Astrit Lulushi/

Vëllime mund të mbushen me rrëfime të mijëra rasteve të ndjekjeve penale gjatë diktaturës 45 vjetësh; çdo rast i vetëm është aq rrëqethës saqë shoqëria preferon t’i kalojë në heshtje. Akuzat janë pothuajse gjithmonë shumë rrethanore dhe të prera, kryesisht për paturpësi brutale dhe në mënyrë qesharake të pamundura. Ndjekja e kundërshtarëve ka qenë, edhe sot, një armë e përshtatshme e njerëzve paskrupull për të arritur qëllime të shtrembra ose për të kënaqur ndonjë hakmarrje personale.

Një nga rastet më tragjike dhe patetike është vdekja e trishtë e Agnes Bernauer, një grua e bukur, e bija e një berberi dhe e dashura e Albrecht, Dukës së Bavarisë. Agnes lindi rreth vitit 1410 në Biberach dhe duket se ishte një shërbëtore e thjeshtë në Augsburg në kohën kur Duka Albrecht i Wurtemberg, djali i Dukës Ernest, e njohu. Historia që Agnesa dhe Albrech u dashuruan sot është thjesht legjendë, por është e sigurt se Agnesa ishte jashtëzakonisht e bukur, me flokë të artë dhe tipare delikate fisnike; edhe armiqtë e saj nuk mund të mos lavdëronin fisnikërinë e pamjes së saj. Dihet pak ose aspak për marrëdhëniet midis Albrecht-it dhe Agnesës, përveç se ai e shoqëroi atë dhe e mori me vete në rezidencën e tij në kontenë Vohnburg. Duka Ernest, i vjetri, dinte për praninë e Agnes-ës në Vohnburg, por u kujdes pak, derisa u shqetësuar për të pasur një trashëgimtar ligjor të dukatit të tij. Pastaj i kërkoi birit për t’u martuar me vajzën e Dukës Erik të Brunswick, por Albrecht refuzoi për shkak të dashurisë me Agnesën. Kur pa se bindja ishte e kotë, Duka Ernest mendoi mënyra të tjera për të ndarë djalin e tij nga vajza e lindur e një shtrese më të ulët. Në një turne publik, ai urdhëroi gjyqtarët të refuzonin Albrechtin si birin e tij me arsyetimin se për hir të një konkubine ai kishte neglizhuar detyrat ndaj te atit.

Albrecht u acarua shumë dhe sapo u kthye në Vohnburg, e njohu Agnesën si gruan e tij. Me pëlqimin e xhaxhait, Dukës Uilliam, ai u zhvendos në kështjellën Straubing, të cilën ia dhuroi Agnesës, duke e quajtur Dukesha Agnes. E gjora nuk e shijoi shkëlqimin e oborrit. Ajo kishte frikë nga zemërimi i Dukës së vjetër dhe ndërtoi, në një paraqitje melankolike të fatit të saj të trishtuar, një kishë të vogël në manastirin e Karmelitëve në Straubing. Lumturia ishte e shkurtër. Në mungesë të Albrecht-it, Duka Ernest e kapi Agnesën, e burgosi ​​dhe e denoncoi si shtrigë. Ishte koha e gjyetisë (inkuizicionit). Dënimi i saj ishte vendosur përpara se të fillonte gjyqi dhe vendimi e shpalli fajtore se i kishte bërë magji Dukës Albrecht dhe kështu kishte kryer një vepër penale. Aktgjykimi urdhëroi që ajo të mbytej në lumë dhe Duka i vjetër nënshkroi vendimin. Xhelatët e çuan gruan e re te ura në Straubing dhe e hodhën në ujë, në prani të një morie spektatorësh. Rryma e tërhoqi në breg dhe ajo ngriti krahët e saj duke iu drejtuar njerëzve për ndihmë. Njerëzit u prekën dhe ajo mund të kishte shpëtuar, nëse një nga xhelatët, nga frika e zemërimit të dukës së vjetër, nuk do të kishte marrë një degë dhe duke kapur flokët e saj, duke e mbajtur nën ujë derisa u mbyt. Kjo ndodhi në vitin 1435. Agnes u varros në varrezat e Shën Pjetrit në Straubing. Kur Duka i ri në kthim u informua për vdekjen e tmerrshme të Agnes së tij të dashur, u betua për hakmarrje dhe në aleancë me kushëririn e tij Dukën Ludwig të Bavarisë, filloi një luftë të fuqishme kundër babait të tij. Megjithatë, me ndërmjetësimin e Perandorit, ai u pajtua me të atin në këshillin e Bazelit. Duka i vjetër ndërtoi një kishëz mbi varrin e viktimës së pafajshme dhe dha një meshë, që mbahet çdo vit, për mirëqenien e shpirtit të saj. Duka Albrecht më pas pranoi të martohej me Anën, Princeshën e Brunswick-ut, nga e cila pati dhjetë fëmijë, megjithëse nuk mund të thuhet se jeta e tij martesore ishte e lumtur. Në 1447 Duka Albrecht e transferoi trupin e Agnes në kishën që ajo kishte ndërtuar në manastirin Karmelit; vendin e prehjes së mbetjeve të saj e stolisi me një imazh të bukur mermeri me mbishkrimin e thjeshtë:

“Agnes Bernauerin. Pushoftë në paqë.”

Poetët që kanë përjetësuar emrin e saj, dhe populli i Bavarisë, ndër të cilët kujtimi i saj është ende i çmuar, e quajnë atë “engjëlli i Augsburgut”.

Një nga ndjekjet më komike u zhvillua në 1474 kundër një gjeli, i cili kishte qenë aq mendjemadh sa pretendonte se bënte vezë. Krijesa e gjorë u gjykua solemnisht; u dënua të vdiste në kunj dhe u dogj publikisht me urdhër të autoriteteve të Bazelit.

Ç’të thuash më tej në detaje rreth ndjekjeve penale të inkuizicionit, të cilat u ringjallën pas 500 vjetësh në një biznes sistematik që përfshiu shpërblime të mëdha për gjyqtarët, torturuesit, xhelatët, inkuizitorët, denoncuesit, dëshmitarët dhe të gjithë personat e lidhur me procesin. Është një punë e dhimbshme të kalosh mbi statistikat e thjeshta dhe të mos ngjallet indinjata më e thellë; madje edhe tani nuk është zhdukur midis “të civilizuarve” që mundohen ta zbutin “K”-në me “S”. Liderë që u vunë në krye të protestave kundër diktaturës, peshkut të madh të prishur nga koka në ujin e ndenjur; sot, pas 30 e ca vjetësh dënohen nga bijtë e nomenklaturës që mbajnë gjallë inatin e ndêrprerjes së rehatit.

The board of the Council of Albanian Ambassadors had the pleasure to host the Charge d’Affairs of the USA Embassy in Tirana, Mr. David Wisner and Ms. Allison Dyess, Chief of Political and Economic Section, for an open and friendly exchange of views.

We reiterated the importance of further deepening our bilateral relations, and discussed future endeavors to strengthening our strategic partnership, especially in view of worrying global developments.

We remain committed to addressing pressing challenges on areas related to rule of law, fight against organized crime and drug trafficking, strengthening democratic institutions, including free and fair elections, as fundamental reform areas in our EU accession agenda.

The mission of the Council of Albanian Ambassadors is to support our National Foreign Policy as well as to provide professional assistance on behalf of the nation’s interests in the field of international relations.

Astrit Lulushi/

Në vitin 1445, Johannes Gutenberg shpiku shkronja të lëvizshme, shkronja individuale që mund të lëvizeshin rreth një shtypshkronje për të ndryshuar fjalët që transferoheshin në faqen bosh. I fuqizuar nga kjo teknologji revolucionare, ai shtypi librin e parë të botuar ndonjëherë: Biblën.

Përpara shtypshkronjës, murgjit kopjonin me kujdes çdo botim të Biblës, shpeshherë duheshin tre vjet ose më shumë për të përfunduar detyrën. Gutenberg mundi të prodhonte 180 kopje të librit në të njëjtën kohë.

Pasi u prodhua tipi i luajtshëm arab, botimi i parë i shtypur i Kuranit doli nga shtypi në Venecia, Itali dhe u eksportua në Perandorinë Osmane në vitin 1538. Nga fillimi i viteve 1800, shkrimet hindu po prodhoheshin gjithashtu në masë. Ndërsa fetë në mbarë botën përqafuan shpikjen e Gutenbergut, librat e shenjtë u bënë më të disponueshëm dhe më pak të shtrenjtë se kurrë më parë.

Për shekuj me radhë, tekstet fetare ishin shpesh të vetmet libra në një familje. Fëmijët mësonin të lexonin duke gjurmuar gishtat poshtë faqeve dhe mbrëmjeve familjet mblidheshin për të dëgjuar histori besimi, dashurie dhe përkushtimi.

Nga një sërë tekstesh fetare janë fjalë të urtësisë së thellë nga kulturat anembanë botës, janë bërë të disponueshme kudo në internet nëpërmjet teknologjisë që Gutenberg nuk mund ta kishte ëndërruar kurrë.

Ndër fjalët e urta:

Sa më mirë të fitosh mençuri sesa ar, të fitosh mendjemprehtësi në vend të argjendit!

Bibla, Fjalët e Urta 16:16

Bëj atë që është e bukur. Zoti i do ata që bëjnë atë që është e bukur.

Kurani, 2:195

Kur ka harmoni midis mendjes, zemrës dhe zgjidhjes, atëherë asgjë nuk është e pamundur.

Rig Veda

Nuk ka lindje apo vdekje, nuk ka rënie apo ngritje. Nuk ka as ekzistencë të tanishme dhe zhdukje të mëvonshme, realitet substancial apo imagjinatë fiktive, të njëjta apo të ndryshme.

Lotus Sutra, 16:1.10

I urti që e njeh Veten si pa trup brenda trupave, si të pandryshueshëm midis gjërave që ndryshojnë, si të madh dhe të gjithëpranishëm, nuk pikëllohet kurrë.

Katha Upanishad

Të jesh i dashuruar thellësisht nga dikush të jep forcë, ndërsa të duash dikë thellësisht të jep kurajo.

Tao Te Ching

Zoti nuk ngarkon asnjë shpirt përtej mundësive të tij.

Kuran, 2:286

Kur vjen krenaria, vjen turpi, por me përulësi vjen mençuria.

Bibla, Fjalët e Urta 11:2

Ata që dinë nuk flasin. Ata që flasin nuk dinë.

Tao Te Ching

Pra, me të vërtetë, me vështirësinë, ka lehtësim.

Kuran, 94:5-6

Ai që merr mençuri e do jetën; ai që e çmon mirëkuptimin do të përparojë së shpejti.

Bibla, Fjalët e Urta 19:8

Një person mund të arrijë gjithçka duke qenë i thjeshtë dhe i përulur.

Rig Veda

Udhëtimi prej një mijë miljesh fillon me një hap të vetëm.

Tao Te Ching

Kush është mes jush i urtë dhe i zgjuar? Le ta tregojnë këtë me jetën e tyre të mirë, me veprat e bëra në përulësinë që vjen nga mençuria.

Bibla, Jakobi 3:13

Ashtu si e kaluara është një projeksion, ashtu janë edhe e ardhmja dhe e tashmja.

Lankavatara Sutra

Fillimi i mençurisë është ky: Merr mençuri. Edhe pse kushton gjithçka që keni, merrni mirëkuptim.

Bibla, Fjalët e Urta 4:7

Punoni për hir të punës, jo për veten tuaj. Veproni, por mos u lidhni me veprimet tuaja. Jini në botë, por jo prej saj.

Bhagavad Gita

Nga ANGELO PANEBIANCO – “Corriere della Sera”, 21 tetor 2023 – E përktheu: Eugjen Merlika 

Mbrojtja evropiane, bla bla bla. A njeh ndonjëri një argument më të mërzitëshëm? Mërzija varet nga fakti që të gjithë e dijnë që tema nuk qëndron në të vërtetë në axhendat politike të kryeqyteteve evropianë. T’a themi menjëherë: do të kishte qënë një gjë tejet e bukur nëse dhe në vitet e ardhëshme të mund të mërziteshim duke dëgjuar të flitet mbi mbrojtjen evropiane. Fatkeqësisht, kjo mund të ndryshojë shpejt. Fatkeqësisht, jo mbas shumë kohe, larg mërzitjes, do të mund të gjëndeshim në kushte që të jemi të detyruar t’i kërkojmë qeverive, me një shqetësim në rritje, se çfarë bën apo mund të bëjë Evropa për të n’a mbrojtur, për të mbrojtur secilin prej nesh. Është e vërtetë se ka ndonjë që beson se janë në kantier nisma premtuese evropiane në fushën e mbrojtjes. Më të informuarit përmendin  shkurtesa të panjohura për publikun e gjërë si AED (Agjensia e mbrojtjes evropiane). Por mbetet thelbi: nuk ka në këtë çast, asnjë mbrojtje të përbashkët evropiane. Ndërkohë është ndryshuar bota rreth nesh. Nga një krah rritet çrregullimi (Ukraina, Lindja e Mesme, Afrika nënsahariane) dhe, me çrregullimin, rriten kërcënimet për sigurinë e Evropës. Nga  krahu tjetër do të bëjmë hesapet me faktin që mbrojtja amerikane e siguruar që nga lufta e Dytë botërore vështirë se mund të jetë akoma. 

Në çdo rast duhet të jetë e plotësuar me një orvatje të evropianëve për të ndihmuar mbrojtjen e tyre. Duhet menduar se çfarë mund të ndodhë nëse në zgjedhjet e ardhëshme presidenciale amerikane do të fitonte Donald Trump, tejet i gatshëm t’a hidhte Ukrainën në krahët e Putinit. Një fitore e Trumpit do të destabilizonte gjithë botën perëndimore e do t’i jepte një goditje ndoshta vdekësore NATO-s. Atëherë evropianët, të mbetur papritmas pa mbrojtësin e tyre historik, çfarë do të bënin? Por edhe nëse Trump nuk do të fitonte, nëse Bideni do t’i a dilte, do të mbetej fakti që, të mbaruara kohët e mbizotërimit të pakundërshtueshëm amerikan, në vitet e ardhëshme Shtetet e Bashkuara nuk do të arrinin të vetëm të kujdeseshin për sigurinë e Kontinentit të vjetër.  

Kemi qënë deri tani vetëm “konsumatorë” të sigurisë (të furnizuar nga amerikanët). Duhet të fillojmë të prodhojmë, në sasinë e nevojshme, edhe ne. E nuk do të mjaftojnë për qëllimin Shtetet kombëtare. Për të prodhuar siguri, në mënyrë vërtetë të efektëshme e të dobishme, duhet të vemë së bashku ide, organizim e rezerva. Gjithënjë nëse evropianët të binden (nuk është e thënë që kjo të ndodhi) që alternativa do të thotë të shkojmë drejt rreziqesh vdekësore. Do të jetë e vështirë, tepër e vështirë të binden evropianët, i vetmi popull mbi Tokë, që është zbavitur gjatë me idenë që historia (me të gjithë ngarkesën e dhunës që mbart me vete) nuk ka të bëjë me të. Zgjimi është padyshim i dhimshëm. Jo rastësisht, edhe shumë prej atyre që pranojnë se do t’ishte e nevojshme një mbrojtje evropiane, i kalojnë sipër kuptimit të vërtetë të saj. Mbrojtje evropiane do të thotë, para së gjithash, një zhvendosje të një pjese të madhe t’ardhurash nga welferi në warfare ( e vetëm kjo, në vetvete është një temë politikisht shpërthyese). Në rradhë të dytë do të thotë të krijohet një “qëndër” e ligjëruar për të përdorur  forcën (pra specialistët e dhunës, ushtarakët) për të përballuar cilindo grabitës që do të donte të na sulmonte.

Pengesa kryesore për një mbrojtje evropiane gjithnjë ka qënë fakti se siguria e Evropës nuk është quajtur kurrë nga evropianët si “një pasuri publike” në vështrimin teknik të fjalës, ose si një pasuri e padukëshme, e tillë për të cilën çfarëdo kërcënimi sigurisë të njërit apo tjetrit Vënd evropian të ndjehej nga të gjithë  si një kërcënim Evropës në tërësinë e saj. Vëndet veriore dhe ata të Lindjes kanë qënë gjithmonë më të ndieshëm ndaj kërcënimeve të mundëshme të Lindjes (nga Rusia), ata jugorë kërcënimeve nga Jugu (Lindja e Mesme, Afrika). Vetëm me mësymjen ruse Ukrainës, për të parën herë, shumë evropianë, të Veriut e të Jugut janë ndjerë të paraqitur një rreziku të përbashkët. Por nuk është e thënë (sikurse tregojnë hulumtimet) se ky ndijim rreziku i përbashkët mund të zgjasë në kohë.

Por ka një aspekt mbi të cilin qeveritë  do të mund të punonin me mbështetjen e opinioneve publikë. Mbrojtja evropiane nuk do të thotë vetëm mbrojtje nga kërcënimet ndërkombëtare, të sjella nga fuqi të huaja. Do të thotë edhe mbrojtje nga rreziqet e brëndëshme ose më saktë transkombëtare apo transevropianë. Si terrorizmi xhihadist. E tregon në mënyrë shëmbullore rasti i atentatorit të Brukselit, militanti i Izis i zbarkuar në Lampedusa e pastaj i kaluar në Vënde të ndryshme evropiane më parë se të godiste në Belgjikë. Edhe se në këtë çast mund të duket një ide ireale, shpejt a vonë do të bëhet e qartë për të gjithë se një dukuri transnacionale si terrorizmi  përballohet efektivisht vetëm në një mënyrë. Duke krijuar një shërbim spiunazhi përmbi shërbimet kombëtare e duke krijuar  një bërthamë të policisë evropiane, veç prokurorive e gjykatave evropiane të cilave t’i besohet detyra e kundërshtimit të terrorizmit. Janë synime ambiciozë por jo irealiste. Qeveritë kombëtare mund t’a gjejnë politikisht të leverdisëshme të hiqnin dorë nga një telash, të kalonin në fushën evropiane një veprim kundërshtie që sot varet krejtësisht nga organet kombëtarë. Të luftohet me sukses terrorizmi do të thotë  t’i jepet evropianëve një “pasuri publike”, që ata të mund t’a njohin si të tillë.

Ka qënë një kohë kur evropianët e shihnin botën duke vënë syze të trëndafilta, në të cilën mendohej se bashkimi politik i Evropës do të na binte në prehër si një frut i pjekur, në sajë të një ndërvartësie ekonomike gjithënjë e më të madhe. Pastaj arritën t’ashtuquajurit sovranistë  për të n’a thënë se proçesi i integrimit evropian ishte në të vërtetë një fatkeqësi, një dëm për pavarësinë e Shteteve e traditat e tyre, ashtu sikurse një fyerje për demokracinë. As edhe sovranistët besojnë seriozisht n’atë që thonë. Aq është e vërtetë sa që janë filo-putinianë, dëshirojnë të zëvendësojnë Amerikën me Rusinë në veshjen e një mbrojtësi: hajde pavarësi kombëtare, hajde. Mbetet fakti se europeizmi tradicional, me argumetat e tij të përhershëm, ka mbaruar, ka humbur besueshmëri. Nuk është ekonomia ajo që krijon bashkimet politike. Por mund t’i bëjnë sfidat e sigurisë, dhe frika (frika fizike) që kërcënimet sigurisë sjellin me vete. Ndoshta nën përplasjet e ndikimet e kërcënimeve të shumta, Evropa – ajo pak Evropë që është do të shkërmoqet. Ose ndoshta frika do t’a shtyjë të shtrëngojë rradhët. Në të gjitha rastet koha e mërzisë duket se ka mbaruar.