Hisen Berisha/

Kosova nuk mund të mbetet peng i interpretimeve të ndryshme juridike. Institucionet duhet të funksionojnë. Kuvendi duhet të konstituohet, qeveria të testohet në sallën e Kuvendit, dhe çdo paqartësi ligjore të sqarohet nga Gjykata Kushtetuese. Çdo vonesë e panevojshme dëmton qytetarët dhe e pengon rrugëtimin e vendit drejt integrimit evropian.

Vendimi i fundit i Gjykatës Kushtetuese është një moment kthese. Ai duhet ta rikthej rendin kushtetues në binarët e tij natyralë, duke i kujtuar qeverisë/mazhorances, se asnjë pushtet nuk është mbi ligjin dhe se asnjë manovër politike nuk mund të justifikojë shkeljen e afateve dhe procedurave. Ky vendim vulosi fundin e një skenari të paramenduar për bllokim institucional dhe dëshmoi se institucionet e pavarura mbeten gardianët e demokracisë dhe të Kushtetutës.

Seanca e fundit e Kuvendit i vuri vulën krizës së shumicës. Përballë vendimit të Kushtetueses, Kuvendi dëshmoi se qeveria nuk gëzon më as unitetin e brendshëm. Moskalimi në votim i kandidateve të propozuara nga Lëvizja Vetëvendosje – nuk është thjesht një dështim teknik. Ai është një sinjal politik i qartë se shumica/koalocioni fitues i zgjedhjeve te 9 shkurtit – e ka humbur legjitimitetin e brendshëm dhe autoritetin moral për të udhëhequr.

Qëndrimi i Partisë Demokratike të Kosovës ka qenë i prerë dhe parimor: nuk do të votojë ministra të propozuar nga VV që janë të penalizuar për korrupsion, krim të organizuar ose që nuk gëzojnë integritet politik. Ky qëndrim e thellon edhe më shumë dështimin e shumicës aktuale, e cila nuk arrin të sigurojë besueshmëri as për kandidatët e vet.

Kjo situatë e zhvesh qeverinë nga çdo pretendim për stabilitet. Një shumicë që nuk arrin të kalojë votimet e veta të brendshme nuk mund të pretendojë se përfaqëson vizion për vendin. Ajo nuk ka më as kohezion të brendshëm dhe as kapacitet për të udhëhequr në sfidat e mëdha që presin Kosovën.

Albin Kurti, që pretendon se është zëri i vullnetit qytetar, sot është shndërruar në simbol të kontradiktës politike. Qesharak e bën fakti se një kryeministër që ka dështuar mbi 50 herë të kalojë kandidaturat e veta, vazhdon të sillet sikur ka forcë absolute. Propozimi i znj. Shvarc, ndonëse dihej se nuk gëzonte mbështetje, e shndërroi seancën në një farsë të hidhur dhe tragjike për shtetin që mbetet i paralizuar, dhe komike për mënyrën sesi tallet me seriozitetin e institucioneve.

Në këtë proces, Kurti po tallet me të gjithë: me qytetarët që presin funksionim të institucioneve, me shtetin që ka mbetur i bllokuar, me opozitën që refuzon të shndërrohet në dekor, dhe madje edhe me aleatët ndërkombëtarë që kërkojnë stabilitet.

Strategjia është transparente: duke propozuar emra të papranueshëm, ai zhvendos fajin te opozita, ndërkohë që e ka përgatitur vetë dështimin. Ky është manipulim i pastër politik.

Edhe pse Presidenca e ka konsideruar urgjencë konstituimin e Kuvendit, Kurti ka zgjedhur të fajësojë Gjykatën Kushtetuese. Por nuk është gjykata ajo që e mban peng procesin; është kryeministri që refuzon përgjegjësinë politike. Zgjidhja është e qartë: konsensus me opozitën për një figurë të pranueshme, pa improvizime dhe pa kokëfortësi.

Çfarë mund ta detyrojë Kurtin të reflektojë? Vetëm presioni i brendshëm politik – humbja e mbështetjes në Kuvend – dhe presioni i aleatëve ndërkombëtarë. Sepse konsensusi nuk lind nga arroganca e njëanshme, por nga vetëdija se pushteti nuk është pronë private, por përgjegjësi ndaj qytetarëve.

Sa më gjatë që Kuvendi mbetet i bllokuar, aq më shumë Kurti e shmang llogaridhënien. Një Kuvend funksional do ta detyronte të përballej me opozitën, me interpelanca, mocione dhe kërkesa për transparencë. Prandaj bllokada është strategji, jo rastësi.

Një rrugëdalje ekziston nëse ofrohen kandidatura të pastra nga çdo barrë gjyqësore, të pakomprometuara me korrupsion ose krim, dhe me integritet moral e politik. Emri i një kandidature konsensuale e aftë për të ndërtuar ura bashkëpunimi, mbetet çështje që varet nga vullneti i palëve.

Çfarë do të ndodhë në seancën e radhës? Nëse Kurti vazhdon me logjikën e përplasjes dhe me emra provokativë, vendi do të përballet me një tjetër dështim. Nëse ka reflektim dhe pranohet kompromisi, kriza mund të zgjidhet. Por shenjat aktuale flasin për një skenar të vazhdueshëm bllokade.

Ky është momenti i reflektimit. Pushteti nuk është pronë private e një partie dhe as mekanizëm hakmarrjeje. Çdo përpjekje për të kapur institucionet e pavarura vetëm sa e thellon krizën dhe minon besimin qytetar në demokracinë tonë. Vendimi i Gjykatës Kushtetuese dhe votimi i fundit në Kuvend janë paralajmërim i qartë se koha e abuzimeve po mbaron.

Kosova ka nevojë për një rikthim të menjëhershëm te normaliteti institucional dhe kushtetues. Vetëm kështu vendi do të mund të ecë përpara me stabilitet, me institucione funksionale dhe me vizion të përbashkët për integrim.

QSPA/

Më 20 gusht 1463, u shpall marrëveshja e paqes dhe bashkëpunimit të ndërsjellë në luftën e përbashkët kundër osmanëve midis Gjergj Kastrioti Skënderbeut dhe Senatit të Venedikut.

Kjo marrëveshje u krye në një kohë kur osmanët kishin sulmuar zotimet venedikase në Peleponez dhe Venediku përmes të dërguarit të tij këmbënguli gjatë te Skënderbeu për kryerjen e saj. Skënderbeu, i dyzuar nga qëllimet e Venedikut, pas një periudhe të gjatë reflektimi nga ana e tij dhe e Ligës vendosën të lidhin këtë marrëveshje. Sipas saj Skënderbeu zotohej të vazhdonte luftën kundër Perandorisë Osmane, ndërsa Venediku do t’i dërgonte ndihma në njerëz dhe dukatë, si dhe të dërgoheshin anije në brigjet e Shqipërisë dhe Dalmacisë. Në rast se do të përfundohej me një marrëveshje të mundshme paqeje mes Venedikut dhe osmanëve, Skënderbeu do të vihej në dijeni dhe Shqipëria do të përfshihej në kushtet e traktatit. Në këtë marëveshje Senati premtoi që në rast disfate dhe pushtimi të Shqipërisë nga osmanët, Skënderbeu së bashku me të tjerë shqiptarë do të strehoheshin në tokën e Venedikut, gjë që u realizua pas vdekjes së Gjergj Kastrioti Skënderbeut.

(Foto: Portreti i Skënderbeut nga piktori Agim Sulaj)

https://albemigrant2011.wordpress.com/…/prof-dr-jahja…

Opinion nga Rafael Floqi 

Njoftimi se Donald Trump dhe Vladimir Putin do të diskutojnë për “shkëmbim tokash” në një samit të nivelit të lartë në Alaskë mbi luftën në Ukrainë zbulon njëkohësisht urgjencën për të gjetur paqen për të ndaluar vdekjet siç kërkon Trump, por ehe rrezikun e diplomacisë së nxituar.
Ndërsa Trump e paraqet takimin e ardhshëm si një sesion “për të matur pulsin”, rreziku është jashtëzakonisht i madh. Perspektiva e rishikimit të vijave të frontit për t’i dhënë fund luftës mund të duket pragmatike, por në praktikë rrezikon të shpërblejë agresionin, të minojë sovranitetin e Ukrainës dhe të vendosë një precedent të rrezikshëm në marrëdhëniet ndërkombëtare.

Standardi i Zelensky-t: Jo koncesione, pa Ukrainën

Presidenti Volodymyr Zelensky ka qenë i prerë: “Ukrainasit nuk do t’u dhurojnë tokë pushtuesve” — kufijtë e Ukrainës janë “të koduar në Kushtetutë” dhe “nuk negociohen” Reuters Ai ka theksuar se çdo vendim që përjashton Ukrainën është një vendim kundër paqes — një “vendim i vdekur” që nuk do të sjellë paqe të qëndrueshme.

Ky qëndrim është një reflektim i ndjesisë rezistente, tipike për shtetet që kanë përjetuar konfliktet e shkuara si Kosova. Ambasimi që “kufijtë nuk janë monedhë për kompromis të përshkruar Arabër”, që është një vlerë e cilësueshme për të dy rastet: Ukrainën sot dhe Ballkanin dje.

Nga ana tjetër, Zëvendëspresidenti i SHBA, J.D. Vance, ka sinjalizuar se SHBA po përpiqet të organizojë një takim mes Putinit dhe Zelenskyy-t, por vetëm pas takimit Trump–Putin në Alaskë. Strategjia e tij është e qartë: presim që SHBA të drejtojë lojën për të krijuar një plan të përbashkët mes palëve para se të ftohen në një tryezë ballë për ballë.

Zërat e historisë

Në një kohë kur ideja e “shkëmbimit të tokave” po rikthehet si instrument diplomatik — nga Alaskë e deri në Ballkan — zërat e historisë dhe të përvojës politike paralajmërojnë për rreziqet e saj. Qysh me 1919 presidenti Woodrow Wilson, pat deklaruar “Kufijtë nuk mund të vizatohen nga të huajt mbi një hartë pa pëlqimin e atyre që jetojnë aty.”

Ndërsa kancelarja Angela Merkel, 2018, për idenë e korrigjimit të kufijve Kosovë–Serbideklaroi :
“Integriteti territorial i shteteve në Ballkan nuk është monedhë që mund të shkëmbehet për paqe afatshkurtër.” 

Frustrimi i Trump me këmbënguljen e presidentit Volodymyr Zelensky për një referendum kombëtar është domethënës. Në një demokraci nën rrethim, legjitimiteti është po aq i rëndësishëm sa territori. Për Ukrainën, çdo marrëveshje që dorëzon tokë pa pëlqimin e popullit do të ishte politikisht helmuese dhe moralisht gërryese. Komenti i drejtpërdrejtë i Trump — se Zelensky “ka nevojë për miratim për të bërë shkëmbim tokash” por mund të bëjë luftë pa të — e humb thelbin: lufta zhvillohet për mbijetesë, marrëveshjet e paqes përcaktojnë të ardhmen.

Kjo dilemë nuk është e panjohur për Ballkanin. Diskutimet e kaluara për një marrëveshje potenciale mes Kosovës dhe Serbisë kanë përfshirë ide për “korrigjim kufijsh” ose shkëmbime territoriale, nën arsyetimin se ndryshimi i vijave në hartë mund të mbyllë një konflikt të ngrirë. Por kritika kryesore ka qenë e njëjtë si në rastin e Ukrainës: një kompromis që duket praktik mund të hapë portën për tensione të reja, duke legjitimuar logjikën e ndryshimit të kufijve me forcë ose kërcënim.

Ruajtja e sovranitetit varet nga aftësia për të luftuar

Ashtu si Kosova, edhe Ukraina është një vend i dalë nga një konflikt ku njohja e plotë ndërkombëtare është sfiduar nga një fuqi më e madhe fqinje. Nëse precedentët e këtillë pranojnë se “paqja” mund të blihet me territor, atëherë mesazhi për shtetet e vogla është i qartë: ruajtja e sovranitetit varet nga aftësia për të luftuar, jo nga e drejta ndërkombëtare.

Evropa ka arsye të forta për t’u shqetësuar. Nëse presidenti amerikan hyn në negociata pa përcaktuar vijat e kuqe, ai rrezikon ta kthejë raportin e tij personal me Putinin në një dobësi. Mungesa e liderëve evropianë dhe ukrainas në tryezën e Alaskës ngjall frikën e pazareve të errëta, ashtu si në rastet kur Ballkani ka qenë objekt diskutimesh ndërkombëtare pa përfaqësim të drejtpërdrejtë të palëve kryesore.

Evropa e shqetësuar

Merz bisedoi me Trump të dielën në mbrëmje për t’i nënvizuar se ai do të preferonte që SHBA të vendoste sanksione të mëtejshme ekonomike ndaj Moskës para bisedimeve. Ai gjithashtu tha se supozonte që Zelensky do të ishte i përfshirë në çdo bisedim, por për Moskën do të ishte një lëshim fakti që një delegacion rus të zhvillonte bisedime me presidentin ukrainas, pasi pushtimi i saj bazohet në mosnjohjen e legjitimitetit të qeverisë.

Një deklaratë e përbashkët të shtunën nga liderët e Francës, Gjermanisë, Italisë, Polonisë, Britanisë, Finlandës dhe shefes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, i bëri thirrje Trump-it të ushtrojë më shumë presion ndaj Rusisë dhe theksoi: “Rruga e Ukrainës nuk mund të vendoset pa Ukrainën.”

Putini do të hyjë në bisedimet e së premtes duke besuar se po bën përparim në fushën e betejës, Trump-i është i dëshpëruar për një marrëveshje dhe populli ukrainas gjithashtu është gjithnjë e më i gatshëm të bëjë lëshime për paqen. Por presidenti rus e di gjithashtu se nëse nuk bën ndonjë ofertë thelbësore, Trump-i do të jetë nën presion të madh politik për të vazhduar me sanksionet më të gjera ekonomike ndaj Rusisë që ka premtuar prej kohësh.

Lindsey Graham, senatori republikan pas një plani kongresional për të vendosur sanksione dytësore ndaj vendeve që tregtojnë me Rusinë, shprehu besim se Trump-i do të mbronte interesat e Ukrainës në samit. Ai ishte i përfshirë në diplomacinë e fundjavës dhe gëzon besimin e zyrtarëve ukrainas si ndërmjetës me Trump-in.

Ai tha se nëse Putini nuk ofron lëshime, priste që Trump-i të bënte që vendet që importojnë naftë ruse të paguanin një çmim të lartë, duke shtuar se kjo nuk zbatohet vetëm për Indinë, por edhe për Kinën dhe Brazilin. India është tashmë e parashikuar të përballet me tarifa 50% më vonë këtë muaj.

Duke folur për NBC, Graham tha: “Ushtarakisht, ne duhet ta mbajmë Ukrainën të fortë, të vazhdojmë t’i furnizojmë me armë të forta dhe moderne, dhe garanci sigurie me forcat evropiane në terren si ‘telashe’ për të parandaluar një pushtim të tretë [rus]. Duam ta përfundojmë këtë me një Ukrainë sovrane, të pavarur, vetëqeverisëse, dhe me një situatë ku Putini nuk mund ta bëjë këtë për herë të tretë pa u shkatërruar.”

Ai shtoi: “Dua të jem i sinqertë me ju, Ukraina nuk do t’i dëbojë çdo rus, dhe Rusia nuk do të shkojë në Kiev, kështu që në fund do të ketë disa shkëmbime tokash.”

As humbje dhe as fitore totale

Sigurisht, Trump ka të drejtë për një gjë: lufta nuk do të mbarojë me fitoren totale të njërës palë. Por dallimi mes një kompromisi pragmatik dhe një koncesioni të rrezikshëm qëndron tek garancitë — shkëmbimet territoriale, nëse do të ndodhin, duhet të shoqërohen me garanci të hekurt sigurie, mbështetje të vazhdueshme ushtarake dhe një angazhim të qartë për sovranitetin e vendit. Kjo është po aq e vlefshme për Ukrainën sa për Kosovën. Pranimi i këtyre vendeve ne NATO do te ishte një garanci sigurie.

Çdo paqe që vjen me koston e legjitimimit të pushtimit territorial është një paqe e brishtë. Ajo blen kohë, por gërryen themelet e rendit ndërkombëtar. Samiti i Alaskës mund të jetë një takim “për të ndjerë terrenin” për Trump, por për Ukrainën dhe Evropën është një provë nëse Perëndimi beson ende se kufijtë nuk ndryshohen me forcë — një mësim ky, që Ballkani e ka mësuar në mënyrë të dhimbshme. 

Përvoja e Ballkanit e di mirë se kur të ftojnë në tryezë pa të pyetur, zakonisht je në menu.

Shkëmbimi i tokave është gjuha e diplomacisë kur fuqitë e mëdha nuk kanë guxim të thonë ‘Jo’ agresionit.” Diplomacia e shkëmbimit të tokave nuk mbyll konflikte — thjesht i zhvendos në një vend tjetër dhe në një kohë tjetër.

Kosova e ka ndjerë këtë kur ideja e korrigjimit të kufijve u hodh si një zgjidhje magjike, por askush nuk shpjegoi se çfarë ndodh me plagët historike pas “magjisë”. Po ashtu, Ukraina sot po dëgjon fjalët e buta të kompromisit, ndërsa harta e saj vizatohet me lapsa të huaj.

Shkëmbimi i tokave është recetë  ku hartat vizatohen nga të fortët dhe fshihen lotët e të dobëtëve.

Nëse Alaska do të jetë vendi ku kufijtë vizatohen sipas humorit të ditës, atëherë ndoshta diplomacia ndërkombëtare ka kaluar në modelin “open bar”: hyn kush do, shërben çfarë do, dhe paguan gjithmonë ai që është më i dobëti.
Në këtë kuptim, marrëveshja e mundshme Trump–Putin mund të bëhet një manual për të gjitha konfliktet: humb tokë, merr premtimin e paqes dhe shpreso që nesër mos ta rishkruajnë edhe një herë.

Në fund të fundit, siç ndodh shpesh në histori, paqja mund të jetë thjesht një pauzë midis dy luftërash — dhe negociatorët e sotëm, heronjtë e nesërm të fotografive zyrtare, do të zhduken shumë përpara se kostot e kompromisit të fillojnë të ndihen.

Prof.dr.Muhamet Racaj/

Abstrakt

Ballkani në shekullin XXI përballet me një spekter të gjerë sfidash komplekse hibride që tejkalojnë kërcënimet ushtarake tradicionale. Evoluimi teknologjik, krizat klimatike, migracioni masiv dhe tendencat gjeopolitike kanë përshpejtuar përkeqësimin e ambientit të sigurisë në rajon. Artikulli i kushtohet analizës së hollësishme të kërcënimeve hibride, me theks të veçantë në ofensivën ruso-serbe që operon përmes dezinformimit, sulmeve kibernetike, krimit të organizuar dhe manipulimit institucional. Përmes lidhjes së ndikimeve ndërkombëtare — si BE, NATO, Rusia dhe Kina  me kontekstin politik, institucional dhe social të vendeve të Ballkanit Perëndimor, synohet promovimi i mekanizmave të qëndrueshmërisë përmes bashkëpunimit rajonal dhe reformave institucionale në përputhje me standardet euro-atlantike.

Fjalët kyçe
Ballkani, Siguria hibride, Dezinformim, Rusia-Serbia, Integrimi euro-atlantik

Hyrje
Në shekullin XXI, ndryshimet në doktrinat e sigurisë nuk janë më të ndikuara vetëm nga komponentët e fuqisë së fortë (forca ushtarake), por gjithnjë e më shumë nga lufta hibride, operacionet kibernetike dhe dezinformimi, që veprojnë në zonën gri ndërmjet paqes dhe luftës¹. Ballkani është tejet i ndjeshëm ndaj këtyre zhvillimeve për shkak të pasigurisë institucionale, plagëve të pazgjidhura ndër-etnike dhe ndikimit të aktorëve të jashtëm.

1. Lufta hibride: konceptualizim dhe përmasa aktuale
Lufta hibride është e kodifikuar si një strategji që përplaset jashtë fushëbetejës klasike, përmes mjeteve jokonvencionale: sulme kibernetike, infiltrime në institucione, krim të organizuar dhe dezinformim⁷. Në kontekstin ballkanik, përhapja e dezinformimit përmes platformave dixhitale është rritur ndjeshëm, duke polarizuar debatin publik dhe duke krijuar mosbesim ndaj institucioneve².
Sulmet kibernetike në Shqipëri në vitin 2022 nga një aktor i lidhur me Iranin janë shembuj konkretë të dobësisë së infrastrukturës dixhitale dhe ekspozimit rajonal ndaj aktorëve të jashtëm⁸. Krimi i organizuar, i cili bashkëvepron ngushtë me struktura politike lokale, shfrytëzohet për operacione hibride që minojnë qeverisjen e mirë⁶.

2. Manifestimet në vendet e Ballkanit Perëndimor
• Kosova është përballur me ofensivë koordinuar të sabotimeve institucionale, akte terroriste të dhunshme si sulmi në Banjskë dhe në kanalin e Ujmanit.Infiltrim në agjencitë e sigurisë, ngjarje që konfirmojnë ekzistencën e një strategjie hibride ruso-serbe në rajon³.
• Maqedonia e Veriut vuan ndikimin e mediave dhe strukturave politike të mbështetura nga qarqe ruse e serbe; raportet e Bashkimit Evropian kanë paralajmëruar për përfshirjen e figurave shtetërore në aktivitete që promovojnë narrativën e botës serbe⁴.
• Shqipëria ka qenë objektiv i disa sulmeve kibernetike ndaj sistemeve të saj qeveritare dhe kritike duke dëshmuar brishtësinë institucionale në sferën dixhitale⁸.
• Mali i Zi, përvijon një situatë të tensionuar ndëretnike, të përkeqësuar nga instrumentalizimi i kishës ortodokse dhe deklarata të orientuara politikisht nga Beogradi⁶.
• Bosnja dhe Hercegovina është në grafikën e ndarjes, për shkak të mbështetjes që Rusia dhe Serbia i japin Republika Srpska-s, duke penguar në mënyrë të drejtpërdrejtë funksionimin e institucioneve shtetërore multi-etnike⁵.

3. Ndikimet ndërkombëtare dhe realiteti multipolar
Shtyrja e afateve të zgjerimit të BE-së dhe ngadalësimi i integrimit kanë krijuar një boshllëk që po shfrytëzohet nga Rusia, Kina.
• Rusia, përmes lidhjeve historike, shpirtërore dhe ushtarake me komunitetet serbe, është bërë një motor i narrativës anti-NATO dhe anti-BE, duke synuar mbajtjen e rajonit jashtë ndikimit euro-atlantik³.
• Kina, me nismën “17+1” dhe investimet infrastrukturore, ndikon përmes metodave ekonomike dhe kredi me kushte jo-transparente⁴.

Sipas strategjisë së Bashkimit Evropian për sigurinë, përcaktuar në vitin 2003, një ndër kërcënimet më serioze për BE-në mbetet fragmentimi i brendshëm në vendet partnere⁹.

4. Sfidat sociale dhe ekologjike që dëmtojnë sigurinë
• Migracioni Masiv: Sipas të dhënave të OSBE-së dhe UNHCR, më shumë se 1.600,000 refugjatë kanë kaluar Ballkanin që nga viti 2015, duke krijuar sfida serioze për sistemet e menaxhimit të kufijve, rendit dhe integrimit afatgjatë⁵.
• Kriza energjetike: Pas pushtimit rus të Ukrainës, shumë shtete ballkanike përjetuan ndërprerje të burimeve ose çmime të papërballueshme për gazin dhe karburantet, veçanërisht ku varshmëria nga Rusia është e lartë⁵.
• Ndryshimet klimatike janë ndër faktorët destabilizues që ndikojnë në sektorin bujqësor, migracionin ekonomik dhe konfliktet për burime uji në Maqedoninë e Veriut, Kosovë dhe pjesë të Shqipërisë⁶.

5. Rruga drejt qëndrueshmërisë institucionale dhe demokratike
• Reziliensa kibernetike: Krijimi i sistemit të mbrojtjes kolektive dixhitale ndërmjet vendeve të rajonit në bashkëpunim me NATO-n është i domosdoshëm⁸.
• Zhvillimi i qytetarisë digitale dhe medias së lirë: Forcimi i mediave të pavarura mbetet një mjet efektiv kundër propagandës destabilizuese².
• Harmonizimi me BE dhe NATO: Kërkon ristrukturim ligjor dhe institucional, përfshi trajnimin e elitave shtetërore dhe ndërtimin e sistemit gjyqësor të pavarur⁹.
• Bashkëpunimi ndërkufitar: Politikat për menaxhimin e krizave, trajtimin e emergjencave mjedisore dhe sigurisë së përbashkët janë kyçe për stabilitet⁶.

Përfundim dhe Rekomandime
Në shekullin XXI, Ballkani për momentin nuk përballet me luftëra klasike, por me forma të përparuara të luftës hibride ku synohet ndarja sociale, dobësimi institucional dhe ndalimi i përparimit euro-atlantik. Për të ndërtuar një ambient sigurie të qëndrueshme, nevojiten:
• Riformatim i legjislacionit të sigurisë dhe mbrojtjes në përputhshmëri me standardet euro-atlantike⁹.
• Ndërtimi i një arkitekture të përbashkët kibernetike për të mbrojtur infrastrukturën kritike⁸.
• Thellimi i partneriteteve kombëtare dhe ndërkombëtare në luftën kundër dezinformimit dhe krimit të organizuar⁷.
• Forcimi i edukimit demokratik si mjet për reziliencë sociale dhe kundër influencave polarizuese².

FUSNOTAT
• Racaj, M. (2025). Siguria dhe lufta hibride në Ballkanin Perëndimor: Bota ruso-serbe në ofenzivë, Bota Sot.
• OSCE (2020). The Impact of Disinformation in South East Europe.
• Bardos, G. N. (2024). Strategjia ruse në Ballkan: Qasje hibride dhe boshllëqe politike, Balkan Security Review.
• European Parliament Report (2024), Neni 35: Veprimet e aktorëve rusë dhe serbë në Maqedoni.
• European Security Strategy (2003). A Secure Europe in a Better World, Bashkimi Evropian.
• Penev, S. et al. (1999). Pakti për Stabilitetin në Evropën Juglindore, European Institute.
• NATO (1998). Enlargement Study.
• Albanian National Agency for Cybersecurity (2022), Raporti mbi sulmet nga aktorë kibernetikë.
• BE-Komisioni Evropian (2025). Western Balkans Progress Report.

Pamflet nga Rafael Floqi

Mirëseerdhët në Republikën e Pafajësisë Shqiptare , ku krimi burokratik vdes nga dashuria ligjore, jo nga drejtësia!

Të nderuar qytetarë dhe të nderuar zyrtarë të lartë (sidomos ata me valixhe gati për t’u arratisur), kemi kënaqësinë të shpallim Kodin e Ri Penal Socialist, më i dashur, më mbrojtës, më shpëtimtar se kurrë më parë!

Nëse jeni zyrtar dhe keni bërë “gabimisht” ndonjë tender për hallën, dajën, kushëririn e dytë apo për xhepin tuaj – mos u shqetësoni! Sipas versionit të ri, nuk mjafton të keni vjedhur me dorë të lirë. Jo! Prokuroria tani duhet t’ju lexojë mendjen për të vërtetuar se kishit qëllim kriminal. Po kush ka më kohë të provojë qëllime, në një vend ku edhe gjyqtarët i kanë qëllimet në pushime?

Arben Ahmetaj, shembulli më edukativ i këtij realiteti – arratisur larg, i qetë dhe i lirë – është prova që kodi penal mund të jetë më i butë se një çaj kamomili në ditë proteste. Një vendim gjykate nuk u zbatua? Dëm me miliona? Asnjë problem. S’e provoi dot njeri që Arbeni donte të dëmtonte me vetëdije. Ndoshta i rrëshqiti gishti në dëm.

Tenderët? Barazi? Mos e përmendni më!

Kodi i vjetër thoshte se mjaftonte të shkelje rregullat e tenderit dhe përfundoje në burg. Kodi i ri thotë: vetëm nëse vërtetohet që doje të përfitoje! A gjeni se çfarë po mendon Lali tani ? Dhe ajo çështja Partizani duket si kot me këtë Kod, ta kenë menduar vallë?

Po nëse flet me sarkazëm dhe fsheh përfitimin? Thjesht, je njeri i kujdesshëm – jo kriminel. Ligji të duartroket, jo të ndëshkon.

“Ligji i gjatë, dënimi i shkurtër” – Formulë e re juridike me aromë partishmërie

Kodi i vjetër kishte 71 fjalë për abuzimin me detyrën. Kodi i ri ka 162 fjalë, me më shumë kthesa se rruga e Qafë-Thanës, por që në fund nuk të çojnë askund, veçse në rrugën e lirimit.

Nëse dikur mjaftonte një mosveprim për të të dënuar, tani duhet një sinjal nga telepatia për të vërtetuar qëllimin kriminal. Ose më thjesht: nëse nuk e thua me gojë “po, dua të vjedh”, je i pafajshëm.

Dënime për qytetarët që guxojnë të flasin… por jo për hajdutët që vjedhin me stil

Kodi i ri Penal nuk është veç një letër amnistie për zyrtarët në hall, por edhe një kërcënim për çdo qytetar që guxon të qeshë me Begajn, Ramën apo ndonjë tjetër të përkryer institucional. Të tallesh me autoritetet? Burg! Të vjedhësh tenderin? Vetëm nëse e bëre me qëllim (dhe s’të kapën kamerat).

Qeveria? Jo, s’është autori – vetëm qëllimi ishte i mirë!

Një grup “ekspertësh anonimë” – të cilët ende s’i kemi parë me sy – kanë shkruar këtë kryevepër gjuhësore që s’e kupton as vetë drejtësia. Profesori Fuga thotë që gjuha e ligjit duket si llastik. Po, llastik që zgjatet aq sa të nxjerrë të pafajshëm gjithë kupolën.

Përfundimi?

Nëse ke vjedhur, falsifikuar, abuzuar me detyrën apo prishur barazinë në tenderë, mos ki frikë!

Thjesht thirr një avokat me përvojë në interpretim “llastiku”, e me ndihmën e kodit të ri, ti do të jesh sërish në krye të detyrës… apo në Dubai, sipas dëshirës. 

Kodi Penal i Rilindjes: më i butë se qymyri politik, më elastik se flamuri i drejtësisë.

Sepse në Shqipëri, 

Drejtësia është për të vegjlit, kurse kodi është për të mëdhenjtë.