i valleve Shqiponjat e Vogla në 2011.  A është karakteristikë e trashëguar?

Duket një aftësi e lindur e trashëguar ndoshta nga ime më. Natyrisht fëmijët e mi e ruajnë trashëgiminë. Djali im Dion është tenor i shumë veprimtarive të Sh.B.Sh.K në hapjen me himnin kombëtar dhe vajzat Uarda, Artes dhe Amber, me pasion dhe talent, janë “Shqiponjat e Vogla” që prej vitit 2011. Pra besoj se shprehja “Dardha bie nën dardhë” mbart një të vërtetë.

Në kujtimet tuaja ju keni përmendur ceremoninë e çmimit Oscar për Ramadan Sokolin nga IGF në 2004.

International Group Folk (IGF) është një organizatë profesoniale ku aderojnë shtete nga gjithë bota, të përfaqësuara nga një anëtar me kualifikimet e kërkuara. Unë pata privilegjin ta përfaqësoja Shqipërinë në IGF ku kam patur pozicionin e Sekretarit të saj. Në një nga takimet tona vjetore u vendos të vlerësohej një personalitet i shquar i vendeve anëtare me çmimin Oscar për folklorin dhe kontribute të dalluara studimore. Pati shumë propozime nga vende të ndryshme por komisioni përzgjodhi propozimin tim për Prof. Ramadan Sokolin, i cili ka vlera të veçanta qytetare, studimore dhe ka lënë pas materiale me vlera të jashtëzakonshme. Çmimi ju dorëzua vajzës së tij Artes Sokoli në një ceremoni me plot emocione dhe vlerësime për Shqipërinë.

Si Konsull i Shqipërisë në Romë në vitin 2007 a keni menduar se çfarë kanë të përbashkët koreografia dhe diplomacia? 

Në këndvështrimin tim çdo profesion ka të përbashkëta me profesionet e tjera por ajo që lidh së tepërmi është puna mes njerëzve dhe komunikim me ta.  

Cili apo cila ka qenë modeli juaj në jetë dhe në artin tuaj? Si ju përgjegjeni atyre që thonë se diaspora ka vetëm folklor? 

Modeli i parë padyshim janë prindërit e mi, në profesion kam dy modele te tilla, i pari profesori im i valles në Pallatin e Pionerëve në Tiranë që më mësoi për 8 vite Prof. Abedin Metuli. Më pas pedagogu im i mrekullueshëm Dr. Sh. Skënder Selimi. Si në atdhe, edhe këtu në emigrim kam marrë vlerësime nga Shqipëria si Ambasador i Kombit nga qeveria Shqiptare në vitin 2019 si dhe Medaljen nga Presidenti i Shqipërisë me motivacionin “Për Merita të Veçanta Civile” në 2021 krahas shumë vlerësimeve nga shoqata e organizata këtu në Kanada. Ndihem i motivuar për të mbajtur gjallë artin tonë të mrekullueshëm në emigracion dhe për ta transmetuar atë tek brezat që vijnë. Çdo vend ka trupat e veta profesionsite dhe historikun e tyre por folklori është ai që na bën të dallueshëm prandaj artistët përpiqen ta ruajnë atë pjesë të kulturës sonë që është thellësisht shqiptare aq më tepër në një vend të huaj. Por ruajtja si edhe transmetimi duhet të jenë në nivel të lartë artistik. Kjo bën ndryshimin! 

Çfarë është vallja për ju? Çfarë ka të veçantë një valle e koreografuar nga ju?

Vallja flet vetëm nëpërmjet lëvizjes dhe plastikës. Në realizimin e valles unë kërkoj elementet dhe motivet e trevës përkatëse. Kur arrin t’i përcjellësh ato në formë artistike dhe si pjesë e identitetit shqiptar, atëherë siç thotë shprehja “e ke fituar davanë”. 

Falemnderit për bisedën dhe suksese!