s p – Page 15 – Dielli

AG APOLLONI NË HARVARD – TAKIM LETRAR PËR ROMANIN “KËSULËKUQJA, PËRRALLË PËR TË RRITUR”

April 24, 2026 by s p

Më 23 prill 2026, në Ditën Ndërkombëtare të Librit, shkrimtari Ag Apolloni ishte i ftuar në një takim të posaçëm në Universitetin Harvard.

Në Harvard Art Museums (Menschel Hall), u zhvillua aktiviteti “Meet with the writer”, kushtuar romanit të tij “Red Riding-Hood: A Fairy-tale for Grown-ups” (“Kësulëkuqja, përrallë për të rritur”).

Takimi mblodhi studiues, profesorë dhe studentë, duke shënuar një moment domethënës për prezantimin e letërsisë shqipe në një nga qendrat më prestigjioze akademike në botë.

Një moment i veçantë i këtij takimi ishte prania e studiueses së njohur të përrallave, Prof. Maria Tatar, e cila kishte lexuar romanin dhe ndau vlerësime për të. Interesant është fakti se Apolloni i është referuar studimeve të saj gjatë procesit krijues të veprës, duke e bërë këtë takim edhe një përmbushje të një dialogu të nisur më herët në planin intelektual. Vetë romani, që rikthen dhe riinterpreton motivin e “Kësulëkuqes” në një kontekst bashkëkohor dhe kulturor të ri, ngjalli interes të veçantë në diskutim.

Takimi u hap me një prezantim nga Prof. Ekaterina Pirozhenko (Department of Germanic Languages and Literatures), e cila foli për autorin dhe për tre romanet e tij të përkthyer në anglisht.

Në vijim, diskutimi u zhvillua në formë bashkëbisedimi me Prof. Maria Tatar dhe autorit, ndërsa në fund të pranishmit kontribuan me pyetje dhe komente, duke e kthyer aktivitetin në një hapësirë të gjallë dialogu letrar.

Pjesëmarrja e Ag Apollonit në këtë aktivitet, si dhe interesimi i studiuesve ndërkombëtarë për veprën e tij, dëshmojnë për një prani gjithnjë e më të konsoliduar të letërsisë shqipe në arenën ndërkombëtare.

Forum 26 – Ag Apolloni- Përmes Fjalëve

Ibrahim Kodra, in memoriam…

April 24, 2026 by s p

Dr. Bledar Kurti/

“Incluso su firma es una obra de arte.” (Edhe firma e tij është vepër arti.) tha Pablo Picasso për Ibrahim Kodrën. Poeti i madh francez, Paul Eluard, në vitin 1946 e quajti Kodrën “primitivi i një civilizimi të ri.”

Shqipëria ka nxjerrë shumë emra artistësh të cilët kanë arritur suksesin në botë, megjithatë, Ibrahim Kodra mbetet artisti emër-madh më i rëndësishëm shqiptar i shekullit të 20-të. Ai lindi më 22 prill, 1918, në Ishëm, qarkun e Durrësit, ku sot është edhe vendi i tij i prehjes.

Viti i lindjes, pra 1918, njihet zyrtarisht, por sipas burimeve të familjarëve tē Kodrës, viti i tij i vërtetë i lindjes ishte 1914. Arsyeja e ndryshimit të vitit ndoshta ka të bëjë me mundësinë e studimeve në Itali. Për ta fituar këtë të drejtë studimi, pasi hasi pengesë nga ministria e kulturës nën Mbretin Zog, Kodrës iu desh t’i dërgonte një letër Mbretëreshës Geraldinë, shoqëruar me një portret që ai i kish bërë Mbretëreshës.

Sipas burimeve, ishte ndërhyrja e Mbretëreshës, e mahnitur nga talenti i Kodrës, që bëri t’i jepej leja për të shkuar me studime në Itali, ku jetoi e prodhoi rreth 6 mijë vepra, që mbeten një trashëgimi e jashtëzakonshme jo vetëm për artin shqiptar por edhe artin botëror. Figura emblematike e Ibrahim Kodrës konsiderohet ndër më të rëndësishmet në artin e shekullit të 20-të, duke ekspozuar veprat e tij anëembanë botës, në galeritë më presigjoze, përkrah kolosëve të artit, si Pablo Picasso, Henri Mattise, Marc Chagall, Amedeo Modigliani, Salvador Dali, Georges Braque, e të tjerë. Miqësia e tij e ngushtë me Pablo Picasso lindi në Romë në vitin 1948.

Gazeta të kohës shkruanin për Picasso-n bashkë me Kodrën, duke e konsideruar shqiptarin si “postkubisti i fundit në Evropë.” Vetë Picasso e quante Kodrën “Shqiptari im,” jo vetëm nga prejardhja por edhe nga reflektimi i elementeve tradicionalë shqiptarë në veprat e tij, si peizazhi i Ishmit, kostumet popullore, ngjyrat tradicionale, etj. Veprat e Ibrahim Kodrës gjenden në dhomat e Vatikanit, në Dhomën e Deputetëve (Parlamenti Italian) në galeri e muze të njohura, dhe koleksione private në të gjithë botën.

Kodra e vizitoi Shqipërinë në vitin 1973 e më pas në vitin 1996, 1997, 2003, e për t’u kthyer përgjithmonë, sipas amanetit që la, për t’u prehur në vendlindjen e tij, në fshatin Likmetaj në Ishëm. Ai prehet pranë Kalasë së Ishmit, në një peizazh madhështor, ku nderohet nga vendasit dhe vizitorë të shumtë. Por, ka ardhur koha që emri i tij të lartësohet edhe më shumë përmes krijimit të një muzeu apo galerie me emrin dhe në nder të artistit të madh, pasi rrallëherë ndodh që të lindin sërish figura të tilla të cilët mbeten ambasadorë të përjetshëm të Shqipërisë në arenën dhe historinë botërore.

Ishmi, Durrësi, e gjithë Shqipëria, duhet të krenohen me Ibrahim Kodrën. Jeta dhe veprat e tij duhet të mësohen më shumë në shkolla pasi ai do mbetet njē trashëgimi tejet e çmuar dhe e rrallë e artit shqiptar.

Skënder KAMBERI – Mjeshtri i Madh i pikturës

April 24, 2026 by s p

Vepra që na vënë në mendime

Viron Kona

Shkrimtar e studiues

Skënder Kamberi, “Piktor i Popullit”, “Mjeshtër i Madh”, ndër piktorët e spikatur të vendit tonë në 30 vitet e fundit të shekullit të kaluar dhe në vazhdim të mijëvjeçarit të ri, derisa mbylli sytë në prill të këtij viti (2026). Ai ishte kurdoherë mbresëlënës me karakterin e tij të papërsëritshëm, por mbi të gjitha me vlerat e larta artistike, kolorin dhe origjinalitetin e pikturave të tij.

Skënder Kamberi

(1939 – 2026)

Në pikturat e Kamberit, pothuajse të gjithë elementët tërheqin vëmendjen, të vënë në mendime sa herë që ndodhesh përpara tyre: edhe kompozicioni, edhe vizatimi, edhe kolori… dhe, shpejt, shikuesi arrin në konkluzionin se ka përpara një piktor të kompletuar të kohëve moderne. Veprat e tij janë tashmë të njohura dhe gurë themeli në historinë e pikturës shqiptare: “Buka e duarve tona”, “Kthimi i nëndetëseve”, “Betimi i Vrana Konti”, “Vajza e valëve”, “Kosovarja”, “Në Belvederë në Vjenë sikur pashë Skënderbenë“,“Otranto, 1997”, portreti i luftëtarit Sali Vranishti…etj. etj. Lista e veprave të tij është e pafund, numërohen mbi 1400 piktura…

1.Tabloja “Në Belvederë në Vjenë…”

2.Tabloja “Buka e duarve tona”

Skënderi nuk përsëriste asnjëherë vetveten, por krijonte vazhdimisht, ai kishte zërin e tij, mendimin tij, penelin dhe kolorin e tij. Të njihje Skënder Kamberin, duhej të njihje shpirtin e tij krijues, impulset shpërthyese, energjitë e pandalshme që vrullonin nëpërmjet “armës” së tij, penelit të magjishëm skënderian.

Kam pasur kënaqësinë dhe privilegjin ta njihja Skënder Kamberin që në rininë time. I mblidheshim përqark në studio, bashkëbisedonim dhe shfaqnim mendimet tona për veprat e tij, teksa Skënderi, duke punuar, na dëgjonte me një buzagaz të lehtë, shikim të çiltër dhe me ndjenjë respekti, i bindur se ne që i vinin në studio dhe shprehnim dëshirën t`i qëndronim pranë kur ai punonte, ia donim dhe ia vlerësonim punët e shkëlqyera që realizonte me penelin e tij të magjishëm, sikurse e donim Skënderin edhe si shokë e mik, si njeri të formuar dhe me kulturë. E teksa ne shfaqnim respektin ndaj tij për shfrytëzimin në maksimum të kohës, ai hiqte një çast vështrimin nga piktura:

-E dini se ç`më thoshte Çabej në një bisedë: ”Po të flesh 1 orë apo, qoftë edhe gjysmë ore pasdite, ditën e ndanë në dy ditë dhe punon i freskët deri në orët e vona”.

-Po ja, ti Skënder po mëson edhe gjermanisht, ku e gjen kohën? – e pyesnim.

-T`ju them një sekret! Ja më dëgjoni: sa herë që rruhem në mëngjes, përpara pasqyrës ngjisë disa fjalë e fjali në gjermanisht dhe gjatë gjithë kohës që rruhem, i përsëris ato me zë pa pushim. Dhe, kini parasysh se, unë, rruhem çdo ditë…”

Hëm! Vërtetë i çuditshëm ky Skënderi! Ku s`i vete mendja! – thoshim ne me njëri-tjetrin.

Nestor Jonuzi, Viron Kona, Skënder Kamberi,

Vlorë 1979

Uniteti i Skënder Kamberit dhe Piktorit tjetër të Popullit Nestor Jonuzi, ndihmuan shumë në krijimin rreth viteve 70 dhe 80 të shekullit të kaluar, në krijimin e “Shkollës vlonjate të pikturës”. Ky unitet, shkathtësoi atëherë degën e shkrimtarëve dhe artistëve krijues vlonjatë, të cilët duke respektuar krijimet e njëri – tjetrit, jo vetëm në pikturë, por edhe në muzikë, letërsi, skulpturë, qeramikë etj., mblidheshin vazhdimisht, bashkëbisedonin, shfaqnin mendime, debatonin dhe largoheshin me përshtypje dhe emocione të reja nga studiot e punës të kolegëve të tyre.

Karakteri tepër i veçantë i Skënderit, në njohje të parë, të bënte të vije buzën në gaz për pasionin me të cilin ai fliste, vullnetin që tregonte, dëshirën e mirë dhe botën e tij të pasur, humanizmin dhe kulturën e veçantë. I vëmendshëm në bisedë, një njeri që të shihte në sy kur flisje me të, Skënderi ishte i drejtpërdrejtë, e shprehte gjithnjë hapur atë që mendonte, pa u druajtur se çdo të mendonin të tjerët për fjalët dhe mendimet e tij. Edhe atëherë, para viteve 90-të, edhe në vitet e demokracisë, kur punonte me ritëm dhe shpaloste vrulle të reja të pasionit të tij krijues, ishte po ai Skënder, energjik dhe vital, aspak xheloz, por gjithnjë kërkues në rrugën e tij.

Duke hedhur këto shënime, sjellë në kujtesë edhe disa nga pyetjet dhe përgjigjet që i mora atij në një intervistë, para shumë vitesh, më saktë më 16. 06. 2000, të cilën atëherë e botova te gazeta “Pasqyra’.

-Ndjeni konkurrencë në pikturën tuaj? – ishte kjo njëra nga pyetjet që i bëra atëherë.

Skënderi m`u përgjigj:

“-Nuk konkurroj kurrë. Bilbili këndon për qejf të vetë. E jo për të konkurruar me ndonjë zog tjetër. Lulet kanë secila ngjyrat e veta e nuk konkurrojnë me ferrat. Ngjyrat e peshqve dhe të fluturave, u përkasin atyre e jo për të konkurruar me kafshë e insekte të tjera. Konkurrenca është rudiment i njeriut, që e ndalon të bëhet njeri i së ardhmes. Unë jam pak xheloz për muzikën, e cila është më superiore se figurativi, por në asnjë mënyrë të konkurroj. Fusha e muzikës ka shumë konkordanca me pikturën. Madje janë bërë eksperimentime shkencore që puqen me figurativin, po prapë se prapë mua më çudit sesi veshi të superoj syrin! Ai të jetë më i rëndësishëm se të parit? Po mallkimi bëhet: “Mos paç sy!”, “U bëfsh qorr!” e, nuk thotë: “Mbetsh shurdh!” Muzika është diçka hyjnore, piktura: shpirtërore, njerëzore.

Dega e Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të rrethit të Vlorës, 1984.

-Sa ka ndikuar Vlora, njerëzit dhe natyra e saj në krijimtarinë tuaj?

-Vlora është qyteti i fëmijërisë sime, i rinisë, i burrërisë, është qyteti i paraardhësve të mi, qyteti ku u linda dhe krijova familjen time, e, mbi të gjitha është krijimtaria ime pjellore në fushën e pikturës. Vlora më ka frymëzuar për qindra peizazhe. Po, përse e lashë Vlorën? Kur bëhej luftë në Firence, Mikelanxhelon e gjeje në Romë. Arti kërkon një qetësi shpirtërore specifike, gjë që pjesërisht kohët e fundit më mungoi. Vlonjatët e dinë mirë se jam i lidhur tepër me artin e, për hir të tij, mund të më justifikojnë që u largova prej Vlorës dhe erdha këtu në Tiranë.

-Keni ndonjë pikturë të kohës së monizmit për të cilën sot do të kishit dashur të mos e kishit bërë? Sa i lirë ose i penguar jeni ndjerë në atë kohë?

-Asnjë. Të gjitha i kam bërë me ndjenjë e racionalitet: Kultura të bën të lirë e jo skllav. Mua s`më kanë penguar kurrë konceptet e shumta patriarkale me të cilat ndeshesha përditë në shkollë, në studio e ambiente të ndryshme. Rrotat e mia për progres nuk janë ndalur nga askush edhe pse kanë vënë cipenj nën rrota. Pra çdo gjë e kam bërë me vetëdije e dashuri. Nuk kthej kokën prapa, s`jam nga ata që bëhen pishman për atë që kam nxjerrë nga studioja ime. E kam ndjerë veten të lirë, sepse e vlerësoja artin tim. Ndofta më quani mendjemadh, – por edhe modestia e tepruar është mendjemadhësi. Si artist kam reflektuar me art kohën e bashkëkohësve të mi, detyrë imperative për çdo krijues. Më vjen keq që u zgjata, por edhe pyetja provokon për një epokë që ka shumë e shumë për të folur e shkruar…Koha që kalon Shqipëria në tranzicion prek edhe artin. Artistët e vendit, më të shumtët janë larguar, sidomos të rinjtë, por këta që janë punojnë e krijojnë këtu me shumë sforco e strese, nën diktaturën financiare. E ardhmja e artit është në dorë, jo vetëm të artistëve, por edhe të zhvillimit total të vendit”.

Zemra e “Mjeshtrit të Madh” dhe “Piktorit të Popullit” Skënder Kamberi ka ndalur, por arti ynë, Vlora dhe populli ynë fisnik, do t`i ruajë në kujtesë veprat e piktorit të madh, pikturat e mrekullueshme skënderiane.

Fejton: “AKSHI – apo akshihanet e korrupsionit?”

April 24, 2026 by s p

Nga Rafael Floqi

Në Shqipëri, kur realiteti bëhet shumë absurd për t’u shpjeguar, hyn në punë satira. Dhe kur satira nuk mjafton më, atëherë hyn në lojë SPAK-u – me lista sekuestrimesh që duken si katalog luksi, jo si dosje penale.

Sepse kjo histori nuk është më thjesht për një agjenci. Është për një kastë të re, një elitë të padeklaruar që mund ta quajmë pa drojë: “akshihanët e korrupsionit” – mjeshtrat e tenderit dixhital që përfundojnë me vila analoge.

Le t’i marrim faktet, jo siç i thotë komunikata, por siç i lexon qytetari:

SPAK sekuestron mbi 40 milionë euro pasuri. Jo pak, por një univers i tërë: apartamente në Tiranë, Durrës e Vlorë, toka në Sauk e Petrelë, vila që shohin nga qielli sikur të ishin roje të një mbretërie të padukshme, makina luksoze që nuk njohin gropa rruge, dhe për kurorëzim – një jaht me emër filmi: “Skyfall”. Një fund i denjë për një histori që duket si skenar i shkruar nga vetë absurdi.

Në qendër të kësaj tabloje kemi figurat kryesore.

Mirlinda Karçanaj – ish-drejtoresha e AKSHI-t, e përshkruar publikisht si një njeri që jetonte “me qira”, por që në dosje del me tre apartamente (dy në Tiranë, një në Qerret), 1500 metra katror tokë në Sauk, llogari bankare dhe automjet. Një jetë modeste… me portofol të padukshëm.

Pastaj vjen Ergys Agasi – arkitekti i pasurive në Petrelë, njeriu që duket se kishte zbuluar formulën e re të zhvillimit: nga tenderi publik tek prona private. Apartamente, toka, ndërtesa – një hartë e tërë që nuk shpjegohet me një CV të zakonshme, por me një sistem të jashtëzakonshëm.

Dhe në fund, Ermal Beqiraj – pronari i jahtit “Skyfall”. Një emër që tingëllon si metaforë: kur gjithçka ngrihet shumë lart, një ditë bie. Dhe këtë herë, duket se rënia erdhi nga deti drejt dosjes penale.

Por ajo që e bën këtë histori më të rëndë nuk janë vetëm pasuritë. Janë akuzat: manipulim tenderësh, korrupsion, pjesëmarrje në grup të strukturuar kriminal, madje edhe elementë dhune dhe pengmarrjeje. Pra, nuk kemi më të bëjmë me një “gabim administrativ”, por me një industri të mirëorganizuar.

Dhe këtu satira bëhet e hidhur.

Sepse ndërsa qytetarët luftojnë për kredi, për qira, për një apartament modest, diku tjetër ndërtohen vila që nuk i njeh as banka, por vetëm kontrata të heshtura. Ndërsa të rinjtë largohen nga vendi për një pagë më të mirë, disa të tjerë ndërtojnë pasuri që nuk kanë nevojë për justifikim – vetëm për heshtje.

Dhe heshtja ka qenë bashkëpunëtori më i madh i këtij sistemi.

Prandaj lind pyetja që përshkon gjithë këtë histori si një refren ironik:

AKSHI – apo akshihanët e korrupsionit?

Sepse nëse një institucion që duhet të dixhitalizojë shtetin përfundon si platformë për pasurim, atëherë problemi nuk është vetëm tek individët. Është tek modeli. Tek mënyra se si pushteti përdoret, tek mënyra se si kontrolli mungon, tek mënyra se si përgjegjësia shpërndahet deri sa zhduket.

“Akshihanët” nuk janë thjesht emra në një dosje. Janë simbol i një kohe ku korrupsioni nuk fshihet më – ai organizohet. Ku nuk mjafton të jesh i zgjuar, por duhet të jesh i lidhur. Ku nuk ndërtohet për të jetuar, por për të fshehur.

Dhe kur vjen momenti i drejtësisë, lista e sekuestrimeve lexon si një testament i një sistemi që ka jetuar përtej mundësive të tij.

Por a mjafton kjo?

Sepse sekuestrimi i pasurive është vetëm një akt. Ndërsa rikthimi i besimit është një proces shumë më i gjatë. Dhe nëse pas kësaj historie gjithçka vazhdon si më parë, atëherë do të kemi vetëm një ndryshim emrash, jo një ndryshim sistemi.

Në fund, ndoshta metafora më e saktë mbetet ajo e jahtit “Skyfall”.

Sepse çdo sistem që ngrihet mbi korrupsion ka një fund të parashkruar: bie.

Pyetja është vetëm kur… dhe sa do të marrë me vete.

Vetëm Akshi-hanet apo dhe shefat?

Roli i shtetit shqiptar në mbrojtjen e shqiptarëve në trojet etnike (1920–1939)

April 23, 2026 by s p

Nikollë Loka/

Përpjekjet diplomatike të shtetit shqiptar për mbrojtjen e shqiptarëve në ish-Jugosllavi gjatë viteve 1920-1939 u zhvilluan në një klimë të vështirë ndërkombëtare dhe përballë politikave të ashpra të Beogradit, që synonin ndryshimin e strukturës etnike përmes kolonizimit dhe shpërnguljes së detyruar. Sinjalet për gjendjen alarmante në Kosovë u përcollën herët nga Komiteti “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës”, i cili i kërkoi ndërhyrje institucioneve shqiptare dhe sensibilizim ndërkombëtar. Qeveria shqiptare, veçanërisht gjatë drejtimit të Iljaz Vrionit, ndërmori hapa konkretë duke protestuar në Lidhjen e Kombeve dhe duke informuar, përmes përfaqësuesve të saj, mbi dhunën ndaj shqiptarëve. Këto përpjekje u shoqëruan edhe me thirrje të drejtpërdrejta drejtuar fuqive të mëdha për ndërhyrje humanitare dhe politike. Megjithatë, brenda elitës politike shqiptare ekzistonin dy qasje: njëra që mbështeste rezistencën e armatosur dhe tjetra që favorizonte zgjidhje diplomatike, në varësi të rrethanave ndërkombëtare.

Krerë të shquar si Hasan Prishtina, Bajram Curri dhe përfaqësues të tjerë të Komitetit “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës” etj., kundërshtonin pranimin e përfshirjes së saj të pakthyeshme në Jugosllavi dhe, duke shpresuar në mbështetje ndërkombëtare, veçanërisht atë italiane, ruanin idenë e irredentizmit shqiptar.

Në këtë periudhë, qëndrimi i Ahmet Zogut ishte në kundërshtim me këtë linjë, pasi ai synonte normalizimin e marrëdhënieve me Beogradin për stabilitet shtetëror. Qeveria e tij ndiqte një politikë pragmatike, duke e konsideruar çështjen e Kosovës si faktor që nuk duhej të përkeqësonte marrëdhëniet me Jugosllavinë. Megjithatë, Zogu u përpoq të manovronte midis presionit jugosllav dhe interesave të brendshme shqiptare, duke ruajtur një ekuilibër të brishtë diplomatik. Pavarësisht nga moderacioni i Zogut, qeveria jugosllave përdorte retorikë dhe presion diplomatik, duke pretenduar se shqiptarët e Kosovës përfaqësoheshin në institucionet shqiptare. Kjo situatë krijoi një tension të vazhdueshëm politik dhe marrëdhëniet shqiptaro-jugosllave mbetën të kushtëzuara nga çështja e Kosovës dhe qëndrimet e kundërta të palëve.

Ahmet Zogu i kishte siguruar qeverisë jugosllave se elementi kosovar në Shqipëri nuk do të lejohej të kishte ndikim politik, duke premtuar kontroll mbi grupet e ardhura nga Jugosllavia. Në fund të dhjetorit 1922, forcat shqiptare dhe jugosllave ndërmorën veprime të përbashkëta që çuan në pushtimin e Zonës Neutrale dhe shtypjen e kryengritjes në Junik. Pavarësisht qëndresës, lëvizja kryengritëse u godit rëndë dhe çetat u ndoqën nga të dyja palët, duke dobësuar rezistencën në terren. Në muajt shkurt–mars 1924, autoritetet jugosllave ndërmorën një fushatë të ashpër dhune në Kosovë, me qëllim shuarjen e lëvizjes kaçake. Qeveria shqiptare reagoi duke protestuar në arenën ndërkombëtare, përfshirë Lidhjen e Kombeve dhe shtetet evropiane, gjë që përkeqësoi marrëdhëniet me Beogradin. Në planin e brendshëm, qëndrimi i Zogut ndaj irredentizmit dhe kundërshtimi i tij nga opozita dhe nacionalistët krijuan një krizë politike që, përfundimisht, kontribuoi në largimin e tij nga pushteti.

Revolucioni i Qershorit nuk u mirëprit nga autoritetet serbe, pasi ai riktheu në skenën politike figura si Hasan Prishtina dhe Bajram Curri, të cilët përfaqësonin irredentizmin shqiptar. Nën presionin e Beogradit, Fan Noli nuk i dha rol qeveritar Hasan Prishtinës, por as nuk ndërpreu plotësisht kontaktet me të. Tirana zyrtare kërkoi njohjen e qeverisë së re nga Beogradi, por këto përpjekje u injoruan nga pala jugosllave. Në këtë periudhë, përplasjet e armatosura në Kosovë u denoncuan në mënyrë jozyrtare në arenën ndërkombëtare, përmes përfaqësuesve shqiptarë në Lidhjen e Kombeve. Ndërkohë, pavarësisht kundërshtive ndaj tij, Beogradi e shihte Ahmet Zogun si figurë më të përshtatshme për stabilitet, për shkak të qëndrimit të tij më të distancuar nga nacionalizmi kosovar.

Në vitet 1925–1927, Ahmet Zogu u orientua drejt aleancës me Italinë, duke larguar gradualisht ndikimin jugosllav dhe duke forcuar pozitat e tij përmes marrëveshjeve me Italinë fashiste. Traktatet e Tiranës e shndërruan Shqipërinë de facto në një protektorat italian, duke rritur tensionet me Jugosllavinë dhe duke ndryshuar ekuilibrat rajonalë. Kjo situatë e re nxiti një fazë të intensifikuar të diplomacisë shqiptare, e cila kërkoi mbështetje ndërkombëtare në Lidhjen e Kombeve kundër politikave shtypëse në trojet etnike shqiptare në Jugosllavi. Në mars 1929, qeveria shqiptare paraqiti një ankesë në Lidhjen e Kombeve kundër mizorive dhe keqtrajtimit të shqiptarëve nga qarqet dhe regjimi jugosllav. Veprimtaria diplomatike e krerëve shqiptarë në territorin e Kosovës shënon një etapë të re, pa dyshim, me peticionin e priftërinjve katolikë, të arratisur pas vrasjes së Shtjefën Gjeçovit në Zym të Hasit: Don Gjon Bisaku, Don Shtjefën Kurti dhe Don Luigj Gashi, misionarë të “Propaganda Fides”. Pasi memorandumi i tyre u paraqit në Lidhjen e Kombeve, pati një aktivizim të diplomacisë shqiptare dhe disa takime me diplomatë të Fuqive të Mëdha. Përfaqësues shqiptarë dhe figura të diasporës dërguan memorandume dhe zhvilluan takime me diplomatë ndërkombëtarë për të denoncuar asimilimin, shpërnguljet dhe mohimin e të drejtave kombëtare. Paralelisht, u krijuan organizata dhe rrjete studentore si “Besa”, që mobilizuan elitën e re shqiptare në mbrojtje të çështjes kombëtare dhe forcimin e lidhjeve politike. Në këtë kuadër, figura si Ferhat Draga bashkëpunuan me Tiranën për të kundërshtuar politikat e kolonizimit dhe për të kërkuar të drejta politike e kulturore për shqiptarët në Jugosllavi. Në tërësi, periudha 1920–1939 karakterizohet nga një diplomaci aktive shqiptare, e cila, pavarësisht kufizimeve, synoi të ndërkombëtarizojë çështjen shqiptare dhe të mbrojë popullsinë shqiptare në trojet e saj etnike.