Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Mesazhi i mësuesit të burgosur dy herë nga sllavët : Mos i harroni Vuthajt!

by

Mësuesi Imer A Ahmetaj:”Kthehuni vuthjanë se guri rëndë peshon në vend të vet , e vendin njerëzit e mbajnë,njerëzit janë ata që i japin jetë!”/
Nga Ukë Gjonbalaj/
VUTHAJ – Gusht 2014: Imer Ahmetaj, u lind më 22 prill 1929 në fshatin Vuthaj , në një familje malesore. Ende, pa i mbushur 3 pranvera më 5 maj 1931 prindërit e tij detyrohen të emigrojnë për në Shqipëri nga dhuna dhe terrori që i bëhej popullatës shqiptare në këto treva nga sundimi i padurueshëm i Mbretërisë së SKS. Familja Ahmetaj së bashku më se 98 familje, të tjera nga trojet shqiptare pas një rrugëtimi të mundimshëm u vendosën në rrethinat e Shkodrës, në Shtoj, e cila më vonë është quajtë Gucia e re. Më 1939-40 ai filloi shkollën por u detyrua t’a ndërpresë si shkak i Luftës së Dytë Boterore. Më 1 gusht 1943 , në moshën 15-të vjeçare kyçet në radhët e Batalionit, “Perlat Rexhepi,, dhe më vonë në Brigadën XXVll të- Divizionit të Korçës, deri me 11.02.1946.
Familja Ahmetaj e cila në atë kohë shquhej si familje përparimtare,ndoshta nga tradita dhe tiparet e veta që i mori nga fshati i tij Vuthaj, apo nga qyteti i Shkodrës, që ishte dhe është djep i dijës dhe kulturës shqiptare, në periferinë e të cilit jetoi , me gjithë varfërinë dhe skamjen që mbretëronte në atë kohë.Fëmijët i kyçi qysh atëhere në shkollë dhe ata treguan sukses.
Më 15.02.1947 kthehet në vëndlindjen e tij në Vuthaj, për të jetuar së bashku me prindërit dhe motrën – derisa vëllau më i madh Hyseni mbeti në Shqipëri.Ndonëse më i ri me moshë, ai u rritë dhe u edukua në një shoqëri burrash me Sadik Bekteshin, Rexhep Ramen, Sylejman B. Ahmetaj, Hysen A.Ahmetaj (vëllai i tij me të cilin kishte ndryshim moshe 18 vjet dhe në atë kohë kishte të kryer shkollën dhe e zotëronte mirë gjuhën italiane). Me të ardhur në Vuthaj , në vendlindje, filloi aktivitetin e tij me shoke të tjerë vuthjanë, ku kryen semimaturën.
Ne vitin shkollor 1947-1948 emrohet si mesues ne shkollen shqipe ne Vuthaj.Më 1948 përfundon kursin pedagogjik për aftësimin e mësuesve të përkohshëm në Ulqin. Më 1950 privohet nga liria lidhur me IB dhe pas 5 muajëve të kaluara nën hetime të egra në një nga burgjet e Malit të Zi, në Cetinje lirohet si i pafajshëm.Më 1951 emërohet si mësues në shkollën shqipe në Vuthaj, ndërsa më 1954 -56 emërohet në ciklin e lartë të shkollës fillore, në gjuhën amë në Guci, deri sa më 1956 kthehet përsëri në Vuthaj. Më 1962 burgoset përsëri dhe në mungesë të fakteve i shqiptojnë masën e sigurisë , internim-largim nga familja. Dy vjet e gjysmë i kaloi në burgun famëkeq në ishullin Grgur, ujëdhesë në detin Kroat. Pasi kthehet nga burgu ,nuk e rikthejnë në punë, dhe ai detyrohet të shkojë në Kosovë, në Pogragje të Gjilanit dhe Istog, duke punuar në profesionin e tij. Më 1967-68 kreu shkollën e lartë pedagogjike , të cilën e filloi në Prishtinë dhe më pastaj në Prizren – dega e gjuhës dhe letërsisë shqipe. Pensionohet në vitin 1989 dhe definitivisht kthehet në vendlindje të tij në Vuthaj.
Aty ku dhe unë me shumë mall dhe respekt e takova një ditë Vere, gjatë pushimeve në vendlindjen time. Megjithëse, në moshën 85 vjeçare ishte në një gjendje shumë të mirë shëndetsore, me një fizik karakteristik të burrave të këtyre anëve me një memorie të kthejlltë si më parë; u tregua i gatëshëm për të zhvilluar këtë bisedë për Gazetën Dielli në Amerikë.

Kujtime të largëta

(Kushtuar mësuesit tim në Vuthaj)

Në portën e shkollës dy milicë të zinj
Si dy sorra të zeza në një shkreti Ai midis tyre me hekura në duar
Atij ne i pamë vec dy pika lot
Që I ranë nëpër faqe me vertik
Kur s deshtëm ta linim me ta me ikë.
Ashtu I lidhur na përqafoj fort Prandaj cdo herë kur vjen Pranvera Kacurrelin e tij sikur ma tund era……
(Eshkruar nga nxënësi i tij:Mem Isufi Gjonbalaj,që me mbylljen e Tetëvjecares së Gucisë, doli në Shqipëri)

Zoti Ahmetaj let’ju kthehemi edhe një herë kujtimeve nga jeta juaj. Kur u hap për herë të parë Shkolla shqip në Vuthaj dhe kush ishin mësuesit e parë?
– Shkolla fillore me mësim në gjuhën shqipe në fshatin Vuthaj për herë të parë u hap nga mesi i muajit dhjetor 1945-1946 me dekretin e Ministrisë për arsim të Malit të Zi, edhe pse në mungesë të të dhënave , thuhet se Vatra e gjuhës shqipe – Shkollës shqipe në Vuthaj – Guci daton që nga viti 1916 – 17 me mësuesin Josip Rela. Ky vit mban në vehte ngjarje me karakter historik për tërë Vuthjanët e më gjerë, sepse, u hapën shtigjet e diturisë. Vuthjanët i thanë lamtumirë të kaluarës së errët historike. Vuthjanët, pasi dëgjuan lajmin u tubuan si rrufeja në vendin e caktuar për t’u hapur shkolla. Festuan sepse kjo ditë ka qenë endërr e parealizuar , ditë që na ishte mohuar nga osmanllinjët më se pesë Shekuj. Ditë, kjo që na është mohuar në kohën e robërimit serbomadhe, qëllimisht,duke na i mohuar të drejtat për shkollimin në gjuhën amtare. Një mohim i së drejtës të shkollimit në gjuhën shqipe, na u bë edhe në kohën e ashtuquajtur ,” Shqiperia e madhe ,,.
Mesuesit e parë apo t’i quaj më mirë – Pishtarët e arsimit në Vuthaj patën fatin të jenë : Ahmet Islami Rexhepagiq nga Plava, Ibrahim Shabani Gjonbalaj nga Vuthajt , Isa Elezi Ulaj nga Vuthajt, Hysen Cuku nga Ostrosi i Krajës, Sulejman Avdic nga Katerkolla-Ulqini dhe unë Imer Ali Ahmetaj nga Vuthajt.
Këta janë veteranët e arsimit, që ushtruan profesionin e mësuesit në shkollën fillore Vuthjane, në fillimet e para. Ndërsa mësuesi i parë që dual para nxënësve vuthjanë ishte Ahmet I .Rexhepagiq nga Plava.
Mësimi zhvillohej në kushte të vështira, çdo gjë mungonte për procesin mësimor, përveç vullnetit të nxënësve dhe mësuesve.
Në mungesë të objektit shkollor, kurset u mbajtën me heret në kasollen e Bali Syles Gjonbalaj (mejtepi), pastaj mësimi në shtëpinë e Dushe Dashes, shtepinë e Beqir F.Ahmetaj, Sherif M, Ahmetaj dhe në kullën Selman Fazlis Gjonbalaj , në katin e tretë. Dua t’a përmendi se Selman F. Gjonbalaj ishte nxenes i Josip Relës .
Më 1946-47 mësuesi i parë u transferua në shkollën fillore në Guci , po në gjuhën shqipe , ndërsa në Vuthaj emërohen dy mësues tjerë Sulejman Avdiqi e Hysen Cukoviqi , dhe pas një vit pune transferohen – Sylejmani në Martinaj e Hyseni kthehet në vendlindje, në Kraje-Ostros.
Ndërsa më 1947-48 , Ministria e Arsimit për herë të parë dekreton tre djem vuthjan për mësues në shkollën shqipe në Vuthaj – Ibrahim Gjonbalaj, Imer Ahmetaj dhe Isa Ulaj, të cilët me dinjitet, ndergjegje te madhe iu përveshën punës me nxënësit, dhe puna e tyre në procesin edukativo -arsimor vuri bazën e shkollimit të vuthjanëve, që nga ajo kohë e në vazhdim.
Mësuesit e permendur në atë kohë janë nismëtar të shumë aktiviteteve të zhvilluara në Vuthaj. Vlen të përmendet aksioni i ndërtimit të shkollës, që filloi e u krye me mjete dhe punë vetanake të vetë vuthjanëve. Me ndërtimin e objektit të shkollës nxënësve u afrua mësim më i mirë dhe kushte më të mirë se sa në shtëpitë private, ku zhvillohej mësimi. Objekti i shkollës u ndërtua ne vitin 1952-53,në mes të fshatit, në Mokën, ku mendohej se të gjithë nxënësit do t’a kishin më lehtë ardhjen në shkollë.
Vlen të përmendet se aktivitet tjetër ishte edhe elektrifikimi i fshatit ku të gjithë vuthjanët dhanë kontributin e tyre maksimal me punë fizike dhe për një kohë të shkurtër arriti edhe drita në çdo shtëpi, duke ndryshuar jetën e fshatarëve për të mirë.
– Çfarë ishin tekstet shkollore – mësimore, dhe nga furnizohej shkolla me libra programet mësimore?
– Në fillim tekstet mesimore kanë munguar për mësim në gjuhën shqipe dhe mjerisht, mungojnë edhe sot për nxënësit me mësim në gjuhën shqipe. Nuk kishte as fletore , nuk kishte banka dhe materiale të tjera logjistike. Fshatarët punuan prej drurit bankat, të cilat i quajtën atëhere “latna,, që kishin 3 metra gjatësi , dhe në shkollë ishin tri gjithsejt . Nxënësit kishin nga një copë dërrasë, ku shkruanin me shkumës dhe i fshinin përsëri, detyrat.
Nga librat kishim ,,Abetaren,, dhe ,,Libër Leximin,, derisa për lëndë të tjera as që bëhej fjalë mbasi nuk kishte libra, gjë që ishim të detyruar të merreshim me përkthimin joprofesional nga gjuha serbokroate dhe ua diktonim duke ju falenderuar vullnetit të fortë të mësuesve dhe intelegjencës natyrale të nxënësve – Megjithatë ne jemi krenarë sepse suksesi s’ka munguar. Dmth, në fund të vitit në bazë të suksesit, gjithmonë ka zënë vendin e parë ndër shkollat më të mira , kuptohet në gjuhën shqipe në atë trevë. Dhe , sipas një statistike, që e bëri Ministria e Arsimit e atëhershme , fshati Vuthaj – doli i pari në vend që e hoqi analfabetizmin ne ate kohe,dhe është interesant se nga vitet e 80-ta do jetë ndër fshatrat me më shumë njerëz me shkollim të lartë, në vend.
Programi mësimor i hartuar nga Ministria e Arsimit – ka qenë i cunguar në gjuhën shqipe sa i përket historisë kombëtare, gjografisë, edukatës muzikore, artit dhe mësimit për lendën e gjuhës shqipe. Mendoj se edhe sot mungojnë tekstet mësimore në gjuhën shqipe!
– Sa nxënës kishte shkolla e Vuthajt- në fillim të saj dhe sa ishin të përfshira vajzat vuthjane në shkollim e asaj kohe?
– Në vitin 1945-46 kur Shkolla fillore në Vuthaj nisi mësimet , nxënës të regjistruar përherë të parë kanë qenë mbi 90, të moshave të ndryshme prej 7-14 vjeçar, mbi 30 përqind ishin të gjinisë femërore.
Mësuesi i parë Ahmet I. Rexhepagiq, të gjithë nxënësit i ka grupuar në klasën e parë.Në mbarim të gjysmëvjetorit të parë, ai ka bërë seleksionimin e nxënësve. Duke patur kështu për herë të parë perparimin e nxënësve në procesin mesimor dhe moshën. Kështu që më shumë se gjysma e tyre, i ka kaluar në klasën e dytë.Pra, në mbarim të vitit shkollor, përfundojnë mësimin; klasën e parë dhe e dytë, kështu që në fillim të vitit të ri shkollor 1947/48 – shkolla nisë punën e saj me tri klasë ,e l-rë ,e ll-të,dhe e lll-të, me nga një paralele.
Vijimi i vajzave vuthjane në shkollë nuk ka qenë problem asnjëherë, mbasi ka rastisë, që gjinija femërore ka dominuar ndaj asaj mashkullore.
-Në se kthehemi në retrospektivë tek vitet- Viti 1956 ,si ju kujtohet ,kush ishin ata vuthjanë ,që e mbrojtën shkollën shqipe,e cila ishte e vetmja në Mal të Zi, që nuk u mbyll asnjëherë ?
-Viti kalendarik 1956 për shkollat me mësim në gjuhën shqipe ka qenë tragjik dhe i rënd! Në ketë vit organet shtetrore ndërrmarrin një aksion të maskuar, me qëllim të caktuar – lufte për mbylljen e shkollave në gjuhën shqipe në teritorin e Malit të Zi ,duke pretenduar jo mbyllje po , simbas tyre “reforma për riorientimin e shkollës shqipe”, në gjuhën serbokroate, duke aluduar gjoja në të mirë të shqiptarëve, që kur të kryejnë shkollën të punesohen më lehtë.
Ne si mësues e kundërshtuam këtë aksion në mënyrë kategorike dhe në mbledhjen e mbajtur me disa përfaqësues nga Ministria e Arësimit në Vuthaj bëmë kundërshtimet tona, që ju bashkangjitën edhe vuthjanët me këmbëngulje,kryesisht në perjashtim të dy tre vetave.
Ndër vuthjanët më të flakët ishin Adem Sadiku Qosaj. Adem Selmani Gjonbalaj, Bali Syla Gjonbalaj, Mustafe Arifi Çelaj, Ram Alia Ulaj,Bajram Hasani Gjonbalaj etj . Këtë program famëkeq të Ministrisë së Arsimit të atëherëshëm e kundërshtuan dhe nuk u pajtuan kurrë. Ata nxënës që kishin mbaruar mësimin në shkollën fillore, në gjuhën shqipe në Vuthaj, të moshave të ndryshme, nga pamundësia që të vijojnë në gjuhën shqipe ikën në Shqiperi, duke vazhduar atje shkollimin e metutjeshëm.Shumica nga ata nuk u kthyen më, por të gjithë kanë mbaruar fakultete të ndryshme.
Duke ju falenderuar vendosmërisë së vuthjanëve që mbrojtën shkollën shqipe, aq me vendosmëri, pas tri vjetëve u hapën shkollat shqipe në Martinaj, Doli dhe cikli i lartë në Guci.
-A mund të na sillni disa nga kujtimet tuaja për kolegët me të cilët keni punuar së bashku?
-Kur flet njeriu për kolegët e punës së përbashkët shumëvjeçare në të njëjtën shkollë , në të njëjtin profesion të shejtë të mësuesisë , nuk është lehtë, të kaplojnë emocionet, dhe ndjenjat e perziera – pasiqë, tani për shkak të viteve të gjithë pothuajse janë të ndjerë.Për të gjithë ata që punuam bashkë kam fjalët më të mira, dhe përulem me respekt të thellë për çdo njerin. Kanë qenë njerëz të ngritur, përparimtarë ,të pajisur me virtyte të larta njerëzore. S’ka qenë lehtë në një fshat si Vuthajt, paksa të mbyllur nga vetë natyra, një trevë e lenun pas dore, dhe e shtypur nga regjimi, me sakrifikua çdo gjë, për punën e mësuesit duke punuar me aq vullnet , duke perjetuar probleme të nderlikuara, por duke ju falenderuar karakterit të fortë njerëzor dhe kombëtar ishim të pamposhtur.S’kishim intriga, xhelozi me njeri tjetrin. Andaj edhe sot i kujtoj me respekt dhe kosideratë të lartë.
Gjithashtu, mund të them se mëkat do të ishte sikur të gjitha të arriturat në fshatin Vuthaj dhe sukseset në shkollën e Vuthajve, t’ua përshkruanim vetëm tre pishtareve të arsimit të permendur me lartë ,sepse do t’u hynim në hak mësuesve të tjerë që punuan më pastaj, me tërë qenien e tyre, në këtë shkollë. Dhe, aktivitete të tjera në fshat siç ishin dhe janë Ramiz I. Gjonbalaj, Sadri A.Gocaj, Ramadan B.Gjonbalaj, Hasan I. Gjonbalaj, Halil Z.Brucaj. Neriman Sadrijaj dhe Hasan R.Gjonbalaj. Pra do të thoja me plot gojën Respekt për të gjithë!
Cili ishte viti i largimit tuaj nga Vuthajt dhe arsyeja ?
Pushtetit të asaj kohe, natyrisht që nuk i konvenonte aktiviteti ynë, konkretisht puna ime, vullneti dhe kundërshtimi im për mbylljen e shkollës shqipe në Vuthaj, puna dhe suksesi me nxënësit. Si pasojë e gjithë kësaj më 1 mars 1962 – duke mbajtur orën e mësimit, në mënyrë jo njerëzore para nxënësave, më privojnë nga liria, duke më akuzuar për të gjitha veprat penale të veprimtarisë kundër popullit. Më kujtohen nxënësit , mbeten duke qajtë! Pas 6 muaj hetime, në mungesë të fakteve me shqiptuan dënimin me kohezgjatje dy vjet e gjysmë. Largim nga familja – internim, dhe me dërguan në ishullin famëkeq të ashtuquajtur Gërgur në Detin Adriatik – Kroaci. Nuk ishte lehte sepse në shtëpi lashë prindërit e vjetër, hallën ,motrën ,nusen e re dhe tri vajzat. Por, duke iu falenderuar familjes, dhe karakterit tim,i përballova dhe në fund të gushtit 1964 – u riktheva në shtëpi.
Dëshira që të kthehem në vendin e punës, aty ku e fillova me vullnet nuk mu realizua sepse Ministria e Arsimit ma refuzoi kërkesën time, dhe pranoi një mësues tjetër shqiptar.
U detyrova përsëri të dal nga shtëpia, lashë familjen, dhe shkova në Kosovë, ku më 30 shtator 1964 në bazë të një konkursi plotësues u pranova si mësimdhënës i gjuhës shqipe, në Shkollën fillore ,,Liria ,,në Pogragje të Gjilanit. Më vonë më zgjodhën edhe si drejtor të po kësaj shkolle. Aty punova 7 vite me radhë dhe duke ju falenderuar punës dhe sjelljes time, arrita nga autoritet të merrja dhe përkrahje të madhe në kolektiv të shkollës dhe tek pogragjalitë.
Në vitin 1970-71 kalova të punoj në shkollën fillore ,,17 Nëntori,, në Istog ,ku punova më se 19 vite ,më të njëjtin vullnet dhe pasion deri më 1 shtator 1989 – kur dhe u pensionova dhe u ktheva në vendlindjen time, në Vuthaj.
Tash kur mendoj dhe e kthej kohën pas, gjithë ato peripeti,gjithë ai vullnet i im dhe i shokëve është kurorëzuar me sukses, sepse shkolla shqipe në Vuthaj u bë vatër arsimi, çerdhe diturie prej së cilës dualën vetëm deri në vitet e 90-ta më se 218 veta me fakultet prej këtyre 54 vajza vuthjane janë edhe sot me fakultete të ndryshme.
Ideali im u realizua sepse arrita t’i shkolloj 6 fëmijët e mij, 5 vajzat dhe djali tash kanë të kryer fakultetin dhe njëra nga vajzat ka Doktoruar në lëminë e shkencave mjekesore, gjë që Kosovës i jam mirënjohës tërë jetën.
Së fundi – Cila është porosia e juaj për gjeneratat e reja vuthjane?
– Më beso, kjo është pyetja më e vështirë, më e rëndë për mua! Gjatë gjithë bisedës që e zhvilluam bashkë të fola me krenari, me respekt me emocione, për shokët – mësuesit e parë, për vuthjanët që bënë çmos dhe me guxim e mbajtën të hapur shkollën shqipe në Vuthaj. Pra, për nxënësit vuthjanë, që ishin të rrallë me një vullnet të paparë,në mosha të ndryshme, iu kapën shkollës ,në kushte shumë të vështira arritën sukses. Dhe, sot si në Kosovë, Shqipëri, e kudo nëpër botë, takon vuthjanë, janë me familje intelektuale dhe të suksesshëm. Por, fatkeqësisht, akoma vështirësitë për t’u punësuar, problemet e natyrave të ndryshme, dëshira për një jetë më të mirë dhe vuthjanët ikin, shpërngulen për çdo ditë. Nga frika se shkolla do të mbetet pa nxënës ,vendi është i zbrazët ,Vuthajt, janë shkretë, kam një porosi:” Kthehuni vuthjanë ,se guri rëndë peshon në vend të vet , e vendin njerëzit e mbajnë ,njerëzit janë ata që i japin jetë !
Ndërsa, së fundi të falenderoj Ukë Gjonbalaj , për respektin dhe kohën që ma kushtove!
Respekt për Ty dhe gjithe ata që dualën nga kjo shkollë nga ky vend!
Mos i harroni Vuthajt!
Vuthaj, Gsht 05.2014
Uke Gjonbalaj

PAPA PALI VI PËR SHQIPTARËT DHE KARRIGA BOSH E SHQIPËRISË NË OKB

by

Nga Frank Shkreli/
Të djelën, në mbyllje të Sinodit të Jashtzakonshëm mbi Familjen që u mbajtë në Vatikan, Papa Françesku celebroi meshën me këtë rast në Sheshin e Shën Pjetrit. Gjatë meshës, Papa Françesku beatifikoi paraardhësin e tij Papa Palin e VI, duke e shpallur atë të lumtur. Me këtë njoftim, Papa Françesku e cilësoi Palin e VI si një “Papë të madh”, si një të “krishtër guximtar” dhe një “apostull të palodhshëm”. Kardinali italian Giovanni Battista Re u citua të ketë thënë për Papa Palin VI, se ai ishte “një mendimtar i madh” dhe “shumë i ndjeshëm ndaj sfidave të botës moderne”. Ai tha gjithashtu se Pali i VI ishte i vetdijshëm se shumica e njerëzve në këtë botë nuk ishin katolikë, fakt ky që e bënte atë një “burrë të madh të dialogut”, jo vetëm me përfaqsues të besimeve të tjera, por edhe me ata që nuk i përkisnin asnjë besimi. Kardinali Battista Re u citua nga media të këtë thënë se Papa Pali VI, “ishte shembull i dialogut duke treguar respekt për të tjerët, si njëri që dëgjonte dhe respektonte pikëpamjet e tyre dhe si i tillë besonte se çdo njeri ka vlerë….”
Papa Pali i VI është njëri prej papëve që nuk njihet aq mirë nga shqiptarët, pasi jetoi dhe veproi gjatë luftës së ftohtë dhe kur feja ishte e ndalur me ligj në Shqpëri dhe ishte edhe koha e ndjekjeve dhe persekutimeve të klerit katolik në Shqipëri, në një kohë kur regjimi komunist i Enver Hoxhës e quante Vatikanin si “qëndrën e obskurantizmit botëror”. Megjithkëtë, besimi i Papa Palit VI në vlerat dhe në traditat dhe vetitë cilësuese të shqiptarëve, si dhe respekti i tij ndaj historisë së shqiptarëve dhe të vuajtjeve të tyre në përgjithësi, e sidomos respekti ndaj heroit kombëtar të shqiptarëve Gjergj Kastriotit – Skendërbe, u tregua me pritjen që ai u bëri shqiptarëve në vitin 1968, me rastin e 500-vjetorit të vdekjes së Fatosit kombëtar.
Shqiptarët kishin shkuar në Romë për të festuar 500-vjetorin e vdekjes së Gjergj Kastriotit nga të gjitha anët e botës së lirë, përveç nga Shqipëria komuniste. Kishin vajtur atje arbëreshët e Italisë, shqiptarë nga Kosova,mërgimtarë nga Europa dhe Australia, madje edhe nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Organizata Pan-shqiptare Vatra ishte e pranishme në krye të një delegacioni shqiptaro-amerikanësh, që i printe i ndjeri Anthony Athanas. Ishin këto festime e kujtime 3-4 ditëshe në Romë dhe në Vatikan më 1968, ku mërgimtarët e ri të arratisur nga murtaja e komunizmit e shekullit 20 u bashkuan me arbëreshët që ishin detyruar të largoheshin nga trojet e tyre nga otomanët pesë shekuj më pare. U bashkuan në Romë dhe në Vatikanpër një takim vëllazërimi, rreth heroit të tyre kombëtar, pa dallim feje as krahine — ashtu si ishte dikurë dhe si duhet të jetë edhe sot. Revista Shëjzat e botuesit Ernest Koliqi, në një përshkrim të gjatë të festimeve, shkruante se emëri i Shqipërisë dhe i Fatosit të saj Gjergj Kastrioti -Skënderbeu gjatë festimeve të 500-vjetorit, bëri jehonë anë e mbanë botës si asnjë herë më parë, falë edhe fjalimit të mbajti me atë rast para shqiptarëve Papa Pali i VI. Në fjalimin e transmetuar nga media ndërkombëtare e kohës, Papa Pali i VIiu drejtua shqiptarëve të pranishëm dhe “gjakut të shprishur” të përhapur anëe mbanë botës me këto fjalë:
“Bijë fort të dashur Shqiptarë,
Po ju sjellim një mirëseardhje të veçantë në këtë ditë që jeni mbledhur për të kujtuar 500-vjetorin e Gjergj Kastriotit – Skanderbeg, fatosit tuaj të emërit të krishterë, pranë kësaj Selie Apostolike, të cilën mund ta konsideroni si shtëpinë tuaj atnore.
Ne ju shohim me kënaqsi, pse e dijmë se shpirti me të cilin ju e kujtoni këtë ditë është ai i gjithmonshmi i fisit tuaj, i cili gjithëherë, mbi çdo interes ka vendosur vlerat e trashëguara të Besës, të Nderit e të Burrënisë (fjalë këto që Papa Pali i VI i tha në gjuhën shqipe).
Fatosi Skandërbeg ka qenë personifikimi i gjallë i këtyre cilësive: ai ua ka lënë si trashëgim, bashkë me miqësinë e miqëve të vjetër të Atdheut tuaj, ndër të cilët kjo Seli Apostolike gëzohet se bën pjesë, mbasi e numëron veten ndër ata që kurrë s’i dolën fjale. Këto virtyte Gjergj Kastrioti ua ka lënë në roje trashëgim të shënjtënë Atdhe dhe në mërgim.
Dhe nëqoftse se historia ju ka parë të shtypur e të shpërndarë, mirësia e Zotit ka premtuar që ju, me të gjitha të mirat e gjakut tuaj të shprishur, (edhe këto fjalë Papa Pali i VI i tha në shqip) me veprimtarinë e gjallë që e kini në shpirt dhe me njohuri të fituara, u bëtë urë miqësishë e bashkpunimesh, dhe në këtë mënyrë jeni bërë para-ardhësit e ekumenizmit modern.
Urimi ynë në këtë rast pra për ju, për të gjithë Shqiptarët, të jetë që vuajtja të shoqërohet gjithmonë nga shpirti i juaj kreshnik që kini trashëguar nga të Parët tuaj. Uroj që kjo trashëgimi të japë mundësi dhe meritim, që të jeni element kuptimi dhe paqeje ndërmjet fisesh e gjuhësh të ndryshme.
Këso dore do të rindërtohet testamenti i Skandërbegut dhe Atdheu i juaj do të shkëlqejë me meritime të reja, Atdheu i juaj, të cilin na e kemi aq fort për zemër dhe që e bekojmë me dashuri atnore.”
Shqiptarët e shpërndarë në të gjitha anët e botës së lirë kishin vajtur në Romë për të kujtuar heroin e tyre kombëtar, Gjergj Kastriotin Skënderbe — i cili në 500-vjetorin e vdekjes i mblodhi ata ashtu siç i pat bashkuar princat shqiptarë më 1444 kundër armikut të përbashkët. Kishin vajtur aty gjithashtu për tu takuar me Papën me këtë rast nga dhe per të dëgjuar fjalët përshëndetse dhe tepër miqësore ndaj kombit shiqptar dhe për të marrë bekimin e tij.
Megjithëse me 1968 dhe në raste të tjera, Papa Pali i VI ishte shprehur me një fjalor superlativ për Shqipërinë, për Shqiptarët dhe për heroin e tyre Gjergj Kastriotin – Skënderbe, regjimi komunist i Enver Hoxhës i shikonte ndryshe rrjedhat e historisë së Vatikanit me Shqiptarët.Tre vjetë më heret në tetor të vitit 1965, Papa Pali i VI ishte Papa i parë në histori që vizitoi Shtetet e Bashkuara dhe i pari udhëheqës i Kishës Katolike që ishte ftuar të mbante një fjalim para Organizatës së Kombeve të Bashkuara (OKB). Bota priste me ankth mesazhin e parë të një Pape para OKB-së, në të cilin ai bëri thirrje për paqë duke deklaruar, “Kurrë më luftë, kurrrë më….” Në atë fjalim, ai i bëri gjithashtu apel ndërgjegjes morale të njeriut duke thënë, se “Ka ardhur koha për një moment reflektimi shpirtëror, pothuaj për një moment lutjeje, për një moment për të menduar rishtas për origjinën tonë të përbashkët. Sot më shumë se kurrë, në një periudhë që dallohet nga përparimi njerzor, ekziston nevoja për të bërë një apel ndaj ndërgjegjës morale të njeriut.Sepse rreziku nuk vjen nga progresi, as nga shkenca, përkundrazi po të përdoren ato ashtu siç duhet, këto mund të zgjidhin shumë prej problemeve me të cilat përballet sot bota. Rreziku i vërtetë vjen nga vet njeriu….Me pak fjalë, qytetërimi modern duhet të ndërtohet mbi parime shpirtërore…..”,tha ai në fjalimin e tij në Asamblenë e Përgjithshme.

Si fjalimi i parë nga një Papë në OKB,sipas shtypit vendas të kohës, u prit me entuziazëm dhe duartrokitje të ngrohta nga të gjitha 117 delegacionet e atëhershme, vende anëtare të OKB, me përjashtim të diplomatëve të Shqipërisë komuniste. Por paraqitja e Papa palit të VI në foltoren e OKB-së kishte zemëruar pa masë regjimin komunist të Enver Hoxhës. Shtypi amerikan, përfshirë edhe televizionin, njoftoi se njëri prej vendeve anëtare të OKB-ës, përfaqsuesit pra të Shqipërisë komuniste të Enver Hoxhës, kishin dalur nga salla e Asamblesë së Përgjithshme, në protestë kundër pranisë së Papës Palit të VI në podiumin e OKB-së dhe kundër fjalimit të tij për paqë, para organizatës botërore. Kamerat e televizionit, sipas njoftimeve të shtypit të kohës, tregonin karrigat bosh të delegacionit të Shqipërisë enveriste. Bojkoti i Shqipërisë komuniste ndaj fjalimit të Papa Palit të VI, në bazë të lajmeve të kohës, shkaktoi një indinjatë të thellë jo vetëm në Kombet e Bashkuara por edhe në radhët e publikut amerikan. Por nuk mjaftoi bojkoti.Dalja jashtë në protesë kundër Papës nga salla e OKB-ës e delegacionit të Shqipërisë komuniste u pasua nga një fushatë me kritika të ashpëra kundër Papës dhe Vatikanit, të urdhëruara nga Enver Hoxha dhe të shpërndara nga mjetet e propgandës së tij me radio dhe me shtyp. Në një prononcim të ish-diktatorit shqiptar në lidhje me vizitën e Papa Palit VI në OKB, thuhet se, “Misioni i papës është një ndihmë që ai i jep agresionit amerikan dhe revizionizmit sovjetik.Papa e hoqi maskën e tij spirtiuale.Udhëtimi në UNO u vendos nga vetë Papa, në përgjigje të kërkesës qëtu vintenë ndihmë dhe të mbështesteimperilaizmin amerikan dhe revizionizmin sovjetik që janë duke humbur terren.” Ndër të tjera, Enver Hoxha deklaroi me atë rast se, “Këthimi i Vatikanit në akcionet dhe metodat mesjetare ka për të prurë një katastrofë të pashmangshme….”
Gazeta Shiptari i Lirë, organ i Komitetit Shqipëria e Lirë, shkruante për indinjatën e madhe të komunitetit shqiptaro-amerikan për ato që ai cilësonte si “sjellje të panjerzishme e delegacionit komunist të Tiranës në Organizatën e Kombeve të Bashkuara ndaj Papa Palit të VI duke qenë të vetmit që nuk ishin të pranishëm në Sallën e Madhe të Asaamblesë së UNO-s, kur Shënjtëria e Tij mbajti fjalimin e lartë me 4 Tetor 1965.” Gazeta Shqiptari i Lirë, si zëdhënse e njoftonte gjithashtu komunitetin shqiptaro-amerikan edhe për telegramet protestë që kishte dërguar Kryetari i Komitetit Shqipëria e Lirë, Dr. Rexhep Krasniqi, dërguar autoriteteve botërore duke kritikuar bojkotin e Papës nga delegacioni shqiptar, përfshirë edhe një telegram dërguar Ministrit të Jashtëm të Shtetit të Vatikanit, Kardinalit Ciccognani,në të cilin thoshte: “Komiteti Shqipëria e Lirë, zëdhënës i popullit shqiptar — i venë sot në heshtje — dhe anëtar i Kuvndit të Kombeve të Robëruara Europiane, i lutet Shkëlqesisë tuaj të bëheni ndërmjetës pranë Atit të Shënjtë, Palit VI duke i shfaqur atij indinjatën e thellë të Komitetit Shqipëria e Lirë, për sjelljen e urrejtshme të delegacaionit të qeverisë komuniste të Tiranës me rastin e mbajtjes së fjalimit të Papa Palit të VI në favor të paqës në Kombet e Bashkuara.” Dr. Rexhep Krasniqi vazhdon telegramin e tij drejtuar Ministrit të Vatikanit, duke e siguruar atë se, “Ajo sjellje e urrejtshme është plotësisht në kundërshtim me ndjenjat e respektit të thellë dhe dashurisë që populli shqiptar ushqen ndaj Kryetarit të Kishës Katolike”, përfundon, Dr. Rexhep Krasniqi njërin prej telegrameve që ai kishte dërguar personalitetve botërore, për t’i siguruar ata se përfaqsuesit e regjimit komunist të Tiranës, me bojkotin e tyre, nuk përfaqsonin ndjenjat e popullit shqiptar për Papën ose për Vatikanin, por theksonte ai, në vend që të shikojnë interesat e kombit shqiptar, ata janë promovoues të revolucionit Bolshevik ndërkombëtar dhe si të tillë, me largimin e tyre nga salla e OKB-së, nuk mund të përfaqsonin ndjenjat dhe respektin e popullit shqiptar ndaj Selisë Apostolike.
Dr. Rexhep Krasniqi kishte të drejtë! Historia e provoi se populli shqiptar, pa marrë parasyshë se ç’pretendonte regjimi i Enver Hoxhës, ruan ndjenja miqësore, dashurie dhe respekti për Papët gjatë historisë, dhe ansjelltas. Kombi shqiptar këtë respekt dhe dashuri e tregoi qartë sidomos gjatë vizitës muajin e kaluar në Tiranë të Papa Françeskut dhe gjatë vizitës së Papa Gjon Palit II pas shëmbjes së komunizmit me 1993. Pritjet madhështore nga shqiptarët dhe deklaratat e tyre gjatë vizitave në Shqipëri, por edhe fjalimi i Papa Palit të VI me rastin e 500-vjetorit të Skënderbeut ku ai i deklaroi botës, cilësitë dhe vetitë dalluese të kombit shqiptar, besa nderi e burrënia, fjalë këto që ai i tha në gjuhën shqipe, venë në dukje historinë e ndjenjave të respektit dhe dashurisë midis Vatikanit dhe kombit shqiptar ç’prej kohës së Skënderbeut. Fjalimet dhe deklaratat e këtyre papëve dhe të tjerëve gjatë historisë, mund të jenë bërë në periudha të ndryshme historike, por në thelb, përbëjnë vazhdimësinë e marrëdhënjeve miqësore dhe përmbajnë kujdesin, dashurinë dhe respektin e Vatikanit për kombin shqiptar dhe për mirëqenjen e tij, por reflektojnë gjithashtu edhe respektin që kombi shqiptar ka pasur dhe vazhdon të ketë për Papët e Romës.

Homeri i Maleve Prendush Gega(1843-1938)

by

Shkroi: Leonora Laçi/Shkoder/ Promovohet në Shkodër libri“ Poeti i Kabashit “ –Prendush Gega “ Artist i Merituar” i Mjeshtrit të Madh të Punës të studiuesit Xhemal Meçi./ “Vin pes Krajlat nëpër det/
Vin pes Krajlat që çoi Eropa,/
Dajn Shqipnin copa –copa”./
Studiuesi i palodhur pukjan Xhemal Meçi që gjatë gjithë jetës së tij hulumtoi me përkushtim të pashterrshëm, duke lartësuar Pukën e mbarë Malësinë me veprat e tij me karakterit shkencor, etnografik, folklorik e historik, së fundmi na paraqet vepren dy vëllimore “Poeti i Kabashit- Prendush Gega- Artist i Meritum”. Me 17 Tetor 2014 në ambientet e Bibliotekës “Marin Barleti” të Shkodrës në bashkëpunim me Muzeun Historik të Pukë u zhvillua promovimi i librit kushtuar rapsodit pukjan Prendush Gegës që në këngët e tij i këndonte çdo ngjarje historike apo dhe përditshmërisë, siq është shprehur dhe studiuesi Prof.Dr Kahreman Ulqini (1963)“Cdo ngjarje, çdo krismë pushke, prekte telat e çiftelisë së Prendushit”. Studiuesi i mirënjohur pukjan Prof. Xhemal Meçi me profesionalizmin e tij na sjell përpara nesh këtë vepër unikale në llojin e vet, që është realizuar me mjeshtëri etnologu, studiuesi, mësuesi që mban mbi vete çmimin e merituar dhe të përligjur plotësisht “Mjeshtër i Madh i Punës”. Në këtë aktivitet promovues morën pjesë profesor e studiues, përfaqsues të pushtetit vendor, media të ndryshme, si dhe miq e dashamirës të Profesor Xhemal Meçit. Përmendim këtu: Prof. dr Artan Haxhi, Tamara Gaci, Prof. dr. Mahir Hoti, Prof. dr Rifat Talani, Prof. Ahmet Osja, Marash Kolaj( nënprefekti i Pukës), Maxhid Cungu( Kryetar i Këshillit të Qarkut Shkodër), Kolonel Bilbil Dervishi etj. Fjala e hapjes u mbajt nga Drejtori i Bibliotekës “Marin Barleti” Gjovalin Cuni, referuan studiuesit Prof. dr.Bajram Xhafa (historian) dhe Sefer Pasha. Në fjalen e se cilit vlen të përmendet vlerësimi që i bën punës kolosale të Studiuesit Xhemal Meçi. Ku Prof.dr. Bajram Xhafa thekson mes të tjerash -“… Por me veprën që ka bërë profesor Xhemal Meçi, njërën nga të cilat po e promovojmë sot, ai i ngriti shkencës së Etnologjisë, vëtës së tij, Pukës e Masësisë, një përmendore. Ku me këtë promovim u jetësuan këngët e Prendush Gegës”. Ndërsa studiuesi Sefer Pasha shprehet -“ Se Prendush Gega është i jashtëzakonshëm, i bën autopsinë shoqërisë së kohës, këngët e tij janë pët tu admiruar. Poeti rapsod Prendush Gega nuk është veç i Kabashit e Pukës por i gjithë Shqipërisë”. Fjalë përshëndetëse mbajti dhe Kryetari i Qarkut Maxhid Cungu e Xhemal Shkjau. U recituan dhe vargje nga këngët e Prendush Gegës që morën mjaft duarktrokitje nga të ftuarit. Vepra dy vëllimore kushtuar rapsodit Prendush Gegës është një vlerë e shtuar për të njohur më mirë historinë e popullit shqiptar, sepse nëpërmjet këngëve është pasqyruar realiteti shqiptar në fund shek XIX dhe fillim shek XX. “Ku kënget e poetit të malësisë Prendush Gegës kishin marr jehonë që prej fushorëve të Kosovës deri në brigjet e Ardiatikut”- citoj këtu Ernest Koliqi-n. Ka shumëllojshmëri në tematikën e këngëve të Prendush Gegës, ku mbizotërojnë motivet patriotike e ngjarjeve historike, ku jepen me mjete të goditura artistike skena historike. Këta këngë shërbejnë dhe si fakte historike për periudhën delikate në të cilën kalonte Shqipërisë. Nga ana artistike, menjanohen detajet e panevojshme, duke u përqëndruar tek dinamizmi i vargut duke shprehur thelbsoren e asaj që dëshiron te transmetoj. Përdorimi i dialogut e monologut si dhe mjaft figurave letrare vihen re dukshëm. Kënget e Prendush Gegës i janë kushtuar figurave si : Halil Musës, Bajram Currit, Pal Marashit, Sali Tahirit, Sadik Hoxha, Ismail Arifi etj. Apo, dhe ngjarjeve si : Lufta e Shkodrës, Lufta e Fletit, duke vlersuar Lajthizën e Malziun, rapsodit ja brenin shpirtin dhe gjëndja nën sundimin turk të Shqipërisë, ku për Rrethimin e Shkodrës nga serbo-malazezët në 1913 thur vargjet: “Esat Pasha u mustak i zi
Po ban fjalë me Mal të Zi
Hiq ket punë s’ta za trimni
Po m’rrethove me Serbi
Hiq pa gjak s’ke mujt me hi
m’merr me t’keq e m’merr me zi
Kullot robin si baktin
Si baktin qi kullot barin
Hej medet si i bahet hallit
Se na u sos mishi i kalit
Njiqind grosh s’i gjindet oka
Krajl Nikolla krye lopa
Nuk po din ça ban europa
Veç po ndez Shkodrën me topa
Po e ndez e te e ka shkri
Nga nji gjyle e hodh per shpi
Ka vra gra e ka vra fmi
Ka qart kish e ka qart xhami”. Dhe në rastin kur në vitin 1903 në Iballë u ndërtua shkolla e re , kundër vullnetit turk, Prendushi thuri vargjet: “Na bajmë shkollën e bajmë saraje, sa për Turkun s’kemi gajle”. Kjo shkollë u ndërtua nga populli i zonës, ku dha ndihmesë dhe Dom Ndre Mjeda me tekste shkollore si dhe mësuesi i parë i kësaj shkolle Kolë Zezaj. Këngët e Prendush Gegës u bën model për “këngtorët” pra shkollat e rapsodisë të mëvoshme. Mjaft përsonalitet të botës Shqiptare apo dhe bashkëkohës kanë dhënë vleresime për Prendush Gegën si Lazër Shantoja, Gjon Karma, Migjeni, Lazër Radi, Prof. Ernest Koliqi, Prof. dr Mark Tirta, Prof. dr. Kahreman Ulqini etj. Vlersimet për Prendush Gegën janë realizuar në mjaft raste dhe në sesione shkencore kushtuar rapsodit pukjan. Vëllimi i dytë kushtuar Prendush Gegës përmban vlerësimet për rapsodin nga personalitet të shkencës e historisë, sesionet shkencore që janë relizuar për të, kujtime e se si e kujtojnë bashkëkohësit e tij. Fjalen e mbylljes e mbajti autori Xhemal Meçi, që falenderoi të pranishmit për pjesëmarrjen, si dhe u ndal tek rëndësia e zhvillimit të promovimit në Shkodër. Duke saktësuar se zgjedhja e Shkodrës nuk ishte rastësore por e qëllimshme, sepse më së tepërmi u vlersua në Shkodër dhe u nxorr në pah Prendush Gega dhe këngët e tij, duke qënë se në këngët e Prendushit zinte një vënd të rëndësishëm ky qytet dhe ngjarjet që po ndodhnin në atë kohë të vështirë. Aq më tepër që luftoj sëbashku me pukjan të tjerë në rrethimin e Shkodrës, studiuesi i mirënjohur Z. Meçi recitoi vargun e Prendushit –“ Shkodra shkret për Shqipni po don me dek”. Pas promovimit u shtrua një koktej si dhe dreke në Grand Hotel Europa që u sponsorizua nga deputeti i Shkodrës Agron Cela. Vepra dyvëllimshme e promovuar tashmë dhe në Shkodër, është pasuri e madhe për folklorin, ku ashtu si Homeri por i maleve shqiptare, Prendushi i thuri vargje heronjëve tanë, ku krijimtaria e tij është një pasqyrim i realitetit.

Ekzistencë si hije e pakuptimtë

by

Shkruan: Dr. Ilir Muharremi/
Nga e si mund të them që njoh veten: gjakun, muskujt, egon, të gjitha që më shtyjnë të mendoj apo t’i zhvesh ngadalë. Ato që mund t’i pohoj e argumentoj janë momenti i vdekjes, ombrellat e përjetësisë. Këtu lind shumimi dhe krijohet diçka për të vazhduar. Në esencë këtë diçka prapë e kap me mëdyshje, sepse mendja, inteligjenca, vetëdija zhvillohen me kohën, ose koha nuk mund t’i zërë të zgjedhurit. Nuk dua t’i ik vetes, nuk jam hije e vetes, nuk më kërcënojnë hijet, të cilat si ofshama me dihatje puqen mbi mua. Shushunja është kërcënim për individin egoist, i cili nuk ndikohet nga kënaqësitë e instinktit. Unë jam instinkti im, ndjenja ime, egoja, peneli i shpirtit, por prapë dyshoj në atë që më kërcënon. Ato që ma bëjnë më të lehtë për të jetuar janë e mira dhe dashuria, por jo dhimbja, e cila kërcënon lartësitë. E vështira për të ngritur gurin në majë sprovon ekzistencën time absolute, që vështrohet nga absurdi. Unë dhe bota, unë dhe fryma lirshëm aterojmë. U zgjidhëm, ngaqë kështu dëshiruam. Po për çfarë? Askush nuk gjen përgjigjen. Vërtitet si një palaço, bën skena, teatër fjalësh e shprehjesh, por prapë pyetje, enigmë, pa përgjigje. Dhe çka ndodh? Pyetje nga të cilat lind pafundësia dhe krijohet ngjyra mbi përjetësinë, e cila nuk ka faj ndaj asaj që e kërcënon. Përse duhet të lindim ne? Përse duhet të luajmë në jetë? Përse nuk ishim? Por, ndodhemi tash. Aksidentalisht. Ndoshta si pasojë, por jo si kënaqësi. Apo si kënaqësi që viktimizohet e aspak nuk shërohet. Ne jemi këta, shfrytëzojmë frymën, ushqejmë trupin, urinojmë, e kthejmë atë që hamë, prapë duhet të kthehemi, aty nga kemi ardhur, ose humbasim rastësisht. Por, po të ishim rastësisht, do të jetonim rastësisht në këtë univers enigmatik, i cili në shpirt ka zinxhirin e vlerave që nuk mund ta këpusësh. Shprehje budallenjsh, filozofësh, të cilët përpiqen të ikin, por prapë janë shembje e vlerave ideale. Vdekja. Ajo është armiku, perandoria e pakohë, që nuk ka shpartallim. E, në momentin kur u përcaktova, edhe vdekja ngriti dolli me jetën time si një figurë a imazh, që jeton diku thellë në kokën time. Çdo gjë mbaj me vete, por nuk ia di arsyen. Por, kuptim do të kishin të gjitha vlerat sikur të dinim se çfarë janë. Kjo është ajo që na obligon të jetojmë në oazën e përjetësisë enigmatike. Dhimbje, enigmë, përjetësi. Asgjë dhe gjithçka, por prapë pyetje. Lehtësisht shkruaj, por prapë nuk e paraqes atë që e ndjej në thellësi, sepse diçka tjetër është ajo që thellë dhe zbehtë del në letër e pëlhurë, apo në ndonjë material tjetër arti. Unë shndërrohem në një viktimë, në një skllav të ndjenjave, të shpirtit e të trupit. Diçka tjetër isha dje, diçka tjetër jam sot, por prapë jam ky i njëjtë që shkruaj, nuk ndryshoj për asgjë në thellësi. Ajo kujdeset për veten. Jeton qetësisht. Jeta është një faqe e historisë, e shkurtër për ta jetuar gjatë, e pamenduar për të ardhur, ose asgjë momentalisht, predikim për të menduar, gjykim për t’u përballuar, ose piun i dirigjimit të përjetësisë. Përjetësisë egoiste, individuale, që ec dhe prapë ec mbi atë ose nën atë që duhet, por duhet. Çfarë ndodh duhet të ndodhë, ndoshta ka ndodhur, do të ndodhë, sërish do të ndodhë, andaj unë interpretoj vetveten, ekzistencën ndoshta absurde, postmodernen, shërimin e vetes. Shërimi nuk ndodh nga përvoja apo nga ndonjë terapi, por kuptimi dhe zëvendësimi i asaj që kërcënon. Ajo shtypet e pafuqishme e sërish jeton. Sido që të jetë, prapë jeta ec, e ajo, vdekja merr në mënyrë procedurale. Ne dergjemi si kufoma të gjalla mbi jetën. E dimë vdekjen dhe frikësohemi, sepse më e bukur, më pragmatike na duket fryma, pra jeta. Prapë jemi të huaj, vetmitarë dhe hije për jetën tonë. E duam të përjetshme, por nuk dimë kuptimin e gjakut, të zemrës, të frymës e të trupit, të cilat na shoqërojnë. Mbase edhe ato nuk kërkojnë përgjigje. Përgjigja më e kthjellët është lozja me atë që na vjen, ngaqë duhet të vijë ose nëse nuk vjen, duhet ta ndryshojmë. Po sikur ta ndryshojmë, nuk do ta zotërojmë dhe prapë do të jemi viktima të aksidentit që duhet të jetojmë si sakrificë e jetës për të ardhur në finalen vdekje. A mund të konstatojmë se jetuam dikur dhe jetojmë prapë, ishim dhe më nuk jemi, me një shenjë libri, pikture, poezie, e cila jeton me emrin tonë. Po ne ku ikëm?! Pse erdhëm për të ikur?! Pse nuk qëndruam absolutisht mbi absoluten, por u shpikëm si relativë, asimetrikë ndaj simetrisë, e cila është reale. Jemi simetrikë, për të shpikur asimetrinë. Ndoshta e tëra duhet të ndodhë. Edhe ky shkrim është planifikuar të vazhdojë, apo të vë pikën e fundit për të më lexuar dikush. Të vulos ekzistencën time për të cilën edhe pas vdekjes do të kërkoj shpjegime. Por prapë nuk do ta di se për çfarë isha në këtë tokë. Nuk do ta quaj lavire, e cila vazhdon të prodhojë fëmijë pa arsye, vetëm për të vazhduar dhe për të na shfrytëzuar neve si materie, qenie të gjalla, që kanë humbur kujtimin e lindjes. Ndoshta asnjëherë nuk ka ekzistuar ndonjë realitet për t’u kujtuar tashmë. Çdo gjë fillon nga fillimi, por edhe ai fillim nuk është fillim. Zemra ime nuk rreh për herë të parë në lindjen time. Jam hije, i panjohur, i huaj për zemrën, trupin, vlerën, ekzistencën time në tërësi, e cila qëndron e bashkuar me të gjitha forcat lëvizëse. Nga mendja nuk mund ta nxjerr të pamundurën, sepse e mundura është në këtë botë. Ajo është vijëzuar në kokën time të kthjellët. Dhe kështu jemi egoistë, të ditur, të vendosur ndaj vetes, por prapë pa ndonjë përgjigje për veten. Nuk na duhet fama, sepse ajo shkatërron individualitetin tonë. Të mëdhenjtë nuk janë të famshëm për veten, edhe pse prodhojnë mendime të ëmbla sikurse fiku që bie nga pema. Unë do të jem gjithnjë akull i ftohët, qetësisht i zhytur në qenien time, e cila nuk më tregon asgjë për të vazhduar. Përpiqem, përpiqem ta hulumtoj atë thesarin që e posedon gjithkush, ngaqë jemi familje në këtë univers të brishtë, të paarsyeshëm, të palogjikshëm ndaj logjikës, të paarsyeshëm ndaj arsyes, të etur ndaj etjes, të ftohtë ndaj nxehtësisë, të zinj ndaj të bardhës. Pra, gjithnjë e kundërta për t’u relaksuar dhe për të krijuar atë që nuk mund ta krijojmë, por vetëm ta kuptojmë. Jemi ujëra të zeza në ujërat pa ngjyrë.

“11 vjet nga lumturimi i Nënë Terezës”

by

NeneTereza, takimi i rrallë me Mbretëreshën Geraldinë/
Nga Beqir SINA New York/
NEW YORK CITY : Në Bazilikën e Shën Pjetrit në Vatikan në maj 2011 është mbajtur ceremonia e shenjtë e lumturimit të Papa Gjon Pali II. Kurse, Papa Françesku shpalli në Prill 2014 Shenjtorë dy nga paraardhësit e tij – Papa Gjon Palin e II-të dhe Papa Gjonin e XXIII-të, në një ceremoni në sheshin e Shën Pjetrit në Vatikan.
Dita e lumturimit të Nënë Terezës,19 tetor 2003-
Plotë njëmbëdhjet vite më parë (19 tetor 2003), Nënë Tereza u shpall e “Lumturuar” nga Papa Gjon Pali II, si simbol i ndihmës dhe rrespektit për “më të varfërit e të varfërve”, të cilëve ajo iu kushtoi krejt jetën.
Papa Gjon Pali II, i cili e adhuronte murgeshën shtatvogël shqiptare, e cila vdiq në shtator 1997 në moshën 87 vjeçare, shprehu atë’here dëshirën për ta shenjtëruar besimtaren por arriti deri në etapën e parafundit, Lumturimin. Pikërisht, kjo ditë është shpallur festë kombëtare nga qeveria shqiptare e asaj kohe dhe viti 2010 që përkon me lindjen e bamirëses me famë botërore ishte shpallur si “Viti i Nënë Terezës”.
Ndërsa më 21 qershor 2014, profesori i Universitetit të Birmingham në Angli Dr. Gëzim Alpion ka nisur një fushatë, nëpërmjet së cilës i kërkohet Vatikanit të përshpejtoj procesin e shenjtërimit të Nënë Terezës. E cila thuhet megjithëse është akoma në fillim të rrugës së saj, mirëpo, është përkrahur nga një numër gazetash, revistash dhe portalesh në Indi, Amerikë, Angli, Kanada, Shqipëri dhe Kosovë.
Dy gazeta të rëndësishme – ‘Matters India’ në New Delhi (http://mattersindia.com) dhe ‘Illyria’ në New York (http://illyriapress.com) – e kanë bërë njoftimin për nënshkrimin e peticionit për shenjtërimin e Nënë Terezës permanent në webpage-et e tyre, për t’i inkurajuar lexuesit të nënshkruajnë. Dr. Gëzim Alpion ka deklaruar në fillim të kësaj fushate se:” Me sa jam njoftuar, numri i enteve mediatike që do të bëjnë të njëjtën gjë do të rritet së shpejti”.
Nënë Tereza shqiptare-Nënë e mbarë njerëzimit
Nënë Tereza, kjo nënë e përvuajtur e njerëzimit, e cila doli nga gjiri i një populli të lashtë, me kulturë, identitet dhe histori origjinale, të veçantë dhe të pandërprerë, asnjëherë nuk e fshehu origjinën e saj shqiptare. Gonxhe Bojaxhiu u bë nënë e njeriut të pambrojtur, nënë e njeriut të pashpresë, nënë e nevojtarit, e jetimit, e të sëmurit, e të pafuqishmit, nënë e të braktisurit: nënë e tërë njerëzimit. Kështu e kan quajtur linderit shqiptarë Nëna Teresen, sipas të cilëve lartësia ë qëllimit të Nënës Terezë ishte e pakrahasueshme më këdo në botë e Nënë Tereza vetë, simbol i vlerave të larta njerëzore, i bujarisë, mëshirës, shpirtmadhësisë, flijimit për të tjerët, bashkëvuajtjes dhe vënies së interesit të përgjithshëm mbi atë personal.
Ata thonë se : “Shpirti i Nënës Terezë duhet të udhëheqë edhe më tej vizionin tonë për një shoqëri të tolerancës, mirëkuptimit, respektit të ndërsjellë dhe solidarizimit pa dallim të përkatësisë sociale, etnike, kulturore dhe religjioze. Kjo vlerë e bëri Nënën Terezë qytetare të botës dhe mike të popujve. Këtë vlerë supreme arriti ta prodhojë, ta ngrejë në kulm dhe ta universalizojë një bijë, grua dhe misionare fetare me origjinë shqiptare“, sipas të tyre vlerat shpirtërore dhe humaniste të Nënës Terezë janë sintezë e vlerave më të mira të civilizimit shqiptar dhe shpjegues esencial i frymës tolerante dhe kulturës së unitetit kombëtar.
“Lum ata që flasin gjuhën e zemrës. Në çfarëdo vendi ose gjendje që të jenë, rrugët e besimit të vërtetë, e çojnë gjithë jetën kah i njëjti drejtim – nga Perëndia”-kanë qenë këto fjalitë e bekimit të Nënë Terezës, për mbretëreshën shqiptare, Gerarldinën, kur është larguar nga takimi me të. Është një nga episodet e rralla që mbërrin në publik pas me shume se 40 vjetësh, kohë kur Nënë Tereza ftohet në familjen mbretërore, kur ishin të vendosur në Nju Jork. Kjo dëshmi është zbuluar pak kohë më parë nga një veteran i Mbretërisë Shqiptare në mërgim, duke i dorëzuar gazetës “Bota sot” një artikull të shkruar me shumë se tri dekada më parë nga znj. Lume Musa Juka, në gazetën “Atdheu”, e cila ka qenë dëshmitare e vizitës së Nënë Terezës, dhe bisedës në Mbretëreshën Geraldinë. Znj. Juka sjell shkurtimisht çfarë biseduan dy gratë e “mbretërive” të ndryshme, njëra e tokës dhe tjetra e qiellit. Nënë Tereza i shpreh Mbretëreshës Geraldinë dëshirën për t’u kthyer në atdhe, në Shqipëri, se si ajo lutej te Zoti për familjen mbretërore, për gjendjen e familjes së saj lënë në Shqipëri dhe ndjeshmërinë për botën moderne të Amerikës në atë kohë.

***
Një nga veteranët e Mbretërisë Shqiptare në mërgim, veprimtari i shquar në Nju Jork, Musli Mulosmani, i dorëzoi gazetës kombëtare “Bota sot”, një artikull të gazetës “Atdheu”. Në këtë artikull zëdhënësja e Monarkisë Shqiptare në mërgim, znj. Lume Musa Juka, rrëfen një takim të përzemërt të Nanës Mbretëreshë Geraldinë me Nënë Terezën, laureaten e çmimit “Nobel” për Paqe.
Znj. Juka, shkruan: “Ishte një kënaqësi e madhe me e pa Nanën Mbretneshë Geraldinë në Nju Jork në qershorin e atij viti. Dinjiteti, me të cilin ka jetue në mërgim, por sidomos përvujtnija, mirësija e besimi i saj në Zotin – më kanë prekë përherë”. Ky besim, – thotë ajo, – e ka ndihmue me kalue halle e mërzina të shumta, pa e humbë buzëqeshjen e saj t’ambël.
Në bisedim e sipër ajo tregon se Nana Mbretneshë Geraldinë, kishte takuar Nënë Terezën dhe kishin kaluar kohë së bashku, për më shumë se dy orë.
Por, në kujtimet e saj, znj. Juka shkruhet se sa e përmenda këtë emër (pra të Nënë Terezës) sytë e Mbretëreshës Geraldinë, shndritën – me një dritë të brendshme, me interesim e me kuriozitet të veçantë, ku ajo ka dashur të dijë për çfarë kishte folur. ”I kallzova, – thotë znj. Juka, – dhe ajo dëgjoi çdo fjalë me vëmendje të madhe.
Sa dëshirë, – tha, – kam me e pa edhe unë! E këtë dëshirë e kam tash e sa vjet”.
Nuk u zgjata më shumë, por, me zemër iu luta Zotit, të më ndihmojë me ia dhënë këtë gëzim. Ishte e martë, 23 qershor mbasdite vonë. Koha shumë e shkurtër, sepse Mbretëresha Geraldinë do t’u kthente me datën 26 qershor në Madrid. ”Nënë Tereza vinte gjithnjë në Nju Jork, për t’iu lutë Zotit, vazhdimisht, dhe për disa ditë ishte vendosur në një vend – ku s’kishte as telefon. Në kuvendin e saj, murgeshat i kishte porositur mos me i dërgue asnji mesazh”.
Duke sjellë kujtimet e saj për atë ditë znj. Juka, thotë: “I shkrova me të shpejtë një letër të vogël, në të cilën i thoshja edhe këto: ‘Dëshiroj që ta njifni Mbretëreshën Geraldinë, sidomos edhe për besimin e mrekullueshëm që ka në Perendinë. Jetoni në kontinente të ndryshme, por ja që gjendeni në Nju Jork në të njëjtën kohë, pra ndoshta, është thanë që të shifeni?!’ Letrën murgeshat ia kishin dorëzuar Nënë Terezës. “Të mërkurën mbrama, të asaj dite më bëri me dijtë se na priste në mëngjesin e 25 qershorit. Sa mirënjohëse i isha!
Menjëherë telefonova Mbretëreshën Geraldinë. Kënaqësia e saj ishte e papërshkueshme. Kur shkova me e marrë të nesërmen më përqafoi tue më thanë: “Jam shumë e gëzueshme që do ta takoj Nanën Terezë”.
Z. Abedin Mulosmani (zëdhënësi i Oborrit Mbretëror) na shoqëronte. Nuk ishte e lehtë me gjetë rrugën, në një lagje jo shumë të bukur të jugut të Bronksit. Mbretëresha Geraldinë, me habi shikonte herë majtas e herë djathtas. Nuk mujte me iu besue syve të saj dhe pyet: A është e mundur të ketë kaq vorfni në këtë vend kaq të pasur? Rrugët kësisoj, e shtëpi të shkatërrueme?”
Znj. Juka thotë se iu përgjegj: “Nanë Teraza kudo ku shkon, kërkon me gjetë plagët e vuajtjet e atij vendi, e si një mjek i mirë, me hirë të Zotit iu bjen shpresë e shërim”.
Mbrritëm! Një murgeshë e re dhe e bukur si pranvera na çeli derën. Tue buzëqesh na tha: “Nanë Tereza është duke ju pritur!”, e na drejtoi me hapa të lehtë si me kan tue fluturue”.
Nanë Tereza ishte në gjunjë duke u lutë! U çue në kambë, po sa na pa, me shumë ngrohtësi na shtrëngonte duart dhe na përqafoi me shumë përzemërsi. Na futi në dhomën e vogël e u ul pranë Mbretëreshës Geraldinë. Menjëherë, filluan të bisedojnë…
Nanë Tereza: “Unë nuk merrem me politikë, me buzëqeshjen time e dalloni”, – na tha. Më pas ajo vazhdoi duke shtuar: “Prej ditës qysh se keni ikur nga Shqipëria, i jam lut Zotit, për ju e për Djalin tuaj”.
Ndërsa biseda ka vijuar nga fjalët e Mbretëreshës Geraldinë: “Gjithmonë e kam ndier në zemër se dikush, shumë pranë Zotit është duke u lut për ne e djalin tim! Paskeni qenë ju Nënë Tereza. Me gjithë zemër ju falënderoj. Zoti Ju bekoftë!” ”Më vjen keq që nuk mundem të shkoj në të gjitha vendet e botës. Por më keq më vjen, pasi u treta e gjitha, se nuk më lejojnë të shkoj në vendin tim, në Shqipëri… Por Zoti thotë se asgjë në këtë botë nuk është e përgjithmonë”, – ka vijuar bisedën Nënë Tereza.
Mbas një heshtjeje të vogël Nënë Tereza vazhdoi: “Kur u bëra murgeshë, prindët e mi bashkë me motrën dhe vëllanë tim, u kthyen në Shqipëri. Babai vdiq gjatë luftës. Vëllai, Lazri Bojaxhiu, i cili tash banon në Palermo, Itali, mundi të arratisej, nana me motrën mbetën atje. Unë tash jam nënshtetase indiane, në Indi kam kaluar gati gjithë jetën time. Qeveria indiane pati mirësinë me ndërhy pranë qeverisë së Tiranës, duke iu lutur Tiranës që të më lejonin t’i vizitoj. Kjo as qe e mundur… Nana ime ndërroi jetë, pak më vonë edhe motra. Vetëm Zoti e di çka është bërë me ato në Shqipëri. Vetëm pranë Zotit ato duhet të jenë në paqe, të qeta, e të lumtura.
Vëllai im e flet shqipen shumë mirë. Unë jam larguar e vogël nga familja. Më kujtohen disa fjalë, por vëllait i shkruaj shqip. Se si e shkruej shqipen as unë nuk e di, por vëllai im duket se më kupton shumë mirë. Po ju madhëni a e keni perfeksionue shqipen?”
Znj. Juka shkruan se ndërhyri në këtë bisedë duke u shprehur: “Po. Nana Mbretëreshë, Geraldina, e flet dhe e shkruan shumë bukur shqipen – ambël e shumë këndshëm”. Biseda me Nanë Terezën, u ba në anglisht, gjuha që është zgjedhë me folë në kuvendet e Misionarëve të Mëshirës”.
Mbretëresha Geraldinë që fliste gjashtë gjuhë (hungarisht, anglisht, italisht, frëngjisht, shqip, spanjisht) foli me të përzemërsisht duke i bërë shumë pyetje, sidomos për sa i përket punës së shenjtë që Nanë Tereza bënte e po përhapte në vende të ndryshme të botës. Nanë Tereza iu përgjigj pyetjeve duke dhënë edhe hollësirat e duhura. Njëra prej pyetjeve të Mbretëreshës Geraldinë ishte: “Cilat janë problemet më të mëdha të SHBA-së?”
Nënë Tereza iu përgjigj: “Nuk i di të gjitha, por me ç’kam pa e dëgjuar deri tani janë: vetmia, indiferenca e njerëzve dhe sidomos varfëria shpirtërore… kjo e fundit është shpeshherë edhe me tragjike sesa varfëria për bukë… e kundërta e racës sonë shqiptare, që jemi shumë të varfër nga ekonomia, por jemi shumë të pasur nga shpirti”.
Ajo tha se ndihej nevoja të hapej një shtëpi bamirësie, edhe në Nju Jork. Edhe, se atë ditë ishte dhënë edhe leja e hapjes së saj. ”Vizita juaj ka me kenë e paharrueshme, edhe për këtë gjë, është rasti i mirë sikur edhe ju të kishit ndihmuar në themelimin e kësaj shtëpie. Tash është momenti të largohem pakëz sa t’i lutem edhe një herë Zotit”, – i tha Nënë Tereza, Mbretëreshës Geraldinë.
Dëshmitarja e bisedës, znj. Lume Musa Juka, shprehet: “Rrallëherë kam parë fytyra të tilla të ndriçuara me një dritë dashurie shpirtërore, sa që pashë ato dy fytyra atë ditë – të këtyre dy grave të bekueme e të mrekullueshme”. ”Disa minuta më vonë u ndamë nga ajo shtëpi, ku u takuam, duke u përshëndetur çiltërsisht, me të njëjtën ndjesi. “Duke mos i besuar zemrës se si po ndaheshim.
U larguam sikur të ishim njohur përgjithmonë, sepse e njëjta jetë shpirtërore na frymëzonte, jetë që vjen vetëm për një besim të plotë dhe të sinqertë. Me përvuajtjen që e dallonte Nënë Terezën, na përcolli deri jashtë shtëpisë, duke na dhënë me vete bekimin e saj: “Lum ata që flasin gjuhën e zemrës. Në çfarëdo vendi ose gjendjeje që të jenë, rrugët e besimit të vërtetë e çojnë gjithë jetën kah i njëjti drejtim – nga Perëndia”, – shkruan dëshminë e asaj bisede rreth 30 vjet më parë për gazetën “Atdheu”,

Kur erdhi Nana Tereze në Kombet e Bashkuara për herë të parë

NEW YORK : Kur erdhi Nana Tereze në Kombet e Bashkuara për herë të parë, kan qenë vetëm besimtarët e vërtetë të krishter shqiptar, patriotët edhe atdhetarët, anti komunistët ata që dolën e pritën me plot dashuri dhe respekt këtë bijë shqiptare që Enver Hoxha nuk e la as të merrte pjesë në varrimin e nënës së Saj dhe ia ja ndaloi hyrjen deri sa erdhi demokracia – dhe Presidenti i parë i Shqipërisë, Sali berisha, ia hapi dyert që ajo zyrtarisht të vizitonte Shqipërinë.
Këtu mund të lexoni një artikull me foton e Nanë Terezës , Nobelistes shqiptare, dalë në Qershor të vitit 1988, dhe e botuar në gazetën ATDHEU, organin e partisë Lëvizja e Legalitetit, një mbretëror i kulluar – anëtarë i Senatit të PLL në SHBA, zoti Musli Mulosmani, duke u përshëndet si e quan ai “me Shëjtnëshën Shqiptare – NANE TEREZEN, në mesin e shumë besimtarëve katolik shqiptarë në New York – në Kishën Sant Ritas në Bronx NY”
Në kujtimet e tij zoti Mulosmani, thotë se sot shumë flasin për Nëna Terezën dhe mburren se e kanë takuar ose e vlerësojne atë , por ne Mbretërorët shqiptar, Oraganizata Lëvizja e Legalitetit në Mërgim, sot Lëvizja e Legalitetit, besmitarët katolik atdhetar e patriot – anti komunistët, kemi qenë ata që luftuam dhe sakrifikuam duke mbajtur në dorë flamurin kuq e zi pa yll – dhe dashur gjithmonë këtë ikonë të Perendisë se besuam gjithmonë në Zot dhe Komb . “Ne jemi të parët, dhe të vetmit thotë ai që e kemi dasht dhe respektuar si bijë shqiptare dhe e kemi quajtur qysh në atë kohë Shëjtënësh, Nanë Terrezen, edhe kur qeveria e Shqipërisë, Enver Hoxha dhe veglat e Sigurimit të Shtetit, na thonin fjalët ma të ndyra për këtë njeri të Shejtë, dhe ne na përndiqnin duke na quajtur ne të arratisurit “Armiqtë të Popullit” dhe “tradhëtarët”.
Materiali është marrë nga gazeta” ATDHEU” ish – organi i organizatës kombetare “LEVIZJA E LEGALITETIT”, ku Drejtor i saj ka qenë Rasim SINA, kryeredaktor Hysen MULOSMANI( të dy kane vdekur), Kjo gazetë ATDHEU, sot nuk ekziston,më arsyet e saj ende nuk dihen se Pse?.