Prof.Asc.Dr.Gëzim MUSTAFAJ/

Ndërsa të gjithë prisnin që shekulli i 21-të të fillonte me një botë edhe më të qetë, në realitet nuk po ndodh kështu. Konfliktet Rusi-Ukrainë, në Ballkan, në Lindjen e Mesme, në Azin Lindore, ringjallja e nacionalizmave të vjeter, e kanë trazuar përsëri gjeopolitiken globale. Kohët e fundit ka shumë zëra që mendojn se është zbehur dominimi Amerikan në Europë dhe më gjërë. Edhe nëse Evropa kërkon të krijojë koalicione në formën e “partneriteteve strategjike” me fuqi të tjera si Rusia, Japonia, Kina, Kanadaja apo India, siç theksohet në ‘Strategjinë e Sigurimit Evropian”, për të vënë nën kontroll fuqinë amerikane, një gjë e tillë nuk ka gjasa të ketë sukses, por edhe nëse ndodh, do jetë shumë e përkohëshme. Përvoja historike na mëson se marredhëniet e krijuara vetëm mbi bazën e interesave të rastit mbeten të dobëta, ndërsa marredhëniet që ngrihen mbi bazën e interesave dhe vlerave të përbashkëta kanë rrënjë të thella dhe jetojnë gjatë. Zgjedhjet në SHBA ishin një test shumë i fuqishem për të ardhmen e Europës dhe Botës dhe në realitet e kanë trazuar shumë atë me ardhjen e Trump në krye të SHBA-së. Dominimi Amerikan ka qënë dhe do të jetë detriminantë sado që në perjudha të vogla mund të pësojë luhatje. Amerika ka ditur të ngrihet edhe në perjudha më të veshtira për të qënë lider botrorë. Shtetet e Bashkuara kanë nevojë për një Evropë të Bashkuar, të fortë dhe të vendosur, që të sakrifikojë në mbrojtje të interesave të përbashkëta transatlantike. Në këtë aleancë, Amerikën nuk e shqetëson fakti që Evropa është e forte, përkundrazi, Amerikën e shqetëson fakti që Evropa është e dobët. Në këto rrethana, në një botë që është bërë më e rrezikshme, skenari dhe frika e një Lufte të Tretë Botërore po zë vënd gjithnjë e më shumë në mendjet e shumë njerëzve. Në fillim të këtij viti, Sekretari i Mbrojtjes i Mbretërisë së Bashkuar paralajmëroi se në pesë vitet e ardhshme bota mund të përfshihet nga luftërat që do kenë në qëndër Kinën, Rusinë, Korenë e Veriut dhe Iranin dhe se ne po lëvizim “nga një botë e pasluftës në atë të paraluftës”. 

Pavarësisht premtimeve për mbështetjen nga Perëndimit, Rusia ngadalë po fiton terren në Ukrainë. Aleatët perëndimorë po dështojnë të ofrojnë armë dhe municione që i nevojiten ushtrisë ukrainase, duke çuar në një tërheqje pothuajse të pashmangshme nëse nuk ndryshon ekuilibri i forcës ushtarake në terren.Ky sukses në Ukrainë mund të inkurajojë presidentin rus të testojë forcën e aleancës së NATO-s duke sulmuar pse jo një shtet anëtar të aleances. Kjo do të krijonte një luftë të drejtpërdrejtë midis Moskës e mbështetur nga Irani, Koreja e Veriut dhe gjithashtu me ndihmën e Kinës, kundër aleancës së NATO-s. Kjo lëvizje mund të fusë edhe Azinë në konflikt. 

Nëse Izraeli vazhdon të hakmerret, kriza nuk mund të frenohet sepse sa herë që ndërmerren veprime ushtarake qofshin këto edhe të kufizuara, rreziku i gabimit do të sjell përshkallëzim të pakontrolluar të luftës, siç po ndodh me vrasjen e shumë fëmijëve dhe civil të pafajshem. Nga ana tjetër një vendim i Iranit për të lëshuar breshëri raketash dhe dronësh kundër Izraelit rrit rrezikun edhe më shumë. Izraeli po kundërpërgjigjet, pamvarsisht se është zotuar për vetëpërmbajtjetë dhe se komuniteti ndërkombtarë përfshirë Britaninë e Madhe dhe SHBA-në, po bëjnë thirrje për një gjë të till. Kjo do të ketë patjetër një ndikim global, sepse Irani mbështetet nga Rusia dhe ka lidhje të ngushta me Kinën, ndërsa aleatët më të fortë të Izraelit të udhëhequr nga SHBA-ja janë kryesisht kombe perëndimore.Ky konflikt i mundshëm midis Iranit dhe Izraelit ka potencialin të kthehet në një vatër zjarri të madhe ushtarake në Lindjen e Mesme, pasi Shtetet e Bashkuara të Amerikës me siguri do të rreshtohet nga ana e Izraelit përfshi edhe vendet e tjera perëndimore.

Një tjetër vatër e nxeht për një përballje ndërkombëtare është në Azin Lindore. Ambiciet e Kinës për të kontrolluar Tajvanin, të cilin e konsideron territor të saj, dhe mbështetja e SHBA-së për qeverinë e Tajvanit po krijojnë një tension të vazhdueshëm. Nëse Kina vendos të ndërmarrë një operacion ushtarak për të marrë nën kontroll ishullin, mund të përfshihet në një konflikt të drejtpërdrejtë me SHBA-në dhe aleatët e saj rajonalë, duke përfshirë Japoninë dhe Korenë e Jugut.

Përveç këtyre konflikteve të hapura, tendencat në rritje tek kthimi i nacionalizmit të vjetër po ndjehen gjithnjë e më shumë dhe po rritin pasigurin dhe tensionet globale. Në shumë vende, përfshirë SHBA-në, Evropën, dhe pjesë të Azisë, partitë dhe liderët populistë po ndjekin politika të izoluara, shpesh duke krijuar ndasi më të mëdha ndërkombëtare. Zhvillimet e tilla kanë tendencën të dobësojnë aleancat dhe bashkëpunimin global, duke i lënë hapësirë konflikteve të reja. Ballkani ku pjes e saj është edhe kombi ynë, ka qënë dhe mbetet një vatër e nxehtë nacionalizmi që padyshim do ketë pasoja edhe për vëndin tonë me një Serbi të gatëshme për destabilizim të situatës.

Në të njëjten kohë nuk mund të injorohet rreziku i përhapjes së armëve bërthamore. Rusia dhe SHBA zotërojnë arsenale bërthamore të mëdha, dhe deklaratat e Putinit për përdorimin e tyre nëse ndjen se vendi është në rrezik, kanë rritur ndjeshëm shqetësimet globale. Për më tepër, Irani po avancon programin e tij të pasurimit të uraniumit, duke ngritur frikën se mund të zhvillojë armë bërthamore. Pa dyshim një ndër shqetësimet më të mëdha për përdorimin e armëve bërthamore vjen nga mungesa e mekanizmave të besueshëm për kontrollin e tyre, pasi disa marrëveshje ndërkombëtare për reduktimin e tyre janë shpërbërë gjatë viteve të fundit. 

Në politikat e veta të sigurisë NATO ka pasur tre detyra themelore kyçe, të cilat janë: mbrojtja kolektive, menaxhimi i krizave dhe bashkëpunimi në fushën e sigurisë. Duke parë me vëmendje këto, shohim se ato mbrojnë një spektër të gjerë të fushës së sigurisë dhe mbrojtjes. Përpunimi i tyre dhe zbatimi në praktikë, si nga NATO ashtu edhe nga vendet anëtare të saj, mundëson harmonizimin e përpjekjeve për rritjen e sigurisë dhe mbrojtjes së Aleancës dhe përparimin e interesave kombëtare të secilit vend dhe më gjërë. Mbrojtja kolektive është një nga detyrat thelbësore, e çimentuar në Traktatin e Uashingtonit dhe që mbetet baza e Aleancës së NATO-s. Konsiderimi i sulmit ndaj cilitdo anëtari të NATO-s si sulm ndaj Aleancës, siguron unitetin e përpjekjeve të të gjithë anëtarëve përballë kërcënimeve apo sulmeve të mundshme nga kundërshtarët e vet. Për të rritur këto kapacitete, Presidenti amerikan, Donald Trump, ka bërë thirrje këtë vit që anëtarët e NATO-s të rrisin shpenzimet për mbrojtje nga 2 në 5 për qind të prodhimit të brendshëm (GDP). Ministri gjerman i Mbrojtjes tha këtë të enjte se 50.000 deri në 60.000 ushtarë të rinj do të nevojiten në vitet në vijim për t’i përmbushur nevojat e NATO-s për mbrojtje. Theksojm se vitin e kaluar gjermania kishte mbi 180.000 ushtarë dhe synimi është që kjo shifër të rritet në 203.000 deri në vitin 2031.

Pyetja që vjen menjëherë në mëndje referuar këtyre tensioneve në rritje është;A ekziston vërtetë rreziku që bota të përfshihet në një Luftë të Tretë Botërore? Ndërsa ekspertët e sigurisë janë të ndarë në pikëpamjet e tyre për mundësinë e një lufte të till, shumë prej tyre pranojnë se boten e mbajnë në ekuilibër shumë faktorë të brishtë. Mungesa e dialogut të vërtetë mes fuqive të mëdha, si dhe ngritja e tensioneve rajonale në disa pjesë të globit, rrisin shqetësimet. Po ndërsa mundësia e një konflikti global të armatosur mund të duket e largët, tensionet janë shumë të larta dhe luftërat lokale që gjithnjë e më shumë po dalin jashtë kontrollit mund të jenë premisa për një konflikt më të gjerë, pasi edhe fuqitë globale po ecin në një terren shumë të rrezikshëm dhe një gabim i vetëm mund të çojë në një konflikt edhe më të madh.

New York, 9 Qershor 2025

Të gjithë kemi lindur për të shkëlqyer, në një mënyrë ose në një tjetër, por disa njerëz dallohen duke ndriçuar çdo person që takojnë gjatë rrugëtimit të tyre. Me këtë mendim më pëlqen ta nis këtë shkrim mbi jetën dhe veprimtarinë e një miku të madh dhe dashamirës të popullit shqiptar. Quhet Beniamino Zanardini, i lindur më 15.07.1947 në Borgosatollo (Brescia). Gjatë gjithë jetës së tij, ai është angazhuar me bujari në fushën e vullnetarizmit dhe në shërbim të Kishës vendore, por në gusht të vitit 1993 ndodh një kthesë e madhe për të: vjen për herë të parë në Tokën e Shqiponjave (Shqipëri) si vullnetar, bashkë me famullitarin e Manerbios, don Cesare Verzini.

Destinacioni i parë është Qendra Baritore e fshatit Gomsiqe Jakaj (Dioqeza e Sapës) dhe qëndron në shtëpinë e Motrave Ravasco në Shkodër, ku ishin Motër Anna Maria Fusco dhe Motër Carmina Schieda (kjo e fundit vazhdon edhe sot e kësaj dite të jetë misionare në të njëjtën tokë të Shqipërisë).

Që atëherë, miku ynë Beniamino, i shoqëruar nga vullnetarë të tjerë ose edhe i vetëm, ka ardhur për të dhënë shërbimin e tij mes nesh pothuajse gjithmonë dy herë në vit.

Duke mbledhur ndihma bujare në famullinë e tij të origjinës Santa Maria Annunciata di Borgosatollo, dhe duke kontribuar edhe me shpenzime personale, ai ka ndihmuar në ndërtimin e Kishës së Shën Mëhillit në Gomsiqe të Pukës (nga viti 1999 deri më 2002). Beniamino nuk paraqitej asnjëherë si një bamirës, por si një njeri i thjeshtë dhe i përkushtuar, duke u bërë një me të varfrit e vendit tonë dhe duke kërkuar, me ndihmën e motrës Carmina, më të fundmit, të përjashtuarit dhe vëllezërit më të varfër e më nevojtarë. Ai nuk të jep kurrë përshtypjen se ka ardhur për të sjellë ndihma apo dhurata të ndryshme, por të jep ndjesinë e miqësisë, të vëllazërisë, të ngrohtësisë njerëzore që ai di ta dhurojë në një mënyrë kaq origjinale, sa të lë një kënaqësi të këndshme në shpirt dhe një gëzim për të jetuar.

Është e lehtë të përshkruash Beniaminon me pak fjalë: një burrë i gjatë dhe i dobët, që nuk bën tjetër veçse lutet dhe viziton të varfrit për t’u dhënë pak ngushëllim. Gjatë qëndrimit të tij në Shqipëri, ai gjithmonë na bën të njohim emra dhe fytyra të reja të të sëmurëve të rëndë, të njerëzve të dëshpëruar nga problemet ekonomike dhe sociale, të të burgosurve.

Përveç ndërtimit të Kishës në Gomsiqe, ai ka ndihmuar edhe për Katedralen e Prishtinës në Kosovë, për maternitetin në Qelëz (Pukë), për Shtëpinë e Bamirësisë në Laç Vau i Dejës dhe për komunitetin e motrave të Nënë Terezës së Kalkutës që janë misionare në Shqipëri.

Ndihem me fat, sepse kam pasur hirin ta shoqëroj shumë herë Beniaminon gjatë qëndrimit të tij në Shqipëri, për t’i shërbyer si përkthyes, dhe mund të them me siguri se ka qenë një nga përvojat më pasuruese dhe më magjepsëse të jetës sime. Mund të them se ai është një pionier i vërtetë i vullnetarizmit në tokën shqiptare pas rënies së regjimit komunist.

Kam dëgjuar të thuhet se retë e zeza kthehen në lule kur i puth drita. Ashtu edhe miku dhe vëllai ynë Beniamino, me thjeshtësinë e tij, me praninë e tij të vazhdueshme, është bërë një dorë ngushëlluese për shumë shqiptarë të lodhur e të rraskapitur, duke sjellë sërish buzëqeshjen në fytyrat e tyre të dëshpëruara.

Edhe një herë realizohet profecia e Jeremisë profet:

“Zinë e tyre në galdim do ta kthej, do t’i ngushëlloj e do t’i gëzoj pas vuajtjes” (Jeremia 31, 13).

Beniamino, jo vetëm që ka ndihmuar këtu në Shqipëri shumë familje, por, sidomos në vitet e para pas rënies së regjimit, ka pritur në shtëpinë e tij shumë të rinj emigrantë shqiptarë, duke i ndihmuar të integrohen në Itali.

Më në fund, nuk mund të mos përmendim faktin që Komuna e Lufit (Pukë), në vitin 2006, përmes Kryetarit Rrok Dodaj, i ka dhënë Beniamino Zanardinit titullin “Qytetar Nderi” për veprat e tij bamirëse në vendin tonë.

Nikolin Sh. Lëmezhi

Shkodër, më 18.05.2025

Nga Alma Papamihali/

Një manifestim letrar, që nuk ngjason me asnjë tjetër. Sepse kur arti vjen në shumë forma, kur bashkohen pena, zëra, ngjyra dhe shpirti, atëherë çdo moment merr dritë tjetër, merr frymë ndryshe. E tillë ishte mbrëmja e së dielës, më 1 qershor 2025, një ditë e shenjtë për artin dhe kulturën shqiptare, kushtuar një figure të pavdekshme të letrave tona: Azem Shkreli.

Salla ku u mbajt ky tubim frymëzues nuk ishte thjesht një hapësirë fizike, por një tempull i gjallë i artit, i mbështjellë nga veprat e piktures së talentuar Mirjeta Gashi, ku çdo ngjyrë rrëfente histori, çdo penel thërriste art.

Lidhja e Shkrimtarëve, Krijuesve dhe Artistëve, me z. Dibran Demaku dhe z. Pal Sokoli në krye, dy shkrimtare te njohur, kishin bërë një punë të mrekullueshme.

Nuk ishte vetëm një ngjarje , por ishte një mozaik kulturor ku promovimi i antologjisë poetike të përkthyer denjesisht nga prof. Driton Gashi, ( pjese e se ciles isha dhe une me nje poezi, dhe e falenderoj shume) tingujt e këngëve të tij të ndjera, dhe prania e fjalës së shkruar u bënë një trup i vetëm.

Zëri i tij nuk ishte thjesht muzikë,por drithërimë e shpirtit që mbushi sallën me emocione.

Prania e familjes së nderuar të Azem Shkrelit, djali i tij Valoni, se bashku me familjen, si dhe përfaqësuesit e lartë të Konsullatës së Kosovës, z. Behar Isma, ishin një dëshmi e qartë e respektit dhe mirënjohjes për këtë organizim. Një dëshirë për të qenë aty ku arti ka peshë, por edhe një përgjegjësi për ta mbështetur me dinjitet.

E veçanta e kësaj mbrëmjeje ishte edhe përfshirja e Shkollës Shqipe të Dyseldorfit. Sa krenari, sa bukuri në ato recitime dhe valle, që sollën para nesh punën e palodhur të mësuesve dhe përkushtimin e nxënësve! Aty ku mësohet fjala shqipe me dashuri, lind edhe ndjenja më e thellë e identitetit. Për të gjithë të pranishmit, ishte një nder dhe privilegj të dëgjonin fjalët e urta dhe plot dritë të dy profesorëve të ardhur enkas nga Prishtina, z. Riza Krasniqi dhe z. Anton Nik Berisha, të cilët sollën me vete thellësinë e mendimit akademik dhe peshën e përvojës letrare. Ata ishin zërat e urtësisë, që i dhanë këtij tubimi një dimension tjetër, atë të reflektimit të thellë dhe të pasurisë shpirtërore.

Ndër miqtë e nderit, spikati edhe simboli i Lidhjes së Artistëve në Gjermani, shkrimtari z. Martin Çuni, i cili është rrënja dhe simboli i kësaj Lidhjeje, një figurë që përfaqëson vazhdimësinë, përkushtimin dhe shpirtin krijues të kësaj bashkësie. Prania e tij i dha ngjyra të tjera këtij manifestimi, duke e bërë edhe më të plotë dhe më të frymëzueshëm.

“Ora letrare” ndezi një tjetër zjarr: një poezi, një fjalë, një ndjesi, dhe menjëherë pas saj, shumë zëra që dëshironin të ndanin shpirtin e tyre përmes vargjeve. Dashamirës të fjalës së shkruar u bashkuan në konkurs, duke e kthyer këtë orë në një festi të krijimit të çiltër.

Sepse për të qenë pretendent i çmimit Azem Shkreli, nuk mjafton vetëm të krijosh, por duhet të mbartësh në vete vlera të gjithanshme, artistike dhe njerëzore. Dhe mes shumë krijuesve, poetëve e shkrimtarëve të pranishëm, ishte dhe shkrimtari z. Brahim Avdyli ai që dhe u shpërblye me titullin e madh, me meritë dhe shume vertetesi nga Juria e perbere nga z. Dibran Demaku ( kryetari i saj) z. Valon Shkreli dhe une.

Ndersa çmimin ne proze e meritoi, nder shume te tjere…shkrimtari Anton Gjuravçaj nga Mali i Zi.

Një yll tjetër që ndriçoi këtë mbrëmje ishte znj. Pranvera Gjoni, e cila solli një moderim plot finesë dhe ndjeshmëri, një prezantim që i dha dritë e shpirt çdo momenti, si një qershi mbi tortë, që shijon ëmbël deri në fund.

Dhe çfarë do të ishte kjo mbrëmje pa syrin e palodhur të mjeshtrit të kamerës, z. Ahmet Konjusha, që nuk mungon aty ku arti thërret…Ai është dëshmitar i pavdekshëm i shumë ngjarjeve si kjo, një ruajtës i kujtesës artistike. Kaq shumë të rinj e të reja të talentuar, kaq shumë libra, mendime, përjetime… gjithçka i shërbeu një qëllimi të vetëm: të dëshmojmë se Azem Shkreli jeton! Në vargjet tona, në fjalët tona, në vlerat që mbrojmë dhe përçojmë. Dhe unë… nuk mund të isha më e lumtur pas këtij përjetimi. Sepse, përveç gjithë kësaj pasurie shpirtërore, solla me vete dy çmime që mbushin zemrën time me mirënjohje: çmimin e mirënjohjes nga Lidhja dhe çmimin për poezinë e interpretuar në orën letrare, kushtuar vetë kolosit Azem Shkreli.

Faleminderit nga zemra!�

Arti jeton, dhe sa herë që e ndajmë me njëri-tjetrin, ai merr frymë më thellë… dhe na bën më njerëzorë.

Frank Shkreli/

Portali Ulqinionline njofton lajmin e shumëpritur se më në fund, Komuna e Ulqinit shpalli dje rezultatet e konkursit ndërkombëtar për realizimin e monumentit të Gjergj Kastriotit – Skënderbeut në Ulqin, duke njoftuar përzgjedhjen e tri veprave më të mira nga 17 punimet e paraqitura. Monumenti fitues, vepër e artistit Sabri Behramaj, u vlerësua më së larti nga juria profesionale duke zenë vendin e parë, thuhet mëtej në lajmin e Ulqinionline. —Kontestime dhe reagime për Monumentin e Skënderbeut në Ulqin – Ulqini Online – Lajme nga Ulqini, Ana e Malit, Kraja, Tivari, Tuzi, Plava dhe Gucia –  Në njoftimin e saj për këtë projekt, Komuna e Ulqinit falënderoi të gjithë pjesëmarrësit për kontributin e tyre krijues dhe profesional në këtë proces të rëndësishëm për identitetin kulturor dhe historik të qytetit tonë, thuhet në njoftimin. 

Por a është, vërtetë, kjo përzgjedhje ideore e monumentit të Heroit kombëtar Gjergj Kastriotit – Skënderbeu, siç e cilëson Komuna e Ulqinit?! A mund të thuhet se vepra e përzgjedhur si e “para”, në atë proces, vërtetë, përfaqëson identitetin kulturor dhe historik të qytetit tonë”, sipas tyre?

Unë nuk jam artist as skulptor, as kritik arti, as moumentesh. Por një njeri i thjesht, që si shumica e shqiptarëve kudo e kam mirëpritur vendosjen e monumenteve të Heroit Kombëtar të Shqiptarëve anë e mbanë trojeve shqiptare, nga Tirana, Shkupi e Prishtina e deri në Malësi të Madhe e në Ulqin, por edhe anë e mbanë botës, në Evropë e deri në Amerikën e largët. Monumenti i përzgjedhur me këtë rast i shumë pritur për tu vendosur në Ulqin, mua më vret syrin dhe më “këputë zemrën”.  Skulptura në fjalë më duket si e pa dinjetet, gati si një tallje satirike, një karikaturë e turpshme. Për mua dhe për të gjithë ata që dinë sadopak diçka për historinë e Gjergj Kastriotit-Skenderbe, nuk mund ta lidhin këtë skulpturë me veprat madhore të Gjergj Kastriotit tonë: kësaj Embleme të virtyteve dhe vlerave kombëtare të shqiptarëve kudo. Një pyetje për të gjithë pjesëmarrsit në këtë proces: Në mendimin tuaj, vërtetë, kjo skulpturë, e përzgjedhur si “e para”, lartëson emrin e Atdheut, të Përgjithmonshmit të Kombit dhe Mbrojtsit të qytetërimit perëndimor?

Unë i kam dyshimet e mia se edhe kjo vepër, në sipërfaqe, gjoja si diçka pozitive – prapaskena e saj mund të jetë pjesë e provokimeve dhe manovrimeve historike për të mohuar historinë dhe identitetin e shqiptarëve, qoftë edhe me përpjekjet për të tjetërsuar ose për t’u tallur me vet identitetin e shqiptarëve. A po mos vallë, dikujt në Ulqin dhe më gjërë, i pengon statuja dinjitoze e Gjergj Kastriotit-Skenderbe në atë qytet dhe në vend të saj të vendoset një karikaturë që shtrembëron dhe mohon figurën historike të Skenderbeut dhe identitetin e shqitarëve atje?  Nuk do të ishte hera e parë që të huajt – serbo-malazezët, turqë e grekë – nga koha në kohë të hedhin pretendime djallëzore duke provokuar me qëllim, për të turbulluar ujërat ballkanikë, në përpjekjet e tyre shekullore për të hedhur dyshime me qëllim zbehjen e historisë dhe të identitetit kombëtar, gjuhës dhe kulturës të shqiptarëve në trojet e veta.  Në të kaluarën, shqiptarëve, anë e mbanë trojeve, përfshir rajonin e Ulqinit, na ndryshonin emrat duke i sllavizuar/grekizuar/turqizuar ato, e ku ta dij unë. Përveç ndryshimit të emrave dhe mbiemrave shqiptarë dhe vendbanimeve, mohimit të gjuhës, kulturës dhe historisë shekullore të tyre në ato troje, vazhdojnë përpjekjet edhe sot për të mohuar figurat më të njohura, botërisht, të historisë së shqiptarëve, përfshir Gjergj Kastriotin- Skenderbe dhe Nënë Terezen.  Mos reagimet nga Tirana dhe Prishtina zyrtare ndaj këtyre dukurive — që në sipërfaqe dhe në thelb kanë qenë dhe janë anti-shqiptare — janë mbytëse. Është detyrim moral dhe kombëtar i dy shteteve shqiptare, mbrojtja e historisë, identitetit, gjuhës, kulturës dhe figurave historike kombëtare – si Gjergj Kastritoi-Skenderbe, anë e mbanë trojeve shekullore arbëroro-shqiptare. 

Sado që ky vendim – përzgjedhja pra e kësaj karikature të shëmtuar të Krye-Prijsit shekullor të shqiptarëve për tu vendosur në Ulqin — mund të jetë marrë edhe me ndonjë qëllim të mirë ose i shtyrë nga mungesa e mjeteve financiare – prapseprap është një vendim që duhet të anullohet menjëherë dhe procesi të rifillohet nga 0. 

Nëse shqiptarët nuk do ta kishin Gjergjin si Heroin e tyre, ata do duhej ta çpiknin një të tillë. Për fat të mirë që Gjergj Kastrioti-Skenderbe me jetën dhe veprat e tij anë e mbanë botës, vazhdon gjithnjë të pasqyrojë meritat dhe vlerat historike të  Kombit shqiptar gjatë shekujve. Por për fat të keq, kjo përzgjedhje e kësaj karikature të shëmtuar e Gjergj Kastriotit-Skenderbe për tu vendosur në Ulqinin e lashtë iliro-arbëror-shqiptar – jo vetëm që nuk reflekton meritat dhe vlerat e Kryeheroit të shqiptarëve, por pasqyron, ndër të tjera, edhe mjerimin e gjëndjes së vazhdueshme të shqiptarëve në atë zonë gjatë dekadave duke shkaktuar largimin e tyre nga trojet stërgjyshore dhe keq-trajtimin e kulturës, mohimit ose shtrembërimit të identitetit kombëtar të shqiptarëve në ato anë, por jo vetëm. Vaj medet!

Frank Shkreli

PS-Ndonëse skulpturës që është votuar në vendin e parë i mugon edhe mbishkrimi për të identifikuar se kë përfaqëson ajo figurë — unë do sugjeroja mbishkrimin (në një përmendore tjetër, natyrisht, nëse ua merr mendja ta ndryshojnë), ashtu siç reflektohet edhe në mbishkrimet e disa monumenteve të tjera kushtuar:  GJERGJ KASTRIOTI-SKENDERBE 1405-1468 – Heroit Kombëtar, Prijsit të Madh, Mbrojtësit të Atdheut dhe të Qytetërimit Evropian”.  Ashtuqë ta dijë bota se çfarë përfaqson Skenderbeu, jo vetëm për botën shqiptare, por edhe për Evropën dhe botën mbarë!

               ——————————————————————

NJOFTIMI I PLOTË I KOMUNËS Komuna e Ulqinit / Opština Ulcinj / Municipality of Ulcinj  —21h  Shpallen fituesit e konkursit ndërkombëtar për monumentin e Gjergj Kastriotit – Skënderbeu në Ulqin. Komuna e Ulqinit ka përmbyllur me sukses konkursin ndërkombëtar për përzgjedhjen e zgjidhjes ideore të monumentit të heroit kombëtar Gjergj Kastrioti – Skënderbeu. Në këtë konkurs kanë marrë pjesë 17 punime nga autorë të ndryshëm, të cilat kanë përmbushur të gjitha kushtet e përcaktuara në shpalljen e konkursit.  Të gjitha punimet janë shqyrtuar dhe vlerësuar me përkushtim nga një komision profesional vlerësues në përbërje:

Prof. Gazmend Leka, piktor

Prof. Adem Rusinovci, skulptor

Prof. Dejan Duraković, skulptor

Prof. Muhamet Mala, historian

Gazmir Pulti, arkitekt

Në bazë të kritereve të përcaktuara në detyrën projektuese, komisioni ka shpallur punimet fituese si më poshtë:

Vendi i parë: Shifra 2030 – autor Sabri Behramaj

Vendi i dytë: Shifra 54 – autor Vasil Rakaj

Vendi i tretë: Shifra PHOENIX – autor Agron Ujkashi

Komuna e Ulqinit falënderon të gjithë pjesëmarrësit për kontributin e tyre krijues dhe profesional në këtë proces të rëndësishëm për identitetin kulturor dhe historik të qytetit tonë.

Gjykoni vet të nderuar lexues: 

Ndue Shabaku/

Me delikatesën sikur po përkujdesej për një të porsalindur, instrumentisti sistemoi në mjetin e rrugëtimit violinën. Mënyra si e shikonte dhe si e vendoste instrumentin në postin që i jepte sigurinë, tregon me çfarë ndjesie artisti ka ardhur nga zemra e Shqipërisë Elbasan në qytetin Brescia të veriut të Italisë. Në Nocciano të rajonit Abruzo u hodh baza e urës së bashkëpunimit të Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve Shqiptarë në Itali me entet artistike të Elbasanit. Rasti e solli që ata të bashkëpunojnë me ne me rastin e festimit të dhjetëvjetorit të krijimit të Lidhjes. Enkas erdhi një skuadër në dukje e qetë, por me zjarrin shpërthyes brenda. Udhëhiqnin skuadrën Drejtori i Zhvillimit të Kulturës dhe Çështjeve Sociale të Qarkut Elbasan Bledi Gremi, Drejtori i Artit dhe Kulturës së Bashkisë Elbasan, Kliton Kapaj, përfaqësuesit e shoqatës “Kujtesë për vazhdimësi”, Petrit Hodo dhe Xhimi Vila, Drejtori i Turizmit dhe Trashëgimisë, Artur Guni.

U shfaqën të rreshtuar në skenë orkestra e përbërë nga Enriketa Peni, violonë, Adem Balliçi, violinë, Desart Shmili, violinçel, Mirjan Sulovari, fizarmonikë e perkusion, Arbër Çerri, kitarë, Ilirian Zdrava, kitarë, dhe Tzeni Soulkovski. Kapiteni “arrogant” i orkestrës, violinisti virtuoz Zeqir Sulkuqi dirgjoi dhe prezantoi ato që kishin përgatitur për të zbukuruar ditëfestën e 10-vjetorit të krijimit të Lidhjes sonë. Ritmi i gjallë e intensiv i pjesëve orkestrale, me tone sa gazmore, aq shpërthyese rrëmbyen të pranishmit. Vivaldina, Çardash, Zingarela, por edhe të gjitha vallet e pjesët e interpretuara të autorëve të huaj edhe tanët patën impakt të fortë tek spektatori.

Shpesh herë fati të shpërblen aq shumë, sa vihesh në dyshim a e meriton vërtetë mrekullinë. Mrekullinë që të kesh në skenë para syve e në linjë me dëshirat e papërmbajtura këngëtarë të kalibrit si Kastriot Tusha dhe Ulpjana Aliaj. Tenori me bukuri zëri të rrallë, me përgatitje profesionale tepër të kualifikuar, me autoritetin e përmasat e artistit me popullaritet të pallogaritshëm, Kastriot Tusha, solli për ne këngë në italisht dhe në shqip. I dinim të gjithë gati përmendësh këngët dhe u munduam të bashkojmë zërat me të tijin.

Gjithnjë nën shoqërimin e orkestrës tepër simpatike, solemnitetin dhe bukurinë me shije të rrallë artistike solli prania në skenën tonë e sopranos Ulpjana Aliaj. Në momente të alternuara interpretoi me zërin e bukur e talentin kristalin dy fragmente të Baccio dhe Romeo e Xhuljeta. Aq të bukura ishin edhe këngët në duet nga dyshja e ëndrrave tenori Kastriot Tusha dhe sopranoja Ulpjana Aliaj. “Si dukat i vogël je” dhe “Lule Borë”, që janë këngë antologjike në fondin e artë të këngës shqiptare, të interpretuara nga kjo dyshe me vlera të cilësuara, provokojnë përjetime e ndjesi të veçanta tek adhuruesit e këngës. Bukuri e shije u dhanë interpretimeve të tyre vallet e fluturave të shkollës shqipe “Mësonjëtorja” në Brescia.

Një vlerësim të veçantë si Lidhje i atribuojmë kompozitorit të palodhur Aleksandër Kolshi, i cili me profesionalizmin e dinamizmin e tij mundësoi realizimin e koncertit dhe gjithë aktivitetit.

E fillova nga fundi, pasi institucioni i mikut për shqiptarin është shenjtë. Në rastin tonë, nderimet për ta janë gjithmonë pak, sepse dhjetëvjetorin e festuam me një dhjetë me shumë yje.

Para koncertit festiv, u zhvillua një ceremoni tepër e bukur me paradë artistësh, me oratori, me përshëndetje, me fjalime me prezantime e nderime. Ndezi situatën festive këngëtari i famshëm Kastriot Tusha me himnet kombëtare të vendit ku jetojmë dhe kombit tonë. Prezantuesit Mimoza Leskaj, Lori Duka, Andrea Znachetta ftuan të përshëndesin zonjën Anila Pojani, Konsulle e Përgjithshme e Republikës së Shqipërisë në Milano. Nga Bashkia e qytetit Elbasan solli përshëndetjet Drejtori i Artit dhe Kulturës, Kliton Kapaj, i cili vlerësoi shumë arritjet artistëve në Itali dhe rëndësia që ka bashkëpunimi për zhvillimin dhe promovimin e artit e kulturës. Me shumë emocion solli kujtimet e tij Presidenti themelues i lidhjes Tonin Nikolli. Fillimet e lëvizjes kulturore, themelimi i Lidhjes dhe ecuria në vite kanë lenë shenja të pashlyera.

– Unë jam një gjethe. Ndërsa zemra e vërtetë e Lidhjes sonë ka qenë dhe është sekretarja historike Lori Duka, – tha poeti i kuotuar, ndoshta, edhe si kalim i stafetës në dorën e rinisë.

Përshëndeti me respekt për lidhjen Ambasadori i Kombit dhe mbartësi i titujve më të lartë që atribuohen nga shteti italian dhe Vatikani, Komendatori Petrit Kozeli. Pati dhe përshëndetje të tjera direkt nga salla dhe me videomesazh. Një sintezë të ngjarjeve kryesore që karakterizuan jetën e Lidhjes, të aktiviteteve të përkohshme e të përhershme, të angazhimeve të anëtarëve, aktivistëve, këshilltarëve, drejtuesve e gjithë artistëve që bashkëpunuan gjatë kësaj dekade, referoi Presidenti i Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve Shqiptarë në Itali, Skender Lazaj.

E kush tjetër më shumë se kënga, zbukuron një festë. E kush e nderon festën sa anëtarja e nderit e Lidhjes, sopranoja Anila Gjermeni! Është realiteti më cilësor i Lidhjes sonë. Ajo di të zotërojë plotësisht skenën me zërin e ëmbël, me bukurinë dhe finesën e interpretimit. Ajo di ta përcjellë këngën me mjeshtri dhe të depërtojë tek dëgjuesit. Në gjuhën italiane interpretoi artisti elegant Neptun Gjati. Me zërin tepër të bukur, përcjell tonalitetin e gjallë të këngës italiane. Veçse ka ruajtur prej 600 vjetësh rrënjët e gjuhës arbreshi Mimmo Imbrogno. Me kitarën e tij mitike doli në skenë dhe këndoi dy këngë që publiku i di përmendësh.

Kësaj feste i dhanë dinamizëm, freski e bukuri skuadra e prezantimit. Piktori tiranas Andrea Zanchetta Tufina veç punës së madhe si organizator, angazhimeve për përgatitjen e targetave, me simpatinë e tij i dha ngjyrë e freski prezantimit, duke rreshtuar me mjeshtret e prezantimit, Mimoza e Lori. Fjalë përgëzuese meritojnë edhe Arjeta Previzi e prof.. Rajmonda Mara, që punuan për organizimin dhe mbarëvajtjen e aktivitetit. Falënderojmë vajzat shqiptare Romina Shoraj e Samira Tafa që fiksuan në foto gjithë aktivitetin.

U ndiem mirë nga prezenca e disa të ftuarve që erdhën për herë të parë. Kemi ndier ngrohtësinë e pjesëmarrjes së shLuljeta CerekupuAssociazione Comunità Albanese in Italiao me Presidenten e re Luljeta Cereku, Associazione Comunità Albanese in Italia, përfaqësuar nga presidenti Ahmet BHaki Mazeqata “Shqiponja”, Reggio Emilia me një skuadër të bukur me president Hasan Bulçarindra Kulturore “Margarita Xhepa”, përfaqësuar nga Drejtori i saj Hasan Bulçari, shoqata “Alba” e përfaqësuar nga sekretari Dedin Paci, Shoqata “Rinia” e përfaqMimoza Selmaniidenti ErioEgla Tejaani, Shoqata “Ura” Centro Culturale ODAkrimtarja Mimoza Selmani dhe prof.Gezim Guga DEdmir Cekrezientro CultAdmir Plakaërfaqësuar nga drejtuesit Gëzim Gezim Guga, Edmir Cekrezi e prof.. Admir Plaka, Shoqata “ArbJasin Dautino, shoqata “ShqiponjaE Valle Camonica, përfaqësuaSilvi Silvanaresidenti Jasin Dauti, shkolla “Mësonjëtorja” përfaqësuar nga mësuesit Silvanaana Tika, Santiliano Aliaj, Amantia Qeveri.

Gjithashtu përshëndesim me adhurim të gjithë pjesëmarrësit në këtë festë të artistëve tanë që investojnë gjithçka për publikun.