s p – Page 88 – Dielli

“Have You Listened to Radio Prishtina?”

February 2, 2026 by s p

Komuniteti Shqiptar në Illinois

Sot ndajmë me ju artikullin e dytë të kësaj serie shkrimesh, me autor Skënder Karaçica i përkthyer në anglisht.

Shkrimi, me titull “Have You Listened to Radio Prishtina?”, ndalet te një moment domethënës nga jeta e poetit Visar Zhiti — një kohë kur fjala shqip, poezia dhe dëgjimi i një radioje Shqiptare përtej kufirit konsideroheshin krim.

Përkthimi në anglisht synon që kjo histori të lexohet edhe nga brezat e rinj Shqiptaro-Amerikanë dhe nga lexues që nuk flasin shqip, duke e vendosur përvojën tonë historike në një kontekst më të gjerë të lirisë, dinjitetit dhe rezistencës njerëzore.

Kjo seri shkrimesh vjen në frymën e Ditës së Lirisë | 28 Janarit adhe reflektimeve që pasuan atë mbrëmje të veçantë.

Ju ftojmë ta lexoni dhe ta ndani.

Tribuni i lirisë, Major Abas Kupi u përkujtua në Krujë

February 2, 2026 by s p

Luftar Pepmarku/

Partia Levizja e Legalitetit në Shqipëri, në bashkëpunim me Degën e Krujës të kësaj partie, organizuan një takim në Krujë, me rastin e 50 vjetorit të ndërrimit të jetës të Tribunit të Lirisë, major Abaz Kupit.

Takimin e drejtoi sekretari i përgjithshëm i formacionit Partia Levizja Legalitetit z. Lurian Mena! Fjalën e rastit e mbajti Kryetari i Partisë Lëvizja Legalitetit z. Shpetim Axhami. Pastaj u dëgjua një kumtesë nga prof. Bajram Xhafa. Në nderim të atdhetarit të madh e muarën fjalën edhe disa zotërinjë të tjerë. Mes të cilëve z. Sulejman Xhixha, pjesëtar të familjes Kupi, Petrela, Skura, etj.

Në këtë takim u shpërndanë edhe disa “Medalje Nderimi” për kontributor të formacionit Partia Levizja E Legalitetit, në kuadrin e Triumfit të Legalitetit nga z. Axhami! Një nga folësit në këtë takim, pata nderin të jem edhe unë. Fjalë të cilën po ja përcjellë organit tuaj, me synimin që bashkë me kronikën e cituar më lart, të keni mirësinë, ta botoni në faqet e gazetës tuaj të nderuar!

Vijon fjala ime. – Inderuar z. Axhami, kryetar i Partisë Lëvizja e Legalitetit të Shqipërisë! Të nderuar pjesëmarrës të mbledhur në nderim të komandantit të rezistencës së shqiptarve, në mbrojtje të atdheut nga pushtimi fashist!

Më vjen mirë që sot, para këtij auditori të nderuar, të organizuar nga Partia Lëvizja e Legalitetit të Shqipërisë, në bashkpunim me Degën e Krujës të kësaj partie, kam nderin të përkulem me respekt, para veprës dhe kujtimit të Tribunit të Lirisë, major Abaz Kupit!

Mbështetur në njërën nga porositë e themeluesit të prozës dhe poezisë shqipe Pjetër Budit, i cili na kshillonte: hapni sytë e shikoni ju që doni me shiku. Hapni veshët e dëgjoni ju që dini me dëgjuar. E duke shikuar e lexuar, si dhe duke dëgjuar, me që i kemi mbajtur veshët hapur, na jepet rasti t’i themi 2 fjalë në nderim të udhëheqsit të rezistencës së luftës për liri të shqiptarëve. Misionarit të palëkundur të mbretit Zog I, në mbrojtje të atdheut, major Abaz Kupit!

E meqë i kemi mbajtur veshët hapur, kemi dëgjuar të thonë, se nëna e major Abaz Kupit para lindjes së tij, kishte parë një ëndërr. Asaj i ishte shfaqur një engjull dhe i kishte thënë: se ju do sillni në jetë një djal, që do të bjeri në zjarr, por nuk do të digjet. Do të bjeri në luftë, por nuk do të vritet dhe do të bjerë edhe në det dhe nuk do të mbytet!

Dhe këto profeci që iu shfaqën nënës së tij në ëndërr, çuditërisht u vërtetuan në jetën Abaz Kupit! Ai i kaloi me sukses të gjitha këto rreziqe, deri sa si sot e 50 vite më parë, më 9 janar 1976 do të ndërronte jetë nga një vdekje natyrale. I përjetshëm qoftë kujtimi i tij!

Le të kujtojmë se në marrëveshje me Shyqyri Pezën, ishte Abaz Kupi, ai që siguroi bazën ku do të zhvillonte punimet Konferenca e Pezës. Atdhetarizmi i tij e çonte Abaz Kupin, të bashkëpunonte me çdo shqiptar, me çdo rrymë politike, për lirinë e vendit! Besnikëria e tij ndaj mbretit Zog I, kishte në themel sentencën e tij, “Atdheu mbi të gjitha”!

Theksoi se Enver Hoxha që punonte si cigareshitës në dyqanin e Esat Dishnicës, në këtë periudhë, ia njihte meritat e luftës për liri major Abaz Kupit. Në arkivat e shtetit, nëse nuk e kanë hequr kalemxhijtë e diktaturës, gjendet një thirrje ku mes të tjerash Enver Hoxha ka shkruar: Pushka e Bazit të Sanës për liri, është ndjerë në bregdetin e Durrsit dhe valët e Detit Adriatik e kanë përcjellë jehonën e krismës së saj, në malet e Shqipërisë e kudo, ane kënd atdheut.

Pas prishjes së Marrveshjes së Mukjes nën kshillat e emisarve Jugosllav, Enver Hoxha lëshon një urdhër tjetër drejtuar komandës së formacioneve partizane, ku mes të tjerash, ai shprehet: Të pushkatohet çdo person që ka qënë qoftë edhe një ditë të vetme me Abaz Kupin! Kjo ka qënë e përfshirë në një libër me dokumenta, kopja e të cilit duhet të gjendet në Bibliotekën Kombëtare, në qoftëse nuk e kanë hequr edhe këtë.

Mund t’i them 2 fjalë edhe për njërin nga rithemeluesit e parë të Partisë Lëvizja e Legalitetit pas nëntëdhjetës. Sami Kupi në njërin nga gjygjet që janë zhvilluar kundër tij, kërcënimit që i është bërë duke i kujtuar se ti je bir i familjes reaksionare Kupi dhe nip i Abaz Kupit.

Ai është përgjigjur në sallën e gjygjit: E kam për nder që jam bir i Familjes Kupi dhe nip i Abaz Kupit, vepra e të cilit me luftën që ka bërë, meriton një monument, në krah të heroit kombëtar Gjergj Kastriot Skënderbeut! Atëherë edhe fundi juaj do të ketë ardhur!

Ndaj më lejoni të kujtoi me respekt dhe të përkulem edhe para kujtimit të Sami Kupit e Kryetarit të parë të Partisë Lëvizja Legalitetit dega Krujë, që përfshinte edhe rrethin e Kurbinit asokohe, të ndjerin Naim Hoxha, që tashmë nuk jetoin. Faleminderit për vëmendjen dhe ndjesë për kohën që u mora!

KOMUNITETI KRAJAN NË NEW YORK MBAJTI MBLEDHJEN E ZHJEDHJEVE TË PËRGJITHSHME TË KRYESISË SË RE TË SHOQATËS “KRAJA”

February 2, 2026 by s p

Hamid Alaj/

Në Qendrën Komunitare Shqiptare (Albanian Community Center) në Staten Island komuniteti krajan nën udhëheqjen e shoqatës së tyre e cila mban emrin e këtij komuniteti dhe trevës nga vinë ata-Shoqata Kraja, sot në përputhje me aktet dhe procedurat statusore të sajë mbajti mbledhjen e sajë të parë të vitit 2026 e cila përkoi me zgjedhjet e pergjithshme për kryesin e re. Fjalën e hapjes e mbajti nën/kryetari i kësaj shoqate z. Hysen Kraja, aktivistë, humanitarë dhe kontribues i dalluar në komunitetin krajan dhe jo vetëm. Pastaj fjalën e përshëndetjes e mori edhe kryetarja në dorzim deryre të Shoqatës Kraja znj. Venera Gjenashi e cila në fillim të fjalimit të saj i përshëndeti të pranishmit për pjesmarrjen e tyre dhe në vazhdim të fjalimit të saj ajo përcolli falenderimet më të mira për komunitetin krajan për përkrahjen e tyre të mandatit të saj dy vjeçar si kryetara e kësaj shoqate duke vënë në dukje se të punosh me komunitetin krajan është një privilegj dhe kënaqësi shpirtërore duke udhëhequr një nga shoqatat e para dhe më të suksesshme të diasporës shqiptare.

Pasta fjalën në vazhdim e mori përsëri nën/ kryetari i shoqatës z. Hysen Kraja. Fjalët e tija sa të qëlluara po aqë domethënëse, i drejtohet komunitetit të pranishëm krajan i cili i falenderoj të pranishmit për pjesmarrjen e tyre dhe në vazhdim të fjalimit të tij paraqiti kandidaturen e individit i cila ka shprehur dëshirën që të kandidojë për kryetar të Shoqatës Kraja po pa lënë anash duke ju drejtua të pranishmëve nese ka dikush qe ka ndonji propozim për kryetar përveç kandiduesit në fjalë.

Ai në vazhdim tha se kandidati i vetëm për kryetar i Shoqatë Kraja është vetëm një dhe ai është z. Sylejman Vela. Të gjithë të parnishmit njëzëri u pajtuan me këtë kandidat për kryetar të ardhshëm dy vjeçar të Shoqatës Kraja. Z. Sylejman Vela me votim të hapur në prani të pjesmarrësve në këtë mbledhje u zgjodh unanimisht Kryetar i Shoqatës “Kraja” për mandatin e ardhshëm dyvjeçar. Zgjedhja e tij u mbështet nga gjithë të pranishmit të cilët shprehën besimin që veprimtaria e shoqatës të jetë në shërbim të komunitetit krajan këtu në diasporë dhe në vendlindje-Krajë dhe jo vetëm. Me pranimin e detyrës si kryetar i ardhshëm i Shoqatës Kraja z. Sylejman Vela mbajti fjalim e tij të rastit si pranues i detyrës së tij si kryetar. Gjatë fjalimit të tij sa domethënëse po aq inspiruese i përshëndet dhe i falenderoj të pranishmit për votën e tyre, përkrahjen dhe besimin që ata treguan për ta udhëhequr shoqatën për dy vitete e ardhshme. Gjatë fjalimit të tij u zotua se puna ime me punën tuaj të përbashkët në instancat e shoqatës dhe përkrahjen të mirë të komunitetit krajan do të kryhet me përkushtim dhe përgjegjësi morale e humanitare për Krajën dhe krajanët dhe jo vetëm.

Kush është z. Sylejman Vela? I lindur në fshatin Bes(ë) të Krajës (Shestanit) në një familje me tredita atdhetare dhe komunitare. Si shumë bashkëvendas të tij emigroi në SHBA-New York ku filloi punë dhe krijoi familjen e tij të mrekullueshme. Sylejmani pas disa viteve punë hapë biznesin e vet duke arritur një sukse të madh me punën e tij profesioniste dhe sot e kësaj dite vazhdon të jetë një biznesmen i dalluar në komunitet. Ai dallohet me punët e tij dhe humanizmin e tij jo vetëm në komunitetin krajan por edhe më gjërë. Bamirësia, humanizmi, ndihmat dhe kontributete e tija janë moto e jetës së tij. Ai din ta shtrij dorën edhe aty ku ndoshta të tjerët nuk marrin guximin e tillë vetëm që ai që ka nevojë ta ndiej veten edhe ai në mesin e të mirëve.

Bamirësit dhe humanizmi i tij shtrihet dhe i tejkalon kufijtë edhe përtej trevës nga ai vjen- Kraja. I edukuar familjarisht dhe shpirtërisht në vepra të mira për Sylejmanin këto janë inspirim i vlerave humanitare. “Duhet të ndihmojmë të varfërit, tu tregojmë paqën gjithkujtë, të përhapim në mes njerëzve dashurinë, respektin, të kultivojmë të mirën dhe të ndihmojmë njëri tjetrin”. Këto janë fjalët që le të kuptojmë se ky është Kryetari i posazgjedhur i Shoqatës Kraja z. Sylejman Vela. Autori i këtij shkrimi i uron shumë suksese në detyrën e marrun përsipër si Kryetar i Shoqatës Kraja, mbarësi dhe punë të mbarë në të mirë të shoqatës dhe komunitetit që ajo përfaqëson.

Fan Noli, Federata Vatra dhe John F. Kennedy: Lidhjet e Diasporës Shqiptare me Politikën Amerikane dhe Demokracinë Globale

February 2, 2026 by s p

Prof.Dr.Fejzulla BERISHA/

Vizita në Massachusetts-Boston-Cambridge, pranë Harvard University dhe selisë historike të Federatës Vatra, është një eksperiencë e jashtëzakonshme që ilustron rrugëtimin historik dhe strategjik të shqiptarëve në SHBA. Ky rajon nuk është vetëm një qendër e dijes botërore dhe inovacionit, por edhe një qendër ku historia, politika dhe identiteti kombëtar shqiptar ndërthuren në mënyrë unike.

Për shqiptarët në diasporë, Federata Vatra nuk ka qenë thjesht një organizatë kulturore, por një institucion politik dhe diplomatik, ku liderë si Fan Noli zhvilluan strategji që influencuan politikën amerikane ndaj Shqipërisë dhe Ballkanit. Kjo rrjetë ka gjetur rezonancë më vonë në vizionin dhe politikën e presidentit John F. Kennedy, i cili, si lider amerikan dhe katolik, e kuptonte rëndësinë e diasporës dhe aspiratave demokratike të popujve të vegjël.

1. Fan Noli: Lideri i Diasporës dhe Ambasadori i Shqipërisë në SHBA

Fan Noli (1882–1965) ishte një figurë multifunksionale: Politikan dhe kryeministër i përkohshëm i Shqipërisë (qeveria e Qershorit 1924). Diplomat dhe aktivist i diasporës shqiptare në SHBA. Shkrimtar dhe intelektual që përdori kulturën dhe historinë për të fuqizuar identitetin shqiptar

Përmes Federatës Vatra, Noli ndërtoi rrjete diplomatike dhe lobiste pranë Kongresit amerikan dhe intelektualëve të njohur, duke përfshirë kontakte me senatorë dhe diplomatë që interesoheshin për Ballkanin dhe çështjen shqiptare.

Rast konkret: Në vitin 1919, Noli organizoi një konferencë pranë Federatës Vatra ku u prezantua problematika e Shqipërisë pas Luftës së Parë Botërore, duke lobuar për njohjen ndërkombëtare të kufijve shqiptarë. Ky aktivitet u mbështet edhe nga disa intelektualë amerikanë të kohës, duke treguar se diaspora mund të ndikojë drejtpërdrejt politikën e jashtme të SHBA-së.

2. Boston dhe Cambridge: Urë midis dijes dhe ndikimit politik

Boston, qytet historik i themeluar në shekullin XVII, ka luajtur një rol kyç në Revolucionin Amerikan (Boston Tea Party, Boston Massacre). Për shqiptarët në SHBA, Boston nuk ishte vetëm një qendër ekonomike, por edhe qendër kulturore dhe intelektuale.

Cambridge, përmes Harvard University, është një tempull i dijes botërore. Vizita në Harvard dhe bibliotekat e saj, të mbushura me dokumente historike dhe materiale arkivore, tregon vlerën e arsimit dhe dijes si instrument i ndikimit global.

Rast konkret: Shumë shqiptarë në diasporë, të frymëzuar nga aktiviteti i Nolit, kanë ndjekur programe akademike në Harvard dhe MIT, duke forcuar rrjetet profesionale dhe diplomatike që lidhnin komunitetin shqiptar me SHBA-në dhe Europën. Kjo tregon se vizita në këtë rajon nuk është thjesht simbolike, por reflekton historinë e veprimit konkret të shqiptarëve në politikë, diplomaci dhe arsimin global.

3. John F. Kennedy: Lidhja e institucionit amerikan me diasporën dhe aspiratat shqiptare

John F. Kennedy (1917–1963), presidenti i parë katolik i SHBA-së, përfaqëson institucionalizimin e fuqisë amerikane që mund të dëgjojë dhe përkrahë zërat e komuniteteve emigrante.

Rast konkret: Ndërkohë që Noli dhe Federata Vatra ndërtonin rrjetin diplomatik shqiptar në SHBA, familja Kennedy ishte e njohur për mbështetjen e komuniteteve katolike dhe emigrantëve, duke ofruar një model frymëzimi dhe mundësi për ndikim real politik. Ky rezonancë mes angazhimit të diasporës shqiptare dhe sensiblitetit amerikan ndaj komuniteteve emigrante përshkruan një rrjet historik dhe ideor që lidh Nolin me Kennedyn, edhe pse dy figurat jetuan në periudha të ndryshme.

4. Lidhja historike dhe strategjike

-Fan Noli dhe Federata Vatra përfaqësojnë zërin, iniciativën dhe aksionin.

-Boston-Cambridge-Harvard simbolizojnë dijen dhe urën e ndërveprimit intelektual.

-John F. Kennedy dhe institucionet amerikane përfaqësojnë fuqinë dhe mundësinë për mbështetje konkrete ndërkombëtare.

Kjo triadë tregon se diaspora shqiptare ka arritur të ndikojë jo vetëm në ruajtjen e identitetit kombëtar, por edhe në politikën ndërkombëtare, duke krijuar precedent historik për komunitetet shqiptare dhe aspiratat e tyre për demokraci dhe sovranitet.

Rast konkret: Në periudhën e Luftës së Ftohtë, ndikimi i rrjeteve të Nolit dhe Vatrës mundësoi që çështja shqiptare të mbetet prezente në qendrat vendimmarrëse të SHBA-së, duke ndikuar më vonë në politikat amerikane ndaj Ballkanit dhe Shqipërisë.

5. Përfundim dhe mesazh për lexuesin

Vizita në këtë rajon, ku historia, dijet dhe identiteti shqiptar ndërthuren, lë një pershtypje të thellë:Fan Noli simbolizon guximin dhe angazhimin personal dhe kolektiv.Federata Vatra tregon fuqinë e organizimit dhe lobimit strategjik.Boston, Cambridge dhe Harvard përfaqësojnë gurët themelorë të dijes dhe kulturës që fuqizojnë diplomacinë dhe identitetin kombëtar.John F. Kennedy simbolizon institucionalizimin e mundësive, përkrahjen e demokracisë dhe vlerën që SHBA i jep komuniteteve emigrante.

Në një kohë kur identiteti dhe influenca globale janë të ndërlidhura, kjo histori ofron një model frymëzimi për shqiptarët në diasporë dhe në atdhe, duke dëshmuar se një popull i vogël mund të ndikojë në mënyrë të qëndrueshme në politikën dhe kulturën globale, kur udhëhiqet nga vizion, dijeni dhe bashkëpunim strategjik.

Today marks the 84th anniversary of the Voice of America

February 2, 2026 by s p

Dr. Elez Biberaj/

Today marks the 84th anniversary of the Voice of America – an important moment to remember how this preeminent international broadcaster advanced U.S. national interests, projected America’s democratic values, and served hundreds of millions around the world with accurate, independent news and information. For generations, VOA carried truth across borders, countered propaganda, and gave audiences an unfiltered window into America’s democratic discourse and institutions. Its credibility was earned, not inherited, and it became one of the most effective instruments of American soft power.

Yet at a time when the United States confronts formidable global challenges – Russia’s continuing aggression against Ukraine, democratic backsliding across Eurasia, China’s expanding malign influence operations, Iran’s repression, Venezuela’s turmoil, and persistent conflict and instability across the Middle East and Africa – America’s voice has been deliberately silenced. This is not simply a void; it is an open invitation for adversaries to shape narratives, distort facts, and dominate information spaces where VOA once provided clarity, context, and a trusted alternative.

Reviving VOA is a strategic imperative. A nation that cannot communicate credibly forfeits influence to those who weaponize information. Congress has signaled its intent by approving renewed funding for VOA – insufficient, but a foundation on which to rebuild. What is needed now is leadership willing to recognize the damage done and restore an institution that has long and admirably served America’s policies and national interests.

Those guiding U.S. international broadcasting today face a defining choice. The decision to dismantle VOA has weakened America’s reach, undermined its values, and diminished its ability to speak to global audiences with clarity and integrity. Reversing course would not only strengthen America’s voice – it would reaffirm the principles that have anchored VOA for more than eight decades: press freedom, rigorous journalistic standards, editorial independence, and truthful reporting.

Restoring VOA is not merely a correction of a flawed policy. It is a reaffirmation of America’s commitment to openness, accountability, and the free flow of information. History will not remember who presided over its decline. It will remember who had the courage to restore it.

America needs its voice back. And the world needs it even more.