Koment nga Rafael Floqi
Në pamje të parë, argumenti duket i thjeshtë: nëse ke kërkuar vizë turistike për të vizituar Shtetet e Bashkuara, atëherë duhet të jesh turist; nëse ke kërkuar vizë biznesi, duhet të udhëtosh për biznes. Por çfarë ndodh kur një person hyn ligjërisht në Amerikë dhe, pasi ndodhet këtu, kërkon azil sepse pretendon se kthimi në vendin e origjinës e ekspozon ndaj persekutimit? A është vetë kërkesa për azil provë se ai e ka mashtruar qeverinë amerikane kur mori vizën?
Pikërisht këtu fillon debati i madh që pritet të shoqërojë një nga masat më të forta të administratës së Presidentit Donald Trump në fushën e emigracionit.
Administrata Trump po përgatitet të revokojë vizat B1 dhe B2 të personave që kanë hyrë ose kanë pasur viza biznesi dhe turizmi dhe më pas kanë kërkuar azil në Shtetet e Bashkuara. Sipas dokumenteve të Departamentit të Shtetit dhe zyrtarëve amerikanë të cituar nga Associated Press, masa mund të prekë deri në 200 mijë persona dhe, nëse zbatohet në këtë shkallë, do të përbënte revokimin masiv më të madh të vizave në historinë amerikane. Procesi pritet të përfshijë vizat B1/B2 të lëshuara nga viti 2016 deri më 2026 dhe të zhvillohet në bashkëpunim me Department of Homeland Security.
Administrata e paraqet çështjen si mbrojtje të integritetit të sistemit të emigracionit. Zëdhënësi i Departamentit të Shtetit, Tommy Pigott, ka thënë se autoritetet po identifikojnë personat që kanë ardhur duke u paraqitur si vizitorë afatshkurtër, por më pas kanë kërkuar azil për të qëndruar përgjithmonë. Zëvendëssekretari i Shtetit Christopher Landau ka shkuar edhe më tej, duke argumentuar se azili nuk duhet të përdoret si një rrugë anësore për të shmangur ligjet e emigracionit.
Dhe këtu administrata ka një argument që nuk mund të hidhet poshtë pa diskutim. Vizat B1 dhe B2 janë, sipas natyrës së tyre, viza të përkohshme. Aplikanti duhet të bindë konsullin se synon të kthehet në vendin e tij. Nëse dikush aplikon për vizë turistike duke pasur që në atë moment një plan të fshehtë për të hyrë në Amerikë dhe për të kërkuar azil, qeveria mund të ngrejë çështjen e mashtrimit ose keqparaqitjes së qëllimit.
Por ekziston një dallim vendimtar midis dy pohimeve: të hysh në Amerikë me vizë turistike me një plan të paramenduar për të mashtruar sistemin nuk është e njëjta gjë me të hysh si turist dhe më vonë të lindë një arsye reale për të kërkuar azil.
Ky dallim mund të bëhet zemra e betejës juridike.
Ligji amerikan parashikon se një person fizikisht i pranishëm në Shtetet e Bashkuara mund të kërkojë azil, pavarësisht statusit të tij të emigracionit, duke iu nënshtruar kushteve dhe kufizimeve të tjera të ligjit, përfshirë përgjithësisht afatin njëvjeçar të aplikimit. Washington Post thekson pikërisht këtë tension midis së drejtës ligjore për të kërkuar azil dhe politikës së re të revokimit të vizave.
Sepse jeta nuk zhvillohet gjithmonë sipas formularit të plotësuar në një konsullatë.
Një person mund të ketë marrë vizën në vitin 2022 me qëllimin real për të vizituar Amerikën. Dy vjet më vonë, situata politike në vendin e tij mund të ketë ndryshuar. Ai mund të jetë kërcënuar. Familja e tij mund të jetë përndjekur. Mund të ketë ndodhur një grusht shteti, një luftë apo një konflikt politik. Ose prova të reja mund ta bindin se kthimi përbën rrezik.
Në këto raste pyetja është e pashmangshme: a mund të konsiderohet automatikisht mashtrues ai që kërkon mbrojtjen që vetë ligji amerikan ia lejon të kërkojë?
Pikërisht këtu masa e administratës Trump largohet nga një operacion administrativ mbi vizat dhe hyn në territorin e një debati shumë më të madh mbi kuptimin e azilit në Amerikë.
Revokimi i vizës nuk është deportim
Në gjithë këtë debat duhet bërë një sqarim thelbësor, sidomos për emigrantët shqiptarë që mund të tremben nga titulli “200 mijë viza do të anulohen”.
Revokimi i vizës nuk do të thotë automatikisht deportim.
Zyrtarët amerikanë të cituar nga AP kanë shpjeguar se personat me kërkesa azili në proces nuk do të deportohen domosdoshmërisht menjëherë vetëm sepse u është revokuar viza B1/B2. Shumë prej tyre do të humbin statusin që lidhet me vizën e biznesit ose turizmit, ndërsa kërkesa e azilit mbetet një çështje më vete.
Edhe analiza e publikuar nga Al Jazeera, duke cituar studiuesen e politikave të migracionit Rut Bermejo Casado, nënvizon se revokimi i vizës së përkohshme nuk është i njëjtë me përfundimin e kërkesës së azilit. Sipas saj, e drejta për të vazhduar procedurën e azilit përgjithësisht mbetet derisa çështja të vendoset.
Ky është një dallim shumë i rëndësishëm.
Viza është dokumenti me të cilin një shtetas i huaj kërkon të hyjë në Shtetet e Bashkuara. Azili është një proces tjetër juridik, nëpërmjet të cilit personi kërkon mbrojtjen e Shteteve të Bashkuara nga persekutimi.
Prandaj titulli dramatik “Trump anulon 200 mijë viza” nuk duhet përkthyer automatikisht në “Trump deporton 200 mijë azilkërkues”. Janë dy gjëra juridikisht të ndryshme.
Por pasoja mund të jetë shumë më e madhe se vetë viza
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se masa është pa pasoja.
Personi të cilit i revokohet viza mund të mbetet shumë më i varur nga rezultati i çështjes së tij të azilit. Nëse azili miratohet, hapet një rrugë tjetër ligjore. Nëse refuzohet dhe personi nuk ka një bazë tjetër ligjore për të qëndruar, situata ndryshon rrënjësisht.
Për këtë arsye, efekti më i madh i politikës së re mund të mos jetë deportimi i menjëhershëm.
Mund të jetë frika.
Mesazhi që shkon drejt miliona mbajtësve të vizave amerikane është i fuqishëm: nëse hyni si turistë dhe më pas kërkoni azil, qeveria mund ta interpretojë këtë si tregues se viza është përdorur për një qëllim tjetër.
Kështu masa mund të funksionojë edhe si mekanizëm frenues. Analiza e Al Jazeera vëren se politika mund t’i dekurajojë njerëzit që kanë hyrë me viza turistike ose biznesi nga paraqitja e kërkesave për azil, edhe kur pretendojnë se kanë arsye reale për ta bërë këtë.
Dhe këtu lind dilema amerikane.
Shteti ka të drejtë dhe detyrë të luftojë mashtrimin. Një sistem azili i mbushur me aplikime të sajuara dëmton në radhë të parë njerëzit që kanë vërtet nevojë për mbrojtje. Çdo kërkesë false zgjat radhën e një të përndjekuri të vërtetë.
Por lufta kundër mashtrimit nuk duhet ta kthejë automatikisht kërkesën për azil në provë të mashtrimit.
Ky është kufiri që gjykatat amerikane mund të duhet ta përcaktojnë.
Çfarë do të thotë kjo për shqiptarët?
Për komunitetin shqiptar në Shtetet e Bashkuara, lajmi duhet lexuar me kujdes dhe pa panik.
Deri tani nuk është publikuar një ndarje sipas kombësive e personave që mund të preken. Ekspertët kanë theksuar se të dhënat publike nuk tregojnë se cilat kombësi përbëjnë grupin konkret të azilkërkuesve që kanë hyrë fillimisht me B1/B2.
Prandaj nuk ka bazë për të thënë se një numër i caktuar shqiptarësh do të preken.
Por shqiptarët që kanë hyrë me vizë B1/B2 dhe kanë paraqitur më pas kërkesë për azil duhet ta ndjekin zhvillimin me shumë vëmendje. Sidomos duhet të dallojnë statusin e vizës së tyre nga statusi dhe faza e çështjes së azilit.
Dhe, mbi të gjitha, nuk duhet të marrin vendime të rëndësishme — si udhëtimi jashtë SHBA-së, tërheqja e një aplikimi apo ndryshime të tjera të statusit — vetëm duke u bazuar në tituj gazetash. Rrethanat individuale mund të jenë shumë të ndryshme dhe kërkojnë këshillim juridik individual.
Amerika përballë një pyetjeje të vjetër
Në fund, debati për 200 mijë vizat është më i madh se një debat për një vulë në pasaportë.
Është debat për dy parime që Amerika është përpjekur t’i mbajë njëkohësisht: sovranitetin e shtetit për të kontrolluar kufijtë e tij dhe traditën e mbrojtjes së atyre që provojnë se përndiqen.
Trump po e vendos theksin fuqishëm te i pari.
Kundërshtarët e politikës do të kërkojnë që gjykatat të mbrojnë të dytin.
Administrata ka një argument të fortë kur thotë se viza turistike nuk duhet të shndërrohet në një mekanizëm të paramenduar për të anashkaluar sistemin e emigracionit. Por administrata do të përballet me një pyetje po aq të fortë: si provohet se personi e kishte këtë qëllim kur kërkoi vizën?
Sepse midis mashtrimit dhe ndryshimit të rrethanave ekziston një vijë juridike që nuk mund të fshihet me një urdhër administrativ.
Dhe ndoshta pikërisht aty do të zhvillohet beteja e ardhshme.
Jo mbi pyetjen nëse Amerika ka të drejtë të anulojë një vizë.
Por mbi një pyetje shumë më themelore:
A mund të konsiderohet kërkimi i azilit provë e mashtrimit, kur vetë ligji amerikan e njeh të drejtën për ta kërkuar atë?
Përgjigjen përfundimtare nuk do ta japin titujt e gazetave. Me shumë gjasa do ta kërkojnë avokatët, gjykatësit dhe, ndoshta, gjykatat më të larta të Amerikës.
Deri atëherë, 200 mijë vizat janë më shumë se një statistikë. Ato janë testi i radhës për kufirin midis kontrollit të emigracionit dhe të drejtës për mbrojtje në Amerikë.