Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Marrëdhëniet Shqipëri – USA në universin filatelik shqiptar

by

Besnik Fishta/

Marrëdhëniet midis Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës përbëjnë një nga kapitujt më të rëndësishëm në historinë moderne të kombit shqiptar. Kjo miqësi, e ndërtuar mbi vlerat e lirisë, demokracisë dhe vetëvendosjes, nuk ka mbetur vetëm në dokumente diplomatike apo në fjalime historike, por është pasqyruar edhe në universin filatelik shqiptar. Pullat postare dhe Zarfat e Dites Pare (FDC) janë bërë dëshmi të domethenese artistike që ruajnë kujtesën e kësaj miqësie të veçantë.

Fillimi zyrtar i marrëdhënieve diplomatike mes Shqipërisë dhe SHBA-së daton në vitin 1922. Por rrënjët e kësaj miqësie janë edhe më të hershme, kur Presidenti amerikan Woodrow Wilson, në Konferencën e Paqes në Paris më 1919, kundërshtoi planet për copëtimin e Shqipërisë dhe mbrojti të drejtën e saj për të ekzistuar si shtet i pavarur. Për shqiptarët, Wilson mbetet një figurë historike me peshë të jashtëzakonshme, simbol i mbrojtjes së çështjes kombëtare në një moment kritik.

Pas periudhës së izolimit komunist, rivendosja e marrëdhënieve diplomatike në vitin 1991 shënoi një epokë të re bashkëpunimi. SHBA u bë një nga mbështetëset kryesore të Shqipërisë në procesin e demokratizimit dhe integrimit euroatlantik.

Një moment kulmor në marrëdhëniet dypalëshe ishte vizita e Presidentit amerikan George W. Bush në Tiranë, më 10 qershor 2007. Ishte hera e parë që një president amerikan vizitonte Shqipërinë. Pritja entuziaste popullore dhe deklaratat e tij në mbështetje të pavarësisë së Kosovës e kthyen këtë vizitë në një ngjarje historike.

       

                                                                                                 

Fig.1 Vizita me !0 Qershor 2007 e George W. Bush ne Tirane

Filatelia shqiptare e përjetësoi këtë moment me një emetim të veçantë pullash dhe FDC-je me temë miqësinë Shqipëri–SHBA. Në to paraqiten elemente simbolike si flamujt e dy vendeve, portreti i Presidentit Bush dhe motive që theksojnë partneritetin strategjik. Këto emetime nuk janë vetëm objekte koleksionimi, por dokumente historike në miniaturë.

               

                                                         

Fig.2 Zarfi special numer1 ne dedikim te vizites Presidentit G.W.Bush

               

                                     

Fig.3 Zarfi special numer2 

Në vitin 2022, Shqipëria dhe SHBA shënuan 100-vjetorin e vendosjes së marrëdhënieve diplomatike. Ky përvjetor u pasqyrua në një emision të posaçëm filatelik, ku dominojnë simbolet e miqësisë, bashkëpunimit dhe aleancës strategjike. Pullat dhe FDC-të e këtij përvjetori theksojnë vijimësinë historike të marrëdhënieve, nga viti 1922 deri në ditët tona, duke përçuar mesazhin e një partneriteti të qëndrueshëm, pasi sintetizon një shekull bashkëpunimi diplomatik dhe politik.

                 

                             

Fig.4 Zarf special ne dedikim te 100 vjetorit te vendosjes mardhenive diplomatike Shqiperi-USA

Përveç emisioneve zyrtare të Postës Shqiptare, edhe koleksionistët shqiptarë, nëpërmjet shoqatës së tyre, kanë realizuar një përkujtim të veçantë me rastin e përvjetorit të vendosjes së marrëdhënieve diplomatike. Një ekspozitë e tillë u organizua në Tiranë nga koleksionisti i shquar Dr. Jovan Basho, ku u paraqitën produkte filatelike interesante dhe të rralla, që përkonin me 101-vjetorin e marrëdhënieve diplomatike Shqipëri–SHBA (1922-2023) dhe me 80-vjetorin e emetimit të pullës amerikane me flamurin shqiptar (09.11.1943–09.11.2023), e cila përcillte mbështetjen ndaj rezistencës antifashiste të popullit shqiptar.

                     

                                           

Fig.5 Zarf special i krijuar nga filatelisti  Jovan Basho dedikuar pervjetorit te vendosjes mardhenisve diplomatike Shqiperi-USA

Një dimension thelbësor i miqësisë shqiptaro-amerikane është roli vendimtar i SHBA-së në çështjen e Kosovës. Ndërhyrja e NATO në vitin 1999, e udhëhequr kryesisht nga SHBA, i dha fund një periudhe të errët për popullin e Kosovës. Më 17 shkurt 2008, Kosova shpalli pavarësinë, e cila u njoh menjëherë nga Shtetet e Bashkuara.

Filatelia shqiptare dhe ajo e Kosovës kanë pasqyruar këtë mbështetje përmes emetimeve që simbolizojnë lirinë, paqen dhe miqësinë me SHBA-në. Flamujt, shqiponja dykrenare dhe elementet e aleancës euroatlantike janë motive të shpeshta në këto seri.

Filatelia nuk është thjesht një pasion koleksionistësh; ajo është një formë arti dhe dokumentimi historik. Çdo pullë apo FDC me temë miqësinë Shqipëri–SHBA përçon mesazhe të qarta, mirënjohje për mbështetjen amerikane në momentet kyçe të historisë sonë. vlerësim për partneritetin strategjik në NATO, theksim të rolit të SHBA-së në pavarësinë dhe konsolidimin e shtetit të Kosovës, besim në një të ardhme të përbashkët në familjen euroatlantike.

Miqësia Shqipëri–SHBA mbështetet në vlera të përbashkëta dhe interesa strategjike. Në të ardhmen, bashkëpunimi pritet të thellohet në fusha si siguria, investimet ekonomike, energjia, teknologjia dhe arsimi. Filatelia shqiptare do të vazhdojë të pasqyrojë këtë marrëdhënie, duke e shndërruar çdo përvjetor, vizitë zyrtare apo arritje të përbashkët në një kujtesë të përhershme në miniaturë.

Nga qëndrimi historik i Woodrow Wilson-it në mbrojtje të Shqipërisë, te vizita e Presidentit George W. Bush në Tiranë dhe mbështetja e vazhdueshme për Kosovën, SHBA ka qenë një aleate strategjike dhe një mike e veçantë e shqiptarëve. Filatelia shqiptare e ka fiksuar këtë miqësi në mënyrë dinjitoze, duke e kthyer në pjesë të trashëgimisë sonë kulturore dhe historike.

Honoring the memory of Ambassador Frank Wisner

by

Dr. Elmi Berisha/

One year ago today, we lost a visionary leader and friend. We remember Ambassador Frank Wisner for his wisdom, warmth, and enduring impact on international relations.

On the first anniversary of the passing of Ambassador Frank Wisner (July 2, 1938 – February 24, 2025), the Pan-Albanian Federation of America Vatra, honors the memory of a distinguished American businessman and diplomat who devoted decades to the U.S. Foreign Service.

In 2005, Ambassador Wisner took on the pivotal role of U.S. envoy for the Kosovo status negotiations, a process that ultimately secured the nation’s independence. His friends and colleagues witnessed first-hand the Ambassador’s unwavering resolve to end regional violence, save thousands of lives, and set Kosovo on the path to sovereignty.

Ambassador Frank Wisner Jr. earned the deep respect of Albanians and maintained a particularly close bond with Vatra. He was a champion for the next generation, fervently believing that the youth deserved to see their nations fully integrated into European structures. To that end, as a senior diplomat and, later, an international affairs advisor, Ambassador Wisner advocated for the long-term economic vitality of Kosova and the Western Balkans. He strongly believed that the region must be physically connected to Europe through modernized infrastructure and an improved standard of living, while remaining committed to the essential pillars of democracy: good governance and the rule of law.

Vatra has previously bestowed its highest medal of gratitude upon Ambassador Wisner.

It has been a profound honor to know him as a friend and to stand alongside him in advancing Kosovo’s future.

One year later, our gratitude for him remains just as strong every single day.

“LUCI DI VERITÀ – ÇMIMI NDËRKOMBËTAR I GAZETARISË ETIKE NË MINISTRINË E KULTURËS (ROMË)

by

Nga Regina Resta/

Të martën, më 24 shkurt 2026, nga ora 14:30 deri në 18:00, në Romë u zhvillua ceremonia e ndarjes së Çmimit Gazetaresk Etik “Dritat e së Vërtetës”, e planifikuar në Ministrinë e Kulturës në sallën Spadolini. Projekti, i promovuar nga Shoqata Kulturore VerbumlandiArt APS me nismën e senatorit Manfredi Potenti, lindi për të vlerësuar një gazetari të aftë që të ndërthurë rigorozitetin, guximin dhe përgjegjësinë etike në një periudhë historike të shënuar nga dezinformimi dhe kriza e besimit në rrëfimin publik.

Çmimi “Dritat e së Vërtetës” nuk paraqitet në konkurrencë me vlerësime të tjera, por si një hapësirë drite, reflektimi dhe mirënjohjeje ndaj atyre që mbrojnë të vërtetën si një të mirë të përbashkët. Konceptimi dhe kujdesi për nismën iu besuan Dr Regina Resta, presidente e shoqatës VerbumlandiArt APS dhe e Çmimit, Dr Maria Pia Turiello, presidente e Komitetit Shkencor dhe zv/presidente e Çmimit, si dhe Dr Mirella Cristina, Deputete Parlamentare në komisionin e Drejtësisë, avokate dhe gazetare si dhe anëtare e Komitetit Shkencor.

Për t’i dhënë autoritet nismës ishte edhe Komiteti i Nderit, i cili përfshin: Nico Spuntoni, Francesco Mura, Francesco Lenoci, Goffredo Palmerini, Roberto Sciarrone dhe Vinicio Leonetti, figura referuese në panoramën gazetareske dhe kulturore.

Ndër të vlerësuarit italianë me Çmimin Ndërkombëtar të Gazetarisë u renditën: S.E. Card. Fernando Filoni, Anna Maria Esposito, Brunella Bolloli, David Parenzo, Giovan Battista Brunori, Giulia Sorrentino, Manuela Sain, Maria Rita Grieco, Marilena Vinci, Massimo Giraldi dhe Silvia Grassi.

Çmimi Gazetaresk “DRITAT E SË VËRTETËS”

seksioni i gazetarëve të huaj, të propozuar nga promovuesja kulturore ndërkombëtare Angela Kosta, përfshin: Aleksandër Çipa (Shqipëri), Alketa Gashi Fazliu (Kosovë), Tarana Turan Rahimi (Azerbajxhan), si dhe Marinellys Tremamunno (Venezuelë), duke konfirmuar profilin gjithnjë e më ndërkombëtar të nismës.

Hapësirë e gjerë iu kushtua edhe brezave të rinj, me të rinjtë e vlerësuar Angelo Baracco, Antonio Errigo, Federica Tomasello dhe Mulengezi Adolphe Mihingano, në mbështetje të talentit në rritje dhe të një gazetarie të përgjegjshme e cila sheh me dinjitet drejt së ardhmes.

Vlerësimet e dorëzuara gjatë ceremonisë janë vepra origjinale dhe unike të artistit nga Salento, Tommaso Filieri (Galatone, Lecce), të realizuara me dorë dhe të konceptuara si simbolë autentikë dhe të papërsëritshëm të vlerës etike të profesionit.

Roma, zemra institucionale dhe kulturore e vendit, mirëpriti Çmimin Gazetaresk Etik “Dritat e së Vërtetës” në një seli me vlerë të lartë simbolike si Ministria e Kulturës, duke forcuar lidhjen midis informacionit, përgjegjësisë qytetare dhe trashëgimisë demokratike.

Të gjitha mediat e ndoqën nismën me vëmendje, duke i njohur vlerën kombëtare dhe ndërkombëtare në promovimin e një gazetarie të ndërgjegjshme, të lirë dhe të orientuar drejt së mirës së përbashkët.

Salla Spadolini, e vendosur brenda Ministrisë së Kulturës (MiC) në Romë, mban emrin e Giovanni Spadolini, historian, gazetar dhe politikan italian, themelues dhe Ministri i Parë për Pasuritë Kulturore dhe Mjedisore në vitin 1974.

Ministria simbolizon lindjen e dikasterit, i ndarë nga Ministria e Arsimit Publik, për të mbrojtur në mënyrë të pavarur trashëgiminë kulturore dhe mjedisore italiane. Spadolini, si historian dhe njeri i kulturës, e konceptoi Ministrinë jo si një institucion burokratik, por si një përkushtim ndaj mbrojtjes së trashëgimisë artistike dhe historike italiane, duke e konsideruar atë si një pasuri të gjallëruese dhe lëvruese për vendin.

Përktheu: Angela Kosta gazetare shkrimtare, poete, eseiste, redaktore, kritike letrare, botuese, promovuese ndërkombëtare.

SHKRIMTARI NË BREGUN TJETËR: Luan Starova i Sagës familjare Ballkanike…

by

Emocion dhe e-maile… në nderim të tij, në 4 vjetorin e ikjes.

Visar Zhiti

Njeriu me emrin Luan Starova është vërtet shkrimtar i bregut tjetër, jo vetëm në kuptimin gjeografik, sepse ai jetoi në bregun përballë liqenit të Pogradecit, të qytetit, ku ai lindi dhe familja mërgoi përmatanë, në vendin që sot quhet Maqedonia e Veriut. Prandaj ai është shkrimtar bilingue, vepra e tij është shkruar në njërën nga gjuhët sllave të Ballkanit, në maqedonisht dhe po nga vetë autori është dhe në shqipen e tij, gjuhë e veçantë, që rrjedh nga ilirishtja.

Fjala e shpirtit dhe shpirti i fjalës janë në veprën e shkrimtarit. Jo vetëm si komunikim i vetes me realitetin, por dhe si rrënjë kujtese, vegim dhe histori e së ardhmes. Si përzierje ballkanike, ashtu si dhe njerëzit që popullojnë këtë sagë. Ai është shkrimtari i bregut tjetër dhe në kuptimin estetik të krijimtarisë së tij të begatë. Si tek askush shkrimtar tjetër, në veprën e tij thelbësore është familja, si unitet dhe identitet i patjetërsueshëm, organizim shenjtëror, gjithë dashuri dhe dhëmbje. Ikonat e prindërve janë të gjalla, adhurimndjellëse. Familja, duke lexuar Sagën e Starovës, më është dukur si një Itakë tjetër metaforike, drejt së cilës Odiseu tani udhëton bashkë me Penelopën dhe djalin e tyre, Telemakun, që metaforikisht dhe ky është rapsodi modern/ shkrimtari.

Humanizmi, vëllazëria, thjeshtësia e natyrshme dhe natyra e thjeshtësisë, një si habi, realizëm magjik ballkanik e përshkon Sagën luanstaroviane. Jeta aty ka një ekzistencializëm besimplotë. Toka dhe ujrat kanë humanizim. Dhe Luan Starova është Njeriu me “Nj” të madhe. Aq shumë i ngjashëm me veprën e tij. Vepra e tij është Ai.

URIMI

…vite më parë unë i kisha uruar datëlindjen e Luanit tonë nga Tirana. Institucionalisht kjo letër, e nisur për atë, doli dhe në media:

I dashur Luan Starova,

Gëzuar datëlindjen Ju urojmë nga dheu-amë, shëndet, gëzime e krijimtari të mëtejshme, të bukur dhe të rëndësishme si deri më tani. Vepra Juaj, e njohur jo vetëm në Maqedoni, ku jetoni e shkruani, e njohur jo vetëm në Shqipëri, kombit të cilit i përkisni, saga ballkanike, që krijuat me vite, e përkthyer në gjuhë dhe vende të ndryshme, ka shpalosur një botë, që e ka magjepsur lexuesin e saj, ka treguar njeriun, familjen, shoqërinë, përpjekjet për jetë, për dashuri e paqe. Ajo nis që me imazhet e vendlindjes Tuaj, Pogradecit piktoresk e shkon deri në mesazhet universale. Fryma e thellë njerëzore që përshkon veprën Tuaj, personazhet e paharrueshëm, fjala e gjallë, niveli i lartë artistik, etj, Ju kanë bërë Ju që të jeni një shkrimtar evropian i lartësive botërore. Emri Juaj na mbush me gëzim për veprën e kryer, për punën Tuaj si pedagog, akademik e diplomat, ndaj Ju urojmë, edhe në emër të Ministrisë së Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, jetë të gjatë e vepra të tjera, në pasurimin e kulturës së përbashkët.

Miqësisht,

Visar Zhiti

Ministria e Kulturës…

Tiranë, gusht, 2013.

TAKIME:

Me shkrimtarin Luan Starova kishim shkëmbyer e-maile dhe më parë dhe do të shkëmbenim dhe më pas, të rralla, por të çmuara si rubinët për mua, ishim takuar jo pak herë në Shkup, në Strugë, në Tiranë, në Lodevë të Francës, prapë në Shkup, kishim qenë dhe në shtëpinë e tij, unë, Eda ime dhe djali, Atjoni, bashkë me Luanin tjetër, edhe ai nga Pogradeci, Luan Topçiu dhe Renatën e tij. E zonja e shtëpisë, Gëzimja, e mbushte mikpritjen plot me emrin e saj, kujtojmë që njëra nga vajzat luajti dhe në flaut për ne, mysafirët e bregut tjetër. Dhe unë do t’u shkruaja: …të mirë pafund…

E MAILE:

Në një nga mesazhet e tij Luan Starova ndër të tjera do të më kërkonte një tregim, sa befasi e bukur, se: …jam duke pregaditur një Antologji të tregimit shqiptar të shekullit XX, – më bëri përshtypje ky përkushtim i tij për letrat shqipe, që do t’i merrte kohën e romaneve të tij që prisnin kreun tjetër…

Në bregun këtej gati mungonte kjo dashuri mes shkrimtarëve, përkujdesi atëror për gjeneratat më pas.

Në një e-mail gjeta që e uroja:

për dekoratën e lartë të Frances. Eshtë një nderim edhe për të gjithë ne…

Ja, dhe një e-mail tjetër, ia dërgoja nga Vatikani: Kam folur… me ambasadorin e Maqedonisë pranë Selisë së Shenjtë, që ai dhe unë t’ju ftojmë këtu… – fjala ishte për një takim me lexuesit në Itali, të organizuar nga dy ambasadat tona.

Kam gjetur dhe çfarë i kam shkruar për poezinë e tij:

…në shkretëtirën e fatit, ku jemi, mbi rërën përvëluese të dhëmbjes pa fund e anë, na dergoni një mirazh, na jepni ca gjurmë që të përcjellin në një oaz…Dua të dal te libri Juaj, “Kartagjena nuk mposhtet”, përgëzime për (ri)botimin e poezive, kanë ardhur mjaft mirë dhe mbartin me dinjitet kohën e tashme të leximit, ngjajnë të sapo shkruara, sepse kanë të përhershmen e ndjenjës e të mendimit, ku hermetizmi i tyre i përbashkët është dhembje njerëzore… prandaj si lexues gjejmë me shumë “kohë të brendshme”, nga ajo me e rëndesishmja, jo efemerja, nga që na tregohet se gjithçka ndodh brenda nesh, më fuqishëm se sa jashtë. Poezia Juaj ngjan si e shkruar në lëkurë jete, gjithmonë nga brenda saj, e lenë në shkretëtirë, ku koha që ikën, i jep më mister e vlerë. E mbaj mend botimin e tyre të parë, ndjesia e tyre tani ishte po ajo dhe ndryshe njëkohësisht, më e pjekur nga dielli i shkretëtirës, më me natë kartagjenase, me yje të ftohtë mbi rrënojat, që dëshmojnë më shumë qëndresë. Parathënia e Adonisit, e shkruar shkëlqyer, i shkon shumë gjendjes së poezisë Tuaj, universalitetit të saj, ndërsa pasthenia Juaj – e rileximit të tyre, metaforës së unit kolektiv, të Kosovës që nuk mposhtet, ku Ju me fisnikëri kujtoni emra të atyre që bënë antishkretëtirë në letrat shqipe, ndërsa unë… gjej dhe unin vetanak, fatin e kursyer në shkretëtire.

Nga që kisha nevojë për lutje dhe rrëfim, e ndjeja se mund t’i bëja, kisha mirëkuptimin e tij, ja ç’i thosha tjetër: …ishte si vazhdim i një bisede me Ju, e heshtur, ku lidhjet e mia me botën tashmë janë prishur hidhur, mua ma merr frymën nëntoka… dhe meqenëse labirinthi im nuk ka rrugëdalje, shoh qiellin, mbase një shkretëtirë e ngritur lart, mbi ne, me kartagjenë resh…

Dhe vazhdoja t’i shkruaja edhe më nga larg, nga SHBA, nga Chicago, por dhe nga afër, nga zemra, e uroja: …që Akademia e Shkencave në Tirane u nderua dhe me emrin Tuaj si antar. I tillë keni qenë përhere me vepren Tuaj të mrekullueshme…

Edhe këtej, në shtëpinë përtej oqeanit, kam libra të Sagës së tij, një poemë e madhërishme e Ballkanit…

I thosha këto dhe nga institucioni më i rëndësishëm, atij të lexuesit dhe e mbyllja me fjalët:

Mjeshtër,

ju duam!

(Sipas një shkrimi për Antologjinë

që do t’i kushtohej shkrimtarit Luan Starova)