Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

MERGATA-Në Austri filloi viti i ri shkollor

by

Nga Hazir Mehmeti, Vjenë /

Vijueshmëria në mësimin e gjuhës shqipe nën çdo nivel krahasuar me kushtet e ofruara. …vetëm rreth 19 %  (2,5 mijë) nga numri prej 13 mijë nxënësish. Aktiviteti i shoqatave e veprimtarëve i domosdoshëm./

Në tri Lande / Vjenë, Niederrösterreich, Burgenland) nga nëntë që ka Austria filloi mësimi, ku si pjesë e tij është edhe mësimi i gjuhës shqipe në mesin e 24 gjuhëve amtare. Në Landet tjera mësimi pritet të fillon javën e ardhme. Nisur nga kushtet shumë favorizuese që ofron Ministria e Mësimit të Austrisë për gjuhët amtare, vijueshmëria e nxënësve shqiptarë është e ulët, vetëm diku rreth 19 %  (2,5 mijë) nga numri prej 13 mijë nxënësish. Pas gjuhës BKS dhe turke gjuha shqipe është e treta për nga numri i nxënësve të regjistruar sipas gjuhës amtare.  

 Edhe këtë vit me nxënës do punojnë 23 mësues/e në gjithë Austrinë. Gati në të gjitha Landet organizohet mësimi i gjuhës amtare, atje ku prindërit organizohen dhe japin pëlqimin e tyre për vijueshmëri. Prindërit informata mund të marrin nga organet e shkollës, shoqatave shqiptare, Shoqatës së Mësuesve Shqiptarë “Naim Frashëri” në Austri, faqeve të internetit dhe direkt në Ambasadat tona.  Mësuesit janë gjithmonë të gatshëm për komunikim në dhënien e ndihmës informative fillestare.

 Ministria e Mësimit të Austrisë kujdesët për vaisjen falas me tekstet e nevojshme shkollore duke i shpërdorë tekstet e reja, 19 tekste për të gjitha klasat, Fibel A-B-C- Abetare e botuar për nxënësit shqiptarë krahas abetareve në turqisht dhe kroatisht, fjalorët e ilustruar gjermanisht-shqip dhe literaturë tjetër.  Në faqen e internetit, po ashtu, mund të nxirren materiale të ndryshme mësimore të cilat botohen sipas kritereve dhe standardeve të përcaktuara bashkëkohore: http://www.schule-mehrsprachig.at/index.php?id=67. Mundësia e furnizimit me tekste mësimore asnjëherë nuk ka qenë më i begatë, kështu që mësuesit i mbetët të jetë aktiv dhe ta shpërndajë librin tek nxënësit e tij.  Ata prindër që janë larg qyteteve dhe fëmijët e tyre nuk mund të vijojnë mësimet në shqip mund të nxjerrin materiale nga interneti dhe pranë MASHT së Kosovës, tekstet për tri nivelet e nxënësve në diasporë.

Afati i formimit të grupeve mësimore është fillimi i shtatorit, andaj prindërit e interesuar duhet të jenë aktiv deri në hapjen klasave. Nga disa shkolla mund të bashkohen nxënësit në njërën nga shkollat e afërta. Pas kontakteve dhe proceduarave me prindër drejtoria në bashkëpunim me inspektorin merr vendim rreth orëve, mësuesit etj.

 Në informimin e prindërve do duhej një angazhim i shtuar nga të gjithë faktorët. Veçan Ministria e Diasporës duhet ta shton aktivitetin e saj sipas strategjisë parësore të deklaruar që në fillimin e saj. Nuk mjaftojnë paraqitjet sipërfaqësore në shtyp,  por kërkohet konkretisht kontaktet me mërgimtarët në teren.  Mjetet e informimit publik, veçan RTK dhe TVSh, do duhej t’i kushtojnë vëmendje më shumë mësimit shqip, aktiviteteve të shkollës e mësuesve në diasporë. Tani kur është koha e formimit të grupeve mësimore në gjuhën shqipe në Austri, do ishte një ndihmë e madhe për ta shtuar vijueshmërinë e nxënësve. Përndryshe, asimilimi troket më shpejtë e fuqishëm në gjeneratën e re çka nuk e dëshirojmë.  

 

MERGATA- MANIFESTIM POETIK TRADICIONAL”SOFRA POETIKE BORÅS”- SUEDI

by

QENDRA KULTURORE SHQIPTARE ”MIGJENI”- BORÅS SUEDI Fton krijuesit, artadashësit dhe gjithë pasionantët e fjalës së shkruar artistike në MANIFESTIMIN POETIK TRADICIONAL”SOFRA POETIKE BORÅS” NË BORÅS-SUEDI/
Qendra kulturore shqiptare “Migjeni” në Borås, Suedi, në bashkëpunim me Shoqatën e Shrkimtarëve dhe Artistëve Shqiptar në Suedi ”Papa Klementi i XI Albani” për herë të katërtë me radhë organizon manifestimin letrar me titull ”Sofra poetike”, një manifestim tradicional për klultivimin dhe ruajtjen e poezisë shqipe në mërgatë. Në këtë manifestim që do të mbahet në javën e fundit të muajit mars 2016, ftohen poetë shqiptarë nga Skandinavia dhe vende të tjera nga Evropa, nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia, Mali i Zi anëtarë të Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve Shqiptarë në Suedi, poetë suedezë, anëtarë të Lidhjes së Shkrimtarëve Suedez (Svenska Författare Förbundet), simpatizantë të fjalës së shkruar si dhe mysafirë nga vende tjera.
Lusim të gjithë poetët, krijues letrarë, të cilët kanë dëshirë të marrinë pjesë në ”Sofrën poetike Borås” në Borås që më së largut deri me 30 dhjtor 2015 të na dërgojnë nga tri poezi (punime origjinale të tyre) në adresën dituria@live.se, në mënyrë që juria e formuar për këtë manifestim t`i shikojë punimet dhe t`i bëjë përgatitjet e duhura për manifestimin, ku me këtë rast do ndahen edhe shpërblime për poezinë më të mirë (tri shpërblime) tri nga ShShASh dhe tri nga QKSH Migjeni, për poetin më të suskesshëm, për poezinë më të mirë, për poezinë e mërgimit, librin më të mirë dhe prezentuesin më të mirë të punimit te tij si dhe shumë shpërbilme tjera.
Festivali ”Sofra poetike Borås 2016” do mbahet me 26 mars 2016 në qytetin Borås-Suedi.
Qëllimi i këtij manifestimi është që t`i afrojë njërin më tjetrin krjiuesit shiqptarë si dhe me krijuesit e vendit ku ne jetojmë dhe veprojmë, pra me poetë suedez dhe poetë kombesh e kombesish tjera që jetojnë dhe veprojnë këtu.
Mbesim me shpresë se ky manifestim do gjejë mbështjetjen tuaj për të filluar dhe të bëhet manifestim tradicional i poetëve tanë në mërgatë.
dituria@live.se
Mirë se vini me punimet e Juaja në këtë manifestim letrar të mërgatës sonë.

QKSH ”Migjeni” Borås, Suedi

QIELLI I MBULUAR ME BALONA TE NXËNËSVE TË FJÄRDINSKOLA NË BORÅS TË SUEDISË

by

Një fillim i ri i vitit shkollor me balona të rinj/
Nga Sokol Demaku/
Në këtë shkollë fillore gjashtëvjeqare të qyteti të textilit në Borås të Suedisë së largët atje në veriune ftohtë është bërë traditë që për cdo fillim viti shkollore nxënës tyë të gjitha klasavet ë leshojnë në ajrë në qillin e kaltërt nga një tufë balona në adresë të panjohur dhe marrës të panjohur por me adresë se kush është pronar i tufës së balove.
Edhe këtë vit si edhe shumë vite me herët në ajrë në qilline kaltër mbi qytetin Borås fluruan mbi 28 tyfa balonësh të përgatiru per mrekulli nga nxenesit dhe mësusit e Fjärdingskolan, ku në secilën tufë balonbash ishte vë një letë me mbishkrim se kush është pronar iu tufës së balonave, por nuk kishte adrese se kujt i dergohej tufa e balonave. Kjo ndodhi paraditën e ditës së mërkurë të datës 19 gusht 2015.
Ishte kënaqësi të jesh në mesin e këtyre voglushëve nga të katër anët e botës ku në fytyrat e tyre shihej gërzimi dhe hareja si asnjehereë më parë, shihej ajo ndjenja e sigurisë dhe mirëkuptimit dhe shprehjes së lirë të fëmijeve nga pjesë të ndryshme të rruzullit tokësor.
Kjo shkollë na rat ë degjojmë nga fjalimi i drejtorit të saj Per Kettisen është bota në miniaturë sepse në te fliten 32 gjuhë botërore, vijojnë mësimet në te nxënës nga të gjitha pjesët e rruzulit tokësor cka pedagogët, mësuest dhe personeline kësaj shkolle i bënëtë lumtur dhe ndjehen krenar me punën që ata bëjnë në këtë vatër të arsimit.
Këtu takuam edhe fëimjë shqiptar, k unga pedagogët e këtushëm dhe udhehqja e shkollës mësuam se është numri më i madh i nxënësve në shkollë ku nga 400 nx¨¨enës të nacionaliteteve t¨åe ndryshme sa vijojnë mësimet ketu 68 janë fëmijë shqiptar.
Mësuejsa e klasave parashkollore Sonja Persson na tha në shqip ”mirë dita” , mirë se keni ardhur këtu, na befasoj em fjalët në shqip me një shqipe të përkryer. Dhe ne e përshendetëm në shqip. Ishte kënaqësi kjo. Mësuam se Sonja udheheqë një projekti bashkëpunim men je shkollë fillre ne¨Durres dhe se ajo ka vizitua ca here kete qytete dhe shkollën Demokracia atje ku edhe ka mësua këto fjale shqipe të cilat i përdorë me shumë deshiurë kur takon shqiptar.
Na bëri përshtypje ky manifestim i fillimit të vitit shkollore dhe tham me vete athua ka mundësi dicka e tillë të ndodhë edhe në vendin tone?
Do ishte mrekulli kjo sepse na than këtu për cdo vit nga dy apo tri klasa marrin përgjigje nga gjetës tër balonave dhe letrës me emrin e klases dhe kjo ka njëvlerë për klasën dhe nxënësit e klasës sepse ata dhe i vizitojnë klasat. Balonat udhetojnë me dhjetra kilometra dhe bien ne duart e njerezve të panjohur por që tania at bëhen të njohur dhe miq te klasave. Kjo ka vlerë thonë ketu dhe se do vazhdojnë me këtë traditë edhe me tutje.
Ne kety nxenesve dhe personeli i urojmë nje vit të mbar shkollor.

Shoqata Shqiptaro-Kanadeze pranohet në rrjetin CEEC

by

Ne Foto-arkiv- Nga veprimtarite e Shoqates. Ne qender te fotos, Kryetarja e tanishme Aida Bejte-Lumi, mbesa e ish menaxherit et Gazetes Dielli,vataranit te perkushtuar nga Lumi i Vlores,ish pjese e bordit te Vatres Hamit Lumi/
TORNTO CA: 4 gushti është një ngjarje e rëndësishme për Shoqatën Shqiptato-Kanadeze në Toronto sepse ajo u pranua për herë të parë në një këshillku aderojnë shumë nga vendet e Europës Qendrore dhe Lindore të Kanadasë. Ky këshill shumëkombësh ka një histori 60 vjeçare dhe të gjitha vendet pjesëmarrëse bashkëpunojnë në shumë drejtime të përbashkëta që kanë të bëjnë me një zhvillim, prosperitet dhe integrim dinjitoz të komuniteteve të Europës Qendrore dhe Lindore që jetojnë e punojnë në Kanada, të ndihen të barabarte me gjithë kombet e tjera. Njëkohësisht ky këshill shpesh kryen edhe lobime të fuqishme pranë qeverisë kanadeze për çeshtje të rëndësishme kombëtare të secilit vend pjesëmarrës.Shoqata jonë para disa muajsh mori një ftesë pjesëmarrjeje nga presidenti aktual i këtij këshilli z. Markus Hees i cili është njëkohësisht edhe president i komunitetit të Estonisë në Kanada. Dr. Ruki Kondaj, presidente e SHBSHK-së, iu përgjigj pozitivisht kësaj ftese dhe së bashku me sekretarin e Shoqatës, z. Roland Lelaj, shkuan në takimin e parë prezantues të këtij këshilli që u krye në fillim të korrikut.
Në këtë takim, Dr. Kondaj paraqiti të dhëna për emigrimin shqiptar në vite dhe sidomos rritjen e numrit të bashkatdhetarëve tanë këtu pas viteve 1990. Njëkohësisht, në prezantim u theksua perqindja e lartë e intelektualëve shqiptarë në Toronto e mbarë Kanadanë si dhe perpjekjet e arritjet e shqiptarëve në fusha të ndryshme ku shumë biznese, studiues e profesionistë kanë bërë emër të mirë. U përmend edhe media shqiptare e përfaqësuar nga producenti Ilir Lena, radio dhe gazeta në gjuhën shqipe si dhe disa shoqata e klube sportive.
Më shumë Dr. Kondaj u përqendrua në historinë 21 vjeçare të SHBSHK-së, në misionin e saj dhe në kontributin vullnetar të shumë personave në vite. Ky prezantim u ndoq me vëmendje nga të pranishmit të cilët u prononcuan pozitivisht për pranimin në një date të ardhme edhe të përfaqësuesve të komunitetit shqiptar në këtë keshill. Nga kjo mbledhje u la që fillimisht të dorezoheshin dokumetat zyrtare dhe bazat ligjore të Shoqatës sonë e në bazë të tyre edhe pranimi i mëvonshëm i këkesës sonë.
4 gushti, i caktuar si data e mbledhjes së radhës, erdhi shpejt dhe këtë herë të pranishëm ishin Dr. Kondaj dhe Prof. Krisitian Bukuroshi. Pas votimit unanim për pranimin e komunitetit shqiptar, fjalën e mori Prof. Bukuroshi i cili i falenderoi pjesëmarrësit për pranimin dhe cilësoi se për ne kjo është një ngjarje e madhe nga e cila ne mund të mësojmë më shumë. Përgjigja e anëtarëve të tjerë ishte shumë modeste, se të gjithë kemi për të mësuar nga njeri-tjetri./B.S/

Emigrantët shqiptarë në Itali, 3.2 mld euro të ardhura

by

Italia është prej disa vitesh në recesion ekonomik, por emigrantët shqiptarë atje duket se i kanë rezistuar krizës. Një institut i specializuar kërkimor, Fondacioni “Leone Moresa”, raportoi se vitin e kaluar emigrantët shqiptarë në Itali deklaruan 3.2 miliardë euro të ardhura.
Kjo është sa 32% e prodhimit të brendshëm bruto në Shqipëri dhe krahasuar me vitin e kaluar të ardhurat e shqiptarëve janë rritur me 2.8%. Ekonomikisht shqiptarët janë komuniteti i dytë më i fuqishëm në Itali, pas rumunëve, të cilët vitin e kaluar deklaruan 6.4 miliardë euro të ardhura. Por, nëse shifrat raportohen për frymë, atëherë ndër emigrantët që vijnë nga vendet në zhvillim shqiptarët janë ata që kanë të ardhurat më të larta. Përkatësisht, vitin e kaluar pranë organeve fiskale në Itali paguan taksa 243 mijë e 781 shqiptarë dhe e ardhura mesatare e deklaruar ishte 12 mijë e 930 euro. Në vend të dytë vijnë indianët me 11 mijë e 860 euro.
Studimi, i cili vjen në një kohë tensionesh brenda Bashkimit Europian për çështjen e emigracionit, del në përfundimin se emigrantët janë një burim i rëndësishëm ekonomik për vendet pritëse. Më konkretisht, vitin e kaluar në Itali ata paguan 16.5 miliardë euro në formën e taksave dhe tatimeve, ndërkohë që shpenzimet publike për emigrantët ishin 12.6 miliardë euro.
Greqia, ana tjetër e medaljes
Por, nëse në Itali shqiptarët i kanë rezistuar krizës dhe kanë zgjeruar të ardhurat e tyre, në Greqi bashkëkombasit tanë nuk kanë qenë kaq me fat. Ndonëse nuk ka të dhëna të hollësishme mbi të ardhurat e emigrantëve shqiptarë në Greqi, një studim i Bankës së Shqipërisë gjeti se dërgesat që ata sjellin në atdhe kanë rënë me 3 herë vitet e fundit. Sipas Bankës, nëse në vitin 2007 emigrantët shqiptarë në Greqi dërgonin 45% të të gjithë remitancave që merrte Shqipëria, aktualisht pesha e tyre ka rënë në 25%. E përkthyer në vlerë monetare, kjo do të thotë se nga 440 milionë euro që dërgonin në vitin 2007, aktualisht emigrantët nga Greqia sjellin pranë familjeve të tyre më pak se 130 milionë euro në vit. Tkurrja e dërgesave nga Greqia ka qenë dhe shkaku kryesor i rënies së të ardhurave që Shqipëria merr nga emigrantët. Sipas Bankës së Shqipërisë, nga 951 milionë euro që ishin në vitin 2007, në fund të vitit 2013 dërgesat e emigrantëve ranë në 541.7 milionë euro. Por problemi qëndron se, cfarë është bërë me ato miliarda Euro që emigrantët shqiptarë kanë dërguar në shqipëri këto 25 vite? Përgjigja është-Me to ofiqarët dhe politikuejtë shqiptarë kanë shirë si kau në lëmë.