s p – Page 15 – Dielli

Artan Shabani, piktori i ngjyrave që vuan dramën e Çamërisë

March 17, 2026 by s p

Arben Iliazi/

Ishte 17 marsi i vitit 2004 kur piktori Artan Shabani, me një emocion të papërshkrueshëm, do të takonte Papa Gjon Palin e Dytë dhe do dialogonte me Shenjtërinë e tij, teksa i dhuronte pikturën që kish realizuar për Nënë Terezën. Më kujtohet mirë kjo ngjarje, që pati jehonë në shtypin italian dhe në atë shqiptar. Lajmi u botua edhe në gazetën ku unë punoja. Dje u takova rastësisht me Artanin, pas shumë e shumë vitesh. Ai buzëqeshi me qetësi dhe m’u duk si një pelegrin në orët pa fund të meditimit; spontan dhe i pavarur, por me vështrimin nga fantazmagoria e kësaj bote. Folëm për ekspozitën e Luan Ramës me piktorët francezë të shekullit XIX, për folkloristin e famshëm Fatos Mero Rrapaj, që ende nuk ka një shtatore në Vlorë, për gjeneral Enriko Telinin, të cilit komunistët ia hoqën bustin afër parlamentit, realizuar nga skulptori Odhise Paskali, dhe e shkrinë në fonderi. Çuditërisht, atë bust, asnjë nga pushtetarët e pas viteve ’90-të, nuk u kujtua ta rivendoste atje ku ishte, tha Artani. Pastaj gjithë biseda jonë u zhvillua në heshtje….dhe unë po përpiqem ta zbardh në këto pak rreshta.

***

Piktori dhe kuratori Artan Shabani pati fatin të lindë në Vlorë, në një qytet me traditë të njohur në pikturë, si në të gjitha artet e tjera. Por ai, duke e rrokur brenda tij këtë kujtesë, nuk u bë “dorëzanë” i atyre traditave, por e hodhi vështrimin përtej Adriatikut, duke selitur brenda vetes një art pa rregulla, pa simetri, pa limite, duke e parë botën e larme me një lente tjetër, për të krijuar identitetin e tij në pikturë, përmes një evoluimi të natyrshëm.

Shabani ka punuar për shumë vite në pjesën veriore të Italisë, si në Torino, Venecia, por edhe jashtë këtij territori, në Nju Jork, Londër apo Gjenevë. Karrierën e ka ndërtuar në bazë të punës dhe çdo ditë mëson, me mendje të hapur dhe me thjeshtësi, duke iu qasur një epoke të re të historisë njerëzore.

Kredoja e tij e artit përmblidhet në dy fjali: “Arti karakteristik është i vetmi art i vërtetë. Duhet të hysh në vetvete e jo të dalësh nga vetja”.

Ka pasur fatin e madh të vlerësohet dhe çmohet nga një numër i madh koleksionistësh, profesionistësh dhe dashamirësish të artit, të cilët kanë besuar tek arti i tij dhe vazhdojnë t’i qëndrojnë besnikë.

Pikturat e tij janë blerë nga koleksionistë të njohur e disa të tjera janë në shtëpitë e njerëzve të famshëm.

Teknika e pikturës së Shabanit udhëhiqet nga principe impresioniste të kontrasteve të njëkohësishme dhe dallohet efektivisht për penelata të dendura, ku në variacionet e tonaliteteve thelbësore përkthehet një reaksion ndjenjash dhe force emocionale. Në veprat e këtij autori vërehet një shpërthim vital ngjyrash, (blu, të kuqe, të verdha), të shtrira me lëvizje të fuqishme me një zhvillim të brendshëm, në harmoni dhe në thellësi imagjinate, që shpërfaq në mënyrë tërheqëse ndjenjat dhe idetë, duke na sjellë pamje nga përditshmëria, impresionizmi, abstraksioni, erotizmi, peizazhi etj.

Jo më kot, kritika italiane e ka cilësuar “Një piktor me ndjenjën e ngjyrës”.

Mekanizmi i ngjyrave që përdor Shabani është kompleks nga ana semiotike, me një kontrast të tipit kromatik, duke marrë përsipër të transmetojë në mënyrë të drejtpërdrejtë mesazhin. Për shembull mund të hamendësojmë që kundërvënia ngjyra të lehta/ ngjyra të forta i përgjigjet në planin e përmbajtjes kundërvënies përmasë ultra kokësore/ përmasë tokësore, e kështu me radhë. Ndërlidhjet simbolike dhe gjysmësimbolike tek punët e tij janë të panumërta.

Në korpusin piktorik të Artan Shabanit kategoria topologjike lart/poshtë i përgjigjet në mënyrë mjaft pjellore hapësirës së të shenjtës.

Tablotë e tij paraqesin një solidaritet mes planit kromatik dhe planit eidetik, duke aktivizuar tek ai që e kundron, një pritje më tepër estetike, sa sa referenciale. Edhe në nivel të formanteve eidetikë, në të vërtetë gjejmë vlera semantike analoge me ato që përçohen nga formantet kromatike.

Në shumë raste Shabani ka përdorur edhe monokromatinë, e mbajtur zakonisht me të bardhë, me sfumatura graduale të grisë deri në të zezë, referime dhe trajta të qarta dhe mjaft thelbësore të karakterit te shqiptarit.

***

Në historinë e artit shqiptar, Artan Shabani është ndër të rrallët piktorë i cili, me kaq kurajo, ka mundur të rrokë në vetvete njeriun e sprovave estetike.

Metafora në pikturat e Shabanit është tensioni mes strukturës semantike të gjuhës së artit dhe tablove të realitetit. Dhe është detaji, i cili arrin kompozimin e formës me ngjyrën. Shabani nuk mohon se çdo proces shenjimi në pikturën e tij ndodh brenda një universi kulturor të kuptimit të zakonshëm, në tërësinë e vet, e konotuar si realitet i jetuar.

Bukuria e pikturave të tij është jo vetëm në funksion të asaj që përfaqëson, por të vetë përfaqësimit, sipas terminologjisë semiotike, të pronësive të planit të shprehjes piktorike. Në pikturën e Shabanit mund të lexohen edhe historitë dhe ndjenjat e personazheve, metaforat e tëheqjeve apo lajkave në gjendjet nderëse (tensiva) dhe forike (të provokuara) nga imazhi mbi kundruesin, por mund të lexohet edhe magjia e një pëlhure dhe gjysmëngjyre. Pikturat shprehin në një mënyrë të vetën subjektivitetin dhe ndërsubjektivitetin, pasi nuk kanë një sistem përemëror dhe deikse hapësinoro-kohor, por ato mund të shprehin po aq mirë marrëdhëniet e thënies përmes marrëdhënieve të caktuara hapësinore. Për shembull perspektiva bën që të përkojë pozicioni i syrit të piktorit me atë të cilitdo që e sheh veprën më pas. Edhe loja e vështrimeve është një mënyrë për të riaktivizuar marrëdhënien unë – ti mes piktorit dhe kundruesit. Për shembull në pikturat historike, që Shabani i ka punuar me shumë pasion, ngjarja historike është paraqitur me shumë “objektivitet”, si të zhvillohej në këtë moment, por brenda këtyre pikturave është gjithnjë një personazh që sheh përtej skenës, për nga kundruesi i pikturës, dhe ka funksion të përfaqësojë subjektin e receptimit. Ai është “dëshmitari” i ngjarjes dhe, si i tillë, duket sikur i thotë kundruesit real: “Shihe, shihe mirë atë që nuk do të mund ta shohësh më”.

Vihet re një kiazëm i çuditshëm në reflektimet e këtij autori, që evokon përvojën shqisore mbi botën, në një trampolinë drejt kuptimeve të dyta, që frymëzohen edhe nga identiteti dhe mitologjia shqiptare.

Artisti, ashtu si të gjithë njerëzit, është “rob” i prejardhjes së tij. Deri në skutat më të fshehat të botës së tij të brendshme, ai është i brujtur nga mitet, nga historia që trashëgon, nga gjuha që flet, nga shoqëria që e ka lindur. Tradita ka prioritet ndaj mendimit dhe ndjenjës. Artan Shabani i përket trashëgimisë së tij historike, etnokulturore, para se t’i përkasë vetvetes. Edhe artisti Shabani nuk mund ta shkëputë jetën shpirtërore nga bashkësia ku ai ka rrënjët, nuk mund ta shkëpusë veten nga konteksti i vet, të dalë nga sfera kombëtare, të mendojë e të krijojë pa dëshmuar, aty për aty, tërësinë nga e cila ka lindur. Në koleksionin e tij mund të gjesh edhe qilimë të pikturuar, nga koha e gjyshes së tij çame, që i ruan në shtëpi.

Në shumë biseda publike Artan Shabani i referohet vendlindjes së të parëve të tij, Çamërisë, vuan dramën e saj dhe predikon frymën për të dalë mbi çdo kufi shoqëror dhe historik për “këtë kauzë kombëtare” që, sipas tij, “mbahet në hije nga agjendat diplomatike dhe politika e jashtme diletanteske”.

–

BIOGRAFIA:

Artan Shabani lindi në Vlorë në 27 Qershor 1969. Studioi violinçelin dhe me pas, në moshën 11 vjeç, ju përkushtua pikturës. Mori diplomën e parë kur ishte 18 vjet në Shkollën e Arteve në Vlorë. Në fillim të viteve 90 shkon në Itali e më vonë në Francë dhe Spanjë, ku punoi në projekte të ndryshme me muzeume, galeri, koleksione dhe bienale dh u bë i njohur dhe bashkëpunon me galeri të ndryshme si në

Torino, Monte Carlo, Nice, Hollandë, Atibe , ndërsa pikturat e tij bëjnë pjesë në koleksione private në Itali, Francë, Spanjë , Amerikë, Kanada, Japoni dhe Australi, etj.

Disa gazeta dhe kritikë të artit shkruanin se pikturat e tij ndodheshin në duart e koleksionistëve private, si në Itali, Francë, Spanjë, USA, Kanada, Japoni, Australi etj. Shabani është piktori i parë shqiptar, që ka hapur më shumë se 110 ekspozita në shumë vende të botës, si në në Itali, në Francë, Gjermani, në Principatën e Monakos, Në Spanjë, Rumani, Stamboll etj.,

Moment i shënuar ishte rasti kur prezantoi një ekspozitë personale në Këshillin e Europës, Strasburg.

Në vitin 2002 çeli një ekspozitë personale në Galerinë Kombëtare të Arteve në Tiranë, të titulluar “Ngjyrat e Mesdheut”, ku solli mbi 53 punime, kryesisht mbi gjininë e peizazhit. Është i njohur cikli i pikturave ” Homo Balkanicus”, si dhe cikli muzikaliteti në pikturë.

Një nga punët më të mira nga cikli « Mediterraneo » gjendet në koleksionin permanent te Pohjanman Muzeumit ne Finlandë. Nga cikli “muzikaliteti në pikturë, një punë shumë e spikatur gjendet në koleksionin privat te familjes Aimer Mecenates.

Artan Shabani fitoi çmimin e parë të arteve në festivalin e gjashtë të “Contemporary Painting” in San Remo (IM), Itali, dhe gjithashtu nje çmim tjetër, “International Art Exhibition in Roquebrune”, në Francë. Artan Shabani është themelues i “The Promenade Gallery” (2007) një galeri e artit bashkëkohor. Kjo galeri prezanton emra të njohur si Anri Sala, Pipilotti Rist, Rosa Barba, Fikret Atay, Lucie Fontaine, etj. Gjithashtu në vitin 2009 ka qenë kurator i pavionit të Shqipërisë dhe Kosovës, në Bienalen e Pragës. Artan Shabani në vitin 2013 emerohet drejtor i Galerisë Kombëtare të Arteve në Tiranë.

Piktura E A. Shabanit në galerinë Roma, të Sirakuzës

Kritiku sirakuzian, Korado Di Pietro thotë: “Aftësia për të përdorur me menccuri efikasitetin e materies nuk vjen asnjëherë e mangët në punët e piktorit Shabani, i cili jo rastësisht, arrin që të shprehë në mënyrën më brilante kompozimet e arrira, ku gjurma e mishëruar e ngjyrave ekuilibrohet me madhështinë e vlerave vizuale”.

Gënjeshtra i ka këmbët e shkurtra, por stresi i jep krahë: Pse biem pre e gënjeshtrave?

March 17, 2026 by s p

Nga Fatjona R. Lubonja Ed.D

(Edukim, Neuroshkencë & Shëndet)/

Populli ynë thotë se njeriu i shpejtuar është i gabuar dhe ky udhëzim gjen shpjegim të plotë në neuroshkencë. Kur ndodhemi përballë një mashtrimi që kërkon veprim të menjëhershëm, si për

shembull një telefonatë ku na thonë se duhet të paguajmë një gjobë urgjente, ne biem pre e asaj që shkenca e quan rrëmbim neurologjik. Në këto momente, urtësia popullore se gënjeshtra

i ka këmbët e shkurtra duket se nuk mjafton, sepse stresi na e lidh gjykimin dhe na bën të besojmë edhe gjërat më të pabesueshme.

Sipas studimeve situatat që na vënë nën presionin e kohës shkaktojnë një rritje të kortizolit (Dickerson & Kemeny, 2004). Paaftësia për të dalluar një gënjeshtër nuk është një e metë

karakteri, por një përgjigje biologjike e parashikueshme ndaj rrëmbimit neurologjik.

Kur jemi në vështirësi apo gjendje stresi, truri ynë instinktivisht kërkon dikë ku të mbështetet, një lloj prirjeje për të gjetur mikun në ditë të vështirë. Në këtë pikë, truri fillon të besojë te manipuluesi apo gënjeshtra, jo sepse është naiv, por sepse kimikisht po kërkon një aleat për të ulur ankthin. Për më tepër, ndërsa stresi na bën shumë të ndjeshëm ndaj kërcënimeve fizike, zbeh ndjeshëm

aftësinë tonë për të dalluar mashtrimin social (Spreng et al., 2016). Në fund të ditës, manipuluesi nuk ka fituar sepse është më i zgjuar, por sepse ka arritur të çaktivizojë përkohësisht sistemin tuaj të alarmit. Duke kuptuar këtë mekanizëm, ne mund të mësojmë të

ndalojmë, të marrim frymë dhe t’i japim kohë trurit tonë logjik që të kthehet në punë përpara se të bëjmë lëvizjen e gabuar. Prandaj, kur ndjeni se dikush po ju nxiton dhe po ju shton ankthin,

kujtoni se mendja e turbullt nuk sheh qartë.

Duke marrë pak kohë për t’u qetësuar, ju lejoni që mjegulla e kortizolit të largohet dhe t’i ktheheni qartësisë (Akinola, M., & Mendes, W. B., 2012). Si të “rindizni” trurin tuaj logjik në disa hapa? Kur ndjeni stres apo panik, mos merrni asnjë vendim të menjëhershëm. Trurit i duhen të paktën një minutë e gjysmë të normalizojë kortizolin (Taylor, J. B., 2008; 2023). Thjesht thoni: “Më duhen dy minuta kohë,” dhe largohuni nga biseda. Gjithashtu, mundohuni të aktivizoni shqisat duke u përqëndruar te ambienti rreth jush, për shembull, numëroni pesë objekte me ngjyrë të kaltër në dhomë, ose prekni diçka të ftohtë. Kjo ndihmon në zgjerimin dhe riorientimin e vëmendjes duke e bërë më të lehtë dallimin e dyshimeve.

Fatjona R. Lubonja Ed.D është studiuese dhe autore e shumë shkrimeve. Ka studiuar Neuroshkencë, Edukim dhe Shkencat e Shëndetit në Columbia University, New York dhe është specializuar në Universitetin e Harvardit, MA, USA #fatjonalubonja

Shuhet lahutari rugovas Rrustem Bajrami-Imeraliaj, 1932-2026

March 17, 2026 by s p

Prof.Dr. Zymer Ujkan Neziri

Lahutari rugovas, Rrustem Bajrami, i vëllazërisë së madhe Nikçi, vdiq në moshën 94-vjeçare. Lahutën, që i ra rreth 80 vjet pa u ndalur, sidomos në kohën e robërisë, ua la pasardhësve. Ishte i lindur në katundin Shtupeq i Madh, Rugovë, në lagjen Imeraliaj, më 1932. Rrjedh prej një familjeje të madhe e të njohur dhe me lahutarë ndër pesë breza. Edhe i ati i tij, Bajram Rrustemi, ishte lahutar. Lahutar ishte edhe gjyshi i tij, Rrustem Bajri, martir, që u vra mizorisht nga kriminelë të Malit të Zi, 70 vjeç, më 1930. Brezat vijues të kësaj familjeje po e vazhdojnë traditën. Edhe i biri, Sylë Rrustemi, është lahutar, po edhe i biri i të birit, Gani Syla, është lahutar, që janë po ashtu në projektin e dosjes Eposi i Kreshnikëve, për UNESCO.

Rrustemi nuk ka qenë në shkollë. Këngët i mësoi nga i ati dhe të tjerët. I lavdëronte lahutarët shtupeqas, Metë Rrustemi-Nilaj dhe Eles Mahmuti-Ibërdemaj. Lahutës i ka rënë në Rugovë e në Rrafsh të Dukagjinit. –“Me ra n’flakë t’barutit, nuk t’rrudhet syni mas kang’s lahut’s’’. Ashtu më tha, më 8 gusht 1986, në Frashën, në familjen e tij shumë mikpritëse, kur tërë natën këndoi dhe i ra lahutës derisa doli drita. Aty isha për incizim me magnetofon, me shoqëruesin e pandarë në terren, me nipashin Zymer Syla i Sylë Mehmetit, në kuadër të realizimit të projektit tim “Epika legjendare e Rugovës”, 1979-1988, që ka pesëmbëdhjetë vëllime me mbi njëqind mijë vargje.

Rrustem Bajrami ishte anëtar shumëvjeçar i ansamblit folklorik autokton “Rugova,” pasuri monumentale e trashëgimisë sonë kulturore. Për nga pamja dhe veshja rugovisht ishte ndër lahutarët më epikë të Rugovës. Kishte fuqi kreshniku. Si kreshnik i binte edhe lahutës dhe këndonte për kreshnikët. Ka marrë pjesë në shumë festivale dhe në manifestime brenda e jashtë vendit, me ansamblin “Rugova.”

Për repertorin e tij të kreshnikëve ka pasur interesim nga disa mbledhës. Ka një këngë të botuar në Tiranë, në Institutin e Kulturës Popullore, më 1983, Muji msyn kullat e Mehmet Agës, 1979, mbledhës Agron Xhagolli. Ka edhe një motërzim të kësaj kënge, me titull Muja m’syn kullat e Mehmet Agës, e mbledhur nga Sadri Fetiu, që ruhet në Arkivin e Institutit Albanologjik të Prishtinës.

Këngët e Rrustemit të Eposit të Kreshnikëve, që i incizova në gusht 1986, në Shtupeq të Madh, janë shtatë: Ali Bajraktari, Deli Rizvan Aga, Muja e Halili zëhen ropë, Tridhet’ ag i liron Halili, Arrnaut Osmani, Gjelina e Bardhë, Paun Harambashi. Këngët e tij do të botohen në librin me këtë titull: Zymer Ujkan Neziri, Epika legjendare e Rugovës, këngë të kreshnikëve dhe balada, lahutariRrustem Bajrami- Imeraliaj.

Rrustem Bajrami-Imeraliaj vdiq më 2 mars 2026, në Prishtinë. Varrimi i tij u bë në varrezat e katundit Dardan (Zllapek) të Pejës, të nesërmen, më 3 mars, kurse e pamja për kryeshëndosh u mbajt në Pejë. Na la të pikëlluar dhe e la thatë vendin e nderit që kishte ndër lahutarët e Rugovës dhe të Shqipërisë së Veriut.

PËKUSHTIM XHEVAT KORҪËS

March 16, 2026 by s p

Nga Eugjen Merlika/

“Këtë vëllim me analiza, shkrime si edhe konsiderata, të gërshetuara edhe me kujtime në person të parë, ia kushtoj t’im Eti të ndjerë. Endjej detyrim moral ndaj Tij këtë përkushtim sepse, ndonëse Ai ia përkushtoi të gjithë jetën Atdheut të Tij, të cilin e deshi më shumë se edhe familjen e tij, përgjatë diktaturës u cilësua tradhëtar i vendit e vetëm tradhëtar.

Kur festoheshin përvjetorë të Gjimnazit të Shkodrës, televizioni shqiptar jepte fotografinë e trupit mësimor të këtij gjimnazi e cila kishte në qendër të saj një njollë me laps kopjativ me të cilën vërtet maskohej fytyra e themeluesit si dhe drejtorit të parë të këtij gjimnazi, Xhevat Korçës, por edhe kureshtja e shikuesit. Përjashtim bënte fotografia e çetës së Themistokli Gërmenjit, ku 17 vjeçarit Xhevat Korça nuk ia maskonin fytyrën sepse ,,,, nuk e dinin se qe Ai, e kështu çdo 28 Nëndor, ne familjarët e tij, e kishim një kënaqësi tek e shikomim në ekranin televiziv luftëtarin për pavarësi të cilin diktatura e mohonte duke e deformuar historinë siç vazhdohet edhe sot e kësaj dite!

Nga ana tjetër e ndjej detyrim ndaj Tij këtë përkushtim edhe për faktin se shumë ngjarje e rrethana të cilat i kujtoj përgjatë teksteve të shkrimeve, unë i di se janë pasojë e të qënit bir i Tij e kësisoj i kam përjetuar e Ai, që nga Amëshimi, do të më dënonte rëndë në qoftë se unë do t’i deformoja. Orientimi i Tij, busulla e Tij , ishte drejtësia, qoftë edhe në dëmin e Tij!

Prandaj edhe unë i kam hedhur në letër pikëpamjet e mia, kujtimet e mia si edhe konsideratat e mia, i prirur vazhdimisht nga orientimi se si do të më gjykonte im atë!

DËSHMIA E SINQERTË E MËRGIM KORҪËS

Nëse do të ketë ndonjëherë një bilanc të asaj çfarë duhet të ishte shkruar dhe asaj çfarë duhej të ishte fshirë nga letrat shqipe, në raport me Shqipërinë e pesëdhjetë viteve të komunizmit, ky libër do të mbetej. Kam dyshimin e madh se në asnjë vend të bllokut lindor, regjimi nuk ka patur fatin komod që ka patur në Shqipëri. Për komunizmin shqiptar u prodhuan mijra dhe miljona faqe të shkruara për të mbajtur atë në këmbë dhe thuajse asgjë për t’a ndriçuar errësirën e tij, pas rënies. Shqipëria është thuajse i vetmi vend që nuk ka dokumentuar aksidentin e saj më të madh historik.

Mërgim Korça, i ka skruar këto faqe, me shqetësimin e një qytetari të dorës së parë, për të lënë më bibliotekat tona, dëshmitë e tij. Duke patur fatin të jetë djali i Xhevat Korçës, ai ka mundësinë të sjellë nga afër kujtimin e tij dhe për figurat e anatemuara nga komunizmi dhe sidomos për gjenitë e letrave shqipe, klerikët e mëdhenj shqiptarë, katolikë, bektashianë apo myslimanë si edhe figura të tjera të politikës dhe shtetit shqiptar të viteve 40 – të. Libri i tij ndryshon nga një libër i zakonshëm kujtimesh edhe pse mbështetet kryesisht mbi kujtesën e tij kulturore, familjare dhe politike, Ai nuk merr përsipër gjithçka. Ai merr përsipër vetëm diçka, që e ka njohur dhe e ka përjetuarpersonalisht dhe familjarisht, Për kërë arsye në këtë libër gjen shkrime që thyejnë tabu për rolin pozitiv të qeverive shqiptare gjatë luftës së Dytë botërore, ashtu si gjen fakte tronditëse për fatin e dia emrave të mëdhenj të historisë shqiptare. Me të njëjtën qetësi për ta vizatuar me ngjyra dëshminë e tij, gjen zhgënjime për miq të indoktrinuar nga komunizmi, ashtu siç gjen vlerësime reale për ish komunistë që e patën mundur që gjatë komunizmit dogmën në raport me shoqërinë. Në këtë aspekt shkrimet e Mërgim Korçës, nuk janë një përpjekje e sforcuar për të paraqitur komunizmin ashtu siç duhet paraqitur, por një përpjekje për të paraqitur atë ashtu siç ishte, me të gjitha nuancat e tij. Dhe këto faqe të bindin për antivlerat e regjimit, më shumë se filmat bardhë e zi apo kujtimet e ngjyrosura, që po e trajtojnë komunizmin si një telenovelë nostalgjikësh.

Mero Baze

Mërgim Korça

Mërgim Xhevat Korça është inxhiinier mekanik. Ka projektuar dhe zbatuar sisteme origjinale makinerish bujqësore disa dhe unikale në llojin e tyre, Ka mbrojtur studime edhe në fushën e motorëve. Si rezultat është i laureuar me titullin më të lartë në fushën shkencore;”Punonjës i shquar i Shkencës dhe Teknikës”. Krahas shkencës Mërgimi, i ndikuar nga i ati, ka patur gjithë jetën pasion gjuhën dhe letërsinë. Për pesëdhjetë vite nuk shkroi asnjë rrjesht në kushtet e diktaturës që sundonte në Shqipëri. Mbas rënies së regjimit komunist, emigroi në Sh.B. A,, ku banon edhe sot. Ai u është përkushtuar analizave me karakter historik, duke patur si synim të hedhë dritë mbi të vërteta historike që u shtrembëruan nga ideologjia komuniste, e cila ndërhynte në çdo qelizë të shkencave shoqërore.

Ndër studimet e tij më të rëndësishme janë analizat që u bën personaliteteve madhore intelektuale, fetare si edhe patriote të nëpërkëmbura dhe të përbaltura nga ideologët si edhe kalemxhinjtë e diktaturës komuniste. Vlen të veçohen shkrimet rreth Patër Gjergj Fishtës, hirësisë së tij Baba Rexhepit, Patër Anton Harapit, Peshkopit Iriné Banushit, Hirësisë së tij Imam Vehbi Ismailit, etj. Ka bërë edhe analiza për ngjarje historike si p.sh. Kryengritja e Malësisë së Madhe e dimrit 1945. Cjithashtu ka edhe shumë shkrime edhe intervista për martirë të Kombit, pa lënë më një anë edhe gjykime të drejt peshuara dhe objektive edhe për kriminelë që dëndur e më dëndur po vazhdojnë e paraqiten si “heronj”.

Shkrimet e tij karakterizohen nga dy veçori: së pari nga themelet e shëndosha dhe vërtetësitë e fakteve të qëmtuara që ai paraqit. Nga ana tjetër e shquan paanësia e studjuesit i cili mundohet hap mbas hapi shtegun, përgjatë të cilit e udhëheq lexuesin, t’a shmangë nga mllefet si edhe paragjykimet të cilat, si trashëgimi e diktaturës, e kanë shpërfytyruar historinë e shkruar deri më sot. Në ShBA ka arritur të bëjë pjesë në trupin pedagogjik të Wayne State University.

Shqiptarët në Philadelphia festuan Ditën e Verës

March 16, 2026 by s p

Nga dr. Sadik Elshani/

Dita e Verës është një festë e lashtë pagane që në vazhdimësi është festuar nga shqiptarët. Është një festë e gëzueshme që shënon mbarimin e dimrit dhe ardhjen e ditëve të ngrohta në Shqipëri. Nuk është vetëm një ditë që shënon ndërrimin e stinëve, por është edhe në ditë që sjell shpresë, energi të reja, ngrohtësi, përtrirje, bashkon njerëzit në një atmosferë të gëzueshme e festive. E tillë ishtë dita e shtune, 14 mars, në Philadelphia ku u organizua festimi i Ditëss ë Verës. Këtë vit ndoshta festimii i kësaj ditë ishte edhe më i hareshëm, sepse po vinte pas një dimri të gjatë me ditë shumë të ftohta e plot borë. Shumë bashkatdhetarë të gëzuar ishin tubuar në mjediset e brendshme dhe të jashtme të “Kafe Dajti”. Tryezat ishin të mbushura plot me ushqime tradicionale shqiptare: byrekë, petulla, bakllava, ëmbëlsira të ndryshme.

Kuptohet, Dita e Verës nuk mund të festohet pa ballokumet e famshme të Elbasanit. Ishin të ekspozuara edhe produkte ushqimore: ullinj e vaj ulliri, reçele pemësh të ndryshme, si dhe produkte artizanale, instrumente popullore. Organizatorët kishin siguruar edhe këndin e lojërave për fëmijë. Zoti Haki Çollaku, dibrani krenar, në një kënd kishte sjellur “Odën dibrane”, ku ishin ekspozuar pamje nga krahina e Dibrës, instrumente popullore të zonës dhe produkte artizanale të asaj ane. Në raste të tilla nuk mungon as kënga e vallja shqiptare. Bashkatdhetarët e gëzuar kaluan së bashku ca çaste të hareshme, të lumtur që tani po na vijnë ditë më të ngrohta me gjithë atë forcën shpërthyese të stinës së pranverës. Festa të tilla e bashkojnë dhe e forcojnë më tepër komunitetin tonë, sjellin energji pozitive – kur festohet së bashku kënaqësia është më e madhe, çastet janë më të lumtura. Në kuadër të këtij manifestimi u organizua edhe një mbrëmje festive me muzikë e ushqime shqiptare.

Kjo veprimtari e bukur e plot hijeshi u organizua fal angazhimit të gazetares e veprimtares së palodhur të komunitetit tonë, zonjës Eva Dori në bashkëpunim me pronarët e “Kafe Dajt”, amviset duararta shqiptare, sipërmarrësit shqiptarë, numri i të cilëve cdo ditë është duke ushtuar. “Kafe Dajti” është një kafe – restorant ku shërbehen kryesisht ushqime tradicionale shqiptare dhe që nga hapja në nëntorin e vitit të 2024 është bërë një pikë mjaft e frekuentuar nga bashkatdhetarët. Është bërë edhe një qendër ku herëpashere organizohen edhe mbrëmje muzikore festa të ndryshme: festimi i Ditës së Shën Valentinit, Festës së Pavarësisë së Kosovës Ditës së Verës, etj. Shumë bashkatdhetarë e shfrytëzojnë këtë lokal për festat e tyre familjhare. Duhen përgëzuar pronarët e këtij lokali për gatishmërinë e tyre për t’i shërbyer komunitetit në forma të ndryshme.