Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Vatra e Dielli i Shqipërisë në Amerikë

by

Nga Raimonda MOISIU*/
Jemi sot këtu ne kete Kuvend jubilar, demokratik e historik, të Federatës Panshqiptare Vatra, të nderojmë veprën dhe punën e atyre burrave e grave mërgimtarë që lanë atdheun me dhimbje, të shtrënguar nga kushtet ekonomike, për të gjetur mundësi mbijetese dhe të krijonin mirëqënien e familjeve, por qe krahas saj treguan edhe me vepra, se ishin edhe patriotë të flaktë të mbrujtur me idealet e vendit demokratik e përparimtar të kohës, Amerikes , idealin patriotic e shqiptar e te gjithe burrave të Kombit shqiptar, që nga Noli ynë i Madh e Konica, patriotë e demokratë përparimtarë e humanitarë të shquar, oratorë e politikanë të dedikuar ndaj cështjes shqiptare dhe përparimin e kombit. “Në mendjet dhe zemrat e kombit shqiptar, në universin e të drejtave, për të qënë në një status të barabartë me botën e qytetëruar të kohës, shansin për të integruar gjuhën tonë amëtare, identitetin dhe vlerat kombëtare, kulturën, traditën, pavarësisht përballjes me sfidat e kohës së pakohë, për mundësinë e ruajtjes së këtyre parimeve, treguan se edhe kombi ynë ka të drejtën t’i quajë tonat vlerat dhe parimet, si një domosdoshmëri dhe shprehi të një humanizmi thelbësor, se ruajtja e tyre është, integrim, qyteterim, inteligjence dhe historike, – atë çka predikuan Noli ynë i madh dhe Faik Konica gjatë gjithë veprimtarisë së tyre erudite e kombëtare duke e finalizuar më 28 Prill 1912-themelimin e Federatës Pan Shqiptare Vatra, si një nga ngjarjet më të shënuara dhe mbresëlënëse, si rrënjën e kombit, si burimin e cdo idealizmi”.Në artikullin redaksional të gazetës “Dielli” të datës 4 prill 1912, Noli ynë i Madh paraqiti argumentet për emërtimin e Federatës Shqiptare : “Përmbi gjithë kombet e tjera, shqiptari ka më tepër të drejtë të përdorë fjalën “Vatra”, si të tijën.”VATRA” fjal’ e butë, e qetë, por sa të madh kuptim!!” Më 14 Prill 1912 u aprovua plotësisht statuti i shoqërisë dhe po në këtë datë u caktua dita e 28 prillit si dita e fundit e bisedimeve për bashkimin e gjithë diasporës shqiptare të Amerikës pa dallim feje e ideje, nën drejtimin e Federatës “Vatra”. 28 Prilli 1912-es hyri në histori si dita e themelimit të Federatës “Vatra” dhe më 13 Qershor 1912 ajo njihet zyrtarisht nga Institucionet ligjore të Amerikës. Dhe më pas përgjatë një shekulli Federata Pan Shqiptare Vatra do të bëhej simbol frymëzimi për më shumë punë, përkushtim, mëncuri dhe integritet, do të krijonte degët e saj në shumë shtete e qytete të Amerikës ku jetonin e punonin shqiptarët e cila vazhdon traditen ne hapjen e degeve te saj ne tere Amerikes multikulturore, ku ka komunitet shqiptar.Themelimi i Federatës Pan Shqiptare Vatra, e cila u bë qendër e fuqishme me kredebilitet të cmuar, e njohur ligjërisht nga administrata amerikane e kohës, ndërkombëtarisht, me propagandë e ndihma pakursim, si edhe me vullnetarë në mbrojtje të një Shqipërie të lirë dhe për t’u bërë e denjë midis popujve të tjerë të Europës.
Sot më shumë se kurrë ne kete Kuvend te Shqiptarise, janë për të vlerësuar përpjekjet dinjitoze, përkushtimi atdhetar, patriotik e historik në mbrojtje të vlerave kombëtare dhe identitetit shqiptar. Eruditi Faik Konica dhe Noli ynë i Madh,duke patur mbështetjen e fuqishme intelektuale dhe mëndjendritur të patriotëve të vjetër, të njerësve të penës e të dijes, shënuan kthesën e parë historike të Rilindjes Kombëtare, në dekadën e dytë të shekullit të 20-të e pikërisht më 28 prill 1912 –themelimin e Federatës Pan Shqiptare VATRA-që do të përbënte përfaqësimin më të fuqishëm e më interesant të diasporës shqiptare, jo vetëm për ndjenjat atdhetare e kombëtare, por do të hidhte bazat e unifikimit të vlerave tona kombëtare dhe identitetit shqiptar, për zhvillimin ekonomik e kulturor, do të hidhte dritën e parë jeshile që do të luante rolin historik e kombëtar edhe për lirinë e pavarësinë e atdheut.Sot më shumë se kurrë ne kete Kuvend te Shqiptarise, janë për të vlerësuar përpjekjet dinjitoze, përkushtimi atdhetar, patriotik e historic i Kryesise Se Vatres nder vite deri ne ditet e sotme, ne kete salle, ku ne sot po shprehim ndjenjat tona te atdhedashurise e shqiptarise. Vlerësimi i veprës së tyre i rikujton sot Diasporës Shqiptare në SHBA-ës, gjithë shqiptarëve kudo që janë se liria, përparimi e demokracia që e dëshirojmë për atdheun tonë vjen vetëm nëpërmjet mobilizimit dhe përkushtimit shpirtëror, kulturor, patriotik e material, jashtë interesave personale vetëm me idealin patriotik sic vepruan vatranët dhe të burrave dhe grave të mëncur patriotë e atdhetarë që mbështetën fuqishëm shpirtërisht e materialisht pa kurrfarë përfitimi personal, kauzën e shenjtë të integritetit të identetit tone shqiptar në këtë tokë të mundësisë e multikulturore, krahas kulturave të tjera respektues të ligjeve dhe vendeve ku ata jetojnë e punojnë -duke e ruajtur Vatrën-cerdhe te patriotizmit, atdhedashurise dhe shqiptarise.Ishte Vatra dhe Dielli ne Amerike, dhe me pas vatranet pasardhes, shume patriote te tjere shqiptaro -amerikane qe luajten nje rol mjaft te rendesishem ,ne rivendosjen e marredhenjeve diplomatike te Shqiperise dhe SHBA-se.Marredhenjet shqiptaro -amerikane themelet e te cilave jane qe me Nolin e madh,jane deshmitar i gjalle,i kontributit,nxitjes,influencimit,dhe berjes realitet te asaj ngjarje shume te rendesishme ,nga shume e shume gra te mencura shqiptaro -amerikane ,te Bostonit dhe Worcester-it(Uster) ,dhe te kontributit te madh qe ka dhene ,komuniteti shqiptaro -amerikan i Masachuset-it,ashtu si edhe gjithe shqiptaret ne New York,Detroit,New Jersy-i,ne informimin e luften per te ftuar opinion publik dhe ate zyrtar amerikan ne favor te ceshtjes se lirise se Kosoves,e ne mbeshtetje te luftes clirimtare ne Kosoves. Dhe kjo enderr historike e be realitet gjashte vjet me pare, me konsolidimin e shtetit të pavarur shqiptar – qe mori formën e një momenti të rëndësishëm historik me bashkëpunimin dhe rakordimin e patriotëve shqiptarë, inteligjences dhe politikaneve kosovarebrenda e jashtë trojeve etnike dhe hapën kështu perspektivën e fitores të PAQES, LIRISË dhe të PAVARËSISË së Kosovës, më 17 shkurt 2008. Eshte po Vatra me pas edhe sot qe vazhdon e nuk ndalet e ngre dhe bashkon zerin e fuqishem demokratik ne favor te Ceshtjes te Camerise dhe te drejtave te shqiptareve ne Mal te Zi e kudo ne trojet etnike dardane shqiptare.
Më dt. 13 Prill 2014, mes enthusiazmit, optimizmit dhe idealizmit patriotik e atdhetar, komuniteti shqiptaro-amerikan i Hartfordit Connecticut, me madhështinë e shqiptarisë e krenarisë kombëtare, bëri realitet hapjen e Degës -Vatra, në Hartford, qytet i njohur në tërë Amerikën si “qyteti simbol i Parqeve, i luleve dhe hortikulturës” dhe shteti i themelimit të Kushtetutës Amerikane.Në atë ditë e datë historike, për komunitetin shqiptaro-amerikan, na nderuan me prezencën dhe mbështetjen e tyre, personalitete të nderuara e të respektuara në Diasporë, Kryetari i Federatës Panshqiptare të Amerikës “VATRA “ me bashkëshorten dhe vajzën e tij, dr. Gjon Bucaj, dhe z. Adriatik Spahiu, Kryetari i Degës Vatra, Florida, me pas edhe Nen/kryetari i Vatres z.Agim Rexhaj, personalitete dhe aktivistë të shquar të çështjes kombëtare, të cilët kanë një kontribut të jashtëzakonshëm, intelektual, erudite dhe atdhetar, në përjetësimin e punës dhe kontributit të shquar të atyre që themeluan “ Vatra”-ën, dhe “ Dielli”, në Amerikë. Celem degën VATRA, në komunitetin tonë –Hartford CT-duke bërë keshtu realitet ëndrrën disa vjecare te vatranëve pasardhës te vjeter e të rinj, sikunder edhe ata që do të lindin dhe do të ecin në gjurmët e vatranëve të vjetër, e të parëve të tyre, që të unifikojnë, jo vetëm vlerat e vërteta të kombit, traditat tona patriotike e atdhetare, idealizmin në realizimin dhe ëndrrën e të gjitha kohërave, por edhe për një komb demokratik e drejtësi, të denjë për të qenë pjesë e botës së qyteteruar.
Ju faleminderit!
*Kumtesë e mbajtur më 14 Qershor 2014-ë, në Kuvendin e Federatës PanShqiptare “Vatra”me rastin e 102 vjetorit të themelimit të saj.

Raimonda MOISIU
Qershor 2014

QEVERIA DHE KLASA POLITIKE SHQIPTARE TË MOS I KALOJNË NË HESHTJE KËRKESAT E ISH TË BURGOSURËVE POLITIKË TË GREVËS SË URISË

by

•Federata Panshqiptare e Amerikës VATRA, gjykon se Parlamenti dhe klasa politke duhet të angazhohen për dënimin e krimevet të komunizmit dhe për ligjin e lustracionit./
*Vatra gjykon se zbatimi i ligjit lidhur me dëmshpërblimet është detyrë morale dhe ligjore./
Deklarate e VATRES/
Vatra e ndoqi me vëmendje grevën e urisë të ish të përndjekurve politikë dhe u ndje tepër e shqetësuar për shëndetin e ngujuarëve, të cilët kaluan 20 ditë në grevë, duke vënë në rrezik jetën. Ndërkohë lajmin se presidenti Nishani priti në audiencë përfaqesuesit e grevistave te urisë me 15 qershor, u vlersua nga vatranët si një hap pozitiv për zgjidhjen e gjendjes se krijuar në mënyrë institucionale. Ndërsa dhënia e fund e grevës një ditë pas takimit me presidentin, tregoi pjekurinë e grevistëve, të cilët besojnë tek zgjidhja institucionale e kërkesave të tyre, plotësisht të drejta. Vatra e vlerësoi faktin që Kreu i shtetit jo vetëm se shprehu solidaritetin e tij për kërkesat legjitime të grevistave, por ai u zotua edhe se do të përdorëte autoritetin e tij për rikthimin dhe zbatimin e Rezolutës të vitit 2006 . Vatra gjykon se, për kalimin e Rezolutës, duhet të angazhohen të gjithë segmentent e klasës politike dhe, Gjykata Kushtetuese të mos bëhet pengese për një akt që duhej të ishte realizur shumë kohë më parë. Si Parlamenti ashtu edhe klasa politke duhet të angazhohen për dënimin e krimeve të komunizmit dhe për Ligjin e Lustracionit.
Edhe ata që kanë ende nostalgji për diktaturën komuniste, duhet të kene aq ndërgjegje dhe gjykim për të kuptuar se shoqëria shqiptare ka nevojë të eci përpara drejt një të ardhmeje me demokraci të vertetë dhe me drejtësi qe doemos do të vijë- Gjenerata e sotme duhet ta ndjejë veten të privilegjuar që ka rastin ta realizojë!
Për sa i përket dëmshpërblimit të ish të përndjekurve, Vatra u bashkohet kërkesave të grevistëve për zbatimin e ligjit dhe mbajtjen e premtimeve. Ky proces edhe ashtu i vonuar duhet të zbatohet nga qeveria pa vonese. Në botën e civilizuar është e pakuptueshme mungesa, se paku, e një gjesti human nga ana e qeverisë ndaj grevistave, të cilët gjatë dy dekadave të tranzicionit kanë hyrë shpesh herë në greva dhe janë sakrifikuar për të drejtat e tyre. Vatra gjykon se zbatimi i ligjit lidhur me dëmshperblimet është detyrë morale dhe ligjore.
VATRA i bën thirrje Qeverisë që të mos presë ringujim në Greva Urie të ish të burgosurëve, por të programojë realizimin e kërkesave të tyre të drejta, nga ana e saj Klasa politike, të mos kujtohet për ish të burgosurit vetëm në fushata elektorale. Vatranët shpresojnë se premtimi që u bëri presidenti Bujar Nishani përfaqësisë së grevistëve, një ditë para se ata të mbyllnin grevën, nuk do të kalojë në heshtje, as nga Parlamenti, as nga Qeveria!

KUVENDI I VATRES VENDOSI NE KUSHTETUTEN E SAJ NENIN: VATRA LUFTON PËR BASHKIMIN KOMBETAR

by

Me 14 Qershor 2014 në auditorin e Universitetit Monroe në Neë York, zhvilloi punimet Kuvendi Vjetor i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA. Në fokus të këtij Kuvendi ishte Kushetuta Historike e Federatës, e aprovuar me 9-28 Prill 1912 nga themelusit e saj. Në sfondin e sallës ishin vendosur portertet e themelusve të Vatrës, Fan S Noli dhe Faik Konica, ndërkohe që në qendër qëndronte fotografia e themeluesit të shtetit Shqiptar, Atit të Pavarësisë, Ismail Bej Qemal Vlora. Në sfond dy falmujt-Amerikan dhe Shqiptar si the nje banderolë , ku shkruhej: “Punime të Mbara Kuvendit të VATRËS’!
Kuvendin e ka hapur Kryetari i Vatrës dr. Gjon Bucaj, i cili u ka uruar mirëseardhjen delegatëve dhe të ftuarëve. Në podiumin e nderit kanë zënë vend Konsulli i Përgjithshëm i Republikës së Kosovës në NY, ambasador Bekim Sejdiu, zv/ Shefi i Misionit të Republikës së Shqipërisë pranë Kombneve të Bashkuara, diplomati Petrika Jorgji, Konsullja e Republiëks së Shqipërisë në NY, zonja Irena Dai, Ministri i Shëndetësisë i Qeverisë së Kosovës, dr. Ferid Agani dhe të tjerë.
Kuvendi ka zgjedhur një Komision tresh për drejtimine punimeve, të përbërë nga Nevruz Nazarko- Kryetar dhe ndihëms të tij Nazo Veliu dhe Bashkim Musabelliu.
Delegatët janë ngritur në kmbë dhe kanë përcjellë Hymnet Kombëtare të SHBA dhe të Shqipërisë. Me nmjë minut heshtje janë nderuar Dëshmorët e Kombit.
Lutjen Fetare në emër të klerikëve e ka përcjellë Rev. Nathan Preston, Pastor i St. Nicholas ALB orthodox Churche.
Kryetari i Kuvendit z. Novruz Nazarko ia ka dhënë fjjalën Kryetarit të Vatrës dr. Gjon Bucaj, për të paraqitur raportin e veprimtarisë të Federatës Vatra mes dy Kuvendeve.
Më pas janë paraqitur mysafirët e Kuvendit të Vatrës: Ambasador Bekim Sejdiu, Konsull i Përgjithshëm i Republikës së Kosovës, Ministri i Shëndetësisë në Republikën e Kosovës dr. Ferit Agani, Konsullja e Republikës së Shqipërisë në Neë York, Irena Dai.
Ka përshëndetur në emër të Qeverisë së Kosovë, Ministri i Shëndetësisë dr. Ferid Agani. Ai bëri një retospektivë të marrdhënieve të Kombit Shqiptar, vecanërisht të Kosovës me Amerikën dhe ndihmën e madhe që kanë dhënë SHBA për Kosovën.
Në përshëndetjen e tij zv/ Shefi i Misionit të Përhershëm të Republikës së Shqipërisë në Kombet e Bashkuara, diplomati Petrika Jorgji, solli përshëndetjet e këtij Misioni dhe evidentoi rëndësinë e madhe që ka Vatra shqiptare për Kombin Shqiptar, e cila në kohë të ëvshtira ka luajtur rolin e shtetit të munguar. Ai e përgëzoi Vatrën për gjallërinë e veprimtarive Kombëtare dhe shtimin e degëve të reja në shuëm shtete të Amerikës.
Konsulli i Përgjithshëm i Republikës së Kosovës , ambasador Bekim Sejdiu, përshëndeti punimet e Kuvendit të Vatrës dhe tha se ndjehej shumë mirë që Konsullat e Përgjithshme e Kosovës, jo vetëm ka pasë mbështjen e Vatrës, por edhe kanë zhvilluar së bashku veprimtari kulturore e shkollore.Kanë realizuar promovime librash dhe hapje të shkollave shqipe, si rasti i bashkëpunimit me degën e Jacksonville në Florida.
Kanë përshëndetur Kuvendin, kryetarët e degëve të Vatrës duke respektuar kohën prej 3 minutash. Përshëndetën radhazi: Edëard Bucaj për degën e Ëashingtonit, Alfons Grishaj për degën e Michiganit, Kolec Ndoja për degën South Florida, Simon Qafa për degën Hudson Valley, dr. Skënder Murtezani për Degën Queens, Zef Milla për degën Neëborough-NY, Iliam Peci për degën Hartford, Roland Isai për degën Toronto-Canada etj. Po ashtu përshëndeti edhe kryetarja e Shoqatës së Shkrimatrëve dhe artistëve Shqiptaro-Amerikan zonja Raimonda Moisiu, anëtare e kryesisë së degës së Vatrës në Hartford.
Ish Konsulli i përgjithshëm i Shqipërisë në Neë York, diplomati Dritan Mishto, përshëndeti Kuvendin, dhe spjegoi pse ai, në morinë e dhjetërave shoqatave në SHBA, kishte zgjedhur Vatrën historike, për t’u anëtarësuar në radhët e saj.
Raportin e Arkëtarit të Vatrës, z. Marjan Cubi,për asrsye se arkëtari ndodhej jashtë Amerikës, e përcolli z. Dalip Greca. Ai paraqiti me gjuhën e shifrave të ardhurat mes dy Kuvendeve dhe shpenzimet si dhe gjendjen aktuale të arkës së Vatrës.
Editori i Dielli ka aparqitur edhe një raport për misionin historik të gazetës Dielli , që nga editori i parë Fan S Noli, i pasuar nga Faik Konica dhe deri në ditët e sotme, ku Dielli, e vetmja gazetë e kohës së Rilindjes Kombëtare, vazhdon të jetë në print. Editori kërkoi ndihmën e degëve dhe të biznesmenëve vatranë për t’i dhënë më shumë mbështetje financiare Diellit të Vatrës, regjistrit më të vjetër të shqiptarëve të Amerikës.
Dr. Nexhat Kaliqi, ka parqitur raportin e veprimtarisë së Vatra Foundation. Ai tha se gajtë vitit 2013-14, Fondacioni i Vatrës nuk ishte përfshirë në ndonjë fushatë të rëndësishme. Pastaj me shifra tregoi gjendjen financiare të Fondit të Vatrës.
Profesori Mithat Gashi që është edhe president i “Vatra Educational Fondation”, raportoi për aktivitetin e këtij fondacioni, procedurat publike që ka ndjekur për ndarjen e bursave simbolike, që jep fondi dhe për trashëgimin e tij.
Në Seancën e dytë, është zgjedhur sekrataria për verifikimin e mandateve të delegatëve, e përbërë nga: Dalip Greca, Mondi Rakaj dhe Ilir Kola(Gjomarkaj).
Fillimisht u miratua nga delegatët që plotësonin kërkesat e vjetërsisë, njohja e të drejtës për të votuar të delegatëve që kishin më pak se dy vjet anëtarësi në Vatër, kufizim ky që vjen nga Kushtetuta e Vatrës..
Po ashtu, u miratua, që edhe kryesia e Vatrës e merrte të drejtën e votimit për ndryshimet në Kushtetutën e Vatrës.
Seanca e dytë e Kuvendit iu kushtua Kanunores(Kushtetutës) së Vatrës. Që në fillim kryetari i Kuvendit, z. Nazarko, ia dha fjalën, kryetarit të Komisionit të rishikimit të Kushtetutës, juristit Bashkim Musabelliu. U votuan dy opsione: 1- Rishikimi total i Kushtetutës apo 2- Amendamente mbi Kushtetutën(Kanunoren) egzistuse. Fitoi varianti i dytë, pra Kushtetuta e vjetër nuk do të prekej, por amendamentet do ta përshtatsin atë me realitetin kohor të Shekullit të dytë të Vatrës. Më pas kaluan një për një amendamentet, të cilat u miratuan në parim, por formulimi iu la komisionit dhe Kryesisë, për t’i paraqitur në Këshillin e Vatrës, që në periudhën mes dy Kuvendeve, ka fuqi miratimi.
Amandamenti më i rëndësisishëm, i propozuar nag kryetari i degës së Vatrës në Michigan, Alfons Grishaj, dhe i përforcuar nga editori i Diellit, Dalip Greca,-VATRA PUNON PËR BASHKIMIN KOMBËTAR- u aprovua me duartrokitje.
Për disa nga amendamentet pati dikskutime, debate dhe më në fund përmes votimeve, u morën vendimet përkatëse.
Në mbrëmje, për nder të delegatëve, kryesia e Vatrës, shtroi një darkë në Restaorantin EastËood Manor. Përmes fjalimeve të shkurtra, përmes këngëve dhe valleve, u kalua një mbrëmje e gëzuar. I pranishëm në darkëne Vatrës ishte edhe Ipeshkëvi i Kosovës, Monsinjor Dodë Gjergji me shoqëruesit e tij. Ai përgëzoi Vatrën për Misionin e saj historik dhe për detyrat e sotme në rrafshin Kombëtar.
Për Zotin Agim Karagjozi, Kryesia e Vtarës, kishte akorduar Cmimin e Meritave, të cilin ia dorëzoi të birit të Agim Karagjozit, anëtarit ët Këshillit të Vatrës, z. Zyhdi Karagjozi,-Kryetari i vatrës, dr. Gjon Bucaj.
Kryetari i degës së Vatrës në Jacksonville, i cili, është ndër më të dalluarit, në shtimin e anëtarësisë, në veprimtaritë kuluturore-Kombëtare, por edhe inisiator i krijimit të dy degëve të reja, një në Hartford-CT dhe nëj Orlando- Florida, Adriatik Spahiu, përshëndeti dhe solli përvojën e degës së tij. Për arsye të një incidenti ajror, delegatët e kësaj degë arritën me vonesë në Kuvendin e Vatrës.
Argëtimi vazhdoi deri në mesnatë.

DIELLI, ZERI I VATRES, DHE REGJISTRI ME I VJETER I SHQIPTAREVE TE AMERIKES

by

Raport i Editorit te Diellit, Dalip Greca, në Kuvendin e Federatës Panshqiptare të Amerikës Vatra, 14 Qershor 2014/
Kur festohej 50 Vjetori i numrit të parë të Gazetës Dielli me 1959, editori i parë defacto i gazetës, Imzot Fan S Noli, uronte me gjithë zemër, që DIELLI, Gazetë e parë në gjuhën shqipe, që u botua e përditshme, të arrinte të festonte dhe një qind vjetorin e themelimit. Dëshira e Nolit duket e plotësuar, sot kur Dielli i ka kaluar 105 vitet dhe ka hyrë në të 106-tin vit, duke shtruar shinat drejt shekullit të dytë, me gjithë vështirësitë e shumta të mbijetesës, me ulje ngritjet, ku dukej se herë herë ishte në shuarje e sipër, e herë herë ringjallej dhe rregullonte frymëmarrjen. Misterin e jetëgjatësisë së Vatrës dhe zërit të saj, Diellit, i ka spjeguar mjaft mirë ish editori dhe sekretari i Vatrës për vitet 1958-59, studiuesi Peter Prifti, kur shkruan se , “Vatra dhe Dielli janë gjallë dhe sot e kësaj dite. Si Dielli ashtu dhe Vatra,me jetëgjatësinë e tyre, kanë përgënjeshtruar të gjitha predikimet e vdekjes së tyre. Si për inat të pesimistëve, kanë refuzuar të tërhiqen dhe të zhduken nga skena e botës shqiptare.”
Editori i parë i diellit ishte Fan S. Noli, deri në tetor 1909, kur Faik Konica, i ftuar nga Shoqëria Besa-Besën, e cila e kishte emëruar editor të Diellit, pa mbërritur në Amerikë. Vendimi u mor të Dielën, më 14 mars 1909, në mbledhjen që drejtoi Fan Noli. Zyrtarët(Noli, Kristo Kirka, Nick Poci, Efthim Naum, Xhorxh Gjoleka) propozuan që të thirrej nga Londra ish drejtori i Albanisë, Faik Konica, që të merrte drejtimin e Diellit. Propozimi u prit me duartrokitje…Menaxher i parë i Diellit ishte George Konda, ndërsa i pari menaxher i Diellit si pronë e Vatrës, u bë bashkëthemeluesi i Vatrës, Kristo Kirka.
Që në numrin e parë të tij me 15 shkurt Dielli shpallte se ”Kryefjala Jonë është: Shqipëria për Shqiptarët”!
Dielli e mori rrezikun në sy dhe u bë avokat për cështjen shqiptare. Ai i priu Vatrës në mbrojtjen e cështjes kombëtare, u mësoi shqiptarëve të Amerikës patriotizmën, dhe gjuhën e bukur shqipe. Në kohën kur Dielli ishte pronë e Besa-Besës, editor ishin Fan Noli, Faik Konica, Efthim Natsi e Kristo Floqi. Imzot Noli editoi 69 numra të Diellit të Besa-Besës, Kristo Floqi, editori i fundit persa kohe ishte i Besa-Besën, editoi 59 numra, Faik Konica 47 numra.
“Dielli” i Vatrës u drejtua nga: Faik Konica, Kristo Dako, Paskal Aleksi, Dennis Kambury, Kostandin Çekrezi (i takon atij merita e botimit të përditshëm të Diellit), Fan Noli, Bahri Omari, Loni Kristo,Refat Gurrazezi, Nelo Drizari,Athanas Gega,Xhevat Kallajxhiu, Eduard Lico e të tjerë. Nëse do t’u drejtoheshim statistikave, kemi këtë tablo ; Bahri Omari , editoi më shumë numra nga të gjithë,1074, Kostë Çekrezi 241 dhe Fan Noli 137.
Më jetëgjati nga të gjithë ishte Qerim Panariti që e drejtoi Diellin për rreth 19 vjet.
Ne vitet 1990-2006 gazeta serish kaloi veshtiresi. Nga viti 1990 – 94, Dielli nuk pati stabilitet dhe kaloi dorë në dorë; u botua tepër rrallë dhe kishte më shumë vlera kronikale si tentative mosshuarje .Pas largimit të Eduard Liços në vitin ‘90, një numër e botoi Din Derti. Në vitet 1991 dhe 92, Arshi Pipa, njëkohësisht ishte edhe kryetar i “Vatrës” dhe editor i Diellit, ai botoi me ndërprerje 8 numra të gazetës, në këtë periudhë , ’91, një numer u editua ne grup nga Gjon Buçaj, Agim Karagjozi, Agim Rexhaj me asistencën e Tahir Deskut e Muhamet Mjekut; në vitin 1992, një numër është edituar nga Agim Karagjozi, kryetar i “Vatrës”, dhe Gj. Buçaj, nënkryetar; në vitin 1993, Agim Karagjozi botoi 3 numra, në vitin ’94, u botua një numër nën editimin e Agim Karagjozit dhe Anton Çefës. Nga tetor-dhjetori i atij viti deri në vitin 2006 u botuan 45 numra nën editimin e Anton Çefës dhe me Kryetarin e Vatres, z. Agim Karagjozi, si managing editor. Gjatë editimit të Anton Çefës Dielli u ngrit nga ana cilësore dhe kontribuoi në përcjelljen e vlerave studimore, historike dhe letrare.
Editori aktual e nisi punen me Diellin me pergatitjen e numrit te shtatorit 2009, duke ruajtur periodicitetin nje mujor, ka editur 57 numra të Diellit të printuar, dhe që nga viti 2010, Dielli ka dhe publikimin e perditshem ne online, ku numri i vizitoreve eshte rritur ndjeshem, nderkohe qe dhe numri i bashkepunetoreve e mbulon komunitetin shqiptar ne Amerike e Europe, por dhe trevat etnike. Dielli ka bashkëpunëtorët e vet në Amerikë, Europë, dhe trevat Kombëtare. Me rritjen e degëve po rritet dhe prania e gazetës në shumë shtete të Amerikës.
Nëse do të bënin një shfletim të shpejtë të Gazetës nga Kuvendi i vitit të Shkuar Prill 2013-deri në këtë Kuvend- Qershor 2014, Gazeta ka regjsitruar veprimtaritë e Vatrës në qendër dhe ato të degëve, pa lënë jashtë vëmendjes edhe Komunitetin shqiptar të Amerikës, kronika nga Mërgata në Europë, dhe zhvillimet në trojet etnike.
Konkretisht, Dielli pasqyroi Kronikën e Kuvendit të vitit të shkuar , duke i përcjellë punimet si vizion për shekullin e dytë të jetës dhe kontributit të Vatrës për cështjen Kombëtare, duke botuar jo vetëm kronikën, por edhe një editorial për këtë mision në shekullin e ri.Po ashtu Dielli përcolli në numrin e Majit edhe mesazhin e kryetarit dhe përzgjedhja e zyrtarëve të rinj. Në numrin e majit u pasqyrua edhe mbrëmja nderuse për vatranët e dalluar në dekadat e fundit, të cilëve Vatra u shpërndau cmim të Meritave. Ndërkohë që gazeta u dha hapësirë të plotë raporteve të paraqitura në Kuvend nga Kryetari i Vatrës, Dr. Gjon Bucaj, Raportin shifror të arkëtarit Danny Blloshmi, raportin e Vatra Foundation Inc, paraqitur nga dr. Nexhat Kaliqi, Praportin e Presidentit të Fondacionit për Studentët, paraqitur nga Profesor Mithat Gashi dhe raportin e Editorit të Diellit, duke krijuar kështu mundësinë që degët t’i kishin këto raporte si orientime për punën gjatë periudhës mes dy Kuvendeve.
Po ndalem më gjatë tek Dielli i Majit, i pari numër pas Kuvendit, për të krijuar një tablo të punës së Vatrës pas atij Kuvendi: në këtë numër janë botuar kronika të vizitave në Vatër, dy, Poeti nga Gjermania dhe delegacioni i Vetëvendosjes, korrespondenca për promovimin e Librit të ambasador Mal Berisha, anëtar nderi i Vatrës”Charles Telford Erickson, jeta dhe vepra për Shqipërinë dhe në shqipëri”, Reportazhin nga Dega në Jacksonville për veprimtarinë ku mori pjesë edhe kryetari i Vatrës, dr. Bucaj, Kronikën për përkujtimin Nikë Mërnacaj, ,një shkrim memorial nga përkujtimi i vatranit të ndjerin, Jani Melko, organizuar nga familja dhe vatranët në Boston, pa lënë jashtë vëmendjes edhe shkrimet nga komuniteti i Nju Jorkut, sic është rrugëtimi historik e shpirtëror i Kishës Katolike Shqiptare Zoja e Shkodrës, kronikë për Shoqatën Rugova etj.
Duke shfletuar 14 numrat ne print mes dy Kuvendeve te e Diellit, nga Prilli i vitit 2013 deri në Maj 2014, vërehet se jeta e degëve të Vatrës është mbuluar kryesisht përmes kronikave dhe reportazheve, të shoqëruara me fotografi.Jashtë fokusit të gazetës nuk kanë mbetur qëndrimet e Vatrës për zhvillimet në Shqipëri, Kosovë dhe rajon. Për këtë qëllim janë shfrytëzuar deklaratat dhe prononcimet e drejtuesëve të Vatrës.Edhe editorialet e Diellit kanë synuar që të përcjellin qëndrime dhe mesazhe që kanë pasë parasysh qëndrimet e Vatrës ose zhvillime në hapsirën shqiptare.Shkrimet historikë kanë synuar që të risjellin rrugën historike të Vatrës tek vatranët e rinj për të rritur krenarinë e të qenit vatran.
Probem mbetet financimi i gazetës. Kosto sa vjen e rritet, vecanërisht nga postimi. Të psotosh një gazetë në shtetet e Amerikës është përherë e më vështirë, kosto ka shkuar $1, 61, ndërsa në Europë $4.10. Jam përpjekur që të fusim rekalmën në Dielli, por me pak përjashtime, të pakët janë biznesmenët vatarnë që po e mbështesin gazetën. Natyrisht që të reklamosh në Dielli do të llogarisësh më shuëm patriotizmin se sa fitimin, por vatranët mendoj se duhet ta japin këtë llojë mbështetje në frymën vatrane. Me përjashtim të Besim Malotës, dr. Skënder Murtezanit, Ylli Cakanit, nuk gjejë dot emra të tjerë vatranë të sjellin reklama në Dielli. Kontribuesi kryesor, që vitin e kaluar dha $ 5000, ishte avokati Ylber Dauti. Ju lutem biznesmenëve vatranë që t’i afrohen Diellit me reklamimin e bizneseve të tyre si kontribut për Vatrën.
Mbështetje të konsiderueshme ka marrë Gazeta për numrin Special, Festës së Flamurit Kombëtar, ku për numrin e fundit, janë siguruar 38 faqe urime. Po kaq janë pak po të llogarisësh koston e plotë të gazetës për të gjithë vitin. Kam mendimin që edhe degët duhet të punojnë për të afruar beznesmenë në gazetën e Diellit, me qëllim që ta kthejmë atë në një zë më të fuqishëm për Vatrën tonë dhe për botën shqiptare.
Të dashur Vatranë, kemi në duar një gurë të cmuar, një pasuri të rrallë, që nuk e ka askush, një gazetë që vazhdon të mbetet gjallë pas 105 vitesh.
Me anë të bashkëpunimeve gazeta Dielli është përpjekur që të mbulojë edhe veprimtaritë e organizuara nga degët e Vatrës. I falenderoj të gjithë bashkëpunëtorët. Më e pranishme ka qenë dega e Jacksonville, që ka organizuar shpesh veprimtari, por nuk kanë munguar as degët e tjera.
Na mbetet që ta forcojmë më tej bashkëpunimin me degët dhe secila prej tyre është e mira të ketë reporterin e vet, për të përcjellë në gazetë jo vetëm kronikat dhe reportazhet e mbledhjeve, festimeve, por edhe jetë nga vatranët e atjeshëm ose edhe nga komuniteti, pjesë e së cilës është cdo degë jona. Përmes gazetës ne mund t’a stimulojmë komunitetin që të na bashkëngjitet. E përsëris; në faqet e Diellit duhet të përcillet cdo ngjarje që përben lajm, për të mirë ose për të keq, urime ose ngushëllime, jetë e përditshme, suksese në biznes, suksese në shkollë të studentëve shqiptarë, në radhë të parë të fëmijëve të vatranëve, por edhe një dasëm, edhe një ditëlindje, edhe një mort, gjithcka që përbën jetën tonë.
Mbetem i hapur për bashkëpunim, sic mbetem i hapur edhe për vërejtje e këshilla për ta përmirësuar më shumë gazetën-emblemë të botës shqiptare, kandilin Kombëtar, sic e cilësuan vatranët e hershëm. Faleminderit që më dëgjuat.

KUVENDI I VATRES-PËR VATRËN, ÇËSHTJA KOMBËTARE ËSHTË PARËSORE

by

Jemi mbledhë në Kuvend mbas nji viti ku shumë prej jush ishit të pranishëm, por sot kemi shumë antarë të rij, vatranë prej pak muejsh ose pak ditësh që marrin pjesë për herë të parë. Prej asaj kohe shumë ngjarje e veprime kanë rrjedhë gjatë vitit.
Veprimtaritë e vatranëvet nuk kanë qenë të pakëta dhe shumica të ndërlidhuna me aktivitetet e komunitetit të gjanë shqiptaro-amerikan. Me rastin e Kuvendit tëkaluem, kemi nderue me Cmimin e Meritës disa prej vatranëve që nuk jetojnë ma dhe disa të tjerë, veteranë, për kontributin e dhanë çashtjes kombëtare me anë të Vatrës në këto 30 vjetët e fundit.
Këshilli Drejtues, i krijuem me autorizimin e Kuvendit dhanë kryetarit të zgjedhun, veprimtarinë e ka përqendrue kryesisht në diskutimin dhe rishikimin e Kanunores dhe në rritjen e numrit të degëve dhe të antarëve.
Përsa i përket Kanunores, u krijue nji komision i cili ka punue per disa muej; në këtëproces kanë marrë pjesë përgjithesisht edhe[GB1] antarët me anë të degëve. Mbi këtësubjekt do të flasi ma vonë Komisioni i cili ka ba nji punë të lavdueshme.
Në drejtim të degëvet asht mbrrijtë nji sukses ma i madh se sa asht pritë, në nji kohërelativisht të shkurtë. Megjithë dështimin e njanës prej degëve të krijueme ngutshëm para Kuvendit të kaluem, kryesisht për mungesë njohunie dhe për keqkuptime, krijimi i degëve të reja vazhdoi me ritëm të sigurtë. Ky sukses u dedikohet degëve tëkrijueme ma parë. Me nismën e kryetarit të degës në Michigan, zotit Alfons Grishaj dhe bashkëpuntorve të tij, u krijue dega në Toronto-Canada dhe perfaqesuesin e saj e kemi prezent në Kuvend, zotin Roland Isai.
Ma vonë kryetari degës në Jacksonville, zoti Adriatik Spahiu, ndërmjetsoi krijimin e dy degëve, në Hartford – Connecticut, nga e cila kemi këtu prezent kryetarin e saj, zotin Ilam Peçi me delegatët e tjere dhe, para nji jave, krijimin e degës në Orlando-Florida, me kryetare zonjën Florisiana Ahmetaj, e cila i dërgon këtij Kuvendi përshëndetjet dhe përfaqësimin e degës me anë të zonjes Shpresa Gallaj, delegate e degës Jacksonville.
Degët janë marrë me aktivitete shoqnore e kulturore në komunitetet ku jetojnë,gjithnji në marrëveshje dhe bashkëpunim me kryesinë e Vatrës. Ndër këto aktivitete të shumta të degëvet në përgjithësi, po veçoj ate të hapjes së shkollës shqipe nëJacksonville si rezultat i bashkëpunimit të Vatrës, në këtë rast të zotit Adriatik Spahiu, me Konsullin e Përgjithshëm të Kosovës, Ambasador Bekim Sejdiun, i cili gjindet prezent dhe shpesh katalizator, në shumë aktivitete të komunitetit shqiptaro-amerikan.
Gjatë këtij viti, si në të kaluemen, Vatra ka pritë e përcjellë vizitorë që kane ardhe me u njoftue ma për së afërmi me selinë dhe me zyrtarët e sotëm të këtij institucioni kombëtar. Ndër këta, presidenti i Republikës së Shqipnisë, zoti Bujar Nishani, për tëcilin Vatra shtroi nji darkë në New York dhe nji në Michigan, të organizueme nga dega e atjeshme. Kanë ardhë edhe vizitorë të tjerë të pritun përzemërsisht në Vatër, nji delegacion i Bashkisë së Kamzës, ish komandanti i UCK-së z. Ramush Haradinaj, nji delegacion nga Vetëvendosje, kryesue nga z. Shpend Ahmetaj, sot kryebashkiak i Prishtinës; nga Tirana prof. Muharrem Dezhgiu, z. Eduard Ndreu dhe së voni nji grup deputetësh e tjerë.
Zotit Haradinaj Vatra i shtroi nji darkë të organizueme nga dega Hudson Valley; gjatëvizitës së tij, lindi ideja e businessman-it vatran, zotit Rrustem Gecaj, i cili e bani realitet dhe rinovoi krejtësisht katin e zyrave të Vatrës. Në ambientin e bukur të selisë së Vatrës, tash e mbas, do të ndihen ma kandshëm, si vizitorët ashtu edhe vatranët mikpritësa.
Në të vërtetë të gjitha vizitat edhe takimet në Vatër mund të konsiderohen vizita e takime pune, sepse çdo rast asht shfrytëzue për informime reciproke dhe shkëmbim mendimesh sa herë kemi pasë mysafirë ose kemi takue zyrtarë të lartë nga vendlindja, kemi shprehë mendime tonat dhe kemi shtrue kërkesa për çka kemi mendue dhe mendojmëse duhet të realizohet në shoqninë shqiptare. Përkujdesja dhe integrimi i shtresës së ish të përndjekunvet, këthimi i pronavet të konfiskueme nga komunizmi tek pronarët legjitimë, hapja e dosjeve të sigurimit, zbatimi i ligjit të lustracionit, lufta kundër korrupsionit, mbrojtja e autoqefalise së Kishes Ortodokse Shqiptareetj., të cilat ende presin të realizohen.
Si obligim ndaj paraardhësavet që, me përkushtim dhe sakrifica, na lanë trashigim këtë organizatë zamadhe, si dhe frymëzimin për të vazhdue në rrugën e tyne, i kemi kërkue Presidenit Nishani dekorimin me medaljen “Nderi i Kombit”, për njimëdhetë vatranë të dalluem, të cilët vepruen në Amerikë dhe dikur u këthyen për të vazhdue në atdhe shërbimin në interesin kombëtar, derisa fijen e jetës fisnike ua këputi mizorisht regjimi sllavokomunist. Krimi kundër këtyne patriotëve, si kundër mija shqiptarve të tjerë të pastër, u krye në emën të popullit, tue ngarkue, kështu, ndërgjegjen e kombit me borxh të randë ndaj tyne.
Rasti i shejtnimit të Katedralës së Ringjalljessë Krishtit, ndërtimi i të cilës asht nji arritje me randësi kombëtare, fatkeqsisht shenoi edhe dëshminë se Autoqefalia asht pothuejse zhdukë dhe autori i saj, i madhi i kombit Peshkop Fan Noli, asht nxjerrë jashtëdhe harrue. Shto edhe deklarimet antishqiptare të kryepeshkopit serb Irinej, nuk len dyshim se ortodoksia greko-sllave ka frymë anmiqsorendaj kombit shqiptar. Këtë Noli e ka pasë kuptue para100 vjetësh, prandej e pat themelue Kishën Ortodokse Shqiptare në Amerikë dhe ma vonë, Autoqefalinë e saj, bashkë me peshkopë e atdhetarë të tjerë.
Greva e urisë që ka hy në javën e tretë në Tiranë, dëshmon se shtresa e ish të përndjekunëvet, shtresa ma fisnike e popullit shqiptar, ende asht e detyrueme të kerkojë të drejtat e veta me rrugë ekstreme të vetëflijimit. Vatra e njeh krim në vetvete indiferencën e pajustifikueshme që vihet re ndaj kesaj greve në Shqipni. Kërkesat tona, përfshi edhe ato të grevistavet të urisë, i kemi parashtrue sa herëqë kemi takue personalite të larta të Shqipnisë, si me ish kryeministrin Berisha, me presidentin Nishani, ashtu dhe me kryeministrin Rama.
Aktivitetet kulturore, që janë gjithmonë të zakonshme për Vatrën, gjatë këtij viti mund të cilësohen me promovimin e disa libravet: “Charles Telford Ericson-Jeta dhe vepra për Shqipërinë dhe në Shqipëri” me autor Ambasador Mal Berishën;“Legjitimiteti i Intervenimit Humanitar Ushtarak në Kosovë”ngaKonsulli Astrit Zemaj;në bashkëpunim me Shoqatën eShkrimtarvet Shqiptaro-Amerikanë, promovimi i libravet nga Halit Nezaj, “Udha e ëndrrës sëthyer” dhe Rrugëtimi i Perjetësimit të Ali Ibër Nezajt në Bronz”. Gjithashtu, promovimi i librit të Nusret Pllanës mbi masakrat serbe,u organizue nga dega e Michigan-it. Nji tjetër aktivitet asht ai i kushtuem poetit të Rilindjes, Naim Frashëri, në Jacksonville, si dhe “Dita e Fëmijve” nga dega South Florida e të tjera kësaj natyre, qëtregojnë gjallninë e Vatrës dhetë degëve të saj.
Vatra ka përkrahë dhe do tëvazhdojë të perkrahi të drejtat e shqiptarvet kudo, sidomos në trojet etnike, qofshin të drejtat e çamëve, të shqiptarve në Maqedoni, në Luginën e Preshevës apo në Mal të Zi. Në këtë kuptim, Vatra, bashkëorganiztore me shoqatat e shqiptarëvet nga Mali i Zi, mori pjesë në demonstratë kundër kryeministrit Gjukanoviq gjatë vizitës së tij në Washington, për shkeljen e të drejtavet dhe për asimilimin e shqiptarvet autoktonë në trojet e veta. I kemi propozue asemblistit të shteti të New York-ut, z.Mark Gjonaj qëai të udhëheqi nji delegacion shqiptaro-amerikan për të sjellë në ambasaden Amerikane në Podgoricë ankesat dhe kërkesat e shqiptarve në atë shtet,dhe Vatra do të ishte pjesë e atij delegacioni kurëdoherëqë nji vepër e tillëtë mundet me u realizue.
Në fund, kam kënaqsinë të përmendi dekorimi e Vatrës nga Presidentja e Kosovës, Atifete Jahijaga.Me 14 mars 2014 patëm nderin e kënaqsinë me e marrëmedaljen në selinë e KonsullatëssëPërgjithshme të Kosovës në New York, nga dora e Ambasadorit Bekim Sejdiu, i cili na nderon me prezencën e tij sot në këtë Kuvend.
Ju falemnderit.