• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Lavdi Komandantit të Përgjithshëm, Heroit Kombëtar Adem Jashari !

March 6, 2026 by s p

Bujar Leskaj/

Natën e 4 e 5 marsit të vitit 1998, Prekazi rrethohet nga forcat e shumta ushtarake dhe policore. Ishte hera e tretë që rrethohej kulla e familjes Jashari! Betimi i Adem Jasharit: “Nëse duhet të vdesë dikush, më mirë unë, sesa Kosova ime! Do të ishte betimi i LIRISË!

Flijimi i Adem Jasharit, Komandantit Legjendar dhe 54 pjesëtarëve të familjes së tij, do të ishte simfonia e qëndresës së pamposhtur të Kosovës, rrënjët dhe maja e historisë së luftës për liri dhe bëri që Kosova të mundë frikën dhe të hapë shtigjet e lirisë dhe të ardhmërisë.

Çdo 5, 6, 7 mars, për çdo vit vëmendja e të gjithë kombit shqiptar kthehet nga Prekazi legjendar, që i dha Kosovës aq shumë. Madje dëshmoi se çmimi i lirisë është shumë i shtrenjtë, por më i çmuari.

Ademi Jashari lindi në Prekaz, më 28 nëntor të vitit 1955, një datë simbolike kjo, sepse përkon me 28 nëntorin e viti 1443, kur Gjergj Kastrioti ngriti Flamurin në Krujë dhe me datën tjetër të historisë, 28 nëntorin 1912, kur Ismail Qemali shpalosi në Vlorë flamurin e Pavarësisë të Shqipërisë. Me qëndresën, përkushtimin, luftën e tij, Adem Jashari i tejkalon përmasat e heroit kombëtar, sepse vepra dhe akti vetëflijues me gjithë familjen, janë ngjarje unikale në Histori.

Epopeja e familjes Jashari është shkruar me gërma të arta në Histori, ashtu siç është shkruar në Histori me gërma të arta edhe sakrifica e Fehmi Lladrovcit, i cili përpara se të vritej iu drejtua bashkëluftëtarëve të tij me fjalët: “Ku ka ditë më të mirë se sot për të vdekur për atdhe. Mos u frikësoni, kush e ka dekën ka për të rënë në altarin e Lirisë. Kemi për të bërë luftë, që do të futet në analet e historisë.” Lavdi familjes Jashari, UÇK-së dhe gjithë dëshmorëve të kombit, të rënë për Liri dhe Pavarësi!

Filed Under: Histori

THEMELIMI I KOLEGJIT PAN-SHQIPTAR TË KIRURGËVE

March 6, 2026 by s p

Prof. Dr. Rifat Latifi/

Është nder dhe kënaqësi e madhe për mua të kthehem sërish në këtë shtëpi të shenjtë, në Vatrën tonë, për të ndarë me ju disa nga aktivitetet që po bëjmë për të mirën e popullit dhe vendit tonë. Ju falënderoj për mikpritjen dhe që jeni bashkuar këtu sot.

Sot do t’ju flas për dy çështje të rëndësishme.

Në fillim, dua t’ju njoftoj se më 6–7 shkurt të këtij viti, në Tiranë kemi krijuar Kolegjin Pan-Shqiptar të Kirurgëve, si një ombrellë për të gjithë kirurgët shqiptarë, për të përdorur një shprehje të madhe të Nolit, të katandisur gjithandej nëpër botë. Tani do ta kemi shtëpinë tonë të madhe, dhe të gjitha degët e kirurgëve kudo ku ka shqiptarë do të jenë nën një kulm.

Sot, kur po flas para jush si kryetar themelues i Kolegjit Pan-Shqiptar të Kirurgëve, unë, si kurrë më parë, jam i mbushur me një ndjenjë të thellë shprese për të ardhmen e kirurgjisë shqiptare, mbretëreshës së të gjitha degëve mjekësore.

Për breza me radhë, kirurgët shqiptarë, kudo që kanë ushtruar profesionin e tyre, kanë demonstruar përkushtim ndaj ekselencës në kirurgji. Puna e tyre është dëshmi e qëndrueshmërisë dhe aftësive profesionale, shpesh përballë sistemeve të fragmentuara dhe komplekse të kujdesit shëndetësor, por edhe në sistemet më të avancuara të kujdesit shëndetësor në të gjithë botën.

Të frymëzuar nga rrugëtimi shembullor i kolegjeve kirurgjikale të themeluara ndër shekuj, duke filluar me të parin në botë, Kolegjin Mbretëror të Kirurgëve të Edinburgut, të themeluar në vitin 1505 nën patronatin e Mbretit James IV, si dhe nga Kolegji Amerikan i Kirurgëve, i themeluar në vitin 1913, i cili ishte edhe model për ne kur krijuam Kolegjin e Kirurgëve të Kosovës më 17 dhjetor 2018, ne jemi bërë bashkë sot në qytetin e bukur të Tiranës për të themeluar Kolegjin Pan-Shqiptar të Kirurgëve.

Ky kolegj nuk do të veprojë thjesht si një forcë kolektive për transformimin e edukimit kirurgjikal, praktikës, kërkimit shkencor dhe cilësisë së kujdesit kirurgjikal, por do të punojë edhe për të vendosur dhe zbatuar standarde etike dhe për të avokuar për cilësi të lartë në kujdesin kirurgjikal.

Ne do t’i bëjmë të gjitha këto duke ruajtur traditat tona të pasura kirurgjikale dhe duke nderuar të kaluarën, duke ndërtuar të ardhmen dhe duke përqafuar inovacionet moderne, përfshirë edhe rolin e Inteligjencës Artificiale në praktikën dhe edukimin kirurgjikal.

Kolegji do të qëndrojë si një entitet profesional i pavarur, me mision që të ndihmojë autoritetet përkatëse qeveritare dhe institucionet e akredituara për ngritjen e këtyre standardeve.

Kolegji synon gjithashtu të mishërojë parimet e programeve kombëtare të përmirësimit të cilësisë kirurgjikale të Kolegjit Amerikan të Kirurgëve, siç janë regjistrat dhe menaxhimi i kancerit, regjistrat dhe menaxhimi i traumave, regjistri i kirurgjisë bariatrike dhe programet e tjera kirurgjikale, si dhe akreditimi i qendrave të ekselencës sipas standardeve më të larta ndërkombëtare.

KPSHK do të këmbëngulë që specializantët e kirurgjisë të mos jenë thjesht vizitorë apo shërbëtorë në sallat e operacionit, por studentë të vërtetë të kirurgjisë, të cilët, pasi të përfundojnë specializimin, do të jenë në gjendje të ofrojnë kujdes kirurgjikal kompleks dhe të sigurt.

Në fund, miqtë e mi të nderuar, jam plotësisht i vetëdijshëm se udhëtimi para nesh do të jetë sfidues, por gjithashtu shumë premtues, dhe se do t’ia dalim me sukses. Ky sukses do të matet me gjenerata, jo me një apo një tjetër mandat politik, apo me një apo një tjetër drejtues të këtij kolegji.

Më lejoni të kujtoj thënien e famshme të njërit prej presidentëve të mi të preferuar të Shteteve të Bashkuara, Ronald Reagan, i cili tha:

“Nuk ka kufij për atë që njeriu mund të bëjë ose sa larg mund të shkojë, nëse nuk shqetësohet se kush i merr meritat.”

Merita për krijimin e KPSHK u takon mësuesve tanë të kirurgjisë dhe familjeve tona, të cilat na edukuan ta duam kombin tonë, pavarësisht se ku jetojmë apo ku kemi lindur. Ky është shansi ynë për të skalitur një trashëgimi të re – një trashëgimi ku ekselenca në kirurgji është e garantuar, ku kontributet tona shpëtojnë jetë dhe ku përkushtimi ynë do të ndriçojë për brezat që do të vijnë.

Tani më lejoni t’ju flas për një program tjetër të rëndësishëm dhe t’ju prezantoj Qendrën e Kosovës për Kërkime, Simulime dhe Trajnime të Avancuara, të themeluar në partneritet me Universitetin e Prishtinës dhe partnerë të tjerë ndërkombëtarë. Kjo qendër synon të bëhet qendër e përbashkët për organizatat e kirurgjisë nga Presheva në Mal të Zi, nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut dhe diaspora shqiptare, kudo ku kirurgët dhe studentët e kirurgjisë janë të pranishëm.

Ky projekt është rezultat i bashkëpunimit mes fondacionit International Virtual e-Hospital (IVeH), të cilin shumë shqiptarë-amerikanë e kanë mbështetur, dhe Kolegjit të Kirurgëve të Kosovës (KCS). Së bashku, këto institucione kanë njohur nevojën për të zhvilluar një platformë bashkëkohore që do të mbështesë edukimin e avancuar mjekësor, trajnimin profesional dhe kërkimin shkencor në Kosovë, por edhe në rajonin më të gjerë të Ballkanit.

Investimi në këtë qendër do të thotë mbështetje për zhvillimin e kuadrit të kujdesit dhe shkencës mjekësore, në mënyrë që ai të jetë më i përgatitur, më i trajnuar dhe më i lidhur me komunitetin ndërkombëtar mjekësor.

Ne besojmë fuqimisht se, me mbështetjen e vazhdueshme të institucioneve akademike, organizatave profesionale, partnerëve ndërkombëtarë dhe secilit prej nesh, kjo qendër do të konsolidohet si një institucion kryesor për trajnim mjekësor, kërkim dhe inovacion në Evropën Juglindore dhe më gjerë.

Njëzet e tre vjet më parë vendosëm një tabelë në Qendrën e Telemjekësisë të sapohapur në Kosovë ku shkruhej:

“Dështimi nuk është opsion.”

Kjo filozofi çoi në zhvillimin e programeve të telemjekësisë në të gjithë Kosovën, në Shqipëri, në Cabo Verde në Afrikë, në Vietnam dhe në vende të tjera të botës, duke u bërë një model për telemjekësinë globale. Sot e them përsëri: “Dështimi nuk është opsion” për KPSHK.

Filed Under: Politike

PATRIOTI RRUSTEM GECAJ “NDERI I KOMBIT” SHTROI DREKË NDERIMI PËR PROF.DR. RIFAT LATIFIN

March 6, 2026 by s p

Patrioti i shquar, atdhetari e aktivisti i çështjes kombëtare mbi 5 dekada z.Rrustem Gecaj “Nderi i Kombit” bashkoi veprimtarë të shquar në New York në një drekë nderimi ndaj Prof. Dr. Rifat Latifit. Një vlerësim për arritjet dhe kontributet shkencore e atdhetare në shërbim të profesionistëve shqiptarë, katedrave mësimore, institucioneve shkencore, komunitetit shqiptar në Amerikë e institucioneve në Kosovë. Z. Rrustem Gecaj mbështetës i jashtëzakonshëm ndaj çdo shqiptari, frymëzues dhe fisnik i pakursyer, bashkoi në drekën e nderimit personalitete të shquara si: Harry Bajraktari, Dr. Elmi Berisha, Dr. Sulejman Çelaj, Dr. Pashko Camaj, Xhafer Gecaj, Avdi Gecaj, Halil Mula, Ilir Cubi dhe editorin e Diellit. Një drekë vëllazërore që gëzon investimet, sakrificat dhe sukseset e shqiptarëve që bëjnë krenarë komunitetin e kombin tonë. Rrustem Gecaj model i shkëlqyer i patriotit e atdhetarit shqiptar, i përkushtuar për kombin, flamurin e atdheun, është në çdo kohë mbështetje e jashtëzakonshme për Federatën Vatra, gazetën Dielli, historinë, gjuhën, kulturën dhe traditat kombëtare të shqiptarëve në Amerikë, Kosovë e Shqipëri. Trashëgimia atdhetare, familjare, patriotike e kombëtare e Rrustem Gecajt është model krenarie e frymëzimi për çdo shqiptar.

Filed Under: Komunitet

Zef Serembe, in memoriam…

March 6, 2026 by s p

QSPA/

Kujtojmë sot në 183-vjetorin e lindjes poetin lirik dhe një prej personaliteteve më të rëndësishme ndër arbëreshët e Italisë dhe të letërsisë shqipe, Zef Serembe.

Zef Serembe lindi më 6 mars 1843 në Strighar (San Cosmo Albanese) në krahinën e Kozencës, Kalabri dhe ndoqi mësimet në kolegjin e Shën Adrianit. Në moshë të re, ra në dashuri me një vajzë nga fshati i lindjes, e cila emigroi në Brazil me familjen dhe vdiq atje. Humbja e saj nuk iu shqit nga mendja dhe, me shpresë se mos të paktën ia gjente varrin, Serembe mori detin për në Brazil më 1874 në kërkim të një jete të re. Me një letër rekomandimi në dorë nga Dora d’Istria (1828-1888), ai u prit në oborrin e perandorit Dom Pedro II. Pas një historie të shkurtër dashurie atje, u kthye në Evropë, i mërzitur e i brengosur dhe ndihej i vetmuar e i pasigurt. Kjo ngjarje ndikoi në krijimtarinë e tij lirike.

Në të gjallë ai botoi: “Poezi italiane dhe këngë origjinale të përkthyera nga shqipja” (Poesie italiane e canti originali tradotti dall’albanese), Kozencë 1883 në italisht e shqip, “Il reduce soldato, ballata lirica”, (Kthimi i ushtarit, baladë lirike botuar në Nju Jork 1895, në italisht, dhe “Tingëllima të ndryshme” (Sonetti vari), Napoli 189? (Tingëllima të ndryshme), një përmbledhje tepër e rrallë prej dyzet e dy tingëllimash në italishte të pajisura me një hyrje, të gjitha të ngjeshura në katër faqe me shkronja të imëta. Një vjershë doli gjithashtu në gazetën e Xhuzepe Skiroit “Arbri i Ri” më 31 mars 1887. Nga vjershat në gjuhën shqipe, tridhjetë e nëntë iu botuan pas vdekjes në përmbledhjen “Vjersha”, Milano 1926, nga i nipi Kozmo Serembe. Krijime të tjera i janë gjetur në dorëshkrime dhe arkiva të ndryshme në vitet e fundit, kurse disa vjersha madje kanë ardhur deri në ditët tona duke kaluar gojë më gojë ndër fshatarët e Strigarit. Në vitin 1897 ai emigroi nga Kalabria për në Amerikën e Jugut për herë të dytë dhe u përpoq të rifillonte një jetë të re në Buenos Aires Argjentinë.

Zef Serembe, ky poet i madh i ndjenjës, sidomos i vetmisë dhe zhgënjimit u nda nga jeta më 1901 në Shën Pali, Brazil.

Më shumë mbi figurën e Zef Serembe gjeni në librin “Historia e letërsisë shqipe” nga Giuseppe Schirò Junior , botuar nga Qendra e Studimeve dhe Publikimeve për Arbëreshët (QSPA), Tiranë, 2021.

Filed Under: LETERSI

Reading Di Lellio and Kraja’s The Strongest Link with Dr. Nevenka Tromp

March 6, 2026 by s p

Rafaela Prifti spoke with Dr. Nevenka Tromp, University of Amsterdam, The Netherlands

“Silence is no longer the primary narrator of history. Is the world ready to listen now?”

Interviewer: Your review of Di Lellio and Kraja’s the Strongest Link acknowledges the shortcomings of the traditional legal system, as a structured disembodiment that overlooks the social, emotional and physical realities of women in wartime rape cases. The gender-neutral laws maintain a gender hierarchy and fail to account for differing experiences, i.e. wartime rape cases. Why is this such an important issue for women and the legal system or the need for reforms?

Dr. Nevenka Tromp: The book revisits the legacy of the International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia (ICTY) through one of its most ethically fraught terrains: the prosecution of sexual violence in the Kosovo war. Twenty years after the death of Milošević in 2006, the Kosovo indictments have produced very thin convictions for rape, although sexual assault is recognized as a war crime. More specifically, the story of Teuta, a protected witness and a survivor who faced Slobodan Milošević in The Hague, exposes the gap between legal truth and lived truth. Their work becomes both a historical reckoning, legal normative issue, and a philosophical opening toward what is known as a feminist approach to justice: a justice that listens, recognizes, and holds trauma as truth.

Interviewer: You described the story of Teuta, a protected witness and survivor, who testified and faced Slobodan Milošević in the Hague, as an “act of existential defiance.” In a legal system driven by physical evidence, what stands out about her assertion of truth?

Dr. Nevenka Tromp: It marks a shift of the meaning of truth from the evidentiary to the ontological. When Milošević, who was allowed to cross-examine her in the Hague, asked Teuta for proof beyond her word, she replied: “I did not come here to lie. That happened. In a courtroom defined by the rules of traditional retributive justice, women’s bodies are often treated as crime scenes to be mapped out..” She wasn’t just providing data for a conviction; she was asserting her existence against a system and a perpetrator that denies her truth. This is what we call the “justice of recognition

Interviewer: The Strongest Link highlights a painful paradox: Prosecutors “begged” Teuta to testify because their case depended on her pain, yet offered little emotional protection. Is international law inherently extractive when it comes to female trauma?

Dr. Nevenka Tromp: Unfortunately, yes. As Di Lellio and Kraja illustrate, survivors frequently felt their stories weren’t their own; they were mediated, translated, and “repurposed” into legal arguments. The system lives off this trauma to build its cases, yet it rarely grants the survivor authorship over their own narrative. A feminist approach to justice does treat trauma merely as “fuel” for a verdict but allows facilitating it with a sensitivity that prevents re-traumatization.

Interviewer: You have linked this work to the “Age of Witness Evidence,” tracing back to the Eichmann trial. How do the testimonies in The Strongest Link evolve our understanding of what a trial is supposed to achieve?

Dr. Nevenka Tromp: In the Eichmann trial, trauma entered the courtroom as a historical record. In The Strongest Link, the testimonies of survivors carry a transformative effect. For example, Teuta mentioned feeling “liberated a little,” only for the pain to return. This tells us that justice isn’t a “closure” or a door that slams shut. It is a continuance. It is the ethical act of “hearing trauma into being” so that silence is no longer the primary narrator of history.

Interviewer: How does the “Fourth Wave of Feminism” defined by movements like #MeToo—change how we read the stories of Kosovo’s women twenty years later?

Dr. Nevenka Tromp: The Fourth Wave has been instrumental in moving sexual violence from “private shame” to “global public discourse.” What Di Lellio and Kraja have done is emancipate these stories from intimate hiding places and place them on a deliberative global stage. By allowing the survivors testimonies to be a participatory narrative, we are not just looking for a “guilty” verdict; we are looking for a public archive where the survivor’s agency is restored.

Interviewer: Given that Kosovo indictments have resulted in very few convictions for rape despite it being a recognized war crime, does The Strongest Link offer a different kind of “conviction”?

Dr. Nevenka Tromp: It offers a moral and historical conviction that the law failed to provide. If we measure justice only by “thin convictions,” we fail the survivors. This book serves as a record of “deliberative justice.” It makes the truth audible and archived. Even if the legal gates didn’t swing wide enough, the publication of these voices ensures their truth is heard “wide and loud.” The question remains, as the authors suggest: Is the world finally ready to listen to what it couldn’t hear twenty years ago?

Thank you for the interview!

The Strongest Link: An Oral History of Wartime Rape Survivors in Kosovo (Oxford Oral History Series)

Filed Under: Interviste

  • « Previous Page
  • 1
  • …
  • 32
  • 33
  • 34
  • 35
  • 36
  • …
  • 2924
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • Lionel Jospin, një nga politikanët e rrallë të virtutit dhe të moralit
  • SOT NË DITËN E TEATRIT
  • Andon Zako Çajupi, in memoriam…
  • Kosova edhe 1 finale larg Botërorit, Shqipëria pa fat në Poloni
  • “LISSITAN/LIS/LISSUS, Qyteti i 12 portave” dhe fortifikimet e tij të admirueshme…
  • ME Dr ELEZ BIBERAJN NË TIRANË NË ÇASTIN KUR U THYE VET-IZOLIMI KOMUNIST, MARS, 1991
  • Beyond the Game: Kosova’s Roadmap to Victory 2026 FIFA World CUP
  • “Saint Paul in Dyrrach”
  • NJË DORËSHKRIM I PANJOHUR I ESAD MEKULIT PËR ROMANIN E REXHEP QOSJES “VDEKJA MË VJEN PREJ SYVE TË TILLË”
  • Diogjeni, filozofi që sfidoi botën me dije dhe virtyt, duke e këshilluar njeriun të hiqte dorë nga jeta prej skllavi
  • DEDË GJO LULI NË SHËRBIM TË ATDHEUT
  • “America Inspires Freedom – The Kosovo Story”
  • Kur Gjykata rrëzon Kushtetutën, dhe vendimi që godet vetë shtetin
  • Tre vllazen, tre jetima…
  • Goditja ndaj objekteve të kultit fetar, pjesë e propagandës ateiste përgjatë diktaturës në Shqipëri

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT