14 korrik 2022 – “Qielli nuk ka kufij, dhe ju inkurajoj të gjithëve që të ëndërroni gjëra të mëdha dhe që pasioni t’ju udhëheq në rrugën jetësore,” theksoi Përfaqësuesja Speciale e Sekretarit të Përgjithshëm (PSSP) dhe Shefja e UNMIK-ut, Znj. Caroline Ziadeh në fjalën e saj gjatë hapjes solemne historike të Observatorit të Prishtinës.

Më 13 korrik, një ditë pas qarkullimit nëpër botë të imazheve të bëra nga Teleskopi James Webb, Observatori i Prishtinës rihapi dyert për publikun pas më shumë se 35 vitesh. Ky revitalizim është rezultat i përpjekjeve të Klubit të Astronomëve të Kosovës (ACK), me përkrahje nga UNMIK-u dhe Komuna e Prishtinës.

PSSP Ziadeh theksoi se UNMIK-u ka nderin të përkrahë këtë projekt ambicioz. “Arti, shkenca dhe astronomia janë gjuhë universale, që lidhin njerëzit e të gjitha moshave, përkatësive dhe etniteteve dhe i bashkojnë ata në humanitetin e tyre. Shpresojmë se Observatori i Prishtinës do të shërbejë si qendër për rininë multietnike gjatë dekadave vijuese,” nënvizoi ajo.

Funksional për vetëm 10 vite pas hapjes më 1977, rihapja e Observatorit synon shtyrjen përpara të misionit të tij si një qendër e rëndësishme shkencore dhe arsimore dhe të shërbejë si vend për bashkëpunim në mes të komuniteteve të ndryshme.

Për më tepër, Kupola e Observimit posedon një mozaik të sistemit diellor, i punuar nga artistë prej të gjitha komuniteteve të Kosovës, prej pllakave të recikluara.

Kryetari i Prishtinës, Z. Përparim Rama tha në fjalën e tij, “Deri tash, anëtarët e ACK-së udhëtonin nëpër qytetet e Kosovës me teleskopët e tyre për të vizituar shkollat dhe për t’iu afruar pasionin e tyre komuniteteve,” tha ai. “Por, prej tash e tutje, Observatori do të shërbejë si adresë e vetme që ju mundëson të gjithëve të vijnë dhe të mësojnë nga ta.”

Në Asamblenë e Kombeve të Bashkuara të Rinisë në Kosovë më 2019, ACK-ja fitoi një grant, duke organizuar Kampin e Astronomisë, i pari i llojit të tillë me komunitete të ndryshme, të quajtur “Nën Një Qiell”. Që nga viti i kaluar, si partner zyrtat implementues i UNMIK-ut, ACK-ja zhvilloi një varg aktivitetesh vetëdijësuese të astronomisë me rini, duke i njoftuar mbi 1,200 të rinj nga komunitete të ndryshme me mrekullitë e universit.

Duke rikujtuar fjalët e astronautit Neil Armstrong, Suhel Ahmeti, Drejtor i ACK-së, tha se përderisa hapja e Observatorit mund të duket hap i vogël për të pranishmit, është një hap i madh për Kosovën. “Një studim konkludoi se nëse fëmijët fillojnë të mësojnë për astronominë që nga mosha e hershme, ajo do të ketë ndikim pozitiv në jetën e tyre. Me teleskopin tonë diellor, atë të natës dhe materialet mësimore, shpresojmë që fëmijët dhe të rinjtë nga komunitetet e ndryshme do të vijnë këtu dhe të mësojnë!” theksoi ai.

Astronomët nga rajoni si dhe nga pjesët tjera të botës shprehën urimet e tyre për hapjen.

GAZETA PANORAMA/

Gjashtë organizata ndërkombëtare që mbrojnë të drejtat e gazetarëve kanë reaguar me anë të nje letre drejtuar kryeministrit Edi Rama, dhe për dijeni përfaqësuesve për mbrojtjen e të drejtave dhe lirinë e mediave, OSBE, BE dhe ambasadave pas vendimit të kreut të qeverisë shqiptare për të dënuar me riedukim përfaqësuesit e medias që i bëjnë pyetje të cilat nuk i pëlqejnë.

Në letrën e organizatave shprehet shqetësim për vendimet e kryeministrit shqiptar, i cili ka dënuar në mënyrë arbitrare një gazetar që ngriti dyshime mbi zbatimin e kodit të ri të etikës së minsitrave dhe konfliktin e mundshëm të interesit për rastin e Olta Xhacckës dhe bashkëshortit të saj, i cili ka marrë statusin e Investitorit Strategjik.

“Në këndvështrimin tonë, në Shqipëri nuk ekziston asnjë sanksion administrativ zyrtar që lejon që gazetarët të ndalohen në mënyrë të njëanshme të marrin pjesë në konferencat e shtypit të qeverisë nga politikanë individualisht, apo edhe ata që mbajnë poste ekzekutive. Prandaj mendojmë se masat e vendosura si ndaj Klevin Mukës ashtu edhe ndaj Ambrioza Metës ishin arbitrare dhe të pajustifikuara.

Në një shoqëri demokratike, nuk është roli i zyrtarëve të zgjedhur që të vendosin personalisht masa disiplinore ndaj gazetarëve si individ mbi ato që ata konsiderojnë – me të drejtë ose jo – si shkelje të pretenduara të etikës. Ndaj ju bëjmë thirrje që të hiqni menjëherë kufizimin ndaj Klevin Mukës dhe të përmbaheni nga vendosja e masave të tilla ndaj të gjithë anëtarëve të shtypit në të ardhmen.

Organizatat tona besojnë fort në profesionalizmin dhe integritetin e profesionit të gazetarit, për të cilin janë duke u zhvilluar nisma të rëndësishme në Shqipëri. Megjithatë, respektimi i etikës dhe standardeve gazetareske duhet të respektohet dhe trajtohet nga brenda vetë komunitetit gazetaresk, në vend që të imponohet nga forcat politike”, theksohet në letrën e organizatave ndërkombëtare.

Per dijeni:

Endri Fuga Drejtor i Përgjithshëm i Agjencisë së Medias dhe Informacionit

Teresa Ribeiro Përfaqësues i OSBE-së për Lirinë e Medias

Olivér Várhelyi Komisioner i BE-së për Fqinjësinë dhe Zgjerimin

Alexis Hupin i Ngarkuari me Punë në Delegacionin e BE-së në Shqipëri,

Dunja Mijatovic Komisionere e Këshillit të Evropës për të Drejtat e Njeriut

Yuri Kim Ambasadore e SHBA-së në Republikën e Shqipërisë

Lënda: Letër e hapur, Kryeministrit Edi Rama nga grupet ndërkombëtare për lirinë e shtypit për vendimin mbi ndalimin e gazetarëve nga konferencat për shtyp

**

I nderuar  Kryeministër Rama,

Organizatat e nënshkruara për lirinë e medias dhe lirinë e shprehjes po ju shkruajnë për të shprehur shqetësimin tonë për vendimin tuaj të fundit për të ndaluar në mënyrë të njëanshme pjesëmarrjen e gazetarëve në konferencat e shtypit të qeverisë dhe për të kërkuar që ata t’i nënshtrohen “riedukimit” pasi ata drejtuan pyetje sfiduese për çështje me interes publik.

Organizatat tona janë të shqetësuara se këto kufizime arbitrare ndikojnë seriozisht në aftësinë e shtypit për të kryer rolin e tyre mbikëqyrës dhe për të kërkuar përgjigje për çështje sfiduese. Ato janë gjithashtu emblematike e problemeve më të thella në lidhje me aksesin në informacion për gazetarët dhe pengimin e gazetarisë së lirë dhe të pavarur në Shqipëri, e cila renditet e 103-ta në Indeksin Botëror të Lirisë së Shtypit të RSF-së, duke rënë çdo vit me 20 vende.

Kemi vëmë re se gjatë një konference të përbashkët për shtyp me ministren e Jashtme Olta Xhaçka, më 1 korrik 2022, ju iu përgjigjët pyetjeve të gazetarit Klevin Muka të stacionit A2 degë CNN, duke i thënë se kishte shkelur kodin e etikës gazetareske dhe se ai duhej t’i nënshtrohej tre muajsh “riedukimit” përpara se të ishte i mirëpritur në konferencat e rradhës për shtyp.

Në vlerësimin tonë, pyetjet e zotit Muka përfshinin një çështje legjitime me interes publik mbi Kodin e Etikës të Këshillit të Ministrave të sapokrijuar dhe konflikte të mundshme interesi që përfshijnë ministren në fjalë, dhe për këtë arsye justifikonin një përgjigje. Në vend të kësaj, ai tani përballet me një ndalim arbitrar prej tre muajsh nga konferencat për shtyp, gjë që do të ndikojë seriozisht në aftësinë e tij për të kryer siç duhet detyrat e tij profesionale.

Me shqetësim, theksojmë se kjo nuk është hera e parë që një gazetar përballet me një kufizim të tillë. Gjatë një konference për shtyp jashtë selisë së Partisë Socialiste në mars 2022, ju i keni thënë gazetares së TV Syri.net, Ambrioza Meta se ajo kishte nevojë për “riedukim” dhe u ndalua nga konferencat për shtyp për 60 ditë, pasi ajo bëri pyetje me interes publik për arrestimin e një deputeti të Partisë Socialiste dhe një rast korrupsioni të lidhur me inceneratorët.

Në këndvështrimin tonë, në Shqipëri nuk ekziston asnjë sanksion administrativ zyrtar që lejon që gazetarët të ndalohen në mënyrë të njëanshme të marrin pjesë në konferencat e shtypit të qeverisë nga politikanë individualisht, apo edhe ata që mbajnë poste ekzekutive. Prandaj mendojmë se masat e vendosura si ndaj Klevin Mukës ashtu edhe ndaj Ambrioza Metës ishin arbitrare dhe të pajustifikuara.

Në një shoqëri demokratike, nuk është roli i zyrtarëve të zgjedhur që të vendosin personalisht masa disiplinore ndaj gazetarëve si individ mbi ato që ata konsiderojnë – me të drejtë ose jo – si shkelje të pretenduara të etikës. Ndaj ju bëjmë thirrje që të hiqni menjëherë kufizimin ndaj Klevin Mukës dhe të përmbaheni nga vendosja e masave të tilla ndaj të gjithë anëtarëve të shtypit në të ardhmen.

Organizatat tona besojnë fort në profesionalizmin dhe integritetin e profesionit të gazetarit, për të cilin janë duke u zhvilluar nisma të rëndësishme në Shqipëri. Megjithatë, respektimi i etikës dhe standardeve gazetareske duhet të respektohet dhe trajtohet nga brenda vetë komunitetit gazetaresk, në vend që të imponohet nga forcat politike.

Për më tepër, ne i shohim këto kufizime si ilustruese të problemeve më të gjera në lidhje me aksesin në informacion për gazetarët dhe lirinë e medias në Shqipëri, çështje për të cilat organizatat tona kanë ngritur vazhdimisht shqetësime. Vëmë re gjithashtu protestën e organizuar nga gazetarët në Tiranë më 4 korrik 2022, e cila kritikoi kufizimin  emblematik të përpjekjeve më të gjera të forcave politike për të diktuar se çfarë pyetjesh mund dhe nuk mund të bëhen nga gazetarët në konferencat për shtyp.

Shpresojmë që kjo situatë të përmirësohet sa më shpejt që të jetë e mundur. Duke ecur përpara, organizatat tona do të vazhdojnë gjithashtu të monitorojnë situatën për lirinë e medias në Shqipëri dhe të nxisin masat që mbështesin një klimë më të mirë për mediat e pavarura dhe vëzhguese.

Ne mbetemi në pritje të përgjigjes tuaj dhe mirëpresim çdo mundësi për diskutim të mëtejshëm.

*Nënshkruar:

Qendra Evropiane për Lirinë e Shtypit dhe Medias (ECPMF)

Federata Evropiane e Gazetarëve (EFJ)

Instituti Ndërkombëtar i Shtypit (IPI)

OBC Transeuropa (OBCT)

Reporterët pa Kufij (RSF)

Rrjeti i Gazetarëve të Sigurt (SJN)*