Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

ANTON ÇEFA/ Tubëz lirike

by

ANTON ÇEFA/
Tubëz lirike/
(Nga permbledhja poetike e pabotueme : “Ritme kalese”)/

Poeti/
Nëpër shpirt udhëton/
dhe i falë jetës/
nji kuptim prej andrre/
qi dhemb./

Lejleku/

Lejlek,/
O shpend i urtë,/
i madhërishëm nën pelerinë të bardhë/
e shpirt prej bore./
Me krahë të leht
qiellnajesh t’mjegullueme flutron
i tretun malli
po rishtas kthen n’fole

Lejlek, o shpend i urtë,
me shpirt prej bore,
mësoma, të lutem,
artin e vështirë të kthimit!

Lule kumbonët

Mëngjesi davariti yjet.
Në kopsht ,
lule kumbonët hapin gojët mavi
plot vezullime.

Aromat ,
kundërmim dëshirash të mshehta
dhe fjalësh të pathëna ,
dihasin në kercellin e blertë të mendimit tim.

Shpirti im gjithnji gjen paqe
në bukuritë qi pluskojnë papritmas
në gojët e hapura.

Akuarel

Fort po shndrit njaj diell.
Bardhësi alpine shtrihet mbi lugina
N’ ortek të borës uluron ulkonja
Pezull jeta varet mbi greminë
Edhe pse dielli shndrit.

Djegie me hyjzit e natës

Fije përrallash të lashta
digjen me hyjzit e natës.
Flakë tingujsh ndigjoj
e zanesh të hershme
ku janë gdhendë fytyrat e trembuna
të stinëve
qi dikur kanë qenë të mijat
e tash përndezen n’kujtesë
si përrallat e lashta
qi digjen me hyjzit e natës.

Te dera e jetës të kam pritur

Ndër ninëza agimesh
vezullon universi i blertë i jetës.

Atje te dera e saj
të kam pritur,
Evë e Afërditë !

Shpirt prej arome trëndafili,
trup prej tuli bore t’ përndezur,
më ke pritur,
Evë e Afërditë !

Te dera ku brenga e mallit rri zgjuar
e ernat përkëdhelin gjijtë e andjes njerëzore,
jemi takuar,
njerëzorja Evë,
hyjnorja Afërditë !

Brymë e borë

A je brymë, moj, a je borë
Mall i brishtë e brengë e bardhë

Brishtësi me pah prej bryme
Bardhësi me zdritje bore
Brymë e borë
Ti bukuria!

Ti . . .

Ti që në dekorin e dhimbjes sime,
me duer të brishta,
vizaton fytyrën tande
si padashur,

ti që në brigjet e andrrës sime
hedh nji klithm ë pulbardhe,
si pa u kujtuar,

ti që me kurmin tand t’përflakur
përndez delire në damarët e mi,
si pa u menduar,

je vetë dashuria
e unë jehonë e saj.

Prehje
Po prehem në kolltukun e zvërdhamë
Të mungesës sate.

Hije e dridhshme lamtumire
E varun diku në gjysmë errësinën e dhomës,
Ikja jote.

Aroma e trupit tand erë mersine,
Riti i lashtë i puthjeve qi s’e tret koha,
Moria e fjalëve pa mbarim
E gjurmët e kambëve lakuriqe
Mbi qylymin e blertë të kujtesës
Prehen me mue
Në kolltukun e zvërdhamë të mungesës sate.

Ma e dhimbshme ikja jote
Në pohimin e vështirë:
Çdo gja në këtë jetë asht ikje.

Nji dritë

Pertej pamjes sime
nji dritë qi shihet,
nuk shihet
më prekë, nuk më prekë
retinën e synit.

E ndjej, nuk e ndjej
gjallërinë e saj gjithmonë në lëvizje,
dridhet, nuk dridhet
rrugicave t’errta
të qenies.

Dritë qi shihesh,
nuk shihesh,
e ndjej, e perndjej
gjallërinë tande gjithmonë në lëvizje.

E ndjej, e perndjej
në dridhjet ma t’mshehta
të pulsit
të ndjenjës
të shpirtit.

E ndjej, e perndjej
në dridhjet ma t’shpeshta
të frymës
të fjalës
të jetës.

Pertej pamjes sime
valë qi kapen, nuk kapen
prej synit
ndriçojnë, hijesojnë
çdo skutë
t’vetdijes
të andrrës
t’dalldisë.

POEZI TE ZGJEDHURA NGA POETET E MEDHEJ

by

SOFRA POETIKE: POEZI TE ZGJEDHURA NGA POETET E MEDHEJ/

DANTE ALIGIHERI/

AQ E NJERZISHME/

Aq e njerzishme e aq e hijshme gjanë/

vasha e ime kur gjint përshndetë,/

sa që gjuha, tu’ u dridh’, pa folun mbetë,/

e syt për m’e shikue guxim nuk kanë./

Ajo kalon, tue ndie lavde n’çdo anë,/

e veshun n’përvujtni t’ambël e t’qetë;/

e duket nji gjasend që qielli vetë/

na çoi me i tregue mrekull tokës tanë./

Kaq e pëlqyeshme i gjan’ kuj e soditë/

që, nëpër sy, i ep jetës nji ambëlsi/

që kush nuk e provon nuk mund e dijë./

E thue sikur në buz’t e saj shetitë/

nji fllad i kandshëm, plot me dashuni,/

që shkon tu’i thanun shpirtit: Psherëtijë./

Përkthim nga Ernes Koliqi…

UGO FOSCOLO/

MBRAMJES/

Thue ndoshta pse ti e fashës së fatueme

je shembullesa, un t’pres me kaq dashni,

o Mbramje? N’daç kur ret verore t’gzueme

n’nderim t’rrethojnë e flladet plot qeti

n’daç kurr errsit e gjata e t’shqesueme

rruzullimit i a sjell e borta ajri,

zemrës ti i zbret gjithmonë e deshirueme

e ia mban udh’t e mshefta me ambëlsi.

Me mendim m’ban m’u endun ti mbi gjurma

që çojnë’ n’asgja t’amshueme; edhe ik’ ndërkaq

ky mot i mbrapshtë, e bashk’ me të dhe turma

e kujdesevet shkon me të cilat m’shkrin ;

e m’sa t’shikoj un ty rrethue me paqë

flen ai shpirt luftarak që mbrend’ m’u brin. 1)

—————

Perkthim nga Ernest Koliqi

Shënim: 1) vrret si bishë e ndryrë në kafaz, që

përplaset për të dalë jashtë, e lirë.

LORENZO STECCHETTI – 1)

KUMBON NE RRUGE NJE ORGANETE/

Kumbon në rrugë një organetë,

dritare e hapur, mbrëmja sa ka ardhë,

bie mbi fusha e te dhomë e shkretë,

me aromë pranvere të bardhë.

S’e di përse më dridhen gjunjët sot,

s’e di përse më mbushen sytë lot.

Ja, kryet ula, mbi dorën time,

për ty, atje larg, bie në mendime.

1) Olindo Guerini

Perkthim nga Agim Xh Dëshnica

FJODOR I. TJUTÇEV

D E T I

Sa bukur nëpër natë, o det me valë!

Këtu-shkëlqim atje-në blu dhe terr!

Në dritë të hënës, si qenie e gjallë,

Shfreh, vezullon, ecën e frymë merr.

Në pambarim, në hapësirë nget,

Lëvizje, dritë, gjëmë dhe shamatë,

Shkëlqim i zbehtë derdhet përmbi det…

Sa bukur-në shkretirë, nëpër natë.

O valë madhështore, o valë deti,

Kjo festë ç’është e për kë kremtojnë?

Suvalat sulen me rropamë e dritë,

E yjet sipër, ndjejnë e vështrojnë.

Te ky shkëlqim e te kjo trazirë,

I humbur si në ëndërr, po qendroj,

Oh! në magjinë e tyre me sa dëshirë,

Të mundja, gjithë shpirtin të mbuloj.

———–

Përkthim nga Agim Xh. Dëshnica

Agim Xh. Dëshnica nga Bostoni vjen ne Sofren e Diellit me” Mjegulla Tragjedish” dhe….

by

… VISARET E KOMBIT- martirëve të Kishës Katolike Shqiptare- TREGIM PER NENEN /
Nga Agim Xh. Dëshnica/
NE MJEGULLA TRAGJEDISH/
Shekspiri mendueshëm ecën në muzg,/
Pelerinë e flokë supeve, era ia trazon./
Ngjitet e ngjitet nëpër shkallët e gurta./
Shfaqet lart nën hije resh të murme,/
në kulla, bedena këshjellash tragjike./

Në pallatet e ngrysur hyn,/
shkel në gjurmë,/
mbretërish e mbretëreshash,/
princash e princesash, /
kalorësish hijerëndë. /

Heton me radhë intrigantë,
hapa besnikësh e rojesh,
Qorton vetvrasës, fli mashtrimesh;
qan të dashuruarët e pafaj;
ndëshkon vrasës të pabesë.

Në kulla, bedena e shkallë të gurta,
veç terr, pluhur, frymë shkretëtire.
Ndër sallat mister, hijet sillen qark,
pashe një, pa fjalë, veç heshtja flet,
nga thellësi e mjegullt e kohrave.

Kupolat kumbojnë,
nga zëri titanik i perandorit:
Dhe ti o Brut, kamën vrastare ngre?!
Atëhere bjer o Qesar!

Në sallat e hollet e zymta,
ushton thirrja tragjike
e princit Hamlet:

Të rrosh a të mos rrosh,
kjo është çeshtja!
O prapësi o dreq,
që unë paskam lindur të të ndreq!

Dëgjohet britmë e mbretit Rikard,
në rendje me shpatë drejt fronit:
Një kalë, një kalë!
Jap mbretërinë për një kalë!

Makbeth! Makbeth!
Më kot! Më kot! lan duart e krimit;
Zonja Makbeth, Pylli i Brinjës lëvizi!
Bujar Makdafi,
vjen për ndëshkim!

Shekspiri kundron trishtueshëm,
sallat spërkatur me gjak hakmarrjesh.
U qetëson plagët trimave të drejtësisë,
përcjell me dhimbje të ndershmit e pafat;
gjurmë gjaku fshin në shtegun e jetës;
kumte të ndritur, lë për njerëzimin.
—————
2005

VISARET E KOMBIT
martirëve të Kishës Katolike Shqiptare

Një shkëmb,
një kishë, një kryq,
një portë me hark,
kube, altar i thjeshtë e shenjtëri!

Teposhtë, ai Fan i lashtë ndër valë,
prej Ilirie rrjedh, murmuron.
Ai lumë dëshmish me gjak e dhimbje!

Nga shkëmbi vjen kumbim kambane,
jehonnë brigje e kullavarg,
kjo thirrje bese e shpirtit tënd!

At Bernardin, At Bernardin,
ngroh në faltore besimtarë,
meshon përunjshëm
për t’lumin Zot e për Krishtlindje,
përshenjtëritë me ruzare,
për At me e besë!

Kungon me frymë lirie
ferishte, engjëj! *
Kurorëzon çifte,
e për të thinjur
një pleqëri të bardhëuron!

At Bernardin, At Bernardin
tok me At Donatin,
në qelë poetësh, dijetarësh,
ende gjallon ai kandil
dhe pena e artë,
në ato visare
na fton e shndrin!

Bernardin, Bernardin,
tok me Donatin!
Afër sharkisë e lahutarit,
pranë çiftelisë
e rreth valltarëve,
me shtojzovalle e me fatí.

Dëgjoni larg, sokola mali,
përsipër shkrepash,
ndër prozhme e kroje,
me hej e ho!

“Janë ra vashat me gjan’lumë,
kanë gjetë lumën tanë ngri n’akull!…
Nand’ varra Gjergji n’ shtat m’ika
shkapet bajlozin e sokëllin…”

At Bernadin e At Donat!
Ku, vallë, prehet kurmi juaj?
Vrastarët jua prishën shtatin,
shpirtin e bukur, jo kurrë, askund!
Kur djajtë digjen në skëterrë,
shpirti juaj lumnon nëpër Parriz!
—————–

TREGIM PER N E N E N !

Pret e heshtur ikjen e trishtuar
e zbardhur, e mpakur, e menduar.
Fytyra jote, kujdesjet e zjarrta,
meraku yt, rrëfimet e arta,
në duart e tua, çanta e vjetër,
dora e dridhur e përshëndetjes,
sytë ndër lot, ajo buzëqeshje,
na ndjekin udhës e buzë detesh.

* * *
Nga Dajti prilli, s’kthen si ngaherë,
gonxhet e lulet, me kryet prerë.
O nënë e shtrenjtë, bijë Libohove,
ato rrëfime, mos i mbarove?

O nënë fisnike, ku shkoi gëzimi,
buzëqeshja joe, fjala, bekimi?
Po shpirti i bardhë ku fluturoi,
te Zoti lart, të kuvendojë?

* * *
Kjo Libohovë me rrepe të lartë.
Trime, si burrat, vashat dhe gratë.
Te krojet ulem e etjen shuaj.
Shohin e pyesin, ç’është ky i huaj ?
Në ato burime, tek gurgullojnë,
me ujërat tok, lotët mërgojnë.

Adriatiku vjen e pushon në breg,
largon me valë trishtim e brengë.
Rrymë e bardhë shtillet, rreh erë e ftohtë,
Kujtimi i yt, zemrën më ngrohë.
Lutem në muzg, për shpirtin tënd,
thërras, mes zhurmash: O Nënë, o Nënë!
————–

Libohovë – Durrës 1983

Faslli HALITI SJELL OSCAR WILDE NE “SOFREN” E DIELLIT

by

Oskar Wilde, Dublin,16 tetor -1854 – Paris, 30 nëntor 1900) ka qenë një shkrimtar, aforist, poet, dramaturg, gazetar, eseist irlandez/
1.PO TË MOS KISHIM DASHUR,/

Po të mos kishim dashuruar ne/
Kush e di nëse ai narcizi do ta kishte joshur bletën/
Në gjirin e tij të artë,/
Nëse ajo kaçube trëndafili do të kishte stolisur/
Me llampa të kuqe degët e saj!/
Unë besoj se s’do të dilte asnjë gjethe në pranverë, /
po të mos ishte për buzët e dashnorëve që puthin./
Po të mos ishin buzët e poetëve…/
Që këndojnë./

2. U PREHTË NË PAQE/

Ec ngadalë: ajo është këtu nën dëborë./
Pëshpërimë: ajo ndjen margaritat të rriten./
Flokët e saj të artë janë plot me ndryshk./
Kush qe e re dhe bjonde është bërë pluhur./
E bardhë si bora/
rritej butësisht si një zambak/
dhe gati s’e dinte se ishte grua./
Arkivoli dhe mermeri i fortë
rëndojnë mbi gjoksin e saj
dhe ndërsa ajo prehet
torturohet zemra ime.
Qetësi: ajo nuk mund të dëgjojë as një sonet as një këngë:
jeta ime u varros këtu, nën këtë tokë.

3. BUKURIA NË NJË FARË MËNYRE

Bukuria në një farë mënyre, lulja e gjërave ikën
nga ne më të mjerët e të të gjithëve, më të varfërve
për ne, më të mjerueshme të gjitha, më të pakënaqur.
Ne që për keqardhje duhet…
Të jetojmë jetën e të tjerëve jo tonën. Dhe pastaj
ta shkatërrojmë me gjithçka brenda. Ishte mirë ndryshe…
kur shpirti dhe trupi dukej s’e shkriheshin…
në një simfoni mistike.

Përktheu: Faslli Haliti

4 Romanca nga RIMBAUD

by

ARTUR RIMBAUD/

ROMANZO/

I/

Në shtatëmbëdhjetë vjeç s’mundet të jenë seriozë./
– Një natë, në djall birrat dhe limonada/
dhe dritat e shkëlqyera të kafeneve të zhurmshme!
– shko të shëtisësh nën blirët e gjelbër./

Sa i këndshëm është bliri mbrëmjeve të qershorit!/
Ajri është aq i flladitës sa mbyll dhe qepallat/
nuhat erën që jehon – qyteti është afër –/
dhe sjell aromat e birrës dhe verës …/

II/

Ja ku dallohet një copë e vogël/
e kaltër e errët, kornizuar me gjethe të lehta,
mbuluar me pika nga një yll i lig që shkrihet
në pulsime të ëmbla të vogla dhe të bardha …

Natë qershori! Shtatëmbëdhjetë vjeç! E lë veten të dehesh.
Limfa është një shampanjë që të bie në kokë …
Bredh dhe ndjen një puthje në buzë
që pulson si një kafshë e vogël …

III

Zemra është një Robinson budalla në një roman
– Kur, në dritën e zbehtë të një reflektimi
kalon një vajzë magjepsëse
në hijen e jakës së e një babai të tmerrshëm…

Dhe meqenëse i dukesh jashtëzakonisht naiv,
Duke trokuar mbi çizmet e saj me qafa
kthehet e kujdesshme me gjeste të shkathta
-dhe mbi buzën tënde vdesin improvizimet …

IV

Je i dashuruar. Deri në muajin gusht u mor me qira.
Je i dashur. Sonetet e tua e bëjnë për të qeshur.
Të gjithë miqtë tashmë janë zhdukur, je me shije të keqe.
-Pastaj e adhuruara, një mbrëmje, denjoi të të shkruajë …!

– Atë mbrëmje… -Kthehesh në kafet e shndritshme
dhe porosit prapë birrë dhe limonadë …
në shtatëmbëdhjetë vjeç s’mund të jesh serioz,
nëse ka blirë të gjelbër përgjatë shëtitores.

29 Shtator [prush 18] 70.

Përktheu: Faslli Haliti