Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Trump bën një hap tjetër drejt nominimit të GOP DeSantis terhiqet

by

Përgatiti Rafael Floqi/

Ish-presidenti ka marrë disa mbështeteje të tjera, me një senator që e quajti atë “kandidatin e supozuar”.

ROCHESTER, N.H. – Ish-presidenti Donald Trump shpejtoi drejt arritjes së nominimit të republikanëve për vitin 2024 të dielën, ndërsa mbwshtetja e guvernatorit të Floridës Ron DeSantis sinjalizoi konsolidim të mëtejshëm të tij dhe një ndjenjë në rritje të dorëheqjes midis republikanëve që shpresonin ta ndalonin atë.

Trump e filloi fjalimin e tij të dielën duke uruar DeSantis dhe duke e lavdëruar atë, gruan dhe fushatën e tij. “Nuk është e lehtë”, tha Trump. “Ai ishte shumë i sjellshëm dhe më mbështeti. Kështu që unë e vlerësoj atë, dhe gjithashtu pres me padurim të punoj me Ronin dhe të gjithë të tjerët për të mposhtur Joe Biden e shtrembër.”

Ai vazhdoi të sulmonte sfiduesin e tij të vetëm të mbetur nga GOP, ish-ambasadoren e OKB-së, Nikki Haley, duke u përpjekur ta mposhtte atë duke mobilizuar të pavarurit, përfshirë ata që anojnë nga demokratët, për të votuar në zgjedhjet paraprake republikane.

“Vota juaj në këtë primare është shansi juaj personal për të shënuar fitoren përfundimtare mbi gënjeshtarët, mashtruesit dhe gwnjeshtarët që përpiqen të shkatërrojnë Amerikën. Nikki Haley ka bërë një aleancë jo të shenjtë me RINOs dhe Never Trumpers, “tha ai, duke përdorur një shkurtim poshtërues për “Republikanët vetëm në emër”.

Strategu republikan i New Hampshire, Mike Dennehy, tha se largimi i DeSantis nga gara “e bën praktikisht të pamundur për Nikki Haley që të mbajë Trump nën 50 për qind. Dhe ka një shans që Trump mund të arrijë 60 për qind të martën, “tha ai. “Nga çdo tregues anekdotik si dhe nga sondazhet, votuesit e DeSantis janë votues të Trumpit”.

Ish-presidenti ka qenë në krye të 50 për qind të mbështetjes në sondazhet e fundit të zgjedhjeve paraprake të parë në vend të martën dhe fushata e tij ka tallur Haley-n duke i larguar zëvendësuesit nga shteti i saj i Karolinës së Jugut, republikanët e së cilës janë planifikuar të votoni muajin e ardhshëm.

Ekipi i Trump ftoi disa ligjvënës të shquar të Karolinës së Jugut në New Hampshire, duke përfshirë guvernatorin Henry McMaster dhe nëngovernatorin Pamela Evette, dhe i gjeti zyrtarët e zgjedhur të lumtur për të udhëtuar tek ai. Një këshilltar i lartë për fushatën e Trump e përshkroi qëllimin e tyre si përfundimin e shpejtë të zgjedhjeve paraprake dhe t’i tregonin Haleyt se fitorja edhe në shtetin që ajo qeveriste do të ishte e vështirë për të.

Por pas mbështetjes të senatorit Tim Scott (R-S.C.) në Karolinën e Jugut kishte për qëllim të godiste veçanërisht sepse Haley dhe Scott në të vërtetë kishin qenë miq prej vitesh, thanë njerëz të afërt të të dyve.

“New Hampshire duket se është vendi ku ajo e ka varur suksesin e saj të mundshëm – pas kësaj, bëhet shumë më e ndërlikuar për guvernatoren,” tha Rep. Russell Fry (R-S.C.), i cili udhëtoi në New Hampshire të shtunën për të nxitur Trump “Republikanët janë të bashkuar pas presidentit dhe duket se po konsolidohen çdo ditë.”

Këshilltarët kryesorë të Trump publikuan të dielën një memo duke u kujtuar gazetarëve parashikimet të guvernatorit republikan të Haley-t dhe New Hampshire, Chris Sununu për performancën e saj këtu, duke argumentuar se ajo i vendosi vetes një detyrë të pamundur për të fituar plotësisht. Këshilltarët, e Chris LaCivita dhe Susie Wiles, e guxuan t’i kërkonin asaj të largohej dhe të mbështeste Trumpin ose përndryshe “të rrënohej dhe turpërohej absolutisht në shtetin e saj”.

“Karolina e Jugut në masë të madhe do të shkonte për Trump me 30 ose 40 pikë kundër Haley,” tha senatori i shtetit të Karolinës së Jugut, Josh Kimbrell, i cili ishte zyrtari i parë i zgjedhur i shtetit të tij për të mbështetur DeSantis dhe e miratoi menjëherë Trump të dielën kur DeSantis u largua. “Shumë njerëz në bazën republikane janë të frustruar me të dhe sigurisht se si ajo e ka trajtuar këtë fushatë. Fushata e saj nuk do të luajë mirë këtu dhe ajo tashmë ka larguar shumë nga mbështetësit e saj këtu.”

Rob Godfrey, një ndihmës për një kohë të gjatë dhe ish-zëdhënës i lartë i Haley-t, tha se Haley kishte një “humbje e qartë” në Karolinën e Jugut për shkak të popullaritetit të Trump dhe njohjes së emrit në shtet. Ai tha se ajo duhej të vinte në një “sekondë të fortë” ose të fitonte New Hampshire për të mbajtur njerëzit në bord me fushatën e saj.

“Ndërsa e di që ajo është e gatshme të bëjë mirë në shtet – dhe e di që ajo ka forcën dhe luftën për të vazhduar pa marrë parasysh se çfarë ndodh – unë gjithashtu e di se ajo mund të fillojë të dëgjojë nga mbështetës ose donatorë të rëndësishëm, të cilët do t’i thoshin asaj se të mbrosh emrin dhe të ardhmen e saj do të thotë të mos zgjasësh pa nevojë garën nëse Trump ka një diferencë të konsiderueshme”, tha ai.

Ekipi i Trump do të ketë një mbledhje të madhe fondesh në klubin e tij në Florida muajin e ardhshëm, sipas një ftese të rishikuar nga The Washington Post, dhe u ka thënë donatorëve që nuk kanë dhënë në të kaluarën se duhet të marrin pjesë tani, thanë njerëzit e njohur me ftesën. Një donator që mbështeti DeSantis tha se ai planifikoi të thërriste aleatë të Trumpit në ditët në vijim për t’u përpjekur të rikthehej në hiret e mira të Trump.

Haley, e cila po bënte fushatë në Brown’s Lobster Pound në Seabrook, N.H., e uroi DeSantis dhe i uroi atij mirë, ndërsa përshëndeti përballjen një-me-një me Trump.

“Le të fitojë më i miri,” tha ajo për brohoritje.

Demokratët morën gjithashtu njoftimin e DeSantis për të portretizuar konkursin si një garë me dy persona midis Trump dhe Biden. “Nuk ka asnjë rrugë që Nikki Haley të kapërcejë Trumpin,” tha Aaron Jacobs, një zëdhënës i fushatës për Presidentin Biden në zgjedhjet paraprake Demokratike të së martës (në të cilën ai nuk po shfaqet në fletëvotim sepse Komiteti Kombëtar Demokrat caktoi Karolinën e Jugut. si fillimi i parë zyrtar për demokratët). “Ne u bëjmë thirrje të gjithë shteterëve të granitit që të bashkohen me ne të martën me shkrim në Joe Biden, i vetmi kandidat që ka mundur Trumpin më parë dhe do ta mundë atë përsëri.”

Ndjenja në rritje e pashmangshmërisë së Trump kontribuoi në vendimin e DeSantis për t’u tërhequr, sipas një personi që foli me të për vendimin. Personi tha se DeSantis përcaktoi se shumë republikanë, si dhe media të krahut të djathtë, filluan ta trajtojnë nominimin e tij si një përfundim të paramenduar.

Një aleat i vjetër i DeSantis në Florida tha se ishte një gabim të miratohej kaq shpejt. “Ju nuk keni asnjë levë tani,” tha ky person. Por personi tha se DeSantis gjithashtu nuk donte të nxiste më tej zemërimin e Trump dhe ekipit të tij dhe kuptoi se vrapimi kishte qenë plagosur për fushatën e tij dikur të fortë.

Trump dhe DeSantis nuk kishin folur ende që nga miratimi, tha një person i njohur me këtë çështje. Ekipi i ish-presidentit ishte në një humor të gëzuar, thanë njerëzit e afërt të tij, dhe ai vizitoi vullnetarët në selinë e tij në Mançester të dielën.

Pasi u përqendrua kryesisht te DeSantis përmes grupeve parlamentare të Iowa-s, fushata e Trump e ka kthyer zjarrin mbi Haley këtu, duke e sulmuar atë për pozicionet e kaluara mbi taksat, sigurimet shoqërore dhe përfitimet e Medicare, imigracionin dhe ndërhyrjen e huaj. Në të njëjtën kohë, super PAC që mbështet Trump-in ka punuar për të dekurajuar pjesëmarrjen e pavarur për Haley me poste që e portretizojnë atë si “MAGA”.

Operativët për një kohë të gjatë në New Hampshire e përshkruan daljen e DeSantis nga gara si pengesa e fundit për Haley që do ta bëjë praktikisht të pamundur për të që të mundë Trumpin në New Hampshire. Rreth dy të tretat e mbështetësve të DeSantis kanë thënë vazhdimisht se Trump ishte zgjedhja e tyre e dytë, sipas sondazhit të fundit nga Qendra e Anketimit të Universitetit të Nju Hampshire. “Zgjedhja e dytë për DeSantis ka qenë Trump gjatë gjithë këtyre zgjedhjeve, kështu që nëse diçka do të rrisë mbështetjen e Trumpit”, tha drejtori i qendrës, Andrew Smith. Ndërsa Haley ende kryeson me votuesit anti-Trump dhe të pavarurit që anojnë nga demokratët, por që do të votojnë në zgjedhjet paraprake republikane, “zakonisht nuk ka mjaftueshëm prej tyre”.

Por Matt Mowers, një strateg republikan që kandidoi për Kongresin në New Hampshire, tha se numrat që ai ka parë si në sondazhet private ashtu edhe në ato publike tregojnë se mbështetësit e DeSantis ndahen midis Trump dhe Haley. Mowers shtoi se DeSantis nuk “po merrte shumë pjesë të tregut në New Hampshire për të fituar”.

Disa orë përpara fjalimit të Trump, një turmë e zhurmshme e mbështetësve të tij u rreshtuan rreth bllokut jashtë në motin 20 gradë F duke brohoritur emrin e tij në makinat që kalonin. Publiku i mbushur brenda teatrit me 750 vende këtu priti me padurim kandidatin, duke brohoritur “Ne besojmë se Trump do të fitojë!”

“Shokët e mi të mjerë,” tha Ryan Terrell, nënkryetari i partisë se shtetit në fjalimin e tij të hapjes “Ne jemi kthyer.”

Diplomati Rauf Fico: si vlerësohej nga Hitleri dhe shërbimi sekret britanik

by

Prof.as.dr. Hasan Bello

Rauf Fico është një nga personalitetet më të rëndësishëm të shtetit shqiptar. Ai ishte burrë shteti, politikan dhe diplomat i nivelit të lartë. Veprimtarinë patriotike ai e filloi para pavarësisë. Sipas Faik Konicës, Rauf Fico ishte shqiptar kur nuk kishte Shqipëri.

Ai lindi në Sanë të Jemenit më 13 mars 1881 ku i ati shërbente si kadi (gjykatës). Familja e tij ishte një nga më të njohurat e lagjes Palorto të Gjirokastrës. Pak kohës pas lindjes së Raufit, babai i tij transferohet si kryekadi (kryegjykatës) në Shkodër, ku ai përfundoi arsimin fillorë. Më pas Raufi shkoi në Vjenë ku për dy vjet vazhdoi shkollën Volksschule. Shkollën e mesme e kreu në Stamboll për të vijuar studimet në “Mylkijen” e famshme (Fakulteti i Shkencave Politike dhe Administrimit).

Gjatë viteve të studimeve, ai do të njihet me personalitete shqiptar dhe të huaj, të cilët do të luajnë një rol të rëndësishëm në histori. Njëri prej tyre është kryeministri dhe presidenti i Turqisë Ismet Inony.

Pasioni i Raufit gjatë studimeve ishte leximi dhe gjuhët e huaja. Ai fliste turqisht, gjermanisht, greqisht, arabisht, persisht, italisht, anglisht dhe frëngjisht.

Pas përfundimit të studimeve në Stamboll, ashtu siç e kërkonte ligji për nënpunësit e shtetit osman, në vitin 1903 Raufi u caktua për të bërë stazhin në vilajetin e Janinës, ku shërbeu si sekretar i valiut për tre vite. Në prill të vitit 1906 ai u emërua kajmekan (nënprefekt) i Konicës.

Në vitin 1910 pasi kishte shërbyer në disa qyteza të tjera Raufi largohet nga detyra për të qëndruar një farë kohe në Gjirokastër. Në prill të vitit 1912, ai u emërua vali (prefekt) i qytetit të Kaiserit. Por me Shpalljen e Pavarësisë dha dorëheqjen dhe erdhi në Vlorë, ku Ismail Qemali e emëroi këshilltar të ministrit të Brendshëm Myfid Libohova. Në verën e vitit 1913, ai ishte pjesë e një delegacioni që shkoi në Romë dhe në Vjenë për të mbrojtur të drejtat e kombit shqiptar. Në vjeshtën e vitit 1913, Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit Rauf Ficon e emëroi prefekt të Beratit, detyrë të cilën e mbajti deri në vitin 1914.

Në qeverinë e Turhan Pashë Përmetit, që u krijua pas ardhjes së Princ Widit, Rauf Fico u ngarkua me detyrën e shefit të kabinetit. Ndërsa në vitet e LPB kur një pjesë e Shqipërisë u pushtua nga ushtria austro-hungareze, Rauf Fico ishte nënprefekt i Tiranës.

Në qeverinë e Sulejman Delvinës që u krijua pas Kongresit të Lushnjës në janar 1920, Rauf Fico u caktua shef seksioni në Ministrinë e Brendshme e cila drejtohej nga A.Zogu. Këtu fillon një bashkëpunim i ngushtë mes këtyre personaliteteve, i cili do të zgjasë deri në pushtimin e Shqipërisë nga Italia.

Në këtë periudhë ai u zgjodh deputet dhe në qeverinë jetëshkurtër të Idhomeno Kosturit (12-24 dhjetor 1921), e cila u quajt edhe si “qeveria e njerëzve të ndershëm” ai ishte ministër i Brendshëm. Në maj të 1922 për shkak të disa problemeve qeveria e emëroi si prefekt të Durrësit. Duke nisur nga kjo periudhë Rauf Fico ngarkohet gjithmonë me detyrën e atij që merrte përsipër që të zgjidhte çështjet më të koklavitura të shtetit shqiptar brenda dhe jasht vendit.

Për këtë arsye, ai konsiderohej si krahu i djatht i A.Zogut ose diplomat i “Nyjeve Gordiane”. Kjo vihet re dhe nga detyrat dhe shtetet ku ai shërbeu. Kështu, në vitin 1925 ai u emërua ministër Fuqiplotë në Ankara; në nëntor 1928-prill 1929 dhe 1932-1936 ministër Fuqiplotë në Beograd; më 14 janar 1929-11 prill 1931 ministër i Punëve të Jashtme; në dhjetor 1936-korrik 1938 ministër Fuqiplotë në Athinë.

Gjatë këtyre viteve objekt kryesor i punës së tij si personi më i besuar i A.Zogut për politikën e jashtme, ishte mbrojtja e popullsisë shqiptare dhe parandalimi i politikës së shpërnguljes së saj nga ish-Jugosllavia dhe Greqia drejt Turqisë.

Por një nga misionet speciale të Rauf Ficos ishte detyra si ministër Fuqiplotë në Berlin korrik 1938-qershor 1939. Ajo kishte si qëllim të shpëtonte shtetin shqiptar nga politika agresive italiane. Kjo shihej me xhelozi nga Roma, diplomatët e së cilës mbanin nën mbikqyrje të gjitha takimet e Rauf Ficos me personalitete të larta të politikës gjermane.

Shtypi i huaj e konsideronte Rauf Ficon si një nga burrat më të zotë jo vetëm të Shqipërisë, por të gjith Ballkanit.

Emblematike mbetet thënia e Hitlerit i cili pas dorëzimit të letër-kredencialeve nga ministri shqiptar dhe ambasadori i Japonisë, ai ka deklaruar “Sot kam takuar dy vetë: Njëri ishte diplomat i madh i një shteti të vogël dhe tjetri një diplomat i vogël i një shteti të madh”.

Ndërsa shërbimi sekret britanik në raportet e tij e konsideronte A.Zogun dhe Rauf Ficon si dy personat më të pakorruptueshëm të administratës shqiptare.

(Në foto Rauf Fico në pritje për t`i dorëzuar Hitlerit letër-kredencialet)

DIVJAKA

by

Bledi FILIPI/

Të shkruash për Divjakën do të thotë të shkruash për  Myzeqenë, dhe  duhet të mbushesh thellë me frymë disa here, të shohësh përrreth dhe më pas të rendisësh fjalët. Përse? Pasi është një hambar që  furnizon jo vetëm Shqipërinë Natyrore por dhe Evropën.

    Divjaka, qytet në Myzeqe, ka hapur dyert gjithmonë për të gjithë ata që zbrisnin për të jetuar në këtë perlë të Adriatikut. Njerëz punëtorë, arsimdashës, patriotë me zemër të qëruar të cilët kurrë nuk kanë folur me rrahagjoksje por me zemër.

E lidhur ngushtë sa me antiken dhe aktualen, Divjaka ka dhënë kontributin e sajë  në formësimin e shtetit shqiptar. Ka nxjerrë bijë dhe bija të cilët shkrinë jetën për atdhe, fe  dhe dituri. Divjaka,  i ka dhënë kombit dëshmorë, por ka përjetuar dhe një nga ngjarjet më makbre, ku  u ekzekutuan  67 divjakas, kjo në tetori e 1943-shit . Për këtë ngjarje është shkruar  shumë, u morën nga Balli Kombëtar, dhe në përpjekje me Brigadën e Mehmet Shehut u ekzekutuan pa gjyq. 

   Këto familje gjatë periudhës së diktaturës shiheshin si tradhëtarë, dhe si për ironi të fatit, njëri vëlla kishte rënë dëshmor nga radhët partizane, tjetri nga balli.

   Nuk do të ndalemi te kjo ngjarje, pasi një moment tjetër do të flasim, por do të ndalemi në  një vështrim të përmbledhur të Divjakës.

    Sot ndryshe nga ditët e tjera do të mundohem të sjell disa radhë për Divjakën. Fjalët janë të shumta, por do të mundohemi të qëmtojmë ato që duhen dhe përbëjnë informacione  të vërteta. 

Divjaka një qytet i ri apo i lashtë? Nëpërmjet këtij shkrimi lexuesi do të marrë informacionin e duhur.  

Divjaka në këndvështrimin historik

Arnisa, një qytet i lashtë ilir, i zhdukur dhe që figuronte vetëm në hartat e Ptolemeut, ishte lënë gati në harresë, plot 70 vjet pas zbulimit të gjurmëve të para të saj nga Hasan Ceka.

Zbulimet e bëra në këtë qytet datojnë disa shtresime historike me zanafillë 2600-vjeçare. Muri mbrojtës është ndërtuar gjatë shekullit IV p.e.s., kohë kjo e lulëzimit të kulturave ilire dhe helene.

Ekipi i arkeologëve këto dvitet e  fundit ka nxjerr në dritë rrënojat e qytetit antik të Arnisës. Kjo është një ekspeditë kërkimi dhe shpëtimi

https://konica.al/wp-content/uploads/2019/09/Annotation-2019-09-11-165246-300x235.jpg

Zbulimet e bëra në këtë qytet, datojnë disa shtresime historike me zanafillë 2 600-vjeçare. Muri mbrojtës është ndërtuar gjatë shekullit IV p.e.s., kohë kjo e lulëzimit të kulturave ilire dhe helene.

Ekipi i arkeologëve, këto ditë ka nxjerrë zbuluar rrënojat e qytetit antik të Arnisës. Ekspozita është kondsideruar me vlera kërkimore dhe në mbrojtje të dëshmive të lëna në harresë për kaq kohë.

Ndërmjet të tjerash përpiqeshim mes mjaft kontradiktave të shkrimeve arkivore dhe toponomisë rrëmujë të vendit nëpër shekuj për të saktësuar sado pak të dhënën që sjell Ptolemeu në “Libri i tretë të Gjeographies” së tij, ku na jep koordinatat për qytetin Taulant, Arnisa në 45 gradë e 20 minuta në brendësi të vendit.

Sipas të dhënave të këtij shkrimi të Ptolemeut, por edhe me hipoteza të ndryshme këtë qytet Taulant, shumë studiues e vendosnin në brezin e kodrave të Divjakës.

https://konica.al/wp-content/uploads/2019/09/views-at-butrint-1024x768-300x225.jpg

Disa historianë të njohur, e vendosin me emrin e hershëm të Babunjës pranë Gradishtës, të tjerë e mendonin pranë gërmadhave të Spolatës, por kishte edhe nga ata që e vendosnin pranë Gërmenjit, ku janë gjetur gjurmë të shumta të qytetërimit antik.

Së pari, ky emër na del nga Ptolemeu, gati 200 vjet pas Cezarit, mund që ajo të mos ishte në kohën e luftimeve.

Së dyti, Cezari si ushtarak e strateg ishte mjaft i kursyer në përshkrime që ishin jashtë interesit të tij, këtë e shikojmë edhe për të dhënat e pakta që na sjell edhe për qytetet e tjera të mëdha e të rëndesishme, si: Durresi, Apollonia, Butrinti, Opidum Parthenum, Oriku apo Asparagumi.

Se treti, Cezari nuk kaloi drejtpërdrejt në lumin Apsus (Semanin), për të shkuar në very, në drejtim të Durrësit, ku mund të shikonte edhe qytetin e Arnisës, por kaloi në të djathtë për të dalë në kodrat e Karbunarës.

E dhëna e saktësuar prej Ptolemeut kishte interes, pasi veç koordinatave të vendodhjes, përcaktonte se ajo ishte në brendësi të tokës së Taulanteve dhe në jug të lumit Genius (Panius), pra të Shkumbinit.  Një zbulim tjetër  arkeologjik me inters, është dhe  fytyra e një femre në reliev, Erinia, perëndesha e hakmarrjes e skalitur ne një bllok të vogël guri gëlqeror. Kjo vepër është gjetur në murin e jashtëm te Kishës se Divjakës. Deri vonë ka qenë e kspozuar në muzeun e qytetit. Flokët e saj ishin të trajtuar si gjysëm gjarpërinj e flokë me një gojë të hapur që tregonte tmerrin.

Në një bllok tjeter guri gëlqeror po në murin e kishës paraqitet në reliev portreti i Perandorit ilir, Kostantini i Madh (306-332) i veshur me këmishë popullore ilire. Nga këto fakte mund të themi me siguri se Divjaka dhe zona e saj kanë qenë banuar para dyndjes së sllavëve dhe para epokës sonë. Perveç gjetjeve të shumta arkeologjike, sipas dokumentave osmane të viteve 1441-1450 del se Divjaka ka qenë pronë e një të quajturi Dhimitër Prespa. Me pas kaloi në pronesinë e një farë Zakonas Beu, i cili përmendet në histori për mardhënie familjare me Gjergj Kastriotin-Skënderbeun.

Nga viti 1450 i shekullit XV qyteti mbeti në duart e një të quajturi Zurgo,me vonë pas vitit 1450 u bë pronë e nënës së Sulltanit. 

Prejardhja e emrit

  •  Për prejardhjen e emrit të Divjakës ka pasur dhe ka hipoteza të ndryshme.  Mbështetur në shënimet e Kolë Nikajt, në librin “ Divjaka  fshat i lashtë “  lexojmë:  e ka marr emrin nga rrënja e fjalës Div në gjuhën shqipe Dif-Diva, përdoret për kafshët mbinatyrore dhe në mënyrën figurative për njerëz me forcë vigane, të fuqishme e shtatmëdhenj.
  • Ndërsa  mësuesi  Rrapi Mërtiri,  në shënimet e lëna theksonte  se Jani Minga, mësues i tij, u tregonte  se emri Divjakë vjen nga fjala Divija dy vija. Në të vërtetë qyteti kufizohet nga dy vija uji, grykëderdhja e Shkumbinit në veri, dhe delta e Semanit në jug.

.

Emri Divjakë përmendet për herë të parë në dokumentat osmane në vitet 1441-1443-1445. Këto dokumente kane qenë ne muzeun e qytetit. Një tjetër dokument që tregon për prejardhjen e emrit Divjakë është dhe botimi në një revistë i Profesor Luk Karafilit nga Shkodra me pseudonimin Bardhyli në artikullin e tij Kravastaja e Divjaka shkruan: „ e  mori emrin përrallor të divave të përrallës së moçme që i pershtatet princeshës Marika Matranga dhe tregon tretjen e kesaj familje me ate të princave Muzakaj te Beratit. Autori e mbështët këtë në një përrallë të dëgjuar në Lushnje nga disa të moshuar.

Gjithashtu në kohën e Perandorisë Osmane dhe deri vonë para çlirimit, krahina ku bënte pjesë Divjaka quhej Karatoprak (nga turqishtja -dhe i zi-), kjo krahinë përfshinte katundet ndermjet Tërbufit e gjolit te Karavastasë deri në Libofshë, por vendasit nuk e quanin veten Karatoprakas por Divjakas.

Me sa dihet pra deri me sot emri Divjakë nuk rrjedh nga ndonjë emër fisi,llagapi(mbiemër), apo toponomi të mëparëshme .

  Deri këtu kemi të bëjmë me etimologji popullore. Emri i qytetit i është dhënë nga dyndjet slave, dhe për këtë vijnë si dëshmi edhe toponime të tjera, si : Nova, Kamenica, Gradishta etj., etj.

     RRETH ETIMOLOGJISË SHKENCORE TË EMRIT DIVJAKË 

дивљака, ef. pemë e egër.

DIVJÁÇKË f. “një lloj molle e egër”. Fjalë e anëve të Korçës. Huazim krahinor prej sll. divjačka “mollë a dardhë e egër”. Prej fjalës sllave edhe toponimi Divjakë .

Popullsia: Sipas Censusit të vitit 2011, bashkia e Divjakës numëron një popullsi prej 34.254 banorësh ndërkohë që në regjistrin civil rezulton një popullsi 53.372 vetë. Territori i bashkisë së re është 309.58 kilometra katrore. Në bazë të censusit, densiteti i popullsisë është 110 banorë për kilometër katror ndërsa në bazë të regjistrit civil densiteti është 172.40 banorë/km2. Zona Gjeografike: Bashkia e re Divjakë kufizohet në veri me bashkinë Rrogozhinë, në lindje me bashkinë Lushnjë, në jug me bashkinë Fier dhe në perëndim me Detin Adriatik. Kryeqendra e bashkisë së re do të jetë qyteti i Divjakës, i shpallur qytet me vendim qeverie në vitin 1996.

Kjo bashki përbëhet nga 5 njësi administrative, të cilat janë: Divjakë, Tërbuf, Grabjan, Gradisht dhe Remas. 

E FOLMJA E DIVJAKËS

Klasifikohet në  të folmen e Myzeqesë, e cila shtrihet përgjatë bregdetit Adriatik, në kufirin në mes rrjedhave të poshtme të Shkumbinit në veri dhe të Vjosës në jug.  Ka pasur element të të folmes kalimtare, por tashmë të zhdukura.

 Ka pasur mendime që Divjaka a shënon edhe zonën ku demonstrohen elementet karakteristike të së folmes kalimtare të rajonit duke e karakterizuar të folmen në veri e në verilindje të qytetit, që gjeografikisht bashkohen me krahinat gege të jugut në bregun tjetër të Shkumbinit, si e folme gege e jugut . 5 Përballë një numri dukurish specifike gege, të cilat e karakterizojnë të folmen e periferisë veriore të rajonit dialektor të Myzeqesë, si : 1) nazaliteti i zanoreve në pozitë të theksuar: frê, pê, hî, ullî, hûnna, gjû; 2) monoftongizimi i diftongjeve ue>ū, ye>ȳ, ie>ī,: dūr (n, nd>n: mush.

    Por se sa qëndrojnë këto të dhëna do të flasim  më konkretisht në  pjesë të tjera.

TRADITA DHE ZAKONET

Divjaka traditat dhe zakonet i trashëgon brez pas brezi. Ato janë të njëjta me të gjithë Myzeqesë. Traditat fillojnë që me të lindjes, dasmës dhe të vdekjes. Ndër to më së shumti ndeshen elementë paganë se sa fetarë. 

Veshjet tona janë shumë të bukura dhe karakterizohen me një kolorit mbresëlënës. Në këtë mes të veshjeve shumëngjyrëshe hynë edhe kostumet e Krahinës së Myzeqesë..

Veshja e meshkujve të Myzeqesë është me detaje shumë interesante. Vlen të veçohet punimi i takisë e cila është shumë ikonike për këtë veshje dhe këtë nuk ka mundur ta punojë më askush.

(Për to do të   ndalemi në një shkrim tjetër.)

PARKU

Ka një sipërfaqe prej 1250 ha dhe ndodhet 5 km larg qytetit të Divjakës. Ky park është njëkohësisht edhe pjesë e kompleksit Laguna e Karavastasë ndodhet nën mbrojtjen e Konventës Ndërkombëtare të Ramsarit, që nga viti 1994. Ky park përbën një nga ekosistemet më të rëndësishme të gjithë vendit. Kjo sidomos për faunën e pasur ku përfaqësuesi më tipik është pelikani kaçurrel, i cili zë rreth 6,4 % të popullatës botërore. Këtu ndodhet pika perendimore e folezimit te ketij shpendi në Evropë.

Kjo zonë konsiderohet si një zonë me vlera të veçanta për natyrën dhe biodiversitetin. Mjediset më kryesore të Parkut janë; laguna e Karavastasë, godullat përreth saj, shtretërit e vjetër dhe të rinj të lumenjve Shkumbin dhe Seman, ujëmbledhësit e Tërbufit dhe të Myzeqesë, rezervuarët, tokat bujqësore, pyjet përgjatë brigjeve të lumenjve Shkumbin e Seman, pyjet me pishë mesdhetare, pyjet në kodrat e Divjakës, pemët frutore, ullishtet, vreshtat dhe agrumet. Ky park është një nga vendet e preferuara në bregdetin ranor shqiptar për turizëm detar, ekoturizëm, çlodhje, kërkime e studime. Parku shquhet nga popullata të shumëllojshme floristike e faunistike, endemike, subendemike, të rralla, të kërcënuara e të rrezikuara për zhdukje. Laguna e Karavastasë është pjesë e listës së ligatinave me rëndesi ndërkombëtare si një “Zonë Ramsar” sipas Konventës së Ramsarit që prej vitit 1995. Zona e Parkut është vlerësuar edhe zonë e rrjetit Emerald sipas Konventës së Bernës, “Për konservimin e jetës së egër dhe habitateve natyrore të Europës”.

Laguna e Karavastasë është laguna më e madhe në Shqipëri me një sipërfaqe prej 4300 ha. Ndër të tjera dhe me rëndësi mjaft të madhe për këtë lagunë, është fakti se në të gjendet pika e vetme e folezimit të Pelikanit kaçurrel (Pelecanus crispus) në Shqipëri.  Gjithashtu në parkun kombëtar Divjakë-Karavasta gjenden 29 lloje zvarranikësh dhe amfibësh, 25 lloje gjitarësh, 252 lloje shpendësh dhe 250 lloje bimësh. Po aq e pasur për këtë zonë është edhe flora e saj. Pylli natyror halor mesdhetar, me pishë të egër e të butë, është i vetmi i këtij lloji në vendin tonë në gjendje natyrore. Zona e Parkut përshkohet nga duna ranore bregdetare, të cilat përgjithësisht janë të zhveshura nga bimësia.

Ekosistemit ia shton më shumë vlerën dhe prania në të e disa bimëve endemike si Asteri (Aster albanicus), Salepët (Orchis albanica), Hidrokotili i rëndomtë (Hydrocotyle vulgaris), Fieri mashkull (Dryopteris filix-mas) dhe Fieri i Krojeve (Adiantum capilus-veneris).  Fauna e këtij parku kombëtar është po aq e larmishme dhe në të mund të gjesh një komunitet të rëndësishëm të shpendëve ujorë folenizues, kryesisht të rendit të pulorëve, qukapikëve, pëllumbave, harabelëve, grabitqarëve të ditës e të natës. Në ekosistem takohet edhe një entomofaunë e pasur karakteristike si lloje fluturash, pilivesa, mushkonja etj.

Në Park janë të pranishëm edhe një numër i konsiderueshëm zvarranikësh, breshkash toke, uji e të detit. Në zonë takohen kafshë të egra si: dhelpra (Vulpes vulpes), kunadhja (Martes martes), çakalli (Canis aureus), nuselalja (Mustela nivalis), baldosa (Meles meles), lundërza (Lutra lutra) një gjitar globalisht i rrëzikuar etj. Nga zvarranikët më të zakonshëm janë: breshka e zakonshme (Testudo hermanni), breshka e ujit (Emys orbicularis), breshka e detit (Caretta caretta), zhapiku i gjelbërt (Lacerta viridis), gjarpëri i ujit (Natrix tesellata), nepërkat (Vipera sp), etj.  Karavastaja dhe mjediset ujore rreth saj si dhe bregdeti janë habitate shumë të rëndësishme për disa lloje peshqish si ngjala (Anguilla anguilla), koca (Sparus aurata), levreku (Dicentarchus labrax), qefulli (Mugil cephalus), aterinat (Aterina sp), burdullaku etj. Në zonën e parkut mbarështrohet edhe buallica (Bubalus bubalis) e cila është një lloj i mbrojtur në Shqipëri.

Adresimi i Kryeministrit Kurti para liderëve të rajonit dhe partnerëve në diskutimin e përbashkët rreth Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor

by

Faleminderit që na mblodhët këtu për të diskutuar rreth Planit të Rritjes së BE-së për Ballkanin Perëndimor. Vitin e kaluar, në tetor, në Samitin e Procesit të Berlinit në Tiranë shpreha mbështetjen tonë për Planin e Rritjes së BE-së bazuar në katër shtyllat. Ne besojmë se Bashkimi Evropian mund të reformohet dhe të zgjerohet dhe se përfitimet e Tregut të Përbashkët të Bashkimit Evropian duhet të lidhen me reformat ekonomike dhe demokratike.

Procesi i Berlinit, doli nga mungesa e ndjenjës së urgjencave për zgjerim, ndërsa tani Plani i Rritjes del nga sensi i urgjencës për zgjerim, në përgjithësi për shkak të agresionit rus që vazhdon në Ukrainë.

Ky takim vjen pas takimit në nivel të ministrave të financave të mbajtur edhe këtu në Maqedoninë e Veriut më 17 nëntor dhe pas takimit të 24 nëntorit në Bruksel, ku janë diskutuar një sërë reformash nga tre ministra të kabinetit dhe zëvendëskryeministri im i parë.

Ndërkohë që flasim, ekipi ynë po finalizon agjendën tonë të reformave dhe do ta paraqesë atë në BE.

Kjo agjendë gjithëpërfshirëse reformash synon të reformojë më tej administratën publike dhe të avancojë menaxhimin e financave publike. Ai vendos një fokus të veçantë në agjendën e gjelbër edhe digjitalizimin. Në fushën e sektorit privat, ai përpiqet të rrisë investimet dhe eksportet dhe të rrisë më tej aksesin në financa. Ai synon të sigurojë arsim cilësor dhe përafrim me nevojat e tregut të punës. Dhe më e rëndësishmja, kjo agjendë reformash do të avancojë më tej luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar dhe do të forcojë mbrojtjen e të drejtave themelore.

Ne po përgatisim gjithashtu një listë indikative të projekteve që synojnë mbylljen e boshllëqeve infrastrukturore dhe nxitjen e zhvillimit ekonomik, që do të financohen në Fondin e Reformës dhe Rritjes, duke përshpejtuar më pas rritjen dhe konvergjencën me Bashkimin Evropian.

Ne e mbështesim plotësisht qasjen që kushtëzon fondet e BE-së me vlerat e BE-së; rrit përfitimet për të gjithë qytetarët e gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe në të njëjtën kohë përshpejton anëtarësimin e plotë në Bashkimin Evropian për ata që janë të përkushtuar.

Ne besojmë se anëtarësimi në Bashkimin Evropian duhet të udhëhiqet nga meritat dhe të bazohet në vlera. Ky Plan i Rritjeve nuk është vetëm një mundësi për reforma dhe rritje ekonomike, por edhe një shans për bashkëpunim dhe integrim më të ngushtë rajonal ndërmjet vendeve të Ballkanit Perëndimor. Prandaj, ne duhet të jemi konstruktiv në angazhimin tonë dhe të vetëdijshëm për fuqinë transformuese të vendimeve tona.

Siç është treguar në tre vitet e fundit me përmirësimin e treguesve demokratikë dhe ekonomikë, Kosova është e gatshme për reforma. Që rajoni të integrohet ekonomikisht dhe që qytetarët të afrohen më shumë, duhet të kapen kërcënimet e sigurisë. Integrimi më i thellë dhe rritja e fluksit të njerëzve dhe mallrave kërkon besim të ndërsjellë dhe marrëdhënie normale ndërmjet vendeve, institucioneve dhe njerëzve tanë. Kjo nuk mund të ndodhë nëse liria e mallrave përdoret për të lëvizur armë dhe municione ose për të sponsorizuar sulme terroriste. Normalizimi i marrëdhënieve bazuar në njohjen reciproke, besoj se është kyç për të zhbllokuar potencialin e rajonit dhe për të rritur mirëqenien e qytetarëve tanë.

Anëtarësimi në Bashkimin Evropian është në thelb një zgjedhje. Në një demokraci liberale, pushteti i qeverisë kufizohet nga shteti i së drejtës dhe liria dhe të drejtat e individëve mbrohen nga kushtetuta. Bashkimi Evropian përfaqëson gjithashtu një zgjedhje strategjike të lidershipit të një vendi.

Prandaj, është detyra jonë të realizojmë reformat dhe të përmbushim kushtet dhe që Bashkimi Evropian të gjykojë meritat dhe të ruajë vlerat themelore të BE-së.

Sot, kujtojmë lindjen e Elena Gjikës (Dora D’Istria, 1829-1888)

by

Muzeu Historik Kombëtar/

Elena Gjika lindi në Bukuresht të Rumanisë më 22 janar të vitit 1829. Ndonëse vendlindja e saj ishte Bukureshti, ajo përmend në letrat e saj origjinën e familjes së saj nga qyteti i Pargës.

Elena Gjika me aktivitetin e saj si shkrimtare dhe publiciste, përkrahu lëvizjen e Rilindjes Kombëtare, si dhe lëvizjen kulturore përparimtare të Europës. Ajo mbajti lidhje të ngushta me veprimtarë të shquar siç ishin: De Rada, Dhimitër Kamarda, Zef Jubani, Zef Serembe, Thimi Mitko, etj.

Disa nga studimet e saj, vlejnë të përmenden: “Kombësia shqiptare sipas këngëve popullore” (La nationalite albanaisi d’apres les chants populaires), 1866, “Shkrimtarët shqiptar të Italisë jugore” (Gli scrittori albanesi dell’Italia meridionale), 1867, “Shqiptarët në Rumani” (Gli albanesi in Rumenia), 1873 etj. Në këto studime Elena Gjika nxirrte në pah traditat, doket, kulturën dhe historinë e shqiptarëve e luftën e popullit shqiptar kundër sundimit osman. Ajo shfaqi interesa të shumanshme në shumë fusha si: sociologji, folkloristikë, letërsi e kritikë letrare.

Në shenjë mirënjohje për ndihmesën e dhënë ndaj çështjes shqiptare në botë, patriotët rilindës e arbëreshë të Italisë e Greqisë i kushtuan librin me titull: “A Dora D’Istria- Gli albanesi” ( Dora D’Istrias- Shqiptarët) më 1870.

Elena Gjika vdiq në Firence në vitin 1888.