• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Përparim Hysi: Çfarë të qaj më parë, o moj Shqipëri?

May 22, 2016 by dgreca

Çfarë të qaj më parë, o moj Shqipëri?/

Nga  Përparim Hysi/

Çfarë të qaj më parë, o moj  Shqipëri? */

Ti ke qeveritarë që mendojnë veç për vete/

Ligjet i nëpërkëmbin,se drejtësia mend “fle gjumë”

Populli plot ankesa! Ju korrupsion e ryshfete

Dhe opozita, pothuaj, për lumë.

Kryeqeveritari- qejfli dhe përvers i pandreqshëm

Pa pikë përgjegjësie morale gjezdis nëpër botë

Opozita- veç avazin e përhershëm:

– Duam të bëhen zgjedhjet, qoftë dhe sot!!!

 

Të gjitha këto më kujtojnë atë këngën popullore:

– Bir Selman i nënës, kë të qaj më parë?

Kjo gjendje në Shqipëri më bën me dhëmbje koke

Mjerë, moj  Shqipëri! Më bën për  të qarë.
*Këtë poezi e kam shkruar në Florida më 30 maj 2004 dhe,

në e sjell për lexuesit, dua që të shohin sa qëndron dhe sot më 22 maj 2016.


“Paradë” politikanësh

       “… për ca fjalë që ka  thënë,

            për ca “mutra” që ka ngrënë”

 

                     Popullore

 

I plotësuan politikanët biografitë

Dhe disa syresh kishin “njolla”

Por të gjithë i gjetën “alibitë”

-Dënimet qenë veç “dokrra”

 

Të gjithë të dënuar “fare kot”

GJasme o për drogë o për prostitucion

Dikush për një “gërmë në pasaportë”

Dikush se me makinë me”të kuqe” kalon.

 

Dikush ka ndërruar dy-tri emra

Dikush nuk mban mend kur ka lindur

Dikush dhe emra e mbiemra

Shkurt: një fjalëkryq që  është zor për t’u zgjidhur.

 

Por, në fund të fundit, çfarë ka rëndësi

Faqen e kanë të zbardhur me gjykatë

Në krye ata do jenë përsëri

Se janë  të pajisur me  certifikatë.

 

Kanë “certifikatë pafajësie”

Dhe hajde u bëj marshalla!

Gjuhën nxirrini kësaj poezie

Që e shkruan një poet maskara!

 

       21 maj 2016
 

Dje tek Rruga “Myslim Shyri”

 

Dje tek rruga “Myslim Shyri”

Me mikun tim, Hasan Grëmi, po pija kafe.

Shoh nga brenda xhamit kalon operativi

Që më qe bërë si buçko , fryrë në dy faqe.

 

Operativi që  më qe vënë pas si hije

Se nuk di se ç’sajonte me laps me mellan

Veç tij, pa dyshim, dhe ndonjë koleg  “hafije”

Se donte, pa tjetër, të më mbyllte në apsanë.

 

Mbi kokë më rrinte si “Shpata e Damokleut”

Dhe, sa më shihte, hungrinte si hijenë

Ia pashë që nga kafja çehrenë si të dheut

Dhe më  zeher ma bëri kafenë.

 

Thonë që tani na është bërë biznesmen

(Më ha me lugë floriri përsëri operativi!)

Kam dëshirë me shuplaka ta rrah atë fytyrëqen

Që bëri e ç’nuk bëri, po një gjemb në këmbë s’i hyri.

 

“… se shqiptarët qenë të gjithë “bashkëvujatës?!!!”

Pra, njësoj si viktima, po ashtu dhe xhelati!!!

Epo kështu u bë”ligji”, nuk  ke se si i vjen anës

Por mua ama mu mbi hundë për të më  rri inati.

Tiranë, 22 maj 2016

Filed Under: Sofra Poetike Tagged With: o moj Shqipëri?, Përparim Hysi:Çfarë të qaj më parë

MYSAFIRE NE SOFREN E DIELLIT: ALFONS GRISHAJ, AGIM DESHNICA, FASLLI HALITI

May 20, 2016 by dgreca

ALFONS GRISHAJ/

  Kujtimi Im/

Kujtimi im, meteor i shuar/

Në gotën shampanjë e helmuar,/

Të asaj kënge të epur, të fikur,/

Në botën tekanjoze  ikur./

 

Më le të shkretë, në vetmi/

Brengë në shpirt, pa melodi./

Humbën përqafimet tua,/

Frymë e zjarrit në prag u shua./

 

Tani, mbuluar në harresë,

Në ethe të natës, pashpresë.

Oh, ti, dashuri! Sot demon…

Grish një tjetër, unë në akuilon!

 

Dhe pse u shite origjinale,

Trup e shpirt tjetrit ia fale!

Mbaj kujtim të pafajësisë

Zjarrin, puthjen e rinisë.

Rrëgjakur vello e pendesës

Do e skuq lëkurën e zbehur,

Mbi bar kristalet e vesës

Shkëlqimin tim, boten e dehur.

———————————————————-

Kjo poezi u shkrua në   Zejmen, 30 vite më pare …(Origjinali)

Botohet për here të parë. Kjo poezi u afishua tek “Gazeta e Murit” në PD Shkodër…E kopjuan shumë studetë të  “ Luigj Gurakuqit” dhe të shkollave të mesme…Njëra nga ato studente  pat qenë  dhe gruaja ime , Mirela Grishaj…

Dashuria Platonike

 Si petale trëndafili

Buzët kish kjo bukurosha

Zemërflakë e ndjek bandilli

I palodhur pret n’një qoshe.

 

Dhe kur bjen shi e dëborë

I përvluari rri e pret

Si fakir që shtrin një dorë

Sa monedh’ në dorë t’i prek.

 

Rrugës ecën si sorkalle

Arom lulesh erëmon

Me bisht syut si kunalle

Shikon hijen që e gjurmon.

 

Eh , përdit me shpresë djali

Se dikur do ketë mëshirë

Kurr buzëgaz çupa s’ i fali

Dhe në ankth e la pahir.

 

Me shpirt djaloshi ishte prekur

Zemër k’putur shkoi me ngut

Poshtë ullirit , frymëhequr

Lutej, por perri’ s’u duk.

 

Vonë lëndinës vajza doli

Porsi dielli shënd e verë

Dhe kur hija s’e përcolli

U pik’llua, u bë vrer.

 

Tek po kthente skaj ulliri

Pa një varr të zbukuruar

Dhe në foto, shkrirë si qiri

Hija që e kish gjurmuar!

 

Diamant rrodh pik’ e lotit

Nga qërpikët-hala pishe

Përdëllyer iu lut Zotit:

“Merrmi hiret që më vishe!”

 

Hapin ndali n’ atë qoshe

Kur e priste ai dikur.

Ç’e vajtoi kjo bukuroshe

E pastaj s’u pa më kurrë!

——————————————

Kjo poezi u shkrua në   “Shën Vasi” Sarandë , rret 28 vite më parë, dhe u botua në vitin 1995 në vëllimin  me poezi : “Hapësira.”

Më Fal Një Lule

Më fal një lule

zonjëza ime,

ta qaj botën për vdekjen e saj;

më fal një të puthur

jeta ime,

se do shkoj i lumtur

pa dhimbje e vaj.

*Kjo poezi (tip madrigal),  u botua në vëllimin me poezi “Hapësira”  1995 , kushtuar Mirela Grishaj (Gruaja ime).

 

DY POEZI NGA AGIM Dëshnica

-PER ZANAFILLEN

DHE GJUHEN SHQIPE –

ILLYRI!

Rend historia me hapa shekujsh, Illyri!

Në kohëra dyndet mjegull e zymtë

dhe pluhur gri shtrohet mbi gjurmë.

Bëmat e ndodhitë fshehin, Illyri!…

 

Rendin lumenjtë, përherë zhurmshëm,

Të katër detet, dallgë shkumbore

hedhin në ranë e mbi shkëmbinj

dhe lart në gryka vikamë e erës,

jehona zërash, nga lashtësi e thellë

tok me gojëdhanat,

mbërrijnë dhe gjemojnë.

 

Mister e terr mbulon gjithçka,

si reja qiellin.

Ndaj pluhur e re fshijmë, Illyri!…

Zbulojmë themelet, vatrat e puset,

lexojmë mbishkrimet,

gjallninë e herëshme, paqen e luftën,

me djersë e gjak.

 

Mbi tokë, nën tokë, në kodra e fusha,

mure, shkallare, urat mes honesh,

tempujt e faljes, kubetë e gurta,

artin ndër vazo, stolitë prej ari,

edhe shtatoret dhe përkrenaret,

edhe parzmoret, edhe mburojat,

shpatat kalitur bronz e çelik,

për madhështinë e shkuar

dëshmojnë, Illyri,

në hapësirat e tua!

 

I FALEM GJUHËS SHQIPE!

I falem gjuhës shqipe plot magji,

që zanafillën ka në lashtësi.

Në rrjedha çiltërish, larg mizorive,

ndesh me murranat, pranë dashurive,

ku deti valët shtyn e hedh puhinë,

e brazdë e jetës çan nëpër djerrinë.

 

Në malësinë e kullave e gurrave,

shtruar këmbëkryq në log të burrave,

me doke e zakone, gjykime e shestime,

ku bardët me ngulm sodisnin yje,

dëgjonin të heshtur zogjtë në pyje,

rreth sofre me bukë e kripë e zemër,

në rite dhe sjellje, me besë e nder.

 

I falem gjuhës shqipe plot risi,

që zanafillën ka në Perëndi.

Pranë vatrës, te rrëfenjë e ngrohtë e nënës,

në shpirtin e trazuar të gojëdhënës,

ndër ëndërrime e nën peshë të halleve,

në lutje, ndër këngë, në vrull të valleve,

ndër telat ngazëllyes të lahutarëve

e gumëzhitje e rreptë e lodërtarëve.

 

Ndër sokëllima trimash majë brigjesh,

kur qark “ ushtojnë lugjet prej ortiqesh,

prej ortiqesh kah po bijnë ndër gropa “-1

dhe Bernardini ndër loke e etër,

lumnoi e qau me penë e letër.

 

Në shqip, mbi djep fatia engjëllore,

kumtoi me dhimbje dramën arbërore,

që mbijeton në çdo rrebesh e shqotë

dhe gjurmë të kaltërt drite lë në botë.

 

Kjo gjuhë burrash e shtojzovallesh,

rrjedh si Valbona teposhtë zallesh.

Kjo gjuhë bilbili, britmë sokoli,

kumbon te Naimi, Fishta e Noli.

Kjo gjuhë Ilirie me rrënjë në lashtësi,

në gaz e vaj – e gjallë! Përjetësi!

———-

P.s.

  1. Copëz vargu nga rapsodia e

famshme“Martesa e Halilit.”

FASLLI HALITI SJELL PERKTHIMET:

JACQUES PRÉVERT

    1900 -1977

KORTEU

Një plak i artë me një orë në zi

Një mbretëreshë e munduar me një burrë  anglez

Dhe me punëtorë të paqes me tutorë deti

Një Hussar i kompanisë me një budalla të vdekjes

Një gjarpër kafeje me një mulli me syze

Një gjahtar me litar me një kërcimtar kokash

Një marshall prej shkume në pension me një llullë

Një foshnjë e salindur me fustan të zi me një zotëri në pelena

Një kompozitor për në trekëndësh me një varëse muzike

Një koleksionist besimi me një rektor fuçi

Një mprehëse Coligny me një admiral prej gërshërësh

Një murgeshë e Bengalës  me një tigër të San Vincenzo të Pavlit

Një profesor porcelani me një axhustator filozofie

Një kontrollues i Tryezës së Rrumbullakët me kalorës të  të Kompanisë së Gazit në Paris

Një rosë në Shen Elenë me një Napoleon gatuar me portokall

Një gardian i Samotrakës me një Fitore varrezash

Një rimorkiator i një familjeje të madhe me një baba në det të hapur

Një anëtar i një prostate me një ipertrofi të Akademisë franceze

Një kalë i fuqishëm në partibus me një peshkop të madh  cirku

Një kontrollues me zë të bardhë me një kor të vogël autobus

Një kirurg i tmerrshëm me një fëmijë dentist

Dhe gjenerali i perlave me një hapës të Jezuitëve.

   Përktheu: Faslli Haliti

 

 WEI-LI-BO

PEMA E MAGNOLIAS


E Lodhur nga dita e ëmbël
e pranverës
në gjumin e saj
pema e magnolias
hap duart e bardha.
Mbi rrezen e hënës  

pushon shkëlqimi i luleve.

Përktheu Faslli Haliti

 

Filed Under: LETERSI, Sofra Poetike Tagged With: Agim Deshnica, alfons Grishaj, Faslli Haliti, Mysafire, ne sofren e Diellit

Dy poezi ne Sofren e Diellit nga Faslli Haliti

May 16, 2016 by dgreca

FASLLI  HALITI/

E DO ZAKONIN, BABA…/

Shtatë ditë/

Shtatë net/

Krisi kënga,/

U drodh vallja,/

Buçiti gërrneta,/

Gjëmoi, u ça darja./

Ditën e tetë u ngjit vajza nuse mbi kalë/

Umj, unj, unj nisi vajza  nuse të qajë…/

Zbritmani  çupën nga kali/

Zbritmani nga kali i huaj/

Ku po ma çoni çupën /

Me zor/

Duke qarë,

Ku po ma çoni?

E kërkon zakoni baba, zakoni…!

 

Prill, 2016

NDËRSA…

                                  

                                 Migjenit      

 

 

 

Ndërsa të tjerët mërmëritnin

Migjeni buçiste,

Zgjonte

Të përgjumurit

Ndizte vatrat e shuara.

Kur të tjerët qëndisnin mandilet

Migjeni qepte, arnonte  zhelet e mjerimit

 

Sapo feks agu gjer në rrezet e mbrame të perëndimit!

 

 

 

2016

 

 

 

Filed Under: Sofra Poetike Tagged With: E kërkon zakoni baba, Faslli Haliti, zakoni

Alfons Grishaj në Sofrën Poetike”Shqiptari-Malkoc*”

May 16, 2016 by dgreca

Alfons Grishaj në Sofrën Poetike”Shqiptari-Malkoc*”

Nga Alfons Grishaj/

 Shqiptari-Malkoc*/

 “Ou”* dhe “Genusus”* , Zotat tanë të parë/

Lindur prej “Kaos”* tutje  në mitologji,/

Të vërtet’n  qiellore  askush nuk ka të ngjarë/

As “Zeau”, “Mikon”, shpirt’ nuk është mitografi.*/

Rreken Grekët : “Illirus ndryshoi Pellazgjinë,/

Popullin e egër e shaloi  Dardanus !”*/

Vitet nuk përkojnë  me njoft “zotërinë”/

Se janë aq larg sa Toka me Neptunus!

 

Hesiodi*, emëroi Përenditë në skriptum,

Si Ovidi i Romës , fuqi i dha Jupiterit,*

Por Rozafa më e vjetër se Koloseum,

Që therorin antic  ia dhuroi nderit!

 

“Zotat” e huaj , deshën të na bëhen Zota,

Përplasur në qiell e  djallos në tokë.

Prej Kaosit lindur kaos në vite bota,

Këmbë e krah prerë , na lanë me dy kokë!

 

Gjithë jetën kemi ecur gjëmb mbi gjëmb,

Malet populluam  për  traditë e nderë,

Kockat “Arrnaut Kalldrëm”*gjëmë nën dhëmb!

Vozgat e gjakut rrokullis  derë më derë.

 

Ca shitën shkabën  dhe u bënë pashallarë…

Kllefin e shpatës stolisë me gurë e serm,

Qeleshen ndërruan me pupla  çallmarë

Haremit të dushmanit  trullos në jerm .

 

Qytetari u bë  malkoc, shkëmbi u bë be!

Që dheu i të parëve  mos mu da ndër Turq,

As një pëllëmb tokë ndër të huaj e Shkje !

Me i mbrojtë me shpata, pushkë e sfurq.

Na  rrëzuan, na dogjën, sërish si Anteu shqim

Prej thirrjes të parëve që qenë  Perëndi.

Malesh, qumshtin e Zanave patëm ushqim.

Prandaj mbete shqiponjë , o e shtrenjta Shqipëri!

 

Kam shpresë tek Zoti,  që flet shqip si ne,

Si Krishti ngriti  amshimin e shenjtërisë

Ashtu malkoci ka me mbetë mbi dhe,

Flamuri dhe gjaku i shqiptarisë !

***

Referime dhe shënime:

*Malkoc = Njeri që jeton ndër male . Koc i fortë si prej shkëmbi.  Më vonë kjo fjalë u zëvendësua me malësorë , ku shpjegimi i parë në “Fjalorin Shqip”,  nuk përkon me shpjegimin e dytë  po në atë  fjalorë:

Malok = 1. Malësorë 2. mospërf . Njeri i pagdhendur i trashë , torollak , njeri i paqytetëruar. Ironia e kohës komuniste… Gjuht’trutharët e gjuhës së njësuar . Tani pinjollët e komunizmit , i quajnë malësorët “Shpellarë!…”, Ata…, bash ata…, tallen   pikërisht me  trimat e shqipes  që ruajtën doket e zakonet dhe trojet shqiptare…

*Mitografi= Pamje  mitologjike, të gdhendura ose të pikturuara…

*“OU”=Zoti i Ilirëve i cili martua me Genusus.

*“Genusus”= Zoti-zonjë ,prej  nga filloi dhe  jeta  e njeriut në tokë. “Ou” dhe  Genusus patën   fëmijë:

Zeau (Zoti i inteligjencës) ,Mikon (Zoti i miqësisë) , Karrotos (Zoti i luftës), Rodon (Zoti i deteve) Broket (Zoti i fatit dhe  ushqimit) , Shkumbe (Zoti-zonjë i e bukurisë dhe dashurisë. Marrë nga “ The Ilyrians” , me autor   Aleksandër Stipçevic, botuar në 1977 .

*“Chaos”  = Rrëmuja para fillimit të jetës në tokë,  marrë nga BULFINCH’S MYTHOLOGY .

*Illirus dhe Dardanus , që sipas “Mitologjisë Greke” (ishin dy vëllezër të lindur nga Cadmus dhe Harmonia sipas Herodotit,  Cadmus ,   ka lindur  2000 vjet  para Krishtit…),  krijuan Illirukumin dhe Dardaninë, Por kjo bie poshtë në mënyrë kategorike, duke pasur parasysh, se Iliria përmendet rreth shekulli IV  përpara Krishtit me Mbretin Bardhyl. Dardania njihet në shekullin  I  para Krishtit…Matematika është e thjështë…

Sipas Johann Georg Von Hahn (Studiues dhe linguist),  shpiegon se fjala Dardan , mund ta ketë prejardhjen nga  pema e dardhës …Dardhë , Dard’han…Po sipas etimologjisë shqipe , Dardania vjen nga kombinimi i fjales Iliro-shqiptare Dardhë. Pra , komentet  e tjera,  janë pa vlerë…

*Jupiteri= Zeus, sipas BULFINCH’S MYTHOLOGY , botuar 2014.

*Hesiodi, Poet Grek që ka jetuar rreth viteve 700  BCE, të cilit , iu referuan shumë autorë    të mëvonshëm rreth Mitologjisë Greke…

*“Arrnaut Kalldrem”= Rrugë prej guri, e ndërtuar  prej mjeshtrave shqiptarë .  Këngë që këndohet dhe sot e kësaj dite në  Stamboll, ku kam patur rastin ta dëgjoj vetë  gjatë vizitës në Turqi…

Shënimet e mia.

Miçhigan me, 15, 05 , 2016

 

 

 

 

Filed Under: LETERSI, Sofra Poetike Tagged With: "Shqiptari-Malkoc*", Alfons Grishaj në Sofrën Poetike

NJË DEKADË POEZI NOBELISTE 1901- 1945 NE SOFREN POETIKE TE DIELLIT

May 13, 2016 by dgreca

 

Poeti dhe përkthyesi Faslli Haliti shell për lexuesit e Diellit një dekadë nobelistësh/

NOBELISTI  I  1903/

SULLY PRUDHOMME 1839 – 1907/

René Francois Armand Prudhomme I mbiquajtur  Sully Prudhomme (Paris, 16 mars 1839 – Châtenay-Malabry, 6 shtator 1907) ishte një poet francez, fitues i parë i Çmimit Nobel për Letërsi në vitin 1901.____________________________________________

 MOTIVACIONI

 Në njohjen e përbërjes së tij poetike, e cila jep prova të një idealizmi të lartë, përsosmëri artistike dhe një kombinim të rrallë të cilësive të zemrës dhe intelektit…

VAZO E THYE

Në këtë vazo vdes shporiza

në heshtje një erashkë

e fshiku atë  

e plasariti pak

 e padukshme dhe e lehtë

plaga në kristal

lëviz çdo ditë

sille rreth ngadalë

 uji i freskët, pikon pike, pikë

rrjedh prej vazos ai,

por askush  s’e dalloi

mos e prekni:u thye tani

 ndonjëherë kush dashuron

fshik një zemër të shkretë

në heshtje e plagos atë

si erashka që vazon prek

 

e pa cenë duket, po e pe,

ndaj plagën e thellë pra,

mos e prekni aspak:

u thye, u ciflos, u ça.

  *6. Lule e njohur ende për vetitë e saj magjike e afrodisiache. Rrënja e saj  etimologjikisht rrjedh nga folja  verbero-colpire: që do të thotë vras.

NOBELISTI  II  1903/

Bjørnstjerne Martinus Bjørnson  1832 – 1910/

Bjørnstjerne Martinus Bjørnson (Kvikne, 8 djetor 1832 – Paris, 26 prill 1910) ka qenë  një poet, dramaturg dhe shkrimtar norvegjez. Në rrafshin artistik  kontribuoi, bashkë me Henrik Ibsen, në lindjen e drammaturgjisë moderne norvegjeze e skandinave. Madhështia e tij u vulos me Çmimin Nobel për Letërsi në vitin 1903

______________________________________________

MOTIVACIONI:

«Një haraç për poetikën e tij fisnike, madhështore e të gjithanshme, me të cilën ai është krejt i ndryshëm për qartësinë e frymëzimit të tij dhe pastërtinë e rrallë të shpirtit të tij»

______________________________________________

 VELA TË MËDHA NË DETIN E VERIUT*

Vela të mëdha në Detin e Veriut,

lart mbi malin Skandsem atë mëngjes

Erling Skjalgsson sytë nga Dielli drejton

duke vështruar detin drejt Danimarkës;

«Nuk po vjen Olav Trygvason?»

 

Pesëdhjetë e gjashtë Drakkar

djegur nga dielli

presin të nisen drejt Danimarkës

me vela të ulura poshtë.

Akoma një murmurimë:

“Ku është drakari më i gjatë?

Nuk po vjen Olav Trygvason? “.

 

Por, kur lind dielli

dhe ngrihet mbi det

mërmërima bëhet stuhi:

“Ku është drakari më i gjatë?

Nuk po vjen Olav Trygvason? “.

 

Ngadalë nga dalë, në këtë çast

të gjithë të habitur ndiejnë

nga fundi i detit

një gurgullimë, një mërmërimë:

“Drakari më i gjatë u mposhtë!

Ra Olav Trygvason “.

 

Që nga ajo ditë, për shekuj e shekuj

anijet norvegjeze janë të shoqëruara

në netët mbuluar me dritë hëne nga vajtimi;

«Anija më e gjatë u shpartallua!

Ra Olav Trygvason “.

 

*Olav Tryggvason (960-1000 ) ishte mbreti i Norvegjisë 995 -1000  dhe pati një rol kyç në konvertimin e vikingëve në të krishterë. Bjornson shkroi këtë tekst, i frymëzuar nga “Saga e Olav Tryggvason” (pjesë e “Heimskringlas”)  kompozuar në fund të shekullit të dymbëdhjetë nga poeti Islandez Snorre Sturlason, (1178 – 1241). Teksti përshkruan pas betejën e Svolderit  (në vitin 1000), kur mbreti u mund dhe u vra në betejën e madhe detare të Svolder në Baltikut mbi Drakkaren e tij «Ormen Lange» «Gjarpër i gjatë», sipas sagës, më shumë se 50 metra. Në breg, norvegjezët pyesin njëri-tjetrit në mënyrë të përsëritur «Pse nuk kthehet Olav Trygvason?»

NOBELISTI  III  1904  /            

ETIENNE FREDERIC MISTRAL   1830 – 1914/

Etienne Frederic Mistral (Maillane, 8 shtator 1830 – Maillane, 25 mars 1914) ishte Nje shkrimtar dhe poet i gjuhës franceze Occitane, iu dha në vitin 1904 Çmimin Nobel për Letërsi.

______________________________________________

MOTIVACIONI:

«Si njohje e origjinalitetit të qartë dhe të frymëzimit të vërtetë të krijimtarisë së tij poetike, që reflekton shkëlqyeshëm  peizazhet natyrore dhe frymën amtare të popullit të tij, gjithashtu dhe, punës së tij të rëndësishme si filolog provansal»

______________________________________________

PROVIDENCA

 

Shiko lulet e gatticeve. Janë flokë bore

me push të qartë. Dhe mjafton vetëm

që një erë mjaft e lehtë t’i prekë

që të shkrira të përhumben mbi tokë.

Por pambukut i shpërndarë.

kudo nga zogjtë

mblidhet menjëherë.

Shih: ka një fole

nën atë ind:

fole trishtili të kadifejtë,

e butë, e bardhë. Së pari bënë indin mire

dhe pastaj i veshën të vegjlit

me pelush… O dorë e bekuar,

që për çdo harabel

thur një fole…

 Endej plaku atëherë ngadalë

gjatë përrenjve me murgeshë,

dhe duke arsyetuar gjatë për Perëndinë.

«Ç’harmoni ka në veprën hyjnore!»

«Ç’largpamësi dhe ç’mrekulli»

Thoshte ai me admirim të thellë:

«Ç’providencë dhe ç’admirim!»

«Shiko ato mushkonja endacake në grup,

nëpër ajrin e qetë. Linden pak më pare

brenda një rrezeje dielli dhe sonte mbase,

s’do të kthehen në fare.

Pra për një ekzistencë kaq kalimtare,

Providence u dhuroju atyre të gjitha të mirat!.

Në galeta e gjejnë ato ushqimin

që më shumë atyre u pëlqenë; jetojnë në diell;

kanë krahëzit për të vazhduar më pas,

mbi male dhe mbi pllaja bartin të vegjlit;

në sytë e vegjël të tyre gjithë krijimi

pasqyrohet si një det i pafundmë.»

NOBELISTI  IV  1906/

Giosue Carducci 1835- 1907

GiosueAlexandër Joseph Carducci (Valdicastello di Pietrasanta, 27 korrik, 1835 – Bolojë, 16 shkurt 1907) ishte një poet dhe shkrimtar italian.Ky ishte italian i parë që fitoi Çmimin Nobel në letërsi në vitin 1906.

_________________________________________

MOTIVACIONI:

«Jo vetëm në njohjen dhe mësimet e tij të thella e hulumtim kritik, por mbi të gjitha  një haraç i energjisë krijuese, pastërtinë e stilit dhe të forces  lirike që karakterizojnë kryeveprën e tij poetike».  ______________________________________________

VAJTIM ANTIK

Pema që i zgjasje

Dorën fëminore,

Shega gjelbërore

Plot me lule flakë,

 

Në kopështin e shkretë

Bleron gjithçka tani,

Qershori e ringjall

Me drit’ e ngrohtësi.    

 

Ti lule pemës sime

E tharë, fshikulluar

Pa dobi tani në jetë,

Je  lule  e vetmuar,

 

Je në dhé të  ftohtë,

Je në dhé të të zi;

As dielli s’të gëzon

As un’s’të zgjoj tani.

NOBELISTI  V  1907/

RUDYARD KIPLING  1865 – 1936/

Rudyard Kipling (Bombay sotMumbai, 30 dhjetor 1865 – Londër, 18 janar 1936), shkrimtar anglezNë fëmijëri e mësoi gjuhën hinduse, vazhdoi shkollën ushtarake në Devonshire, ndërsa më 1882, u kthye në Indi dhe punoi si gazetar. Në vitin 1907 fitoi Çmimin Nobel për Letërsi.

MOTIVACIONI:

«Duke pasur parasysh fuqinë e vëzhgimit, origjinalitetin e imagjinatës, fuqinë e ideve dhe talentin e shquar për transmetimin  të cilat karakterizojnë krijimet e këtij »

______________________________________________

LAMTUMIRË

Tymi mbi altarin tuaj vdes,

Lulet thahen,

Perëndesha e sakrificës suaj

Iku.

Ç’duhet tё këndoni apo tё flijoni pra

Viktimën ditё pёr ditё ?

 «Dimё qё Shenjtërorja ёshtё bosh», u pёrgjigjёn,

« Dhe Perëndesha ka ikur –

Megjithatë, mbi altar janë vendosur kurora me lule-

Guri i Altarit

Nxirё nga tymi i kurbaneve,

Edhe pse Ajo iku prej syve tanё.

 Sepse ndoshta, po tё vazhdojmë tё kёndojmё

Dhe tё kujdesemi pёr Shenjtëroren,

Ndonjë Hyjneshё me flatra

Do tё drejtohet kёtu,

Dhe duke gjetur gjithçka të vendosur nё rregull,

Do tё ndalet ndërsa e adhurojmë në kёmbёt e Saj».

 

NOBELISTI  VI  1913

RABINDRANATH TAGORE

1861 – 1941

 

Rabindranath Tagore, i quajtur nganjëherë edhe me titullin e GURUDEV, është emir në anglisht i Rabindranath Thákhur ( A: [ɾobin̪d̪ɾonat̪ ʰ ʈ ʰ akuɾ]) (Kolkata, 6 maj 1861 – Santiniketan, 7 gusht 1941), ishte një , dramaturg poet, shkrimtar dhe filozof Indian. ______________________________________________

 MOTIVACIONI:

«për ndjeshmëri të thellë, për freskinë dhe bukurinë e vargjeve, me aftësinë e përkryer, arrin të bëjë në poezinë e tij, ai shprehu me anë të gjuhës së tij angleze, një pjesë të letërsisë West “

______________________________________________

 Grua

Grua, nuk je  vetëm vepra e Perëndisë,

por edhe e burrave, të cilët gjithmonë

të bëjnë të bukur me zemrat e tyre.

Poetët do thurin një rrjetë

me fijet e fantazisë së artë;

piktorët i japin formës tënde

përherë pavdekësi të re.

Deti jep perlat e tij,

miniera arin e tyre,

Kopshtet e pranverës lulet e tyre

për të të zbukuruar, për të të mbuluar,

për të të bërë përherë më të çmuar.

Dëshira e zemrës së burrave

ka shtrirë lavdinë e saj

mbi rininë tënde.

përgjysmë je grua, dhe përgjysmë  je  ëndërr.

 

NOBELISTI  VII  1923/

WILLIAM  BUTLER  YEATS

William Butler Yeats (Dublin, 13 qershor, 1865 – Roquebrune-Cap-Martin, 28 janar 1939) ishte një poet, dramaturg, shkrimtar dhe mistik irlandez.

_____________________________________________

MOTIVACIONI:

“Për poezinë e tij të frymëzuar gjithmonë, që me formën e lartë e artistike i ka dhënë shprehje frymës frymën së një kombi të tërë”…

NDËSHKIM  DASHURIE

 Zhurmën e një harabeli mbi ulluk,

Hëna e brilltë dhe krejt qielli i qumësht,

Dhe gjithë ajo harmoni e famshme gjethesh,

Kishin fshirë imazhin e njeriut dhe britmën e tij.

Një vajzë me buzë të kuqe të dhimbshme u ngrit

Dhe dukej madhështia e botës në pikën e lotit,

E dënuar si Odisea dhe anijet e rraskapitura

Por krenare si Priami i vrarë mes shokëve të tij.

U çua dhe në çast ullukët nisën zhurmimin,

Një hënë që kacavirrej në një qiell të zbrazur,

Dhe gjithë ai ankim i gjetheve,

Mund të kompozonin  vetëm imazhin e njeriut dhe britmën e tij.

 NOBELISTI  VIII  1931/

Erik Axel Karlfeldt 1864 – 1931/

Erik Axel Karlfeldt (Avesta, 20 korrik, 1864 – Stockholm, 8 prill, 1931) ishte një poet suedez. Në vitin 1931, menjëherë pas vdekjes së tij ai u nderua me Çmimin Nobel për Letërsi, Ai e kishte refuzuar (duke qenë një anëtar i Akademisë) në vitin 1918.

MAGJISTARE

Kur nata nebulozë është gri si argjili

dhe me avuj të lagshtë,

shtriga shtatzëne

vesh veladonin e saj dhe del

jashtë derës fshehurazi; zvarritet

përreth shtëpive rakitike, kasolleve;

midis tufave nguruese të barit gjethedielli,

mes xhufkave të çikoçelëve dhe graminaçeve.

Pastaj kthehet dhe përmbytur nga një napë e lagur

shtrydh vesën në kupë.

 NOBELISTI  IX  1931  /       

LUIGI PIRANDELLO

 Luigi Pirandello (Girgenti, 28 qershor, 1867 – Romë, 10 dhjetor 1936) ishte një dramaturg, shkrimtar dhe poet italian, i nderua me Çmimin Nobel për Letërsi në vitin 1934. Për prodhimin e tij, çështjet që shqyrtohen dhe inovacionit të rrëfimit teatror  konsiderohet ndër dramaturgët më të mëdhenj të shekullit të njëzetë. Ndër veprat e tij spikasin  disa romane dhe tregime të shkurtra  dhe rreth dyzet drama , e fundit prej të cilave jo e plotë.

 ____________________________________________

 MOTIVACIONI:

«për guximin e tij dhe përfaqësimin e zgjuar  të artit dramatik dhe teatral»

 

_________________________________________________________________

 GLOBI

Ja globi: një top kartoni,

që  rrotullohet rreth një boshti të brendshëm.

Rrotullohet…pista me ngjyra të ndryshme

synon kufirin e vet, të çdo kombi.

 Ky, është Oqeani Atlantik; dhe është det

sa i kaltër duket. Kjo masë dallgësh

këtu janë malet: Alpet. Roma

është kjo pikë që duket e s’duket.

 

Kush do ta dallonte në shikim të parë? Megjithatë

ka njerëz të mëdhenj, madje të pavdekshëm,

në këtë lodër të vogël; të këqija të mëdha

dhe të mira të mëdha dhe dashuri të mëdha dhe përkujdesje…

 Prandaj unë e mbaj unë e atë në duar,

e rrotulloj me një gisht.

Lojë e marrë! I japim fund?

Përgatit katastrofën e botës për nesër.

 

NOBELISTI  X  1945/         

GABRIELA  MISTRAL  1889 –1957/

Gabriela Mistral (pseudonimo diLucila de María del Perpetuo Socorro Godoy Alcayaga; Vicuña,7 aprile 1889 –New York, 10 gennaio 1957) è stata unapoetessa, educatrice efemminista cilena. Fu la prima donnalatinoamericana a vincere il Premio Nobel per la letteratura, nel1945. I temi centrali delle sue opere sono l’amore, l’affetto per la madre, le proprie memorie dolorose, la tristezza e la guarigione.

_________________________________________________________________

 MOTIVACIONI

 “Për lirikën e  saj, e frymëzuar nga emocione të forta, që e ka bërë emrin e saj një simbol të aspiratave idealiste e  gjithë botës së Amerikës Latine”

_________________________________________________________________

 PARAJSË 

Hapësirë shpirti prej ari
dhe në të shtrirët e artë
dy trupa si lëmshe ari;
një trup i famshëm
që dëgjon e një trup
i famshëm që flet  në livadh,
në të cilin asgjë nuk flet;
një frymëmarrje që vete në frymëmarrje
dhe një fytyrë që dridhet prej saj,  në një livadh,

ku asgjë s’dridhet.
Sjellin ndërmend kohën e trishtuar
në të cilën të dy kishin Kohë
dhe prej saj jetonin
të pikëlluar,
në orën e gozhdës së artë
në të cilën Koha ngriu
në prag
si qen endacak. …              

 MË JEP DORËN DHE NE DO TË VALLËZOJMË

 Më jep dorën dhe do biesh në dashuri

si një lule e vetme do të jemi

si një lule e vetme e asgjë më shumë.

Të njejtin varg do të këndojmë

me të njëjtin ritëm do të vallëzosh

Si kalli do dallgëzojmë

si kalli asgjë më shumë.

Ti quhesh trëndafil dhe unë shpresë

por emrin tënd do ta harrosh

sepse ne do të jemi një valëzim

mbi kodër dhe asgjë më shumë.

 Përktheu: Faslli Haliti

Filed Under: LETERSI, Sofra Poetike Tagged With: FASLLI HALITI SJELL, NE DIELLI NJË DEKADË, POEZI NOBELISTE

  • « Previous Page
  • 1
  • …
  • 63
  • 64
  • 65
  • 66
  • 67
  • …
  • 135
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • KUJTIME PER ITALIANIN DOM ANTONIO SHARRA
  • MASAKRA E TIVARIT MARS-PRILL 1945
  • Kuptimi i Pashkëve Ortodokse – midis ritualit dhe ringjalljes së ndërgjegjes
  • RIKTHIMI I MUSTAFA MAKSUTIT NË FAQET E HISTORISË
  • Shqipëria në politikën ballkanike të Austro-Hungarisë
  • Eliot Engel, in memoriam…
  • VATRA TELEGRAM NGUSHËLLIMI PËR NDARJEN NGA JETA TË ELIOT ENGEL, MIKUT TË MADH TË KOMBIT SHQIPTAR
  • Përkujtojmë në përvjetorin e lindjes një nga figurat e Rilindjes Kombëtare, Aleksandër Stavre Drenova
  • GËRSHËRA E ARGJENDTË
  • Përgjithmonë vetëm mirnjohës për Kongresmenin Eliot Engel
  • PËRKUJTIM PËR ELIOT ENGEL, NJË MIK I PAZENDËVËSUSHËM, ZËRI I SHQIPTARVE NË SHBA
  • Meditim para varrit të Faik Konicës
  • Bashkimi i Diasporës Shqiptare të Greqisë
  • “Fortifikimi ilir i Komlikut në Fregen dhe Ungrej të Lezhës (Mirdita Etnografike)”
  • “The Real Thing”: A Conversation with Luljeta Lleshanaku

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT