FAKTE…/
-Faktet janë fakte, Çfry, ulëri, hith këlbaza, qesh, qaj, përkëdhel, gris, vrit botën, vrit veten,- faktet, të thata dhe të ftohta, s’luajnë nga vëndi dhe mbeten FAKTE./
-A është fakt, apo jo, që zanatin e tyre si vrasës, hajdutë dhe spiunë, e vazhdojnë me forcë të re që kur rrëmbyen Guvernën?/
-A është fakt, apo jo, që zanatin e tyre si vrasës, hajdutë dhe spiunë, e vazhdojnë me forcë të re që kur rrëmbyen Guvernën?/
Shkroi:Faik KONICA/
Për të ndritur Popullin dhe për të stërvitur gjykimin e tij në shesh të politikës, kam folur për aktorët e lodrës shqipëtare me liri dhe me paanësi, ashtu siç më ka prerë mendja dhe siç më ka thënë ndërgjegjja. Një mijë zëra në Shqipëri m’u përgjigjnë që kam të drejtë dhe që punët janë edhe më keq se sa i kam përshkruar, njerëzit edhe më të fëlliqur se sa më janë dukur. Po fajtorëve penda ime nuk u pëlqen shumë. A është për t’u çuditur? Cilit kusar i pëlqen t’i mbajnë dorën kur përpiqet të çpojë një arkë? Cilit leproz i k’ënda t’i heqësh maskën e hijëshme që i mbulon faqet dhe të nxjerrësh në shesh turit’ e tij të çara me plagë dhe të lyera me qelb?
Fajtorët, me shpresë që të pakësojnë rëndësin’ e krimeve që bëjnë, kanë lëshuar zagarët e tyre pas kurrizit t’im: kemi patur rastin të qeshim me lehjet dhe jargët e këtyre kafshëve. ,Ç’ duan të provojnë sodomitët dhe hajdutët e Tiranës? Që jam njeri i keq? Po s’do fjalë që në sy të tyre jam njeriu më i keq i botës. Fjala është: në sy të Petrëndisë dhe të ndërgjegjes s’ime vallë si jam? Kush mund t’i thelojë ato mistere? Ndërgjegja munt të thotë që jam një farë shenti: se jam munduar kurdoherë të bëj të mirën, se i kam shërbyer Popullit me sa kam mundur, se s’kam hezituar kurrë në mes të detyrës e t’interesës, dhe në kam lajthime, nuk i kam kurrë me të dashur po jam gënjyer nga rasti. Në sy të Perëndisë, munt të mos jem as ëngjëll as djall, po një njeri me vullnet të mirë. Sa shqipëtarë vallë hyjnë në këtë kategori?
Po dua t’i mpraps të gjitha këto fantasira të një njeriu që i pëlqen vetia dhe mburret më kot. Ejani pra të thoni se gjithë çpifjet e dësinteresuara t’armiqve të Popullit janë të drejta; le të thomi, për hirën e argumentit, që jam edhe më tepër i keq se sa më pikturojnë ata njerës: Si munt ligësia ime të pakësojë, qoftë një drehem, rëndësin’ e fakteve që peshojnë kundrë kriminalëve të Sodomës së Re?
Faktet janë fakte, Çfry, ulëri, hith këlbaza, qesh, qaj, përkëdhel, gris, vrit botën, vrit veten,- faktet, të thata dhe të ftohta, s’luajnë nga vëndi dhe mbeten FAKTE.
A është fakt, apo jo, që shumica e njerësve që kanë sot punët e Shqipërisë në dorë, kanë vrarë, kanë grabitur dhe kanë tradhëtuar?
A është fakt, apo jo, që zanatin e tyre si vrasës, hajdutë dhe spiunë, e vazhdojnë me forcë të re që kur rrëmbyen Guvernën?
A është fakt, apo jo, që çdo ministër ka lidhje të fshehtë dhe kriminale me një mbretëri fqinje?
A është fakt, apo jo, që sëmundja e fëlliqur eSodomisë u përhap dhe dolli sheshit nënnë “guvernën” e tanishme, që praktikohet nën hie të “guvernës”, dhe që të huajve kjo gjendje u bën përshtypjen më të tmeruar?
A është fakt, apo jo, që “guverna” e sotme është themeluar mi sistemin e iftirahut, të spiunllëkut, të rushfetit dhe të pusisë?
A është fakt, apo jo, që shumica e proprietarëve të dheut në Shqipëri i kanë grabitur dherat që kanë ose nga fshatarët ose nga Shteti, dhe që bujqët përdoren si bagëti e janë bërë gjysmë-njerës të verdhë e të shtrëmbër nga rojtja e keqe?
A është fakt, apo jo, që ky system skllavërie jo vetëm mprohet nga “guverna”, po njerëzit dhe miqt’ e “guvernës” e zgjerojnë për ditë duke kallur nën zgjedhë edhe fshatëra që gjer më sot nuk ishin çiflik?
A është fakt, apo jo, që Populli” s’ka bukë as punë, dhe që “guverna” jo vetëm nuk i përkrah fshatarët po u thëthin gjakun me hua mme zor, me taksë dhe me grabitje?
Në qoftë se këto janë ose s’janë fakte, Populli i Shqipërisë e di shumë mirë. Dhe gjykimin e tij s’munt ta ndalojnë as klika e Sodomës së re, as ndonjë fuqi në botë.
Ca nga të mirat që i kanë ardhur Shqipërisë nga shqiptarët e Amerikës
Fjala memoriale që dha Fan S. Noli në Parlamentin e Shqipërisë më 11 shkurt 1924, në kujtim të Presidentit Woodrow Wilson./
Ne Foto:Kryetari i Vatres, Imzot Noli ne takimin me Presidenti Woodrow Wilson me 4 korrik 1918 prane varrit te presidentit te pare te SHBA-se, George Washington/
Të hënën pas darke, më 11 shkurt, 1924, Imzot Fan Noli, Kryepeshkopi dhe Mitropoliti i Durrësit, Gorës dhe Shpatit, mbajti në Asamble këto fjalë memoriale për Presidentitn e Amerikës, Woodrow Wilson:
Imzot Fan Noli : – Z. Kryetar. Nga shkaku i një moskuptimi, nuk u ndodha të hënën e kaluar në mbledhje, kur u përmend vdekja e Presidentit Ëilson. Kisha pak fjalë për të thënë atë ditë e, pasi nuk munda, ju lutem, të më jepni leje t’i them sot.
Zëra : Pranohet.
Imzot Fan Noli : Amerika edhe tërë bota vajtuan këto ditë vdekjen e Woodrow Wilson-it, të njëzet e tetit President të Shteteve të Bashkuara. Pranë Amerikës merr pjesë në këtë zi edhe Shqipëria, e cila qan në fytyrën e tij amerikanin e madh, idealistin bujar dhe mbrojtësin e saj më të fortë.
Titulli “amerikan” mjafton, që ta bëjë popullin tonë të marrë pjesë në ]do vajtim të Amerikës, se, që të gjithë, e dimë sa të mira kemi parë prej saj. Që më 1900 Amerika ka qenë kurbeti më i madh i shqiptarëve. Që më 1914, kur Shqipëria u shkel prej të huajve, Amerika u bë vendi ku shqiptarët shkonin për të shpëtuar jetën e tyre e për të fituar bukën e fëmijës. Për njëzët e pesë vitet e fundit Amerika ka qenë për shqiptarët një fushë pune dhe një shkollë: Një fushë pune ku fitonin aq para, sa ishin të zotët dhe një shkollë, ku mësonin respektin e kanunit, disiplinën, vlerën e organizimit dhe detyrat kundrejt atdheut, kështu që ktheheshin në Shqipëri krejt të transformuar dhe njerëz me ide të reja. Për të kuptuar sa influencë ka patur kurbeti i Amerikës mbi Shqipëri, marrim këtë shembull të vogël: Në një fshat të fushës së Korcës prej tetëdhjetë shtëpish, kam gjetur dyzet vetë që kishin qenë në Amerikë dhe dyzet të tjerë, të cilët janë në Amerikë edhe sot. Me fjalë të tjera, ]do shtëpi ka patur nga një djalë atje. Mund të thuhet me siguri që tetëdhjetë përqind prej shtëpive të reja të Shqipërisë Jugore janë ndërtuar me para të fituara në Amerikë. Gjithashtu, mund të konstatohet lehtë që një e katërta e popullatës së Prefekturave Jugore ushqehen drejtpërdrejt me para të ardhura nga Amerika e tri të katërtat përfitojnë prej tyre para indirekt. Për qetësinë, e cila mbretëron në Shqipëri nën Shkumbin dhe ve]anërisht në Labëri, e cila ka qenë gjithnjë e turbulluar, ka një shkak dhe ky shkak është kurbeti I Amerikës, se atje toskët dhe lebërit tanë u bënë punëtorë të urtë, qytetarë dhe patriotë modernë.
Në Amerikë shqiptarët themeluan Kishën Kombëtare, një bimë e rritur me djersën e punëtorëve tanë të atjeshëm, e cila pastaj u transplantua në Shqipëri. Ky institucion, si] e dini, ka ndrruar faqen e Toskërisë Jugore. Atje u themelua “Vatra”, shërbimet e së cilës sot, për shkaqe të ndryshme, nuk ]mohen si e meritojnë, po do të vijë një ditë që të ]mohen si e meritojnë, po do të vijë një ditë, që të ]mohen ashtu si duhet. Edhe Kongresi i Lushnjes ka buruar indirekt prej “Vatrës”. Guvernën e Lushnjes e pro]edoi Guverna e Durrësit, së cilës koha do t’i japë një faqe të historisë sonë, se pa të dytën nuk bëhej e para. E mirë, a e ligë, guverna e Durrësit ka qenë nëna e Guvernës së Lushnjes. Që të gjithë e dini se Guverna e Durrësit u organizua nën kryesinë dhe me niciativën e një delegacioni të “Vatrës”, të dërguar për këtë qëllim me para të Amerikës. Në këtë, mund të shtojmë që, nga të paktat libra letrare që kemi, gjysmat, të paktën, janë shtypyr me paratë e shqiptarëve të Amerikës. Pas fakteve të sipërme që numërova, është e tepërt të them që rilindja kombëtare do të ishte vonuar kushedi sa vjet, sikur të mos ekzistonte kurbeti i Amerikës.
Këto janë ca nga të mirat që i kanë ardhur Shqipërisë nga shqiptarët e Amerikës. Tani do t’ju përmend disa të mira që i kanë ardhur prej Amerikës drejtpërdrejt. Më 1914, kur u shkel Toskëria dhe u derdhën me mijra refugjatë në Vlorë, ku vdisnin nga ethet, nga uria dhe nga e ftohta, vetëm një vend u kujdes t’u dërgojë ndihmë këtyre të mjerëve dhe ai vend ishte Amerika. Pas luftës, kur Shqipëria ishte e shkretuar dhe e plagosur prej invazioneve të huaja, prap Amerika dërgoi Kryqin e Kuq që t’i lehtësonte vuajtjet. Dhe një nga të vetmet, në mos e vetmja shkollë moderne që kemi, është ajo e Amerikës, Shkolla Teknike. Dhe, kur themi Amerikë, na kujtohet një emër, sa që të gjitha këto kanë ngjarë, kur nga Shtëpia e Bardhë e Ëashington-it administronte Shtetet e Bashkuara i shkëlqyeri dhe shumë i vajtuari Presidenti Ëillson.
Ve] titullit “amerikan” Ëilson ka për mirënjohjen tonë edhe një tjetër, atë të idealistit dhe të profetit të vëllazërimit kombëtar dhe të paqes së përbotëshme. Presidenti Ëilson ishte idealist, se ishte amerikan. Ata që kujtojnë se Amerika është vendi ku njerëzit kujdesen vetëm për të bërë dollarë, nuk e njohin Amerikën aspak. Fakti që një idealist si Ëilson u zgjodh dy herë president, arrin për të provuar tezën tonë. Dhe kjo tezë nuk rrëzohet aspak prej faktit që Amerika nuk i ra pas Ëillson-it, se ky u mund prej një grupi tjetër idealistësh. Ata që kanë studiuar historinë greke do ta kuptojnë më mirë këtë ngjarje. Athinasit e vjetër kishin një kanun sipas të cilit i bënin syrgjyn qytetarët e tyre më të mirë dhe më të shkëlqyer, nga frika se mos bëheshin një rrezik për lirinë e vendit. Shkaqet e tjera të rrëzimit të Ëilson-it janë sekondare.
I biri i një prifti me origjinë irlando-skoceze, lindur në Virginia, në shtetin, i cili i dha Amerikës më parë dy presidentë të shkëlqyer, Ëashington-in dhe Monroe-n, Presidenti Ëilson u rrit në kishë, në një rrethim fetar me ungjillin në dorë, i predesinuar apostull i një ideali kristian dhe njerëzor. Si profesor, si kryetar i Universitetit Princetoën, si guvernator i shtetit Neë Jersey, si President i Shteteve të Bashkuara që më 1913, deri më 1921, në ]do gjest e në ]do fjalë shfaqej njeriu mistik i illuminuar, i dërguar prej Perëndisë për një mision të shenjtë. Pranë një karakteri të ]eliktë kishte mirësinë e Shën Fran]eskut. Sikur të kishte lindur në kohë të mesme, do të ishte bërë pa fjalë një kryqtar, ose një evangjelist i racave pagane dhe barbare. Fuqinë e qeverisë e kërkoi dhe e fitoi jo si një qëllim, po si një mjet për apostullatin e tij. Më 1916 u përpoq të sjellë paqen dhe më 1917, ndonëse pacifist i bindur, u detyrua prej opinionit publik të hyjë në luftë. Pas armisticë u përpoq t’u imponojë luftëbërësve një paqe të drejtë, të bazuar mbi idealet e tij. E dini që të gjithë cili qe programi universal i Ëillson-it në Versajë. Cili prej jush s’ka dëgjuar të katërmbëdhjetë pikat e Ëillson-it, të sintetizuara në paktin e Lidhjes së Kombeve? Po në Versajë Ëillson u ndodh si Danieli në Shpellën e Luanëve. Ironia e situatës ishte që aleatët kujtonin se tërë programi idealist i Ëilson-it s’ishte ve] një propogandë hipokrite për të gënjyer opinionin e përbotshëm dhe për të fituar luftën. Se kjo është tragjedia e të gjithë idealistëve, që bota kujtojnë se idealizmi i tyre është vetëm një maskë për të fshehur qëllime egoiste dhe materialiste të përvjedhura. Në Paris, Presidenti Ëilson, midis habitjes së aleatëve dhe tërë botës, provoi që kish ndërmend ato që thosh me gojë. U përpoq me tërë forcën e tij që t’u imponojë aleatëve programin e tij, po qëllimin e tij nuk e arriti gjer në një pikë. I vajtur në Evropë si triumfator, si Moisiu i zbritur nga Mali Horeb me pllakat e ligjës, kthehet në Amerikë, oh sa i ndryshuar nga ai i pari, “quantum mututus ab illo”, me zemër të thyer, me trupin të tronditur, me fytyrë tragjike dhe madhështore, me damkën e Golgotës së shtypur në ballë prej hekuri të kuq, po me flamurin e vëllazërimit të kombeve edhe në erë përpjetë, kryelartë midis furtunës së talljeve dhe kritikave. Ai me dhe atë copë të fitores që mundi të shkëpusë nga thonjtë e luanëve të Versajës, tani vendi i tij do t’ia rrëmbente nga duart. “et jamjam perdebat quod tenebat”.
ËILSON BËRI MË TEPËR SE }DO NJERI PËR INDIPENDENCËN E
SHQIPËRISË
Senati Amerikan refuzoi të ratifikojë Paqen e Versajës, të kryesuar prej Paktit të Lidhjes së Kombeve dhe Ëilson, nga zenithi më i lartë i lavdisë, ku ka ëndërruar të hipë në histori të botës një njeri, u rrokullis dhe u rrëzua përdhe.
O, ]far rënie qe ajo, o qytetarë!
At’here ju e unë a gjithë ramë,
Dhe tradhti e gjaktë mbretëroi mbi ne.”
“O, ëhat a fall, o citizens!
Then you and I and all fell doën
And bloody treason reigned over us.”
Dhe Evropa vazhdoi luftën nën maskën e paqes. Evropa s’e deshi paqen e Wilson-it dhe Amerika e refuzoi, sapo s’e desh Evropa vetë, që interesohej vitalisht dhe drejtpërdrejt. Që atëhere Ëilson-i vdiq, sikundër e provojnë fjalët që ka thënë në shtratin e vdekjes: “Jam gati. E mbarova misionin tim. S’jam më ve] një makinë e vjetër e shkallmuar”. Dhe u shtri e fjeti si luan profeti buzar i paqes njerëzore, at’ spiritual I Lidhjes së Kombeve, titani dhe kalorësi idealist, me një serenitet dhe në qetësi olimpike, që është një sfidë supreme për talljet e skeptikëve cinikë, turishtrembër dhe zemërtharë.
I mundur? Bah! I vdekur? Kush e tha? Fara e idealit që mbolli do të rrojë e gjallë sa kohë ka zemra njerëzore në botë. Ah, prehu, o shpirt i martirizuar. Lufta jote s’ka qenë e kotë, se atje ku ka varre si i yti, atje ka jetë dhe ngjallje.
Titulli i fundit, last, but not last, për mirënjohjen tonë është se Ëilson bëri më tepër se ]do tjetër njeri për indipendencën e Shqipërisë, duke shpëtuar direk vendin tonë nga coptimi dhe duke i siguruar indirekt, me anën e Lidhjes së Kombeve, kufirin e 1913-ës. Madhështia e tij morale duket pikërisht në mbrojtjen e të drejtave të kombësive të vogla. Këto në kohën e luftës, si mbreti i vjetër i Persisë, i cili flinte i qetë me emrin e Themistokliut, mbaheshin midis dëshpërimit me një shpresë: “kemi Ëilson-in”. E kam njohur këtë kalorës të kohëve të harruara, në një kohë tragjike, më 4 korrik 1917, në jahtin Presidencial “Mayfloëer”, kur, i rrethuar prej kabinetit, prej trupit dipllomatik dhe prej përfaqësonjësve të racave të ndryshme të Shteteve të Bashkuara, shkonte në varrin e Ëashington-it për të prononcuar të parin diskurs luftëtar. Atëhere iu afrova dhe i bëra një apel në emër të kombit tonë fatzi dhe përgjigjen e tij bujare e mbaj mend, sikur po e dëgjoj sot: “Një zë do të kem në Kongresin e Paqes dhe atë zë do ta përdor për të mirën e Shqipërisë.”
Dhe e mbajti fjalën e tij. Në janar, 1920, një erë zije e dëshpërimi kish rënë në të gjithë anët e vendit tonë, i cili qe si një i vdekur në agoni. Projekti i copëtimit të Shqipërisë, i redaktuar prej aleatëve, ishte bërë i njohur dhe pritej vetëm një firmë, që të bëhej fakt definitiv. Firma që mungonte ishte ajo e Presidentit Ëilson, firma që nuk u vu në atë projekt aq të padrejtë. Presidenti Ëilson, jo vetëm nuk vuri firmën, po u përgjigj edhe me dy nota, në të cilat mbronte të drejtën e Shqipërisë së vogël për vetqeverisje, dy nota që janë dy nga xhevahiret më të ndritshëm të karierës së tij të shkëlqyer. Ato nota ndaluan copëtimin e Shqipërisë dhe na dhanë rast të marrim frymë e të përgatisim lirinë e Shqipërisë, që gëzojmë sot. Që prefekturat jugore nuk u invaduan para se të caktoheshin kufijtë, kanë një shkak dhe shkaku është Presidenti Ëilson. Dhe si u hoq nga fuqia Presidenti Ëilson, kush e mori mbrojtjen e Shqipërisë? Ishte Lidhja e Kombeve, krijesa e Presidentit Ëilson. Kur Shqipëria u qas në Lidhjen e Kombeve, në dhjetor 1920, kur unë si delegat i Shqipërisë ndenja në një radhë me përfaqësuesit e shteteve të tjera të qytetëruara të botës në Gjenevë, kur indipendenca jonë u njoh përsëri zyrtarisht, kur vendi ynë shpëtoi nga makthi i invazioneve të huaja, kur u vendos një mjet paqësor për të rregulluar konfliktet e kufirit tonë, kur populli ynë mori vehten dhe pa një ditë të bardhë pas aq mjerimesh dhe vuajtjesh të patreguara, ndjeva një lëmsh mallëngjimi në grykë dhe më rrotullohej në kokë një emër që ka fituar mirënjohjen e gjithë zemrave shqiptare, emri i Presidentit Ëilson. Një herë, në Parlamentin anglez Edmund Burke ka thirrur me dëshpërim: “Alas, the age of chivalry is gone”! Ajme! Koha e kalorësisë shkoi! Presidenti Ëilson e përgënjeshtroi këtë asersion dhe provoi në shekullin e njëzet që ka një vend, i cili edhe produkon kalorës bujarë për të mbrojtur jetimët, të vejat dhe të shtypurit. Qysh ta qajmë e ta vjatojmë këtë kalorës pa frikë edhe pa njollë, chevalier sans peur et sans reproche! U eklipsua Dielli i të vegjëlve dhe i të mjerëve. U rrëzua përdhe dushku i madh me degët e të cilit kishin ndërtuar folenë e tyre ëndërrronjësit idealistë dhe nga ky rrëzim oshëtiu me rënkim pylli i errët i dheut dhe u zhduk vizioni i një bote më të mirë dhe më njerëzore. Po zemrat përpjetë! Sursum corda! Amerika, ajo nënë bujare që i ka dhënë botës Ëilson-in, ka për të lindur edhe të tjerë kalorës si ai, kalorës të cilët të kenë mbi shqytin e tyre kryefjalën e Virgjilit: “Parcere parvis et debellare superbos”, kalorës të cilët të mbrojnë të vegjëlit dhe të përunjin kryelartët, kalorës të cilët të vazhdojnë dhe të mbrojnë veprën e paqes, e vëllazërimmit, e mirëdashjes ndërkombëtare.(Dielli-arkiv)
KJO ËSHTË EDHE KOHA E FLAMUR LUTFI HOXHËS
Shkruan:Ramiz Lushaj/
1.I riu bregdrinas, 23 vjeçari Flamur Lutfi Hoxha, i internuar politik në Porto-Romano, më 5 mars 1991, kah pesë e sydritës, në kërkim të ëndrrave, lirisë, ardhmërisë, u nis drejt Brindizit në Italinë fqinjë me anijen “Legend” të shtetit panamez të Amerikës Latine. Ajo kishte kapitenin grek. Ishte e tejmbushur plotepërplot me pesë mijë refugjatë politik shqiptarë e me tonelata çimento në trupin e saj lundrues. Ajo la mbrapa portin eksodal biblik të Durrësit, tue i dhanë nji goditje të madhe (ndër)kombëtare diktaturës komuniste në Shqipëri. Në dy ditë, në mbi 23 orë rrugëtim sfidë e mbijetesë të kësaj anije legjendare në det të hapur, e mbingarkuar me miliarda qeliza e valë shprese njerëzore shqiptare drejt Perëndimit, i fektuen dhe katër delfinë, dy helikopterë italianë… dhe foto të saj banë xhiron e botës, asokohe, në kapërcyell të dy shekujve, në harkun e tri dekadave të derisotme.
Atje, në Itali, ky refugjat politik shqiptar i përvujtun nga rregjimi komunist, Flamuri i qytetit të Kukësit të Dy Drinave ishte e mbeti Flamur në virtyte, vlera, vlerësime, visare. Ai e kishte marrë Atdheun me vete në zemër, sy… E lumturoi jetën e vet me të nesërme meritë e mirësi. Krahas traditës genetike familjare ndër breza, përgjatë dyviteve në mërgim tue punue e kontribue me inteligjencë e përkushtim të veçantë vetjak përfitoi një kulturë të lartë menaxhimi si biznesmen bashkëkohor. Ai la atje emër të mirë e mori me vete përvojë të madhe.
I riu çerekshekullor, dinjitari Flamur Lutfi Hoxha, tue e dit’ se Dheu i Huaj nuk të bahet Atdhe, tue e pa se Shqipëria kishte nevojë dhe për dijet, arritjet e kontributet e tij të shumanshme e të vazhdueshme, në vitin 1993 rikthehet me avion në Tiranë – metropolin shqiptar si nji biznesmen me të ardhme, si Administrator e, njiherash – aksioner, i një firme shqiptaro-italiane tek NPV 2 (sot – UET). Pastaj, tue i matë forcat e parë mundësitë doli me biznes më veti, me emën e mbiemën të tij, me kompaninë e tij të Veshjeve/fason “Kler” Sh.p.k. – që nuk është vetëm një eksportuese e prodhimeve të saj, po edhe një “ambasadore” përfaqësuese e vlerave e arritjeve të Shqipërisë të sotme euro-atlantike.
2.
Dera e njohur e Xhemë Bicit, me tri mëhalla pasardhëse në Bicaj të Kukësit: Mustafajt (mëhalla e Gurit), Osmanaj (Osmanit), Canaj (Hasanit), në rremin genetik prej tek Ali (Hoxha) Mata, sipas dokumentave të kohës, i rendohen 25 hoxhë në katër barqe të saj. Një prej tyre është dhe Mulla Idriz Tahiri – stërgjyshi i Flamur Lutfi Hoxhës. Ky fakt ua ngjiti në kohëna mbiemnin e sotëm – Hoxha.
Atdhetari Mulla Idrizi ishte njeri i ditun, hoxhë me shkollë. E thotë vet titulli i tij fetar “mulla”. Kjo i dha atij kulturë orientale, pasi Perandoria Otomane e Stambollit ishte një nga ma të mëdhatë e kohës, e cila në fazën e tretë të saj pati elementë të qytetërimit perëndimor.
Po Mulla Idrizi kishte dhe një dyqan në Bicaj, në kit’ vendbanim historik të Lumës e të Kukësit. Ishte tregtar i vaktit, i breznive të tij. Bante tregti jo vetëm me Prizren, Pejë, Gjakovë, Plavë-Guci, po edhe me Shkodër, Ulqin, Lezhë, etj. Lidhjet me Bregdetin Adriatik të Mesëm ia rritën ma shumë kulturën perëndimore atij e familjes së vet të gjanë. Ai kishte thue për tregëti, dinte me i mbath patkua asaj. Mujke me i ndejt tregëtisë në kambë e me i ecë në udhë. Ai mbeti njeri i mirë, i nderave e nderimeve të mëdha.
3.
Djali i tij, Haki Hoxha, i eci në ferkema. Edhe në atdhetari, në fe, në tregti. E kreu Medresenë. Punoi dhe në detyrën e “Mësuesit të Besimit” mysliman në shkollën e vendlindjes në Bicaj në vitet 1941-1942, sëbashku me Xhafer Korbin – kryemësues, Qamil Hoxhën (deri më 13 mars 1942 – kur u zëvendësue nga Rakip Domi i Topojanit) dhe Rifat Spahiun. Kjo shkollë u themelue me nismën e Hasan Prishtinës në vjeshtë 1914 dhe vjet, në 100 vjetorin e saj, u përmend për mirë edhe emni e puna e Haki Hoxhës.
Ky, i fismi, i ndritshmi, Haki Hoxha, ishte një patriot i mirë, me kulturë e veprimtari patriotike. Ai e njifte historinë e kombit, Eposin e Kreshnikëve, “Lahutën e Malcis” të Gjergj Fishtës, folklorin e krahinës… Ishte i dhanun pas librit e studimeve. Shpesh, në vite të Luftës së Dytë Botërore, ai vet dhe me shoqëninë e tij, në oda e kuvendime, e recitonte me pasion dhe “Hymnin e Flamurit” të Fishtës: “Mbi atë Flamur Perëndia / me dorë t’vet e ka shkrue: / për Shqiptarët do t’jetë Shqipnia / kush e prekt’ ai qoftë mallkue / Bini toskë e bini gegë / si dy rrfe që shkojnë t’u djegë…”/.
Ai, Haki Hoxha, u lidh dhe me LANÇl. në Bicaj qyshce në vitin 1943, i zgjedhur kryetar i këshillit nacionalçlirimtar për Lumen – me qendër në Bicaj. I kontribuoi aktivisht e lartësisht dhe rindërtimit të vendit pas luftës. Klani sllavo-komunist në Kukës, në atë kohë, në kundërshtim me Ligjin (pasi qënia kryetar i këshillit nacionalçlirimtar në kohë lufte ishte me status njëlloj si partizan dhe përjashtoheshin nga shërbimi ushtarak) e dergojnë ushtar në Jorgucat në Provokacionet e Gushtit ‘49 me Grekët, vetëm e vetëm për ta larguar nga Kukësi, me shumë shpresë se mos ngelej atje. Kjo për faktin se ishte potencialisht konkurent për organet e pushtetit. Deri më 1975 është dekoruar nga Presidiumi i Kuvendit të Shqipërisë shtatë herë me motive të ndryshme, pa qënë asnjëherë i organizuar në parti, ndaj pikërisht dhe për këto ai u ba i padëshirueshëm për klanin sllavo-komunist të Kukësit. Që nga viti 1945 iu turravën e cakatavën si gërryes e shkyes, ia vunë në shpinë Sigurimin famëkeq të Shtetit, ishin shumë xheloz ndaj tij, pasi ai, Haki Hoxha, njihej personalisht me disa figura kryesore të Qeverisë, të cilët në kohën e luftës kishin qëndruar në shtëpinë e tij në Bicaj. Për 30 vjet ky klan çfarë nuk sajoi për këtë njeri atdhetar e qytetar me kult e kulturë të lartë, siç ishin: intriga, shpifje, provokacione, deri sa më 1974 i mbushën një thes me akuza nga më të ndryshmet, duke prodhuar dëshmitarë, disa sish – njerëz me karakter të dobët, dhe arritën ta dënojnë atë me dënim kapital. Dëshmia e Penalitetit, e lëshuar nga organet e drejtësisë në kohën e Ramiz Alisë, shenjon:“Agjitacion e propogandë kundër Pushtetit Popullor dhe sabotim”(!)
Djali i tij, Lutfi Hoxha (babai i Flamurit), ndërvite, ishte në kërkim dinjitar, të pandalur, të paepur, për të drejtën e shkelur, prangosur e përgjakur ndaj të atit, Haki Hoxha.Ai u takua me personalitetet e drejtësisë si dhe me vet Ramiz Alinë në vitin 1986, të cilët i kanë thënë se është parë puna e tij dhe i kanë ra shumë nga akuzat (pas vdekjes). Shprehimisht, vet R. Alia – i ka thënë se “me këtë njeri (Hakiun) edhe mund të kemi bërë ndonjë gabim…”.
Ky, Haki Hoxha, ishte i traditës së vet në tregëti. Si i ati, mulla Idrizi. I këndonte puna në duar. Kishte biznesin e vet derisa u vu në Këshillin Nacionalçlirimtar dhe të gjithë mallin e dyqanit e vuni në dispozicion të Luftës. Ai kreu disa detyra shtetërore në Kukës, ndër to dhe drejtor i Tregëtisë. Prof. dr. Shefqet Hoxha, “Mësues i Popullit”, “Personalitet i Shquar i Qarkut të Kukësit”, kushërini i tij, më fjalathotë se “Haki Hoxha ishte shumë i zoti, i mirësjellshëm, bajemirë,…”. Ishte dhe i besës, më thotë shumkush ndër miqtë e mi kuksianë. Kit’ e ka provue disa herë me të tjerët. Ai i nderonte shumë patriotët, luftëtarët e lirisë, si Muharrem Bajraktarin e plot të tjerë.
Familja e martirit Haki Hoxha me disa breza në kullë, në disa dekada kohë, ka jetue në një nga vendet ma të bukura të botës, me një klimë të rrallë, me njerëz të mirë, aty ku bigohen Dy Drinat (i Bardhë, i Zi) në qytetin e Kukësit të Vjetër. Aty tek kinemaja e kishin kullën, biznesin, jetesën e vet deri në maj 1976. Pas dy vitesh ky qytet u përmbyt nga liqeni i Fierzës, por dhe pas’ dy dekadash pasardhësit e tij nuk kanë marrë asnji shpërblim zyrtar, ligjor për pasuritë e veta të patundshme në atë vend. Bahri Hoxha, ndër të parët nismëtarë të Partisë Demokratike në Durrës dhe në Tiranë, prej kohësh në Itali, kur më fliste në tetor 2014 për atdhetarin Haki Hoxha më dukej sikur hapej qielli e fjalët i rrezatonin dritën e shpirtit të tij të mirë për njeriun e vet të shquar e të rrallë.
4.
Lutfi Hoxha, baba i Flamurit, ia ka fillue herët punës si ndihmës-mjek veterinar në Kukës. Qyshce 17 vjeç. E donin të gjithë, se ishte i derës së mirë dhe i punës së mirë. Ai po i gëzohej jetës me prindër e fëmijë, po politika e mbrapshtë e kohës së djallit të kuq, klan-politika provinciale e zezë, donte me ia krasit’ degën e tij të palctë e të trungtë, me ia tharë përgjakshëm rrënjët e tij atnore, me ia ndal hovin atij e breznive të mapasme. Qafirat e frymës ideologjike e praktike moskovite i ranë në qafë Haki Hoxhës me plot tepri, mbrapshti, shëmti, padrejtësi. E morën në qafë Haki Hoxhën pa pasë fajësi ekstreme të provuar e dëshmuar realisht. Kulshedra e kuqe komuniste vrastare donte patjetër gjakun e tij, kërkonte ekzekutim kriminal maksimal për një njeri të meritave të mëdha atdhetare e ndërtimtare për vendin. Ndaj tij, ma e shumta masë mund të merrej kjo: t’i hiqej e drejta për të drejtuar në atë post shtetëror, po jo e drejta e Zotit dhe e robit për të jetuar jetën e vet, në vendin e vet.
Haki Idriz Hoxhën e burgosen, e keqtrajtuan, i dhanë dënim kapital. E pushkatuan në shtator të vitit 1975. Vetëm në vitet e demokracisë iu gjet varri në një gropë kolektive dhe u rivarros nga të vetët e shteti demokratik me nderime merite. Kulshedra me pushkatimin e Haki Hoxhës të burgosur, kit’ njeri shpirtgjanë e punëmadh, ia “pushkatoi” nja pesë muaj ma përpara familjen e tij të madhe duke i larguar fillimisht krejt trungun e tij familjar nga të gjitha llojet e punëve, përveç kazmes.
Më 10 maj 1976 i internuan në Kepin e Rodonit, në fshatin Shetaj. Në kit’ aksion politik morën pjesë gjithato forca policie e shtetërore. Ishin 8 skoda me rimorkio për transportin e tyne. Haki Hoxhës ia interrnuan familjarisht të katër vllaznit, katër mixhët (xhajat) e tij. Të gjithë njerëz të nderuar, aspak fajtor. Po rregjimi enverist në bazë e qendër donte me iu ba dënim kolektiv politik. Me i shpall “kulakë”. Me i internue nga vendlindja e vet, Kukësi, tue i çue me qindra kilometra larg, përtej maleve, luginave e lumenjve, në Kepin e Rodonit. Gjithçka u krye sipas modelit të Stalinit, sipas Rusisë bolshevike, armiku historik i Shqipërisë Etnike.
Ky emni i Stalinit më kujton një histori të treguar kohë ma herët nga një komandat partizan pjesmarrës në Aksionin e vitit 1944 në rrugën Kukës-Prizren kundër gjermanëve në ikje, ku morën pjesë dhe forca partizane të Kukësit. Aty, në një makinë ushtarake, e kapën rob lufte një oficer të lartë gjerman. I kërkuan atij nji kusht të vetëm: nëse shante Hitlerin do ta linin të lirë, do i falej jeta. Oficeri gjerman nuk pranoi kurrsesi. I tha në gjermanisht partizanit-përkthyes: Unë them Rroftë Hiteri” se ai është gjerman, po më habitni ju shqiptarët me thirrjet “Rroftë Stalini”, kur sllavët i keni armiq historik”.
Asokohe Lutfi Hoxha trokiti fort në të gjitha dyert e shtetit për padrejtësinë që i banë babës së tij, Haki Hoxhës, duke e dënue me vdekje. Ai, Lutfiu, tashma kishte statusin e “kulakut”, po mbart’te në vetvete fuqinë e të drejtës, forcën e arsyes, ndjenjën e shpresës. Ai u interesua si djali për babën e vet tek shteti komunist që e njihte për “Babë” Stalinin. Askush nuk vuri dorën në zemër, vetëm gishtin në këmbëz…
5.
Në një nga skodat me rimorkio që po i çonte më 10 maj 1976 drejt internimit në Shetaj, Kepin e Rodonit ishte dhe familja e Lutfi Hoxhës. Ai vet, me tre fëmijët e tij. Kishte me veti djalin e vetëm: Flamurin, që e morën nga bangot e shkollës në Kukësin e Vjetër, nxanës shembullor, në të dytën klasë të fillores. Kishte me veti dy çikat: Thëllenxa e Drita, ndërsa Elida e Brisilda kanë lindur në internim. Gruan ia dënuan me pesë vjet burg për dëmtim të pasurisë socialiste(!) Të pesë emrat e fëmijëve janë bashkëkohorë, modern, të bukur. Shprehin kulturën e Lutfiut, qytetarinë e tij e të familjes.
Atje, në rrethina të Durrësit: në Shetaj të Kepit të Rodonit (dy vjet), në Perlat të Sukthit (tre vjet), në Bisht-Pallë apo Porto Romano (1982-1990), në internim politik 1976-1990, mes rrethatimeve vija-kuqe, përballë trysnive ideo-politike të kohës komuniste, larg vendlindjes së vet, Hoxhajt e Bicajve e të Kukësit të Vjetër përjetuan një realitet ndryshe, të ri, të egër, të papamë. Ishte Shqipëria Tjetër – ishte “shteti i të Internuarëve e i të Përndjekurëve Politikë” nga rregjimi komunist enverian, moskovit, i pashoq në llojin e vet. Në truallin gjeo-politik të Shqipërisë, “Blloku i Udhëheqjes” në Tiranë, krahas shtetit të “njerëzve me biografi të mirë” kishte krijue plot “shtete” të tillë në rrethe të ndryshme, shtete “të njerëzve me biografi të keqe”, që ishin fut’ në “klon” e plan shënjestër me rrethatim nga politika e klanet e saj, etj. I kam pasë parë e njoftë disa nga këto “oaze politike” të “shtetit të njerëzve me biografi të keqe”, po di të them se ma të lira ishin kafshët në Parkun “Kruger” me 28 mijë km2 në Afrikën e Jugut se sa këta të internuar e të persekutuar politik në vendin tim.
Të gjithë Hoxhajt e Bicajve e Kukësit të Vjetër në ato vite të internimit pa kokërr faji dhe majemale me sakrifica, dhimbje të madhe e dinjitet të lartë luftonin për bukën e gojës, për mbijetesë. Me i shkrue ato duhen si i thonë fjalës “netë dimni” apo, ndryshe – volume librash. Atje punonin të gjithë: i madh e i vogël. Në këto 14 vite internimi e persekutimi politik punonte dhe Flamur Hoxha, që u sakrifikua tepër herët, që e la rininë e vet në to, që u burrërua parakohe. Ai e gëzoi rininë e vet vetëm gjatë e pas Lëvizjes së Dhjetorit ’90, kur ishte dy vjet refugjat politik në Itali dhe kur u kthye 25 vjeçar në Shqipërinë e vet dhe e ngriti “perandorinë” e biznezit të tij në Tiranë.
6.
Flamur Lutfi Hoxha ka një inteligjencë natyrore – të lindur, krejt genetike – të trashëguar nga të parët e vet në brezni të trungut të ngushtë e të gjanë familjar. Po edhe në shkollë ishte shembull i rrallë, ndonëse nuk i ra kurrnjiherë me e krye arsimimin në një vendbanim të vetëm. Në çdo dy-tre vjet ndrro shkollë e shoqëri. Ende pa mbarue klasën e dytë në qytetin e Kukësit të Vjetër, më 10 maj 1976, e internuan në Shetaj të Kepit të Rodonit, ku atje kreu të tretën e të katërten klasë, tue përmbyll arsimin fillor. Në Perlat-Kulle të Sukthit ia nisi arsimit 8-vjeçar, ku bani tri vite jetë e tri klasë (V-VII). Në Porto Romano e mbaroi të tetën klasë dhe përfundoi shkollën e mesme të ndërtimit në Shkozet (1982-1986) me rezultate të shkëlqyera. E fitoi kategorinë e pestë si murator. Punoi në Ndërmarrjen Bujqësore të Spitallës (1986-’88), në sektorin e ndërtimit, derisa e çuan ushtar (1988-1990) në repartin e xhenjos në ishullin e Sazanit në Vlorë.
Flamur Lutfi Hoxha kishte një dëshirë të pazakontë për të ndjekë arsimin e lartë, në një nga universitetet e Shqipërisë, po i nxirrnin pengesë arsyet politike…Ai shpesh thoshte diçka tejet të veçantë: “O Zot, më hiq pesë vite jetë, vetëm më jep pesë vite shkollë të lartë!”. E, kjo dëshirë e zemrës e mendjes iu plotësua në vitin 1990 kur fitoi konkursin për në Fakultet Ekonomik në Tiranë, po iu ndërpre nga ikja si refugjat politik në Itali. E fitoi në Itali ndjekjen e fakultetit, por e ndërpreu për t’iu dedikuar punës dhe ndihmës së familjes në Shqipëri. Pas kthimit në Atdhe, brenda dy viteve kreu ditën Fakultetin Juridik në Universitetin e Shkodrës. Ëndrra e rrallë iu ba realitet në vitet e demokracisë së re shqiptare.
Siç kishte Flamuri një dëshirë të madhe për studimet universitare, edhe i ati, Lutfia, kishte një dhimbje të madhe njerëzore, një tragjedi brenda vetëvetës, të cilën e pati shprehë ndonjëherë dhe në sy të djalit të tij të vetëm: “Kam vdekë që ditën kur ma morën babën!”… Pra, që kur rregjimi komunist ia arrestoi, burgosi, dënoi e pushkatoi të atin, Haki Hoxha. Dhimbja e gjakut ishte e madhe. Thirrja e gjakut ishte e fortë. Ai, tek dhimbja e palctë e quante veten “vdektarë i gjallë”, ndërsa tek mbijetesa në internime ishte një gjallnik sfidant i rrallë. Ai, burri i mirë, Lutfia, në vitet e demokracisë jetoi rilindjen e tij, një jetë të dytë, të paimagjinueshme, të pakrahasueshme. Flamuri, ky djalë e burrë i mirë për babë, prindër e motrat, për gruan Emiren e tre fëmijët e tij talent rrezatues e me emra bashkëkohorë: Kleidi, Erta, Enjo, gjatë viteve në Itali dhe veçmas pas ngritjes me ecuri të mbarë të biznesit të tij në Shqipëri, u përkujdes që i ati, Lutfia, të rrinte larg shqetësimeve të përditshmërisë së biznesit. Ai duhej vetëm të jetonte jetën, të ishte sa ma i lumtur në moshën e tretë, derisa ndrroi jetë para dy vitesh. Flamuri e shihte babën e tij dhe si shok të shpirtit, si vlla të zemrës.
7.
Kryehere, prej nga viti 1993, Flamur Lutfi Hoxha e ngriti biznesin e tij në një zonë preferenciale të Tiranës, skej Unazës, tek NPV 2 (sot UET). Kur shkonin klientë nga kryeqyteti e rrethet e Shqipërisë për të marrë rroba aty nuk thoshin: Ku është Flamuri i NPV-së?, po ndryshe, shpirtërisht, realisht: Ku është Flamuri i PD-së?
Ata, asokohe, e neve sot, kemi të drejtë të themi: “Flamuri i PD-së”, pasi ishte e mbetet i tillë. Jo vetëm Flamuri i PD-së, po një ndër të shumtit Flamurtarë të PD-së, prejce nga themelimi i saj, në të gjithë hapat e vështirë e të mirë të saj. Ai është njeri i heshtur, me një heshtje filozofike, burrënore, qytetare, klasike, biblike. Njeri pa hije, plot me dritë. I flet vet puna. Ai nuk është militant i ekstremit, ndonëse i militon veprimtaria demokratike rranjë e majë. Ai është sot një nga Senatorët e PD-së.
Flamur Lutfi Hoxha kishte fitue konkursin për Fakultetin Ekonomik në Tiranë, ndaj prej 20 dhjetorit 1990, me statusin e studentit, hyri aktivisht në Lëvizjen e Dhjetorit ’90, përkrah liderit Azem Hajdari e demokratëve të parë të Shqipërisë së Re dekteri tek ata ma të rinjtë si gjimnazisti i përkushtuar Lulzim Basha, kryetari i sotëm i PD-së e kryebashkiak i Tiranës. Kësokohe, Flamuri ishte i ri, 22 vjeçar. Demokracinë e solli me vete. E kishte në shpirtin e tij, në jetën e tij, në ëndrrat e idealet e tij. Demokracinë nuk e gjeti rrugës dhe as nuk ia dha ndokush rrugës. As nuk e la rrugës. Më 24 dhjetor 1990 antarësohet në Partinë Demokratike sëbashku me axhën e tij, Bahri Hoxha, tashti në Itali. Ndejti aty, solid, në Lëvizjen Studentore në Tiranë, në Qytetin “Studenti”- deri më 15 janar 1991, aktiv në të gjitha mitingjet, grevat e demonstrat e saj. Pastaj, në Durrës, në vendbanimin e tij. Është krijuesi i seksionit të parë të Partisë Demokratike në Bisht-Palle – sëbashku me xhaxhain e tij ,Bahriun, më 25 dhjetor 1990, ende pa u krijuar dega e PD në Durrës. Është zgjedhur sekretar i atij seksioni. Flamuri shkonte shpesh dhe në Tiranë apo në rrethe, derisa iku refugjat politik në Itali. Pra, ishte ndër të parët e PD-së. Nuk luajti astenjiherë nga istikami. Mbeti ndër vite e dekada një nga emblemat e shumta të saj.
Flamur Hoxha është vet një “barometër” i demokracisë, me jetën e veprimtaritë e tij, si prind, si qytetar, si demokrat, si biznesmen. I shkolluar – jurist. I kulturuar me gjuhë të huaja: italisht, anglisht. Me njohje dhe ndërkombëtare. Njeri nderues ndaj të tjerëve dhe i nderuar nga të tjerët. Si një shqiptar atdhetar i vijës së parë, pasi jeta dhe rrënjët e tij genetike e banë patriot të flaktë, bashkëkohor. I traditës dhe modern. Si e ka emnin është dhe vet: Flamurtar. Kjo është Demokracia. Të tillë duhen demokratët e sodit, ata të vërtetit, të pathyeshëm, të pakthyeshëm.
Flamur Hoxha është administrator i firmës së Veshjeve-fason “Kler” Sh.p.k. me seli në Autostradën Tiranë-Durrës, që kryen eksport shqiptar në disa shtete të Europës: Itali, Gjermani, Francë, Zvicër, Suedi, Rusi, etj. Një nga pionerët e parë të kësaj sipërmarrjeje në Shqipëri.Në katër vite ishte kryetar i Shoqatës së Fasonëve të Shqipërisë. Ia ban hyzmetin biznesit të vet. I sheh në sy njerëzit.
Ai, i veçanti Flamur Hoxha, është i dhanun fort e shumë dhe pas sportit. Një sportdashës i mirë. Njëherash, ndërvite, një nga financuesit dallimtar të ekipit të futbollit “Kukësi” dhe, ndërkohë, zv/president i tij. Ky ekip bregdrinas, prej vitesh me arritjeje sportive të larta po synon me dalë kampion i Shqipërisë.
Ai ka dekada i larguar nga Kukësi i Dy Drinave, por ka dhanë investime dhe për letërsinë e kulturën e Kukësit siç është rasti i financimit të librave të rëndësishëm “Dëbimi i shqiptarëve prej Kosove në vitin ‘99” të Sulejman Didës, “Unë i kam shumë borxh Shqipërisë” të D’Estournelles de Constan, “Shpërngulja e shqiptarëve” të Vaso Çubrilloviçit (botime të “Klubi i Poezisë”), etj.
Biznesmeni i veprimtarimit kombëtar e qytetar, Kadri Morina, më thotë se Këshilli i Biznesit në Kukës i ka dhanë Flamur Hoxhës vitin e kaluem Çmimin “Pjetër Bogdani”. Të tjerë bregdrinas më dijenojnë se Bashkia e qytetit të Kukësit e ka nderue me titullin “Mirënjohja e Qytetit”, është shpall një nga “Pesë Personalitetet e vitit 2013” në Kukës, etj..
Flamur Lutfi Hoxha udhëtoi 8 vjeçar mbi skodë me rimorkio nga Kukësi i Vjetër në internim politik në Kepin e Rodonit. Pastaj, me anije “Legend” iku refugjat politik në Itali, e u kthye prej andej me avion si biznesmen. Ai tani udhëton drejt Kukësit me makinën e tij private nëpër Udhën e Kombit (Autostradën Durrës-Kukës-Prishtinë), lundron me anije në liqenin e Fierzës ku gjendet dhe kulla e tij e përmbytur në Kukësin e Vjetër dhe, tashma, qyteti i tij i Kukësit ka dhe aeroportin e vet të kategorisë ndërkombëtare C, i dyti aeroport civil në Shqipëri, ku mund të ulen njëherash pesë aeroplanë. Kjo është Koha Shqiptare, dhe koha e Flamur Hoxhës. Këto janë Lartësi të Kohës Shqiptare, janë lartësi dhe të Flamur Hoxhës…
TIRANA IME E VOGËL
(Sa e vogel ne universin e madh)/
Shkruan:Englantina MANDIJA/
POETJA/
…Ato ishin vitet e pritjes pa fund të ëndrrave pa shpresë. E kur qielli u ça, u përballëm me një realitet të pa imagjinuar buzë një krateri, llava e të cilit që valonte tash sa mot, shpërtheu me një urrejtje e zemërim të frikshëm.
Shpirtra të trazuar, të shkretë e të humbur, që kërkojnë vetveten me delir, të çuditshme, me sy të marruar, gjysmë të verbër nga errësira e gjatë e jetës, në një përplasje të egër iluzionesh e disiluzionesh, për të vendosur një ekuilibër të ri.
Në nebulozën e dhjetëvjeçarit të fundit të shekullit të XX, shqiptarët e gjetën veten jashtëzakonisht të pafuqishëm, të pa mbrojtur e krejtësisht të hutuar.
Vjeshtë Tirane, që çfarëdo të ndodhte, ishte aty si mali i Dajtit dhe përvijimet e detit që duken prej tij, një ngushëllim jo i vogël.
Pikërisht atëherë, u shfaqën nën qiellin me re të kryeqytetit, një Papë, një Shenjtore dhe një Zonjë e aristokracisë së lartë, një Poete.
Zonja elegante, me një gjerdan perlash në qafën e gjatë si të një mjellme, qe një ëndërr e prekshme, disi e besueshme, tek zbriste shkallët e hotel Dajtit, me një buzëqeshje gati hyjnore, një vegim yllësie me flokë të bardhë e fytyrën fisnike pa asnjë rrudhë, me sy të zinj depërtues, të butë e jashtëzakonisht inteligjentë, që dukej si një dhuratë nga Zoti, si një oaz shlodhjeje pas një rrugëtimi të gjatë.
E disa ëndërrimtarë, si puna jonë, që nuk u pat vdekur fare shpresa për mrekulli të rralla, u kuturisëm të bënim një dokumentar në TVSH për Nermin Vlorën. Po sikurse ca flluska të tjera edhe kjo mbeti e tillë, sepse grupi i xhirimit u shpërnda në “drejtime të panjohura” dhe mua më mbeti në dorë shkrimi me titull: “Tirana ime e vogël”, sipas një poezie brilante të saj:
TIRANA E VOGËL
Papritur një rreze dielli
Ndriçoi emrin tënd
Dhe rininë time të hershme
E të pashë krejt e habitur
Dëgjova nëpër ajër,
Tingujt e lashtë të një melodie,
Që kumbonte
E shoqëronte këngën
E myezinit
Simbolet e para të dashurisë,
Që më ngjitën drejt qiellit
E një lot ma njomi zemrën
Të thirra atëherë
Tirana ime e vogël
(Sa e vogël në universin e madh!)
Dhe prita të dëgjoj
Me dridhmë jehonën e Dajtit
Po dielli u zu
Dhe ndjeva
Një rrëqethje fantazmash
Gjoksin të ma shtrëngonte
Nermin Vlora, 1967
DITË ME SHI NË TIRANË
Shi, shi i rrëmbyer Tiranë. Një vajzë e vogël me emrin Nermin, mbetet befas matanë Lumit të Lanës, ndërsa nëna e saj, zonja Belkiz e pret në anën tjetër.Vajza e vogël e përlotur, s’di nga t’ia mbajë. Një burrë i moshuar e pyet:
– Ç’ke moj bijë?
Vajza dëgjon zërin e nënës dhe tregon, me dorën e vocërr, se nuk e kapërcen dot lumin e rrëmbyer dhe atje, atje tutje, është nëna e saj që po e thërret: “NERMIN!”…
Ç’qe ky episod i çuditshëm? Një shenjëz, një parathënie e viteve të mëvonshme të pritjes së gjatë, tepër të gjatë për takimin e shumëpritur midis nënës dhe bijës?
Asaj çupëze të vogël për vuajtjen dhe pritjen plot durim, fati i fali hapësirat e detrave, oqeaneve, kontinenteve dhe mundësinë e fjalës me yllësit…
Goca e Tiranës së vogël, u bë një zonjë e nderuar, intelektuale e ndritur, që me humanizmin, dijet enciklopedike, arriti të futej në thellësitë e shekujve, për të njohur të sotmen dhe për të parathënë të ardhmen. Forca kreative e Nermin Vlorës ka një opus shumë të gjerë, në fushën e gjuhësisë, prozës dhe veçanërisht, të poezisë. Me një sensibilitet të rralle poetik ku dendësohet malli e brenga njerëzore dhjetëra vjeçare, për Tiranën e vogël, nënën, gjyshen shkollën, shoqet,shtëpinë, atdheun e gjithçka shqiptare.
“Muza e poezisë sime lindi në Shqipëri. (Poezia e parë u botua këtu, në moshën 12 vjeçare), u rrit në Shqipëri, këndoi për Shqipërinë në masën e një harmonie midis popujve të Evropës, si qytetarë të Evropës që jemi”.
Kjo është më se e vërtetë. Në këtë kohë kur thirrja e brendshme e shpirtit të Kombit kërkon të ketë një Shqipëri të bashkuar “Si gjithë Evropa”, krijimtaria poliedrike e Nermin Vlorës, është një shembull i forcës kreative të këtij populli të lashtë e fisnik, bijtë e të cilit, siç ka shkruar Barleti: “Ndjekin gjurmët e fisit e gjakut të vet”.
Poezia “NJË KRIZË”, vjen pas pas lajmit të vdekjes së gjyshes në Tiranë. Fytyra e gjyshes është vizatuar në poemën “ARRATISJA”, që është vjershërimi më i bukur i vëllimit “NGA GJYSËMHËNA, TEK HËNA”,botuar më 1973.
Një ditar i plotë poetik, që lidhet me atdheun, fëmijërinë, rininë, dashurinë, martesën, arratisjen nga ardhja e nazistëve në Shqipëri me një mijë rreziqe, poema si një elegji, largimi nga lufta shkatërrimtare, e mjaftë për t’i dhënë njeriut që e ka parë në sy për të gjithë jetën të bëhet kundër saj, kundër kasapëve të njerëzisë.
Dhe kudo mesazhe të Atdheut, sado larg që të jetë, POETJA, sado që në poezinë e saj të fryjë flladi i kozmosit, i universit, yllësive, misterit të jetës dhe vdekjes, do të dali pa pritur një mall tjetër i largët që të kujton dhimbjen e thellë të ndarjes, siç qe vdekja e gjyshes Mevedet, aq e dashur dhe e respektuar nga Nermini.
Mevedeti, vajza e madhe të Ismail Qemalit, e vdekur në një varfëri ekstreme, sa që të bijës, Belkizit i pat mbetur peng në zemër, se nuk pati as sheqer për t’i bërë një çaj, në çastet e saj fundit, se gjithçka që patën, ua rrëmbeu pushteti popullor…
“Në mjegullën e kohës,
Ende kujtoj lamtumirën e gjyshes
Dhe buzëqeshjen e ëmbël të ngrirë
Nga hidhërimi, që s’e pashë më kurrë!”
Asgjë më tepër. Poezia e Nerminit, frymëzon ligjin e mirësisë:
“Vjersha është gjuhë ndërkombëtare. Vjersha nuk pranon dallime klasash. Vjersha nxirret nga burimi i misterit të krijimit, me forcën e artit, duke kaluar nëpër vijat e imta të fjalës, e cila dhuron atë që i është caktuar për të pushtuar vetveten, në kërkesë të vlerave madhështore të shpirtit”, shkruan autorja në parathënien e librit me vjersha “Zotëruesi i kohës”, botuar në vitin 1967.
Nga Tirana e vogël, në hapësirat e pafundme, shpirtin e etur të POETES nuk e pengon asgjë, për të kërkuar misterin e jetës e për të gjetur afërsitë shpirtërore në gjithësinë e pamasë.
“Në dritën e rrufesë
Sytë e tu pashë
Në një natë me stuhi
Pastaj zbardhi dita.
“Oh jo, o diell,
Ti i madh je
Dhe për njerëzimin në lëvozhgë
Cak i pakalueshëm, je
Po jo aq fort
Për mendimet
Shkëndija të shpirtit
Që hapësirën marrin
Përtej orbitës sate
Thesare duke kërkuar
Shekujve për t’u falur.”
Poezia është një bukuri që shihet me sy, futet thellë në zemër dhe pasuron shpirtin. Një shpirt i pasur, bëhet i mëshirshëm ndaj vuajtjes së të tjerëve.
“Poeti edhe kur është i vobektë nuk është kurrë i varfër, se ka mundësi të përvetësojë si madhështinë e pafundme, ashtu edhe të vuaj për mediokritetin dhe padrejtësitë e kësaj bote”, thotë Nermini.
NËNËS,
(Të gjitha nënave, që pushojnë në kopshtin e kujtimeve)
Kur s’isha,
Ti ishe
Kur linda,
Ti më buzëqeshe
Kur u rrita,
Ti më udhëhoqe
Kur gabova,
Ti më qortove
Se ti më deshe.
Dashurinë për gjithësinë,
Ti ma mësove
Bukurinë e ndjenjave,
Ti m’këshillove
Me universin n’harmoni t’jetoj,
Ti më urdhërove
Dritën e vërtetë,
Ti ma tregove
Pse ti më deshe.
Ti nënë, vëlla, motër, shoqe
Ti në lundrimet e vështira t’kësaj bote
Ti eksperiencën e flokëve t’bardha
Ma dorëzove.
Ti n’heshtje përgjithmonë u largove,
Pse ti më deshe.
Në gjirin e universit ti u ktheve,
Por prej meje
Ti kurrë s’u ndave
Në yjtë e qiellit xixëllojnë sytë e tu
Kudo n’ajër marr frymë shpirtin t’ënd
Sa shumë të paskam dashur!
Harku që përshkon dijet e Nerminit për lashtësinë, kulturat e hershme të botuara në librin e saj të fundit “LASHTËSIA E GJUHES SHQIPE”. Sipas dokumenteve epigrafike nga Egjeu, deri në Atlantik (Bardi Editore-Roma,Gusht 1991), është një nga kulmet e punës së imët hulumtuese prej një shkencëtareje të mirëfilltë. E të duket pak si çudi ku bashkohet poetja me studiuesen. Ndoshta tek ngulmimi i raportit të njeriut me botën, mesazhet që pret shpirti i etur nga universi, pyetjet e një zëri human, që kërkon të zbulojë misterin e fatit të njeriut, filozofinë dhe të vërtetën, e sa e sa pyetje që kërkojnë përgjigje si kjo:
Ku duhet kërkuar misteri i gjuhës ilire?
Ajo nuk u helenizua, megjithëse përdori shkrimin grek për shumë shekuj, nuk u latinizua pas zaptimit nga Roma, nuk u sllavizua, as nuk u turqizua.
Këtë gjë të mrekullueshme e kreu dashuria e shqiptarit për kulturën, traditat, nevojën shpirtërore dhe me ndihmën e maleve vigane, që mbrojtën një popull me një të kaluar po aq vigane.
Dhuna dhe egërsia i fshehin kulturat nën shkurre të helmatisura. Po kultura është dritë, që edhe kur duket e fshehur, nuk asgjësohet dhe shpejt a vonë, del dhe vezullon në një trevë kulture të zhvilluar me fisnikëri të vërtetë.
Fitimet tokësore të popujve shkojnë e vijnë. Fitimet shpirtërore mbeten të vulosura në kohë si dritë e vërtetë që nuk shuhet gjatë shekujve, po bëhet energji, shkencë, dituri.
Si përfundim, e gjithë vepra e kësaj humanisteje të shquar, Nermin Vlora–Falaschi, është një thirrje kundër dhunës, kundër çdo lloj mëkati e krimi, për të qenë i pastër, kur të përballesh me veten, përtej Robikonit.
ZBRAZËTIRA
Asgjëja
Dhe shpirti që në hapësirë udhëton
I etshëm për dituri
Hapat e parë
Të sigurt
Luhaten
Sikur mbështetje t’kërkonin
Por në asgjë mbështetje nuk ka
Zbrazëtira vend nuk zë
Dhe shpirti zhytet në përsosmëri
Në asgjë.
Atëhere vezullojnë yjet
Që ndriçojnë udhën
Drejt Asgjësë së madhe,
Që është gjithçka,
Që është, Dritë Hyjnore.
Fjala e mbajtur në Institutin e Gjuhësisë, me rastin e promovimit të librit: “LASHTËSIA E GJUHËS SHQIPE”.
Shkruar në Tiranë, shtator 1991
PROGRAMI KULTUROR I RADIO VATIKANIT MBI LASHTËSINË E GJUHËS SHQIPE
SHQIPTARËT JANË AUTOKTONË – BANUES MA TË PARË TË VENDEVE KU JETOJNË SOD, A POR T’ARDHUN MA VONË NË KËTO TREVA?
KUSH JANË TË PARËT E TYNE MA TË LASHTË?
Mbi këtë themë, të Premten më 16 Qershuer 1989, në përmes të mikrofonave të Radios së Vatikanit, Zonja fisnike Nermin Vlora Falaschi, e marrun në intervistë nga z. Gjon Gjomarkaj drejtor i Seksionit të Gjuhës Shqipe të R.V. – u ka folun shqiptarëve ë dhe të gjithë ndigjuesave mbrenda dhe jashtë Atdheut.
Po e riprodhojmë tekstualisht, këtë transmetim:
Ndigjues të dashtun,
Kemi sod në Studio, të përnderuemen Zojën fisnike, Nermin Vlora Falaschi, bijë e familjes së përmendun të Ismail Qemal Bej Vlorës, bashkëshorte e Ambasadorit italian Dr. Renzo Falaschi.
Zoja Vlora Falaschi asht shkrimtare e njoftun, autore e dhjetra e dhjetra librash, fituese e shumë çmimeve letrare, studjuese e gjurmuese e qytenimeve ma të lashta, e në mënyre të veçantë, të popujve e fiseve Ilire, Etruske, Trake, Dardane, Pellazgje, etj., e folmja e të cilëve -thohet se decifrohet vetëm e vetëm nëpërmes të gjuhës shqipe.
Mbasi jo të gjithë shkrimtarët e studjuesat e qytenimeve të lashta janë d’akord me këtë thezë, po i sjellemi vizitueses së nderueme me pyetjet:
Pyetja – “Zoja Nermin Vlora Falaschi, ilirët, etruskët, trakët, pellazgjit, dardanët etj. Janë fise të nji populli, a por popuj të ndryshëm t’ardhun n’Europë, apor autokton-vendas të parë të këtyne trevave?”
Përgjegjja: Kam lexuar shumë shkencëtarë që mirren me çështjen e prejardhjes të popujve të lashtë dhe çdonjeri prej tyre shpjegon e dokumenton tezën e tij.
Historia e njerëzisë është si nji spirale, ku nuk mund të dallohet saktësisht pika ku spiralja bahet e ngushtë, për të na dhanë mundësin t’i dallojmë veçoritë përkatëse. Prandaj, kur bëhen gërmime mbi prejardhjen e nji populli, çështja paraqitet e ngatërueshme, meqë njerëzit shkojnë atje ku ka kushte jetese më të mira dhe vijnë nga, të gjitha anët, por jo gjithë së bashku, në të njëjtën kohë.
Kemi shembullin e Shteteve të Bashkuara t’Amerikës, që sot kanë afro 300 milion banorë, prej racave dhe etnive të ndryshme. Por, mund të themi me siguri se këto 300 milion banorë, nuk kanë vajtur atje të gjithë së bashku, sapo u zbulua kontinenti i Amerikës. Ata erdhën dal-ngadalë, nga drejtime të ndryshme dhe gjithë së bashku formuan nji kulturë, nji gjuhë të përbashkët.
Nuk ka dyshim se e njëjta gjë ka ndodhur edhe në kohërat e lashta. Grupe fisesh të ndryshme kanë kërkuar troje më të përshtatshme për jetesë dhe i kanë populluar brigjet e Mesdheut, duke formuar nji gjuhë, nji kulturë të përbashkët.
Nga ana tjetër, gjuha e popujve është arkivi dokumentor më i randësishëm, veçanërisht kur mungojnë dokumente të tjera, si në periudhën e lashtësisë.
Sot jemi në gjendje ta zbulojmë gjuhën e të parëve tanë dhe kulturën e tyre, me ndihmën e dokumenteve epigrafike. Këto mbishkrime të gdhendura mbi gurë, na dëshmojnë se në Mesdhe e në mbarë Evropën, flitet nji gjuhë e përbashkët, d.m.th. gjuha e Pelazgëve, të cilët Homeri i quante «Hyjnor».
Plini, plaku, në shekullin e parë shpjegon se germat e alfabetit fonetik i prunë n’Itali Pelazgët.
Edhe sipas
NJË MESAZH NGA VJENA
-Mesazhi vjen nga MËSUESI I SHQIPES NË MËRGIM HAZIR MEHMETI/
Hazir Mehmetin, mësues i gjuhës shqipe për fëmijët mërgimtarë në Vjenë të Austrisë e kam njohur në Durrës në verë të vitit 2007 në seminarin e tretë për mësimin plotësues të gjuhës shqipe në diasporë. E kemi vijuar miqësinë vit pas viti në takimet në Strugë, Kosovë, Mal të Zi e së fundi në Berat.
Hazir Mehmeti nuk është thjesht mësues por edhe shkrimtar e publicist.
Libri i tij monografik “Mësimi shqip në Austri”, përcjell mësimdhënësit kosovarë të gjuhës shqipe në vitet 1987-2012, një vlerë e jashtëzakonshme për ngritjen në piedestal të mësuesve të përkushtuar që gjuha shqipe të jetojë e të jetë në gojën dhe shpirtin e fëmijëve që lindin e rriten larg trojeve të prindërve të tyre.
Pjesëmarrës në seminarin e 10-të për mësimin plotësues të gjuhës shqipe zhvilluar vitin e kaluar në Berat Hazir Mehmetit do t’i mbetej në kujtesë shfaqja e filmit dokumentar “VERA-MËSUESJA E DY ISHUJVE” me skenar timin e realizim të Arian Melonashit, si dhe libri “Shkolla shqipe e Selanikut”
Meditimet dhe ndjenjat e një rilindësi të gjuhës shqipe në mërgim Hazir Mehmeti mi përcolli në adresën time elektronike.
Mesazhi ishte i fortë, nuk ishte thjesht për mua por për të gjithë mësuesit e gjuhës shqipe në Greqi që vullnetarisht, pa asnjë ndihmë e përkrahje nga askush, vazhdojnë tu mësojnë fëmijëve gjuhën e bukur shqipe me përkushtimin e Rilindësve të saj në një truall ku dikur ajo ishte në prush si askund tjetër.
Iu përgjigja…
E lexova meditimin tënd i dashur Hazir dhe mbi rrudhat e moshës 74 vjeçare kaloi një rrjedhë loti. Më emocionove, më dhe krahë për të fluturuar në shërbim me penë e me shpirt mbi ata e për ata njerëz që kanë marrë mbi shpirt një gjë që nuk matet sot, ashtu siç nuk është matur më se një shekull më parë, puna dhe përkushtimi i rilindësve.
Rrofsha dhe e jetofsha shkollën shqipe në Greqi e në mbarë botën të organizuar me dinjitetin më të lartë për mësuesit dhe brezin e ri të lindur larg vendlindjes së gjyshërve por me shpirt, zemër e gjuhë me ta.
Faleminderit Miku im!
Meditimin tuaj për filmin dhe librin përveçse do ta bëj publik në shtyp do ta përdor në promovime të filmit si parafjalë para shfaqjes me emrin tuaj dhe vlerësimin tuaj.
Edhe një herë mirupafshim mik!
Abdurahim Ashiku
Athinë, 12 mars 2015
MËSUESIT NË GREQI JANË VËRTET RILINDËS TË DITËVE TONA
Të nderuar miq!
Abdurahim Ashiku e Arjan Melonashi,
Ju përgëzoj për filmin aq dokumentues, një copëz nga realiteti ynë i hidhur ku personazhe janë miliona prej nesh. Kamera në dorën e mjeshtrit flet më shumë se raftet me romane. E dhembshme ishte çdo insert dhe lotët pikoni në pallatin e kulturës së Beratit historik. Në tragjiken e jetës sonë, përpjekja e mësueses Vera, ishte për t’u përshëndetur, por a mjafton kjo. Shpirti dhimbtë për jetën jashtë vendlindje, në një vend të huaj të cilit do ia falim mundin e punës po dhe fëmijët tanë përgjithmonë. Dhe, nuk është larg mijëra kilometra,… shumë më pak se aq nga atdheu ynë ku shekujve pragjet e kullave u lanë me lotët e nënave e motrave tona. Atdhe që e deshëm deri në shkatërrimin e tij fanatik me dorën e çeliktë barbare dhe në mend të vjen Fishta i Madh “Shqipërinë duhet ruajtur nga shqiptarët”. Derisa më shumë se gjysma e atdheut përpëlitej për jetë a vdekje nga armiqtë, pjesa tjetër bunkerizohej në Ferrin e Dantes. O zot, sa e trishtueshme!
Vapori i bardhë çanë valët e detit mes ishujve Tinos e Siros, ku shqiptarët janë rob pune e përçmimi, hedhurinë e “Fshesave” politike, dhe , në qenien e mësueses Vera tingëllon zëri i Veqilharxhit “amanet abetarja” atje ku frymon shqiptari. Dhe ja fjalët e mësueses Vera të cilat ishin të miliona shqiptarëve gjithandej globit:
“Erdha për të realizuar ëndrrën që ka çdo njeri, për të realizuar një shtëpi, ai ishte qëllimi ynë i afërt sepse mendonim se do shkonim sa për të fituar disa lekë, sa për të pas një shtëpi dhe do ktheheshim në vendin tonë dhe në profesionit tonë, mirëpo nuk ndodhi kështu“.
Puna vetëmohuese e mësuesve në Greqi u shpreh përmes personazhit tipik, ku figura e mësuesit mbetet shembulli i idealistit kombëtar që nga rilindësit tanë. Kam respekt të veçantë për mësueset në Greqi kur dihet rrethanat e vështira në të cilat punojnë. Ata janë vërtetë Rilindësit e ditëve tona.
Vlerat kombëtare në brumin e idealizmit tek veprimtaret/ët e ruajti në vazhdimësi gjenin tonë shqiptare në trojet tona. Edhe Vera me shoqet e shokët e saj. Ishte një film që realitetin tonë e nxjerr përtej tragjikes së individit, në atë kolektive, dhe prek në emocione deri në thellësi. Jeta e personazhit të filmit bashkë me autorët do duhej të jetë ngacmim ndërgjegjeje për politikë bërësit shqiptarë, në zgjimin e tyre nga agonia e verbësia. Përkrahja e bashkëkombëseve është detyrim moral e ligjor i saj pa marr parasysh çmimin, sakrificën. Normativat ndërkombëtare mbi të drejtat e njeriut, mbi të drejtat e gjuhës amtare, mbi të drejtat e minoriteteve e garantojnë lirinë e njeriut duke përfshirë këtu edhe ruajtjen e identitetit kombëtar. Greqia i kushtëzon këto me kafshatën e gojës, me nënshtrimin deri në ndërrimin e gjuhës, emrave, identitetin. Miqtë grek janë akoma pa zë në detin pezhgvëzjarreve të shumtë, dje e sot.
Z. Melonashi dhe Ju z.Ashiku e meritoni respektin. Ju e zbuluat Verën, mishërimin e milionave prej nesh. Ju i treguat politikës atë që ajo duhet ta sheh e dëgjon, dhe ka obligim ligjor e moral ta mbështesë.
Fotografinë me Verën, pas filmit, do e ruaj me kujdese në monografinë time si vlerë për nesër. Le të mësojnë mbesa e nipa, se si ishte jeta jonë shtigjeve të rrëpirëta bashkë me gjarprin nën gurë kur atdheu ishte i ngulfatur.
Libri i juaj “Shkolla Shqipe e Selanikut” është një vlerë e radhës nga penda e juaj, e një zhurnalisti me përvojë, me ndijim kombëtar e njerëzor. E shoh si një ecje të “Rilindëseve të kohës sonë” me porosi të qarta nga shembujt konkretë që frymojnë bashkë me problemet komplekse të mërgimtarit, veçane ruajtjes së gjuhës shqipe duke e penguar asimilimin. Që të gjithë mësueset/it në kapakët e librit, flasin përmes pamjes dhe veprës së tyre të cilat i përjetësove Ti në Bibliotekat anë e këndë ku libri lexohet gjeneratave. Ata i pavdekësove, po edhe veten tuaj e nderove në pavdekësi me personazhet tuaj. Rafti im është i pasuruar me emra kolegësh me të cilët shpirtërisht jetoj. Emrat e Dashamir Zaçe, Valbona Hystunaj, Iris Bali, Julia Goga, Mimoza Demollari etj. i shtohen vlerave rilindëse në kohën tonë. Mospërkrahja nga ana e shtetit shqiptar do mbetën njollë në historikun e qeverisjes pas diktatoriale, dhe një tregues anarkie në veprim i mentalitet që e gërryen një shekull qenien tonë.
Veprat e juaja në publicistikë tani kanë shtrirje shumëdimensionale në vende ku gjuha shqipe ka nevojë të kultivohet në mbrojtje nga asimilimi.
Faleminderit që ma dhurove librin në Beratin Historik!
Dhe, Shëndet e suksese në misionin tuaj!
Hazir Mehmeti, mësues(Ne Foto: Ne varrezat e Jasharjve)
Vjenë, mars 2015
- « Previous Page
- 1
- …
- 489
- 490
- 491
- 492
- 493
- …
- 617
- Next Page »