Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

SHKOLLA SHQIPE NË BRILON, GJUHË DHE IDENTITET KOMBËTAR TE SHQIPTARËT NË GJERMANI

by



Negjmije Reçica mësuese e shkollës shqipe në Brilon, shtetin e Nordrhein-Westfalen (NRW), Gjermani, rrëfen ekskluzivisht për gazetën “Dielli”, organ i Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës “VATRA”, New York, ruajtjen e identitetit kombëtar, historisë, gjuhës, kulturës dhe traditës shqiptare në Brilon, Gjermani, nëpërmjet mësimit të gjuhës shqipe, historisë, traditës e kulturës shqiptare dhe aktiviteteve patriotiko- kulturore. Me mësuesen Negjmije Reçica bisedoi editori i “Diellit” Sokol Paja.

HISTORIKU I SHKOLLËS SHQIPE NË BRILON, NË SHTETIN E NORDRHEIN-WESTFALEN (NRW), GJERMANI

Historia e gjuhës shqipe në Shtetin e Nordrhein-Westfalen (NRW), Gjermani, është një tregim i gjallë dhe i pasur që reflekton jo vetëm migrimin e shqiptarëve në këtë rajon, por edhe përpjekjet e tyre të pandërprera për të ruajtur dhe zhvilluar gjuhën dhe kulturën kombëtare. Shkolla Shqipe në Brilon, ku unë jap mësim, është një shembull i këtyre përpjekjeve të palodhshme të komunitetit shqiptar në diasporë, për të siguruar që gjeneratat e reja të mbajnë lidhjen me gjuhën e tyre amtare dhe kulturën e tyre. Ajo ka një histori të gjatë, të ndërtuar mbi angazhimin e prindërve, mësuesve dhe komunitetit në përgjithësi, për të krijuar një mjedis të sigurt dhe mbështetës ku fëmijët shqiptarë të mësojnë shqipen.
Mësimi në shkollën tonë organizohet në baza javore, ku fokusi kryesor është zhvillimi i aftësive të leximit, shkrimit dhe të folurit në gjuhën shqipe. Përmes një qasjeje gjithëpërfshirëse, fëmijët jo vetëm mësojnë rregullat gramatikore dhe pasurojnë fjalorin, por gjithashtu zhvillojnë dashurinë dhe krenarinë për rrënjët e tyre kulturore. Përveç mësimit të gjuhës, organizohen aktivitete kulturore dhe historike, të cilat ndihmojnë nxënësit të kuptojnë më thellë historinë dhe trashëgiminë shqiptare. Ky sistem mësimor është fryt i përkushtimit të vazhdueshëm të komunitetit dhe mbështetjes nga organizatat lokale, duke e bërë Shkollën Shqipe një qendër të rëndësishme për ruajtjen e identitetit kombëtar në diasporë.

GRAMATIKË, LETËRSI DHE HISTORI SHQIPTARE…

Si mësuese, përdor një kurrikulë të integruar që përqendrohet në zhvillimin e aftësive gjuhësore të nxënësve nëpërmjet mësimit të gramatikës, letërsisë dhe historisë shqiptare. Kjo kurrikulë është përpiluar në mënyrë të tillë që të përshtatet me nivelet e ndryshme të aftësive gjuhësore të nxënësve, duke siguruar që secili prej tyre të ketë mundësinë të përparojë në të kuptuarit dhe përdorimin e gjuhës shqipe. Përmes aktiviteteve kulturore, mësimi pasurohet me elemente të rëndësishme të kulturës, artit, muzikës dhe historisë shqiptare, duke vënë theksin në vlerat kombëtare dhe identitetin kulturor. Një aspekt i rëndësishëm i këtij procesi është bashkëpunimi i ngushtë me prindërit dhe komunitetin shqiptar. Për të pasur sukses në ruajtjen e gjuhës dhe kulturës tonë, është jetike që prindërit të jenë aktivë dhe të përfshirë në procesin mësimor të fëmijëve të tyre. Unë i inkurajoj ata të punojnë me fëmijët e tyre në shtëpi, duke i ndihmuar në përforcimin e asaj që mësojnë në shkollë dhe duke krijuar një ambient ku shqipja flitet dhe praktikohet rregullisht. Angazhimi i prindërve dhe komunitetit është vendimtar për ruajtjen e gjuhës shqipe në diasporë. Së bashku, ne mund të sigurojmë që fëmijët tanë të zhvillojnë një ndjenjë të fortë të identitetit dhe përkatësisë kombëtare, duke e mbajtur gjuhën dhe kulturën tonë të gjallë për brezat që vijnë.

MËSIMI I GJUHËS SHQIPE SI FORMË E RUAJTJES SË IDENTITETIT KOMBËTAR TË SHQIPTARËVE NË GJERMANI

Mësimi i gjuhës shqipe është një element themelor në ruajtjen e identitetit kombëtar të shqiptarëve që jetojnë jashtë atdheut. Përmes gjuhës, fëmijët jo vetëm që mësojnë të komunikojnë në shqip, por gjithashtu trashëgojnë vlerat, traditat dhe historinë që i lidhin me origjinën dhe kulturën e tyre. Gjuha shqipe është ura që lidh brezat e rinj me rrënjët e tyre, duke u dhënë mundësinë të kuptojnë më thellë se nga vijnë dhe cilët janë. Në një shtet si Gjermania, ku integrimi në shoqëri është thelbësor, është po aq e rëndësishme që fëmijët shqiptarë të mos humbasin identitetin e tyre kulturor. Gjuha shqipe është mjeti kryesor për ta bërë këtë, pasi ajo u lejon atyre të ruajnë lidhjen me trashëgiminë kombëtare, duke forcuar krenarinë dhe ndjenjën e përkatësisë. Mësimi i shqipes i ndihmon fëmijët të rriten me një identitet të balancuar, ku ata mund të integrohen në mënyrë të suksesshme në shoqërinë ku jetojnë, pa harruar rrënjët e tyre dhe pa humbur atë që i bën të veçantë si pjesë e kombit shqiptar.

SHOQËRIA GJERMANE KA NJË QËNDRIM MBËSHTETËS NDAJ MËSIMIT SHQIP

Shoqëria gjermane ka treguar një qëndrim mbështetës ndaj përpjekjeve tona për të mësuar dhe ruajtur gjuhën shqipe. Brenda kuadrit të diversitetit kulturor, mësimi i gjuhëve amtare shihet si një aspekt i rëndësishëm i integrimit dhe pasurimit kulturor të shoqërisë gjermane. Organet shtetërore kanë luajtur një rol të rëndësishëm në këtë proces, duke njohur dhe inkurajuar ruajtjen e gjuhës dhe kulturës së komuniteteve të ndryshme, përfshirë atë shqiptar. Bashkëpunimi ynë me shoqatat shqiptare në Gjermani ka qenë gjithashtu thelbësor. Këto shoqata ndihmojnë në organizimin e aktiviteteve kulturore, artistike dhe edukative, duke krijuar mundësi të shumta për fëmijët dhe të rinjtë shqiptarë të jenë pjesë e një komuniteti që i mbështet në ruajtjen e identitetit të tyre. Ky bashkëpunim ka forcuar lidhjet ndërmjet shkollave, familjeve dhe komunitetit në përgjithësi, duke e bërë mësimin e gjuhës shqipe më të suksesshëm dhe të qëndrueshëm. Kontributi i komunitetit shqiptar është i pazëvendësueshëm. Prindërit, organizatat dhe individët shqiptarë janë të angazhuar në mbështetjen e mësimit të gjuhës shqipe, duke ofruar burime, kohë dhe energji për të siguruar që fëmijët të mos e humbasin lidhjen me gjuhën e tyre amtare dhe me trashëgiminë kulturore. Ky përkushtim ka ndikuar që mësimi shqip të jetë një element kyç për ruajtjen e identitetit tonë në diasporë.

MËSIMDHËNIE PËRMES TEKNOLOGJISË, VËSHTIRËSITË NË MËSIMDHËNIE ME FËMIJËT ME DY GJUHËSI

Në vitet e fundit, përdorimi i teknologjisë në mësimdhënie është bërë një komponent thelbësor i procesit arsimor, veçanërisht gjatë pandemisë, kur mësimi në distancë ishte i domosdoshëm. Në mësimdhënien e gjuhës shqipe, ne përdorim platforma dixhitale dhe mjete interaktive për të lehtësuar procesin e të mësuarit dhe për të mbajtur një komunikim të qëndrueshëm me nxënësit. Këto teknologji na mundësojnë qasje në materiale të ndryshme, si video, lojëra edukative dhe burime online, duke e bërë mësimin më tërheqës dhe të përshtatshëm për fëmijët.
Megjithatë, mësimdhënia për fëmijët me dy gjuhësi paraqet sfida specifike. Fëmijët që mësojnë shqip ndërkohë që janë të rritur në një mjedis ku flitet një gjuhë tjetër, si gjermanishtja, shpesh përballen me vështirësi në balancimin dhe zhvillimin e të dyja gjuhëve. Kjo mund të shkaktojë ngatërrim në përdorimin e fjalëve ose gramatikës, si dhe një ngadalësim të progresit në gjuhën shqipe. Për të kapërcyer këto sfida, ne përdorim metoda të personalizuara dhe fleksibile që përfshijnë ushtrime të fokusuar në të dyja gjuhët, duke i ndihmuar fëmijët të zhvillojnë aftësitë e tyre në mënyrë të ekuilibruar. Gjithashtu, inkurajojmë prindërit që të jenë aktivë në mbështetjen e fëmijëve në shtëpi, në mënyrë që shqipja të praktikohet dhe të bëhet një pjesë e natyrshme e komunikimit të përditshëm. Teknologjia dhe mbështetja familjare luajnë një rol kyç në tejkalimin e vështirësive që paraqet dy gjuhësia dhe në zhvillimin efektiv të të dyja gjuhëve.

EFEKTI QË KA PASUR TE FËMIJËT NË RRITJEN E NDJENJËS PATRIOTIKE MËSIMI I GJUHËS SHQIPE

Mësimi i gjuhës shqipe ka një ndikim të thellë në rritjen e ndjenjës patriotike te fëmijët shqiptarë që jetojnë jashtë vendit. Përmes këtij mësimi, fëmijët jo vetëm mësojnë të flasin dhe të shkruajnë në shqip, por edhe përvetësojnë historinë, kulturën dhe vlerat kombëtare që i lidhin me vendin e tyre të origjinës. Kjo përvojë i ndihmon ata të kuptojnë dhe të vlerësojnë thellësisht rëndësinë e rrënjëve të tyre kulturore, duke zhvilluar një ndjenjë të fortë krenarie për identitetin e tyre. Ndjenja e përkatësisë që vjen nga mësimi i gjuhës shqipe i forcon ata emocionalisht dhe kulturalisht, duke i bërë të ndihen më të lidhur me komunitetin shqiptar dhe traditat që e përbëjnë. Në këtë mënyrë, fëmijët arrijnë të ruajnë dhe të zhvillojnë identitetin e tyre kombëtar, pavarësisht nga mjedisi i huaj ku rriten.

PROJEKTE TË VEÇANTA DHE VIZITA NË DYSELDORF

Projekti njëvjeçar i shkollës sonë, “Zbulimi i rrënjëve gjuhësore dhe kulturore: Ndërtimi i urave kulturore – Një udhëtim zbulues përmes gjuhës dhe kulturës shqiptare”, është një nga iniciativat më të rëndësishme dhe unike mes shkollave shqipe në diasporë. Një moment kulmor i këtij projekti ishte vizita jonë në Parlamentin e Nordrhein-Westfalen (NRW) në Düsseldorf, ku ne paraqitëm një kërkesë për shpalljen e gjuhës shqipe si lëndë të pavarur në sistemin arsimor të këtij shteti. Ky hap përfaqëson një arritje të madhe për komunitetin tonë, duke përfshirë angazhimin e drejtpërdrejtë në procesin demokratik dhe duke theksuar rëndësinë e ruajtjes së gjuhës shqipe si një element kyç për mbrojtjen e identitetit kombëtar. Kjo iniciativë jo vetëm që forcoi lidhjet kulturore dhe identitare të fëmijëve tanë me trashëgiminë e tyre, por gjithashtu kontribuoi në promovimin e diversitetit gjuhësor dhe kulturor brenda sistemit arsimor gjerman. Përfshirja e gjuhës shqipe si lëndë e pavarur do të jetë një arritje e jashtëzakonshme për komunitetin shqiptar, duke u ofruar fëmijëve mundësinë të mësojnë dhe kultivojnë gjuhën e tyre në mënyrë formale dhe të strukturuar. Për më tepër, vizitat e nxënësve në institucione të rëndësishme, si Konsullata e Përgjithshme e Kosovës, janë një komponent i rëndësishëm i strategjisë sonë më të gjerë për të forcuar lidhjet e tyre me vendin e origjinës. Këto përvoja u japin fëmijëve një mundësi të jashtëzakonshme për të kuptuar më thellë rëndësinë e ruajtjes së gjuhës dhe kulturës së tyre, duke e parë këtë si një pjesë thelbësore të identitetit të tyre personal dhe kombëtar.

KUSH ËSHTË MËSUESE NEGJMIJE REÇICA?

Vendi i Lindjes: Lipjan, Kosovë, vendbanimi aktual: Gjermani, statusi: e martuar me Fexhri Reçicën, nënë e dy fëmijëve: Rigoni në përfundim të studimeve inxhnierike pranë Univerzitetit të Dortmundit dhe Fiona studente fillestare pranë Univerzitetit të Stuttgart. Jam mësuese me përvojë të gjatë në mësimdhënie, si në Kosovë ashtu edhe në Gjermani.
Formimi im profesional e ka filluar në Universitetin e Prishtinës, ku kam përfunduar studimet në fushën e mësuesisë dhe pedagogjisë. Gjatë periudhës sfiduese të viteve të luftës në Kosovë, kam përjetuar përvojat e vështira të mësimdhënies, të cilat më forcuan si mësuese dhe si profesioniste. Këto sfida më përgatitën për përballjen me realitete të reja, siç ishte më pas përvoja ime në shkollat e Gjermanisë.
Studimet e mia plotësuese dhe puna e përditshme me kolegët gjermanë kanë qenë jashtëzakonisht përfituese. Përzierja e perspektivave të ndryshme dhe bashkëpunimi ndërkulturor më ka ndihmuar të zhvilloj metoda inovative në mësimdhënien e gjuhës, si përvetësimin e gjuhës së dytë ashtu edhe të gjuhëve të huaja. Kjo përvojë më ka pasuruar me ide të reja dhe më ka dhënë një qasje më të thellë në ndihmën gjuhësore për nxënësit e brezave të dytë dhe të tretë të komunitetit shqiptar në diasporë.
Në mjediset multikulturore, sidomos për nxënësit me dy gjuhësi, problemet gjuhësore bëhen të dukshme në kontekstin shkollor kur kërkohet angazhimi në diskutime konstruktive ose në shkrimin e teksteve komplekse. Të qenit mësuese në një shoqëri migracioni kërkon aftësi të veçanta në hartimin e proceseve të mësimit dhe mësimdhënies që janë ndjeshme ndaj sfidave gjuhësore dhe kulturore.
Një nga arritjet më të rëndësishme në karrierën time është punimi shkencor që kam përfunduar në Universitetin e Dortmundit, ku kam trajtuar rëndësinë dhe domosdoshmërinë e mësimdhënies në gjuhën e prejardhjes. Ky punim reflekton aktivitetin dhe përkushtimin tim për të promovuar gjuhën dhe kulturën shqiptare në diasporë.
Përveç angazhimit tim si mësuese, jam e përfshirë në projekte të ndryshme edukative dhe kulturore që synojnë promovimin e gjuhës shqipe dhe ruajtjen e identitetit kombëtar të fëmijëve shqiptarë që jetojnë jashtë vendit. Kjo punë është një kontribut i rëndësishëm për komunitetin shqiptar dhe për mbrojtjen e trashëgimisë sonë kulturore në diasporë.
@followers@top fans

“SHKOLLA ILIRIA”, GJUHË SHQIPE DHE IDENTITET KOMBËTAR TE SHQIPTARËT NË LONDËR

by

Djana Koçiaj themeluese e shkollës shqipe “Iliria” në Londër, Angli, rrëfen ekskluzivisht për gazetën “Dielli”, organ i Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës “VATRA”, New York, ruajtjen e identitetit kombëtar, historisë, gjuhës, kulturës dhe traditës shqiptare në Londër, Angli, nëpërmjet mësimit të gjuhës shqipe, historisë, traditës e kulturës shqiptare dhe aktiviteteve patriotiko- kulturore. Me mësuesen Djana Koçiaj bisedoi editori i “Diellit” Sokol Paja.

SHKOLLA SHQIPE “ILIRIA” NË LONDËR

Shkolla shqipe “Iliria” është ideuar kohë më parë, prej afro 2 vitesh dhe u bë e mundur të hapet më 14 Shtator 2024. Është një sipërmarrje personale dhe e financuar nga familja ime! Shkalla e vështirësisë dihet, kur je në një vend të huaj dhe me një anglishte të çalë…por me një dashuri dhe pasion të jashtëzakonshëm për profesionin gjithçka realizohet me sukses. E vetëdijshme për misionin që ne kemi, shkolla është e organizuar në fundjavë, pasi gjithë javën nxënësit janë në shkollë. Është një mundësi e shkëlqyer për fëmijët e prindërit që të gjithë bashkë të bashkëpunojmë e të fuqizohemi si komunitet në Londër. Orari i mësimit të shkollës është : çdo të shtunë nga ora 10 – 1.30. Aktualisht janë rreth 40 nxënës dhe akoma shumë të tjerë që kanë treguar interes. Kam edhe 3 mësuese ndihmëse si edhe një valltare që vjen 1 ose 2 herë në javë nga 1 orë për t’u mësuar vallet shqiptare fëmijëve që frekuentojnë shkollën shqipe. Mësueset Arjeta, Difja dhe Mara i presin me shumë dashuri e kënaqësi fëmijët në shkollë. Për fëmijët tanë ia vlen çdo sakrificë. Baza e kombit është gjuha, trashëgimi i kombit janë fëmijët. Për të gjithë prindërit e interesuar për fëmijët e tyre, adresa e shkollës është: 3 Stapylton Rd, Barnet EN5 4QT, Chipping Barnet, ndërsa kontakti cel: +44 7555 126064, email: djana.kociaj67@gmail.com

PRINDËRIT MBËSHTESIN MËSIMIN SHQIP

Për mësimdhënie në shkollën tonë ne përdorim : Abetaren e miratuar nga MASH dhe MAK( për nxënësit në diasporë) gjithashtu, shumë libra dhe materiale plotësuese të marra nga Shqipëria për nivelin e nxënësve. Kemi një bashkëpunim të frytshëm me prindërit dhe komunitetin shqiptar në Londër. Këtu gjej rastin t’u shpreh mirënjohjen time me përulësi për çdo përpjekje që ata bëjnë për të qëndruar fort pas rrënjëve identitare, gjenezës sonë kombëtare!

PËRPJEKJET DHE VËSHTIRËSITË

Dihet vështirësia e cila është prezente, fëmijët janë lindur dhe rritur në Angli, që do të thotë se nuk janë në kontakt me gjuhën amë, por ne do të bëjmë të pamundurën për ta ruajtur gjuhën, kulturën, identitetin, traditën dhe trashëgiminë tonë kombëtare. Të gjithë së bashku do t’ja dalim me sukses e krenari!

LONDRA MIRËPRET SHKOLLËN E SHQIPTARËVE

Për hirë të së vërtetës, jam e surprizuar nga pritja dhe bashkëpunimi me organet shtetërore këtu në Londër! Ata ishin prezent që në ditën e hapjes së shkollës shqipe “Iliria”. Ata u shprehen shumë pozitivisht dhe ishin të lumtur që në komunën “Barnet” në Londër po hapej një shkollë e tillë. Ata u surprizuan gjithashtu nga dëshira e nxënësve për të mësuar gjuhën mëmë si dhe nga gjithçka tjetër, për ne si komunitet i angazhuar. Ata kënduan dhe kërcyen shqip, bashkë me ne. Një mbështetje dhe entuziazëm për ne në këtë rrugëtim patriotik e komunitar. Ndihmesa e komunitetit shqiptar është evidente. Prindër mbështetës që përmes sfidave të ndryshme (emigrantë në dhe të huaj) janë të gatshëm t’u krijojnë mundësinë fëmijëve për të mësuar gjuhën tonë të shenjtë shqipe.

FËMIJË QË PREMTOJNË SHUMË

Vështirësia në mësimdhënie për fëmijët me dy gjuhësi është prezente për vetë specifikat delikate të mësimdhënies si proces dhe të kushteve të fëmijëve në emigracion. Ata janë lindur dhe rritur larg atdheut, nuk kanë kontakte të rregullta me gjuhën shqipe (veç kur shkojnë tek të afërmit e tyre në Shqipëri) pastaj gjithë kohën janë në kontakt me anglishten dhe ndodh jo rrallëherë që shkronjat përzihen e procesi i të nxënit vështirësohet te fëmijët. Jam e bindur në progresin e fëmijëve dhe barrierat do thyejmë shpejt e progresi do të jetë i dukshëm nga java në javë.

PUNA ME FËMIJËT NJË EMOCION I VEÇANTË

Ndihem e privilegjuar sepse kam nxënës kaq të zellshëm për të mësuar gjuhën e kulturën kombëtare shqiptare. Me sytë e kthjellët si qielli i vendlindjes sonë e me shpirtin e sakrificës prindërore, fëmijët të emocionojnë sa bukur e kanë pritur mësimin shqip! Ata çdo ditë e më shumë po përshtaten e vijnë dëshirëplotë për të mësuar gjëra të reja. Ata më falin kënaqësi të jashtëzakonshme me çdo shkronjë që mësojnë, çdo fjalë që shkruajnë apo gjithçka tjetër që ata bëjnë në klasë. Impakti i mësimit gjithëpërfshirës, integruar tek ata, ka një impakt shumë pozitiv. Jam e lumtur dhe e emocionuar për këtë!

KUSH ËSHTË MËSUESE DJANA KOÇIAJ?

Kam lindur në Fier dhe kam studiuar për gjuhë – letërsi në Universitetin “Eqrem Çabej” të Gjirokastrës, më pas kam kryer edhe master për menaxhim dhe administrim arsimi në Universitetin “AleksandërXhuvan” në Elbasan. Kam një karrierë prej 30 vitesh si mësimdhënëse në disa shkolla të qytetit të Fierit. Në disa prej tyre kam qenë drejtuese! Për disa vite kam qenë pjesë e administratës së arsimit si inspektore dhe specialiste e burimeve njerëzore. Në Londër kam kryer trajnime të ndryshme ku jam vlerësuar me Certifikatë në Lidership, program firmimi i Parlamentit Anglez. Prej 4 viteve jemi zhvendosur me familjen në Londër! Që në fillimet e mia këtu, kërkova të jepja mësim për fëmijët e emigrantëve shqiptarë. Pasi dhashë mesim online (për shkak të covid-19) më pas vijova të jap mësim në shkollë larg vendbanimit tim. Gjej rastin të falënderoj znj.Luljeta Nuzi për suportin e jashtëzakonshëm emicional që më ka dhënë në rrugëtimin tim! Mirënjohje pafund që kurrë nuk u lodh duke bërë maksimumun që unë të gjeja ekuilibrat në këtë shtet ku gjithçka funksinonte ndryshe nga vendi që unë vija. Në përgjithësi unë kam kurajë dhe shpirt luftarak, kam vullnet dhe këmbëngulje për të realizuar gjërat që unë marr përsipër të bëj. Ky është një rast i tillë. Kam disa njerëz që më kanë mbështetur duke më udhëzuar, duke më dhënë kohën e tyre të çmuar për të finalizuar këtë sipermarrje atdhetare e komunitare të vështirë por të bukur! Me përulësi falenderoj znj.Merita Isufi e cila nuk u lodh dhe ishte gjithmonë e gatshme për të mu gjendur pranë në çdo hap. Ftoj çdo patriot shqiptar në Londër, të bëhemi të gjithë së bashku për të kontribuar për më të mirën e fëmijëve tanë! Të gjithë së bashku për gjuhën tonë! Për gjenezën tonë identitare kombëtare.

PRESIDENTJA E KOSOVËS VJOSA OSMANI VIZITOI VATRËN

by

Sokol Paja/

New York, 21 shtator 2024- Presidentja e Republikës së Kosovës Shkëlqesia e Saj Dr. Vjosa Osmani Sadriu zhvilloi një vizitë zyrtare në Federatën Pan-Shqiptare të Amerikës Vatra. Ajo shoqërohej nga Ilir Dugolli- Ambasador i Kosovës në SHBA, Blerim Reka- Ambasador- Konsullata e Përgjithshme e Kosovës në New York, Learta Hollaj – shefe e stafit, Rejhan Vuniqi- këshilltare, Donika Kadaj Bujupi- këshilltare, Rinor Nuhiu- këshilltar dhe Albana Krasniqi- këshilltare e Presidentes Osmani.

Delegacioni zyrtar i Vatrës përbëhej nga nënkryetari i Vatrës: Alfons Grishaj, sekretari i Vatrës Dr.Pashko Camaj, arkëtari i Vatrës z.Besim Malota, Kryetari i Këshillit të Vatrës: Kolec Ndoja, Editori i Diellit: Sokol Paja, drejtori i degëve të Vatrës: Mondi Rakaj, anëtari i kryesisë së Vatrës Ilir Cubi e studiuesi Dr. Paulin Marku. Nënkryetari i Federatës Vatra z.Alfons Grishaj në fjalën e mirëseardhjes në emër të kryetarit Dr. Elmi Berisha e gjithë vatranëve uroi: “Presidente e Dardanisë, mirë se erdhe në Vatër, në tempullin e lirisë, në djepin e nacionalizmi shqiptar, në institucionin e parë gjithëpërfshirës nga të gjitha trevat shqipfolëse që dha shembullin e bashkimit kombëtar nën një himn dhe flamur kombëtar”. Në emër të Vatrës nënkryetari z.Grishaj i akordoi Presidentes Vjosa Osmani “Mirënjohje” me motivacion: “Për merita të veçanta në lidershipin politik e unifikues në ndërtimin e shtetit të Kosovës, promovimin e shkëlqyer të Kosovës në arenën ndërkombëtare, për zhvillimin demokratik të institucioneve, forcimin e lirisë e demokracisë, të jetës pluraliste e institucionale në Kosovë e kontributin e jashtëzakonshëm në fuqizimin e diplomacisë, reformave e sundimit të ligjit në Kosovë”.

Editori i Diellit ekspozoi sukseset e Federatës Vatra e gazetës Dielli si trashëgimi e veçantë patriotike, kombëtare, atdhetare morale e shpirtërore në mërgatën e Amerikës. Editori ekspozoi punët e mëdha kombëtare të Vatrës përgjatë një shekulli e një dekade veprimtari atdhetare në shërbim të interesit të kombit shqiptar e komunitetit tonë në mërgatën e Amerikës. Gjatë fjalës së saj presidentja Vjosa Osmani vlerësoi punën e Vatrës si shkëndijë e fuqishme atdhetare në Amerikë dhe lartësoi miqësinë e pa ndashme e mbështetjen e përjetshme prej Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

“Në periudhën më të vështirë të ekzistencës kombëtare, mërgata e Amerikës me në krye Vatrën bënë që të dëgjohej fort zëri i Kosovës” tha presidentja Osmani. Mërgata e Amerikës dha shkëndija shprese dhe shqiptarët e Amerikës ishin shtyllë kryesore që i hapën Kosovës derën në Shtëpinë e Bardhë për të sjellë lirinë dhe pavarësinë. Falë orientimit pro perëndimor e euroatlantik, Kosova është histori suksesi falë mbështetjes së Shteteve të Bashkuara të Amerikës cilësoi zonja Osmani. Kosova ndërtohet mbi bazën e vlerave perëndimore që janë themeli i vlerave të Bashkimit Europian. Vatra është sinonim i mbrojtjes së vlerave më të çmuara kombëtare, vlera që janë themeli i shtetit të Kosovës” tha ndër të tjera Presidentja e Republikës së Kosovës Vjosa Osmani. Ajo u bëri thirrje të gjithë shqiptarëve në trojet etnike dhe diasporë për bashkim në shërbim të interesit kombëtar përballë forcave të errëta që sulmojnë shtetin e kombin shqiptar.

Dr. Pashko Camaj vlerësoi lidershipin e Presidentes Vjosa Osmani dhe miqësinë e përjetshme me Shtetet e Bashkuara të Amerikës ndërsa Kryetari i Këshillit të Vatrës z.Kolec Ndoja u ndal në fuqizimin e femrës shqiptare si forcim i familjes, shtetit e shoqërisë. Presidentja Osmani i dhuroi Vatrës hartën e Republikës së Kosovës punuar në argjend teksa patriotja Alesia Shkorreti i dhuroi presidentes një buqetë me lule për respektin e mirëseardhjen te Vatra, qendra e atdhetarizmës në Amerikë, çaste emocionuese që u fiksuan në celuloidin e mjeshtrit të fotografisë Dritan Haxhia. Kjo ditë ishte e shënuar për Vatrën e mërgatën shqiptare të Amerikës. Një takim i shkëlqyer patriotik si dëshmi e lidhjes së gjallë me shqiptarëve të mërguar dhe shtetit të Kosovës , Shqipërisë e shqiptarëve në trojet etnike.

Vatra i shpreh mirënjohjen shqiptarëve të Amerikës për mbështetjen e pa kursyer, të gjithë atyre që e mbështesin Vatrën, i besojnë Vatrës, bashkëpunojnë me Vatrën për hir të interesit kombëtar shqiptar.

VATRA DHUROI 100 FLAMUJ KOMBËTARË, 100 LIBRA SHQIP DHE 100 GAZETA DIELLI PËR FËMIJËT E SHKOLLËS SHQIPE NË RIVERDALE

by

Sokol Paja/

Federata Pan-Shqiptare e Amerikës Vatra dhuroi 100 flamuj kombëtarë, 100 libra shqip e 100 gazeta Dielli për nxënësit e Shkollës Shqipe pranë

Qendrës Kulturore Shqiptare Amerikane Struga në Riverdale New Jersey. Në një vizitë vëllazërore e të përzëmërt, zyrtarët e Vatrës sekretari Dr. Pashko Camaj, editori i Diellit dhe anëtari i kryesisë Ilir Cubi u pritën nga kryetari i qendrës z.Sinan Alimi, drejtoresha e shkollës shqipe Gonxhe Meta, sekretari Fitni Istrefi, përgjegjësi i fesë islame të qendrës Nafis Vlashi, anëtari i bordit Shkëlqim Toska dhe mësueset Valdete Cenalia, Eglantina Mataj, Orkida Agaj, Fatjona Limani, Rabela Mlloja, Fatbardha Kapo, Labinota Zhaku, përgjegjësja për eventet e shoqatës Fatmire Mante dhe përgjegjësja për eventet e shkollës Mirjeta Dauti. Qendra Kulturore Shqiptare Amerikane Struga është themeluar në vitin 1977, ndërsa Shkolla Shqipe ka rreth 40 vite që ruan gjuhën shqipe, kulturën kombëtare dhe identitetin shqiptar. Shkolla Shqipe aktualisht ka 120 nxënës të regjistruar dhe zhvillon mësimin me dy turne çdo të shtunë nga 2 orë mësimi të gjuhës shqipe e kulturës kombëtare. Shkolla Shqipe zhvillon kurse vallëzimi, muzike e këngësh dhe aktivitete sportive duke u shndërruar në një qendër të fuqishme, sociale, edukative, kulturore e atdhetare. Kryetari i qendrës z. Sinan Alimi i shpjegoi zyrtarëve të Vatrës rrugëtimin historik të qendrës dhe përpjekjet e vazhdueshme për të ruajtur gjuhën e kulturën kombëtare. Vatra i përgëzoi mësuesit dhe drejtuesit e shoqatës për punën e shkëlqyer patriotike e komunitare dhe garantoi mbështetje maksimale e pjesëmarrje të gjerë në aktivitetet edukative e atdhetare të Qendrës Kulturore Shqiptare Amerikane Struga. Ky ishte një aktivitet i shkëlqyer komunitar, edukativ e atdhetar ku Vatra i qëndron afër dhe mbështet me çdo mjet përpjekjet dhe ruajtjen e gjuhës, historisë e traditës shqiptare nga asimilimi e përcjellja e trashëgimisë patriotike te fëmijët shqiptarë të lindur jashtë atdheut.

GAZETA DIELLI NË PROMOVIM TË SHKOLLAVE SHQIPE NË MBARË BOTËN, GJUHË SHQIPE DHE KULTURË KOMBËTARE TE SHQIPTARËT NË SUEDI

by

Arta Emiri mësuese e gjuhës shqipe në Stockholm, Suedi, rrëfen ekskluzivisht për gazetën “Dielli”, organ i Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës “VATRA”, New York, ruajtjen e identitetit kombëtar, historisë, gjuhës, kulturës dhe traditës shqiptare në Stockholm, Suedi, nëpërmjet mësimit të gjuhës shqipe, historisë, traditës e kulturës shqiptare dhe aktiviteteve patriotiko-kulturore. Me mësuesen Arta Emiri bisedoi editori i “Diellit” Sokol Paja.

QËNDRA E GJUHËVE DHE NDIHMA PËR MËSIMIN E GJUHËS AMTARE

Qëndra e Gjuhëve (Språkcentrum) është një njësi në kuadër të Departamentit të Mësimit dhe Shëndetit të nxënësve në administratën e arsimit në Suedi. Misioni i Qendrës Gjuhësore është të mundësojë mësimin e gjuhës amtare dhe udhëzimin e studimit në gjuhën amtare për nxënësit në të gjitha format e shkollave publike. Aktivitet e Qendrës gjuhësore kanë për qëllim të mbajnë dhe të zhvillojnë multilinguizmin e fëmijëve dhe të rinjve dhe të kontribuojnë në rritjen e arritjes së qëllimit për nxënësit me gjuhë amtare përveç suedishtes. Rreth 17 000 nxënës në shkollat fillore dhe të mesme marrin mësim të gjuhës amtare çdo javë nga 450 mësuesit e Qendrës gjuhësore. Mësimi i gjuhës amtare jepet në rreth 70 gjuhë të ndryshme. Administrimi dhe administratë e njësisë aktualisht ndodhet në tre adresa në qytetin e Stockholmit. Në Qendrën e gjuhëve edhe gjuha shqipe ka degën e saj, mësuesit e kualifikuar për zhvillimin e ushtrimit të mësimit të gjuhës shqipe të nxënësit shqiptarë që kanë ardhur nga Shqipëria, Kosova, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut si edhe tek ato nxënës qe kanë lindur në Suedi, por kanë shfaqur interes për të mësuar gjuhën shqipe. Mësimi i gjuhës shqipe është i përfshirë në sistemin arsimor suedez ku pas mësimit të lëndëve bazë, nxënësit kanë mundësinë të marrin mësimin e gjuhës amtare sipas orarit të përcaktuar nga mësuesit e gjuhës shqipe dhe i miratuar nga shkolla publike. Materialet mësimore janë përcaktuara deri në fillim të vitit shkollor, duke u mundësuar nga shteti shqiptar dhe ai Kosovar. Shpërndarja e teksteve bëhet nga ambasadat respektive të dy shteteve.

KURRIKULA MËSIMORE DHE BASHKËPUNIMI ME PRINDERIT E KOMUNITETIN SHQIPTAR

Përcaktimi i materialeve mësimore për çdo vit të ri shkollor bëhet nga stafi i mësuesve të gjuhës shqipe pranë qendrës gjuhësore. Ekziston mundësia që materialet mësimore të blihen online nga shteti shqiptar, këtu llogaritet me një numër të kufizuar, pasi shpenzimet monetare bëhen nga vetë institucioni i Qendrës gjuhësore, por rreth 3 vitëve të fundit duke qenë se kemi patur një kontakt të vazhdueshëm me ambasadën e Republikës së Shqipërisë dhe asaj të Kosovës, kanë bërë të mundur që të gjitha kurrikulat mësimore që janë botime enkas për Diasporën të botuara nga Qëndra e Botimeve për Diasporën të dërgohen dhe të shpërndahen falas për nxënësit që marrin mësimin e gjuhës shqipe. Kjo gjë na e ka lehtësuar mundësinë për pasjisjen me tekstë çdo vit, por edhe nga ka pasuruar medioteken e gjuhës shqipe e cila është mjaft e rëndësishme për mësuesit që aplikojnë mësimin e gjuhës shqipe në Suedi. Kurrikulat mësimore janë tekste të përbashkëta midis dy shteteve (Shqipërisë dhe Kosovës) dhe janë të përshtatshme për çdo nxënës që lexojnë gjuhën shqipe. Gjithashtu janë tekste të çertifikuar nga të dy Ministritë Arsimore të dy shteteve. Nuk mund të lë pa përmendur që ka një bashkëpunim të mirë edhe me komunitetin shqiptar këtu ne Suedi, sepse shpesh here kanë kontribuar duke sjellë tekste, pra përmend këtu transportin e tekstëve shqip kundrejtë asnjë lloj pagese, pra falas. Çdo prind ia ofron mësimin e gjuhës shqipe fëmijës, sepse nota dhe pikët që nxënësi merr në mësimin e gjuhës shqipe, në fund të vitit shkollor janë të llogaritshme njëlloj si nota dhe pikët që merr në mësimin e gjuhës suedeze, por ka edhe nga ato prindër që nuk e kanë shumë në dispozicion kohën të merren me fëmijët e tyre, për shkak se punojnë me ore të zgjatura dhe nuk shfaqin interes nëse fëmija e tyre nuk meson gjuhë shqipe. Do t’i bëja thirrje që të jenë më pak të vëmendshëm ose të kujdesshëm ndaj kësaj gjëje, sepse për momentin as prindi dhe as fëmija nuk e kuptojnë rëndësinë e mësimit të gjuhës shqipe, por ajo më së pari është identitet, pra ruan lidhjen e fortë që ke me njerëzit e tu në Shqipëri, pastaj ruajtja dhe mësimi i gjuhës shqipe është një nder dhe pasuri që nuk zbehet kurrë, as nder vite e as ndër shekuj, sepse vetë gjuha shqipe po del se është gjuhë e të gjitha gjuhëve të tjera evropiane.

MËSIMI I GJUHËS SHQIPE SI FORMË E RUAJTJES SE IDENTITETIT KOMBETAR TË SHQIPTAREVE NE SUEDI

Mësimi i gjuhës shqipe bëhet me tekste të gjuhës shqipe dhe është një mësim që nuk si qëllim në vetvete të mbetet i lidhur ngushtë ne kontekstin gjuhësor ç’ka do të thotë mësimi i gjuhës shqipe dhe i kulturës shqiptare përfshin gjithë aspektin e identitetit kombëtar. Në mësimin plotësues të gjuhës shqipe nxënësit kanë mundësi të mësojnë dhe zgjerojnë njohuritë e tyre edhe në rrafshin patriotik, këtu përfshihen historia, gjeografia, figurat me të njohura dhe të ndritura të gjithë historisë shqiptare dhe trevave të saj, momentin historik të alfabetit të gjuhës shqipe, hapja e parë e shkollës në gjuhën shqipe, e shumë e shumë të tjera. Pra ajo çfarë dua të theksoj dhe nënvizoj, që mësimi i gjuhës shqipe nuk është thjeshtë një ore mësimi ku nxënësi mëson të shkruajë dhe të lexojë, por shkon përtëj asaj që mendohet, sepse qëllimi kryesor është të ruajmë gjuhën tonë të bukur, gjuhën e Përendisë thonë Rilindasit, përmes figurave të ndritura historike në përiudha dhe kohë të ndryshme, pra ta shohim dhe ta ruajmë gjuhën tonë të bukur sepse është identiteti jonë, që nuk humbet kurrë. Në Suedi përmes mësimit të gjuhës shqipe nxënësi njihet me historinë dhe pozitën e saj gjeografike duke u ndalur në ditë dhe data të caktuara historiko – kulturore që Shqipëria dhe Kosova (Dardania) kanë. Shpeshherë fëmijët sjellin me vete në klasë veshje popullore të krahinave dhe trevave të ndryshme të Shqipërise dhe Kosovës (Dardanisë). Kjo aspak nuk i ka penguar apo cënuar fëmijët, por ka gjetur mbështëtje nga fëmijët suedeze, si edhe shumë mësues shprehin kuriozitet për të njohur fjalë të ndryshme përshëndetëse në gjuhën shqipe dhe histori nga ajo. Ka disa shkolla që kanë bërë projekte mësimore duke lidhur mësimin e gjuhës shqipe me atë suedeze dhe kjo ka nxitur edhe fëmijë të vendeve të ndryshme të shprehin kujdes dhe interes ndaj gjuhës shqipe.

MËSIMI SHQIP NË SHKOLLAT PUBLIKE SUEDEZE ËSHTË E MIRATUAR ME LIGJ

Shoqëria suedeze them se e ka pritur mirë mësimin shqip këtu, sepse mësimi shqip në shkollat publike suedeze është e miratuar me ligj nga vetë shteti suedez. Shpesh disa shkolla shprehin gadishmërinë për t’u përfshirë në dygjuhësinë, pra hartojnë projekte mësimore ku bëjnë ndërlidhjen e gjuhës suedeze me gjuhën shqipe, por edhe të tjera. Shoqëria suedeze e quan një të drejtë dhe barazi të fëmijëve për të ruajtuar gjuhën e tyre të origjines, madje nxënësve që vijnë nga Shqipëria ose Kosova në Suedi dhe nuk dinë suedisht u jepet mundësia që të kenë mësuesin e tyre të gjuhës shqipe në klasë për të mesuar suedisht. (Përkthimi i lëndëve të ndryshme suedeze në gjuhë shqipe dhe anasjelltas). Unë mendoj që shoqëria suedeze është një shoqëri që të respekton, sepse kujt i ke respektuar gjuhën dhe identitetin, e ke nderuar përjetësisht atë përson. Këtu në Suedi opërojnë një lëmi e madhe shoqatash që mundohen t’i vijnë në ndihmë apo t’i jenë pranë komunitetit shqiptar. Bashkëpunimi ka qenë i mirë me një shoqatë që kam patur mundësinë të bashkëpunoj. Janë organizuar aktivitete të ndryshme si për fëmijë të grupmoshave të ndryshme, por edhe për të rriturit, duke ju dhënë kështu mundësine për të bashkëvepruar dhe ndihmuar njëri-tjetërin në një vend të huaj. Kjo është bërë edhe për të ruajtur traditën e vendit nga vijmë. Disa shoqata janë shprehur të gatshme për të sjellë edhe tekstet në gjuhën shqipe falas për fëmijët e komunitetit shqiptar. Ka shoqata që nuk janë në Stockholm, por që organizojnë seminare për mësuesit e gjuhës shqipe dhe kulturës shqiptare, organizojnë aktivitete mjaft tërheqëse për femijët dhe të rriturit, pra shoqatat mund të them që janë mjaft aktive dhe të gjalla.

MËSIMDHËNIE PËRMES TEKNOLOGJISË DHE FËMIJËT ME DYGJUHËSI

Çdo mësimdhënie përmes teknologjisë nuk është as e lehtë, por as edhe e paarritshme. Mësimdhënia përmes teknologjisë ka avantazhet e saj, sepse të mundëson një mësimdhënie ku mund ta ndërthurësh me tekniken, metoda ndërvepruese, të afron në kohë dhe hapësirë me nxënësin, pr ka dhe disavantazhet si ajo e largimit nga libri, nga shkrimi, pra nga një prekje konkrete me librin. Fëmijët në dygjuhësi kanë patur vështirësi me shumë në të folur se sa në të shkruar. Shqiptimi i disa bashkëtingelloreve dyshe ia vështirëson pak të folurën, por duke qenë se kanë në grup shokë/shoqe që vijnë nga Shqipëria dhe Kosova komunikimi shqip ndërmjet tyre ka qenë më i shpeshtë. Fëmijët me dygjyhësi kanë shprehur dhe vazhdojnë të shprehin një interes të veçantë për të mesuar shqip, kjo ndodh edhe kur njëri nga prindërit është suedez apo i ndonjë kombësie tjetër.

EFEKTI QE KA PASUR TË FËMIJËT NË RRITJEN E NDJENJËS PATRIOTIKE MËSIMI SHQIP

Është një ndjenjë që kur i pyes fëmijët që si ndjeheni kur dëgjoni shqip në Suedi, ato nuk dinë të përgjigjen, por qeshin ashtu të pafajshem, por me sy plot gëzim dhe krenari. Ato ndjehen si në shpinë e tyre të largët, atdheu. Gjuha që fëmijët mësojnë është atdheu i tyre. Faktikisht çdo fundjavë, zakonisht të shtunave unë në disa biblioteka të Stokholmit lexoj shqip për fëmijë të grupmoshave të ndryshme, por jo vetëm ketë. Organizohen aktivitete ku fëmijët kanë mundësinë të luajnë, të lexojnë, të shkruajnë shqip. E gjithë puna bëhet vullnetarisht, por në bashkëpunim me bibliotekat e Stockholmit të cilat më bëjnë të mundur ambientin fizik si edhe mjete të ndryshme artistike. Fëmijët, unë, dhe kushdo që flet shqip ndjehet krenar, sepse flasim shqip, lexojmë shqip dhe shkruajmë shqip në nje vend të huaj, por që na e respekton identitetin. Në tetor të vitit 2021 në kuadër të javës ndërkombëtare të librit për fëmijë, bashkia e Stokholmit dhe biblioteka ndërkombëtare në Stokholm Kungsholmen bibliotekë, zhvilloi javën e librit për fëmijë. Ky aktivitet që mbahet prej 20 vitesh për herë të parë pati në panelin e vet një shkrimtare shqiptare për fëmijë, zj.Rudina Cupi. Realizimi i këtij projekti nuk ka qenë i lehtë, por ka qenë një rrugëtim 1 javor i mbushur me dashuri, me identitet dhe krenari që jam nga Shqipëria. Çdo fëmijë, nxënës, student shqiptar, shqiptar i Kosovës ishtë i/e lumtur. Atë javë bibliotëkat në Stokholm u veshën kuq e zi, flitej shqip edhe nga suedezet. Të ndjehesh krenar se je shqiptar është t’i sjellesh një copë atdheu çdo atdhetari që jeton dhe punon larg tij. Shpresoj të kem bërë me të voglën e kësaj gjëje të bukur, por projekte të tjera mbetën për t’u bërë akoma në emër të Atdheut.

KUSH ËSHTË MESUESE ARTA EMIRI?

Arta Emiri ka lindur në Tiranë dhe ka mbaruar studimet e larta për Gjuhë shqipe dhe Letërsi në Universitetin e Tiranës në vitin 2008 dhe në vitin 2013 mbaron studimet në Mastër për Gjuhë shqipe dhe Letërsi në Universitëtin e Tiranës. Nga viti 2009 -2016 ka punuar si mësuese e gjuhës shqipe dhe letërsisë në gjimnazin ”Skënderbeu” Krujë dhe prej vitit 2017, ajo jeton në Stokholm të Suedisë. Atje studioi për gjuhën suedeze dhe në vitin 2020 merr licensën për mësuese e gjuhës shqipe dhe suedeze në shkollat suedeze. Prej vitit 2019 punon mësuese e gjuhës shqipe dhe kulturës shqiptare me fëmijët shqiptarë, me fëmijët shqiptarë të Kosovës, Malit të Zi dhe Maqedonisë së Veriut në shkollat publike të Stokholmit. Përvec angazhimit të saj në mësimdhënie, ajo është përfshirë edhe në projektë të organizuar nga shteti Suedez, por edhe të vetëorganizuar nga vetë ajo, për të pasuruar bibliotekat e Stokholmit me libra shqiptarë për fëmijë dhe të rritur. Angazhimi i saj më i madh tani është që në çdo bibliotëke të Stockholmit të shkruhet fjala përshendetëse “Mirë së vjen në bibliotekë”.