s p – Page 2879 – Dielli

TË PËRNDJEKURIT E REGJIMIT KOMUNIST KRYEN HOMAZHE NË KAMPIN E SHFAROSJES NË TEPELENË

August 23, 2021 by s p

DIELLI

Të përndjekurit e regjimit komunist shqiptar në ditën Europiane e Përkujtimit të Viktimave të Stalinizmit dhe Nazizmit kryen homazhe nderimi e përkujtimi në Kampin e Tepelenës ku komunistët kryen shfarosje e vrasje të njerëzve e fëmijëve të pafajshëm.

Qëndrestarë të burgjeve komuniste, Autoriteti i Dosjeve, Shoqata Antikomunistëve e të Përndjekurve Politik, Instituti i Studimit të Krimeve të Komunizmit, përfaqësues të fesë e shumë bashkëvuajtës të internuar në Tepelenë, kryen si çdo vit homaxhe e përshpirtshmëri në nderim të personave të pafajshëm që humbën jetën në këtë Kamp të tmerrshëm Internimi, vuajtjesh e persekutimi. Në kampin e llahtarshëm të Tepelenës kishte të internuar nga e gjithë Shqipëria, antikomunistë që nuk u pajtuan kurrë me regjimit kriminal të komunistëve sllavë. Të internuarit në Tepelenë ishin familje me gra dhe fëmijë dhe të përqendruar në grupe në një kazermë në kushte çnjerëzore jetese. “Nderim në jetë të jetëve martirve tanë antikomunistë” përkujton Nebil Cika me rastin e Ditës Evropiane e Përkujtimit të Viktimave të regjimeve totalitare. Simon Mirakaj tregoi për ferrin komunist dhe tmerret e familjeve shqiptare në këtë kamp Internimi. Në ceremoninë e nderimit në Kampin e Tepelenës të pranishmit theksuan rëndësinë e nderimit të këtyre viktimave të pafajshme. Të përndjekurit përkujtuan qindra fëmijët e humbur të Tepelenës, që sot e kësaj dite janë pa varre. Në Kampin e Tepelenës, një kamp me tela me gjemba i ndërtuar nga regjimi komunist, 1949-1953, janë ende sot varret pa emër të fëmijëve që vdiqën nga sëmundjet, uria e kushtet e rënda të jetesës. Projekti i komunistëve ishte shfarosja në masë e popullsisë që nuk iu bind regjimit. Pasi i vrau dhe i burgosi kundërshtarët, regjimi kriminal diktatorial krijoi kampe si i Tepelenës e jo vetëm me qëllim që ti torturonte për vdekje kundërshtarët e tij. Komunistët kryen një genocid të paimagjinueshëm ndaj familjeve kundërshatre të regjimit komunist, klerit dhe intelektualëve shqiptarë. (Dielli)

Fotot u morën nga Profili i Nebi Cikës në FB.

Servilit besnik të Vuçiçit, për kujtesë

August 23, 2021 by s p

Nga Eshref Ymeri/

Para do kohësh, tek po shtegtoja nëpër faqet e internetit, rastësisht hasa në youtube në një informacion mjaft trishtues që jepej në Platformën mediatike analitike “Pamflet” të datës 08 gusht 2021. Informacioni titullohej “Petro / ‘Bomba’ e NATO-s Shqipëria po pushtohet nga politikanët e saj të korruptuar”. Në atë informacion më lanë mbresa fort dëshpëruese faktet në vijim: Aty thuhet: “Në njërin nga samitet e NATO-s është miratuar strategjia e re kombëtare e sigurisë e Republikës së Shqipërisë. Strategjia e sigurisë dhe e mbrojtjes është hartuar me asistencën e veçantë të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe NATO-s… Dokumenti i hartuar nga NATO mbart një të vërtetë tronditëse dhe ulëritëse për shqiptarët dhe Shqipërinë. Sipas dokumentit, rreziku numër një për shqiptarët dhe kombin shqiptar janë korrupsioni në nivele të larta dhe krimi i organizuar. NATO i ka ndarë rreziqet për Shqipërinë në tre grupe. Në krye të grupit të parë listohen korrupsioni dhe krimi, rreziqet e nivelit të parë, korrupsioni dhe krimi i organizuar, kriza enegjetike që kërcënon sigurimin e furnizimit të Republikës së Shqipërisë dhe cënon rritjen ekonomike, mangësitë në kontrollin dhe administrimin e territorit që kërcënojnë sigurinë individuale dhe favorizojnë trafiqet e ndryshme, sulmet kibernetike nga aktorë shtetërorë dhe joshtetërorë, degradimi mjedisor dhe fatkeqësitë natyrore, shkatërrimi i mjedisit, shpyllëzimi, ndotja e lumenjve dhe fatkeqësitë natyrore industriale apo të shkaktuara nga ndikimi i njeriut…”. Këto fatkeqësi kaq të rënda, të cilat kanë goditur vendin tonë dhe që i nxjerr në pah jo dokushdo, por një strukturë politiko-ushtarake me autoritet të jashtëzakonshëm mbarëbotëror, si NATO-ja, i çjerrin maskën përfundimisht pushtetit 8-vjeçar të Ramës dhe lepitkës së tij me emrin parti socialiste. Pra, gjatë këtyre viteve, ja ku e katandisi vendin qeverisja e neokomunistit Rama dhe e partisë neokomuniste me uniformë socialiste. Reagimin tim ndaj këtij informacioni, për të cilin e pata të pamundur ta kaloj në heshtje, po e përcjell me vargjet e stilit popullor me titullin në vijim.

O moj Shqipeja me vlerë!

Shkundu, zgjohu këtë herë!

Nxirr në krye njer’z me nder!

Të të drejtojnë përherë.

Hiqe Ramën që mbjell vrer!

Moj Shqipe në dallg’ të flamës,

Nën pushtet të Edvin Ramës,

Shih se çfarë të ka kurdisur,

Servilserbi i dalldisur,

Sa keq të ka katandisur,

Shih se ku të ka vithisur,

Moj e mira fatgremisur,

Ty të do të boshatisur,

pesëqind mijë t’i ka degdisur

Nëpër botë arratisur.

Të tjerë do degdisë, po pret

Dhe në mandatin e tretë.

Shih si të ka poshtëruar

Me ftesën që ka dërguar

Për armikun e harbuar,

Në koncert na e ka ftuar

Bregoviçin e marruar,

Atë që u ka kënduar

Kriminelëve të tërbuar

Të Serbisë së hakërruar,

Krejt shqiptarët për t’i shuar.

Atë ftesë pse e dërgoi?

Sepse djalli e mësoi:

Se kërkon që të mbjellë vaj,

Shqiptarët t’i përçaj.

Moj Shqipe, me shtat të derdhur,

Rama ty keq ta ka hedhur.

Rama s’ësht’ njeri i hiçit,

Pse kaq servil i Vuçiçit?

Sikur ka marr’ porosinë,

Ta shpërbëjë Shqipërinë,

Po ashtu dhe Dardaninë,

Duke mbjellë dhe tradhtinë.

Dhe të gjithë bukur e dinë,

Qëllimit po ia arrinë

Me trarin e Kalimashit

Nën efektin e hashashit.

Tani dhe vite më parë,

Bashkë me Thaçin i pandarë,

Ky Vuçiçi s’ka karar

Krejt shqiptarët pa i parë

Si askund të përçarë,

Kasht’ e koqe të shpërndarë,

Cep më cep në botën mbarë,

Punë që Rama e ka tharë.

Dhe Rama nuk kuturis

T’i kërkojë hesap Serbisë

Për krimet që i ka kryer

Dardanisë gjakpërlyer

Me vrasje dhe përdhunime,

Me djegie dhe shkatërrime.

S’kuturis se s’ka derman,

Me Vuçiçin nuk ia mban

Se ësht’ burrë pa taban.

Nuk ia mban as sadopak

Se ka lindur frikacak.

Domosdo veç na kujton

Atë diktatorin “tonë”,

Kur si langua i stanit

I servilosej Dushanit,

Dushanit dhe Miladinit,

Burracak, pjell’ e mjerimit.

Gënjeshtrën e ka parim,

Të ngritur gjer në mashtrim,

Dhe vret mendjen e mendon

Si ta tallë Shqipen tonë.

Që të sundojë pa mbarim

Ka arritë një përfundim:

Me gënjeshtra, punë që dihet,

Me mashtrim gjithçka arrihet.

Ju, shqiptarë, kudo që jeni,

Një bindje të gjithë e keni,

Atje ku banoni, rrini,

Brenda, jashtë apo nga vini

Se ç’është Rama, “kryetrimi”?

Thjesht është një humnerë mashtrimi.

Por ama ka dhe guxim,

Fton Prishtinën në takim,

Të ulet me kriminelë,

Që s’duan gojën me çelë

Për krimet që patën mbjellë

Dardanisë kryekështjëllë.

Dikur me gjuhën e “trimit”,

Si njeriu i “guximit”,

Atje në kështjell’ të krimit,

Në Beograd, pjellën e zisë

Ia pat kujtuar Serbisë

Pavarësinë e Dardanisë,

Çka Vuçiçin e habiti,

Atë fjalë mirë nuk e priti,

Që dardanët peshë i ngriti.

Por koha iku, kaloi,

Rama shpejt mendjen ndryshoi,

Ato fjalë krejt i harroi,

Vuçiçin e përqafoi,

Krimet kurrë nuk ia kujtoi.

Me Vuçiçin flaku sqimën,

Dardanisë i ktheu shpinën.

Kur dardani kritikon,

Rama zë e reagon,

Reagon edhe nuk resht

Edhe shpejt kërcen si plesht,

Por për krimet serbe hesht.

Çdo shqiptar mendjekthjelluar

Lë mendjen i befasuar:

Medet çfar’ na paska qenë

Ky Rama kaq “hijerëndë”

Me të vetët gojëpis,

Por servil që të bezdis

I Vuçiçit të Serbisë,

Armikut të Dardanisë

Dhe të mbarë Arbërisë.

I duket dele mileti,

Se e ka dehur pushteti,

Jo pak, njëzet e dy vjet,

A thua se është mbret.

Çudi me popullin tonë,

Dostojevskin të kujton,

Kur për popullin rus shkruan

Që ka kënaqësi kur vuan.

Ndaj dhe Rama nuk përton,

Diktatorin imiton:

Shtypi njerëzit, nxirru shkumë

Që të të duan më shumë.

Gjasat janë: do zgjatet lëmshi

Deri te dyzetenjëshi,

Qindvjetorin për të pritur

E partisë “mendjendritur”

Për çka bërë e për çka ditur

Të pjellë servilë të selitur,

Servilë të gjyshepartisë,

Shërbëtorë të Serbisë.

Moj Shqipe përballë shqotës,

Rama, ky hajdut i votës,

Të ka bër’ gazin e botës,

Po të luan mendtë e kokës.

Dhe një ditë, nesër a sot,

Serbogreku do të thotë:

“Shqipja ka mbetur pa zot,

Shqipen e shkeli kush deshi,

Nga Maroku e Bangladeshi”.

Dhe vërtet, u turpëruam,

Trojet dot nuk i bashkuam,

Se kemi qen’ të përçarë,

Njëri-tjetrin duke vrarë,

Që nga koh’ e Ilirisë,

S’na u shqit dell’ i marrisë.

Siç duket, ka qenë bitisë,

Kemi mallkim prej Hyjnisë.

Serbogrekët po gëzojnë,

Njëri-tjetrin e urojnë,

Na përbuzin, na sfidojnë

Dhe duart rrin’ e fërkojnë.

Shqipe, kthe mendjen për mirë!

Largoje këtë “vezir”!

Këtë njeri të vështirë,

Sepse jetën ta ka nxirë,

Ta ka nxirë e bërë pis,

Hundën vetë e mban në lis.

Ta ka nxirë fare katran,

Asnjë lum’ dot nuk ta lan.

Këto vargje të thjeshta dëshiroj t’i shoqëroj në mbyllje me dy citime. Në citimin e parë kam përfshirë një poezi mjaft të bukur, por tejet trishtuese për gjendjen ku e ka katandisur Rama vendin tonë, në bashkëpunim të ngushtë me delet neokomuniste, të cilat i rrinë lepe-peqe, pa pasur kurrë guxim ta kundërshtojnë për gjësend. Poezia ka për autore poeteshën e talentuar Alma Feruni.

Ah! vendi im…

Të varfërit po të braktisin…

Të pasurit po të shesin…

Shartohet kombi,

Traditat vdesin..!

Të poshtërit të qeverisin..!

Të diturit pinë expres…

Bërtasin veç varret:

Shqipëria po vdes..! (Faqja e internetit e gazetës “Rrënjët”. 26 prill 2016).

Në citimin e dytë përfshihen fjalët e arta ngushëlluese të Abraham Linkolnit (Abraham Lincoln – 1809-1865), fjalë që Ramës i shkojnë shumë për shtat, duke pasur parasysh psikologjinë dhe enciklopedinë e mashtrimit të popullit, të cilën e ka përdorur dhe vazhdon ta përdorë me shumë marifet dhe me shumë sukses. Ja çfarë ka thënë ai personalitet i shquar i politikës amerikane: “Ju mund të mashtroni gjithë popullin për një periudhë kohe, madje ju mund të mashtroni një pjesë të popullit gjatë gjithë kohës, por jo të mashtroni gjithë popullin për gjithë kohën”. Këto fjalë të ngrohin sadopak dhe të japin një çikë shpresë se Shqipja jonë do të zgjohet një ditë nga gjumi i thellë ku ka rënë, do ta rivendosë dinjitetin e vet në vendin që i takon dhe Ramën do ta heqë qafe ashtu siç e meriton. Të presim. Të shikojmë.

20 gusht 2021

Larg, në net ëdrrash magjike…

August 23, 2021 by s p

Cikël me poezi

Nga Gladiola JORBUS/

Larg

Ika larg…

pa dorën tënde shtrënguar.

Përshkova mijëra kilometra

ëndrrash, puthjesh e premtimesh.

Ika larg…

përtej errësirës së shpirtit.

Mos më kujto në trishtim!

Buzëqesh me erën që të dhuron

aroma e rremë e pranverës.

Në zgavrat e thella të syve,

në dhembjet e mia,

në mimikën e ngrirë të ndjesive

lexohet malli për ty.

Buzë liqenit të dritës

dëgjohet murmurima e reve…

se dashuria, tutjemë fluturoi

dhe u fsheh ndër yje.

Net ëndrrash magjike

Net ëndrrash magjike
që ringjallen me tingujt e shiut.
Errësira ndriçon nga shkreptimat zigzage
që gjëmojnë mbi lutjet e mia.

Net ëndrrash magjike
si muzika, puthjet dhe dashuria.
Imazhet e zbehura nga koha
enden pas delirit të nostalgjisë

që zgjohet nga letargjia.

Liqeni

Dielli kukafshehti luan,

me liqenin nazeli.

Pas malesh struket – që të shfaqet,

i perëndishëm pakufi.

Buzëqesh liqeni në çdo valë,

në çdo frymëmarrje, drithërimë.

Praruar dielli rrezeartë,

mbi ujëra kridhet farfuri.

Nën pëshpërimën e liqenit,

agimi mbuz mbi shpirtin tim.

Qielli i purpurt buzëqesh,

me zogjtë e erës – cicërimë.

Zgjohet liqeni hijerëndë,

ditën fton në valëzim.

Si bulëza vese vezullojnë,

mbi male – retë në fluturim.

Kozmonaute

Çuditem se si mbi Hënë shkel,
Edhe pse nuk jam veshur si kozmonaute.
Dashuria ime prej letre,
me erën fluturon.

Dhe largohesh në heshtje…
veç pak nga ti, mbeti në shpirtin tim.
dhe venitem në heshtje…
duke mbyllur sytë, të shoh kaq pranë.
dhe ti nuk je…
krahët e tu nuk janë më oazi im.
dhe një mijë mendime treten në tym…
dot nuk shqiptojnë atë që në mua pulson.
dhe dita nis pa ty…
çdo çast jemi gjithnjë e më të largët.
dhe koha na ndan…
më shumë se përjetësia.

Balada, heshtje dhe lotë…
Sapo një rreze dielli më çik,
nata zbret sërish.

Dhe kozmodromi i fatit

Dyert ia mbyll lumturisë.

VARRET PA EMËR…

August 23, 2021 by s p

Homazh në Ditën Europiane e Përkujtimit të Viktimave të Stalinizmit dhe Nazizmit…

VARRET PA EMËR…

“Varret pa emër” është historia e zhdukjes së mijëra shqiptarëve gjatë regjimit komunist, Blerina Gjoka, drejtoreshë e Fondacionit “Kujto.al” në një rrëfim për gazetën Dielli- Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, dhënë Editorit Sokol PAJA shprehet se dokumentari përfshin dëshmi të familjarëve dhe dokumente arkivore që tregojnë se si regjimi i Enver Hoxhës u soll me kundërshtarët politikë, duke i vrarë, burgosur e internuar dhe në mijëra raste duke u zhdukur varrin.

DOKUMENTARI “VARRET PA EMËR

”Regjimi totalitar komunist në 45 vite të qeverisjes e ktheu territorin e Shqipërisë në një varrezë masive. Statistikat zyrtare njoftojnë vdekjet, me dhe pa gjyq, të mijëra kundërshtarëve të regjimit, ndërsa familjarët e tyre kërkojnë me shpresë prej dekadash të gjejnë eshtrat e tyre e t’u ndërtojnë një varr. Pas viteve ’90 një pjesë e tyre u gjenden nga përpjekjet e familjarëve, por 30 vite pas rënies së komunizmit, mijëra të tjerë figurojnë akoma të zhdukur. Fondacioni Kujto – Arkiva online e viktimave dhe krimeve te komunizmit ka realizuar projektin “Varret pa emër”, një dokumentar me dëshmi të familjarëve dhe dokumente arkivore që tregojnë se si regjimi i Enver Hoxhës u soll me kundërshtarët politikë, duke i vrarë, burgosur e internuar dhe në mijëra raste duke u zhdukur varrin. Dokumentari përveç dëshmive dhe dokumenteve arkivore ka arritur të ndërtojë grafikisht se si do të dukej harta e Shqipërisë nëse do të shënojmë në të, të gjitha pikat që besohet se janë përdorur si vendvarrime në Shqipërinë komuniste.

ÇFARË NA TREGON HARTA E VENDVARRIMEVE

Kjo hartë na tregon se Shqipëria ishte një varr i madh. Dhe për fatkeqësinë tonë që nuk kemi mundur t’i lajmë hesapet me të shkuarën, vijon të jetë një varr i madh sekret pasi dhe sot që flasim 3 dekada pas rënies së komunizmit mijëra shqiptarë konsiderohen të zhdukur, pasi asnjëherë në këto 30 vite nuk pati një nismë seriozie dhe zyrtare nga shteti shqiptar për t’i hapur këto vendvarrime dhe për të bërë identifikimin e trupave të të zhdukurve. Nga Veriu në Jug, anash lumenjve, në male, pranë burgjeve, apo kampeve-burgje, pranë reparteve ushtarake, apo dhe pranë fshatrave të banuara, gjenden varre të humbura të përdorura nga ish-sigurimi i shtetit për pushkatimin dhe më pas varrosjen e kundërshtarëve politikë. Në të dhënat zyrtare janë të paktën 35 vendvarrimeve të tilla, por sipas dëshmive besohet se janë shumë më tepër. Dëshmitë e familjarëve dhe dokumentet arkivore kanë ndihmuar për të krijuar një perceptim më të qartë mbi shtrirjen e këtyre vendvarrimeve sekrete. Mbi bazë të këtyre të dhënave fondacioni Kujto ka krijuar një hartë dixhitale interaktive që do të pasurohet me informacione hap pas hapi. (https://kujto.al/harta-e-vendvarrimeve/) Çdo njeri që ka dijeni për këto vendvarrime mund të ndihmojë në plotësimin e kësaj harte me informacione të reja duke klikuar në pikat në hartë dhe duke plotësuar formularin përkatës. Projekti do t’u mundësojë studiuesve shqiptarë dhe të huaj informacion bazë mbi këtë fushë, lehtësisht të aksesueshëm, duke rritur ndërgjegjësimin e shoqërisë për krimet komuniste. Po ashtu u vjen në ndihmë familjarëve që të sjellin dëshmi dhe dokumente për të afërmit e tyre të zhdukur gjatë periudhës konuniste 1944-1991. Gjej rastin tu bëj thirrje të gjithë mërgimtarëve shqiptarë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës që kanë familjarë të zhdukur gjatë regjimistrit të Hoxhës që të klikojnë në këtë hartë dhe të japim informacionet e tyre për vendndodhjen e mundshme të trupit të të afërmit të tyre. VENDVARRIMET E FSHEHTA,

ÇFARË KA ZHDUKUR KOMUNIZMI NË KËTO VARRE?

Praktika e zhdukjes së kundërshtarëve të regjimit nisi të zbatohej prej tyre që në vitet e para të vendosjes së diktaturës komuniste dhe u përdor deri në fund të saj duke shënuar të paktën 35 varre masive dhe mijëra të zhdukur, të pushkatuar nga regjimi totalitar ose të vdekurit në burgje e kampet e internimit. Sipas Institutit të Studimeve për Krimet dhe Pasojat e Komunizmit në Shqipëri, 5.577 burra dhe 450 gra u dënuan me vdekje dhe u vranë. Prej 30 vjetësh familjarët e tyre, kërkojnë me shpresë se një ditë do ti gjejnë e do t’ju ndërtojnë një varr ku të mund ti qajnë e ti nderojnë. Dokumentari “Varret pa emër” e sjell në mënyrë kronologjike dhe të lidhur me ngjarjet më të mëdha që tregojnë këtë krim, siç janë kryengritjet e para, gjyqet politike, vdekjet në kampe e burgje e vrasjet në kufi, etj. Për secilën prej këtyre ngjarjeve flasin dëshmitarët, që janë familjarë që kërkojnë ende eshtrat e të afërmëve. Vrasjet e para politike, përkojnë me instalimin e regjimit, mes viteve 1944 – 1948. Në këtë periudhë një fushatë e gjatë spastrimesh u shënua në veri të vendit, si Shkodër, Mirditë, Malësi e madhe, Pukë, Kukës, Kurbin etj. Ngjarjet më domethënëse, ishin kryengritja e Postribës në veri të vendit dhe kryengritja e Zhapokikës në jug. Këto ngjarje, sikurse edhe eliminimet e grupeve të intelektualëve vit pas viti, shkaktuan një numër të madh viktimash, pjesa dërrmuese të zhdukur pa gjurmë. Në vitet e para të regjimit janë shënuar edhe një varg vrasjesh, me gjyq edhe pa gjyq, sikurse edhe shumë të vrarë në qelitë e hetuesive nën tortura, apo të vdekur në burgje prej sëmundjeve dhe urisë. Pak familje kanë mundur t’i tërheqin trupat e të vdekurve, pasi pjesa dërrmuese nuk i morën kurrë. Spastrimet politike të regjimit vijuan vit pas viti. Të pushkatuarit, apo të vdekurit në burgje dhe kampet e punës së detyruar, mbushnin statistikat e Ministrisë së Brendshme. Proceset e para të bujshme, si gjyqi special, gjyqi i deputetëve, gjyqi i sabotatorëve të Kënetës së Maliqit, etj, vijuan më vonë me një mori procesesh të tjera gjyqësore, që linin pas viktima të shumta dhe varre të fshehta që nuk mësoheshin kurrë. Një nga varret e para që mban brenda një nga krimet të më të mëdha të komunizmet është ajo e kampit të Turanit, një fshat malor 15 minuta larg Tepelenës, ku gjenden shenjat e një varreze të vjetër, ku gjatë muajve të verës së 1947, ishin varrosur prej të internuarve të stacionuar aty, qindra fëmijë dhe pleq, vdekur prej dizanterisë dhe mungesës së ushqimit. Vdekjet nuk do të ndaleshin edhe pas zhvendosjes së kampit nga Turani, në fushën e kazermave të italianëve pranë Tepelenës. Aty varret ishin zhvendosur 3 herë, derisa përfundimisht i kishin vendosur buzë lumit Bënçë, ku thuhet se u zhdukën nga gërryerjet vit pas viti. Një dëshmi rrënqethëse për fatin e këtyre varreve na vjen nga Fetah Bajram Hamata. Ai këmbëngul se eshtrat e fëmijëve të vdekur në Tepelenë janë ende aty, pasi 2 vite para rrëzimit të regjimit ai i ka parë dhe prekur me dorë kur punonte si punonjës ndërtimi në ndërtimin e disa pallateve fare pranë kampit. Po ashtu, kufiri i Shqipërisë, përgjatë 45 viteve izolim shihej si shpresa e vetme për t’i shpëtuar terrorit dhe përndjekjes, por kufiri është përgjakur në gjithë vijën e tij nga vrasjet dhe më pas zhdukjet e atyre që trentonin të arratiseshin nga ferri komunist.

SHPRESA PËR GJETJEN E TË HUMBURVE PA VARR

Të afërmit e të zhdukurve jetojnë me shpresë se një ditë do i gjejnë njerëzit e tyre që tu ndërtojnë një varr, që ti kujtojnë, ti nderojnë. Këtë gjë e tregon dhe fakti që qindra prej tyre kanë shkuar pranë zyrave të ICMP ( International Commision for Missing People) në Tiranë për të dhënë kampionin e gjakut që do të shërbente si provë për verifikimin e ADN-së në rastet kur gjenden eshtrat e të zhdukurve. Por… përkundrejt shpresës së tyre unë nuk shoh një vullnet politik për të ndërmarë një hap serioz dhe konkret në hapjen e këtyre varreve, të identifikuara tashmë nga dëshmitarë të kohës, nga dokumentet e ekzekutimeve që ndodhen në Ministrinë e Brendshme dhe nga të afërmit e të zhdukurve. Pati një hap të vogël po që nuk arriti dot që të kishte rezultatet që priteshin. Në tetor të vitit që shkoi, 2020, nisën gërmimet pranë Burgut të Burrelit, një ndër vendet e identifikuara nga shumë dëshmitarë për varrosjen e të burgosurve politikë që vdisnin në këtë burg. Gërmimet në Burgun e Burrelit patën si synim gjetjen e eshtrave të shtetasit italian Giuseppe Terrusi, i cili vdiq në këtë burg në vitin 1952. Në këtë burg mendohet se janë varrosur dhe qindra të burgosur të tjerë që kanë humbur jetën gjatë dënimit nga torturat, sëmundjet ose uria, por është hera e parë që shteti shqiptar ndërmerr një akt të tillë për gjetjen e tyre. Sipas informacioneve në media ishte këmbëngulja e ambasadës italiane në Tiranë dhe djalit të Terrusit, Aldo Renato Terrusi, që bëri të mundur nisjen e gërmimeve. Pas një marrëveshje mes qeverisë shqiptare dhe ambasadës italiane është ngritur një task-force e posaçme për të nisur këtë proces. Por, gërmimet u ndërprenë pas 24 orësh dhe akoma nuk ka asnjë hap të ri për hapjen e atij vendvarrimi. Ja një dëshmi që na vjen për këtë vendvarrim: “Ku varroseshin gjithë ato kufoma?” “Gjithmonë në të njëjtin vend. Atje, pikërisht përballë dritareve të qelive mes dy rrethimeve, në mënyrë që të gjithë ta shihnin se ç’fund do të pësonin. Atje ka qenë një pemë qershie që në pranverë dukej se lulëzonte bash për ata që treteshin poshtë saj. Kufomat, cullake – rrobat dhe gjërat e tjera i ndanin mes vetes xhelatët – të mbështjellë me batanije i varrosnin në radhë, njërin ndanë tjetrit, pa emër dhe pa asnjë nishan”- thotë Engjëll Kokoshi, ish i burgosur politik në këtë burg gjatë një bisedë me Aldo Renato Terrusin pas viteve ’90.

PUSHTUESIT KËRKOJNË ESHTRAT, TË VRARËT TANË ENDE PA VARR

Gjetja e të zhdukurve është një plagë e hapur për mijëra familje në Shqipëri. Një pjesë e tyre mundën t’i gjenin me përpjekjet e tyre trupat e të afërmëve në vitet e para të tranzicionit, direkt pas rënies së komunizmit, por mijëra të tjerë akoma nuk kanë një vend ku t’i qajnë baballarët, vëllezrit apo fëmijët e tyre. Në dokumentarin tonë “Varret pa emër”, kemi dy dëshmi që kanë arritur t’i gjejnë të afërmimit me përpjekje private, por ndërkohë kemi dëshmi se si janë përpjekur me vite me radhë duke u shkruar autoriteteve dhe madje duke iu lutur dhe xhelatëve që janë akoma gjallë ( rasti i Taip Hoxhës) dhe përsëri nuk kanë mundur të gjejnë njerëzit e tyre. Drama e madhe e mungesës që trashëgohet brez pas brezi në këto familje mund të përmblidhet më mirë me atë që thotë malësori Ndoc Culaj në fund të dokumentarit tonë; “…Këta grekët pushtues, eshtnat, këta italianët pushtues eshtnat, n’dijeninë teme edhe gjermanët kanë pas raste që kanë ardh kanë marrë eshtnat e ushtarëve ose oficerave të vet. Po shqiptarët n’tokë të vet, po shqiptarët në shpi të vet, pse s’paskan të drejtë me i marrë eshtnat e njerzëve të tyne? Pse s’paska të drejtë nji nanë ose nji babë me i çu nji lule te vorri i djalit t’vet? Pse s’paska të drejtë nji djalë me shkue me i çua nji lule te vorri i babës së vet? Kjo asht e papranueshme…”. Linku i dokumentarit: https://www.youtube.com/watch?v=reaiSGeetaw

NJË VËSHTRIM GJITHËPËRFSHIRËS I EMIGRACIONIT SHQIPTARO-AMERIKAN

August 23, 2021 by s p

Nga Veri Talushllari/

Më në fund mërgata shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës e gjen veten në faqet e një botimi voluminoz, shkencor e gjithëpërfshirës, në kohë dhe në hapësirë. Një botim që e pasuron shumë bibliografinë e kësaj mërgate. Sepse të shkruash për legjendat e shkuara, ngjarje, vënde, njerëz…kërkon guxim, mes të tjerash. Por të shkruash për legjendat e gjalla,që zhvillohen para syve të tu, oh, kërkohen shumë, shumë gjëra. Guxim po e po, vullnet, dije, informacion, mëndje e hapur, talent, pastaj punë, punë,punë… 15 vite punë ju deshën studiuesit Shefqet Saliu të na japë në mbi 770 faqe, librin “Mërgata Legjendare e Amerikës”.

Dhe tani ne kemi në dorë një Legjendë Shqiptare, një tregim i parë nga shumë kënde për një prej pasurive më të çmuara të Kombit tonë: Mërgatës Amerikane. Kur e përcaktova autorin si “studiues”, ndoshta u tregova i padrejtë, apo pjesërisht i saktë. Pasi do të duhej të thosha “historiani”, “shkrimtari”, “gjeografi”, “staticieni”, e mbase do të duhet të shtoj edhe qytetari,prindi, gjyshi… Sepse në këtë libër do të gjeni një përshkrim të Mërgatës Shqiptare të Amerikës të parë nga shumë kënde, dhe autori ka përdorur me mjeshtëri një arsenal të tërë armësh ( po të flasim me gjuhën e profesionit bazë të autorit të librit, i cili, sikurse dhe autori i këtij shkrimi, vjen nga bota ushtarake), por sigurisht flasim për armët krijuese letrare, stilistike, figurative. Libri hapet me një pjesëz nga shënimet e Faik Konicës ku ai thotë një të vërtetë të dhimbshme, që kushdo që fati e bëri mërgimtar e di dhe e ka në shpirt:” Duhet të jesh jashtë Shqipërisë, e të jesh larg, për të kuptuar se ç’forcë e ç’ bukuri të ëmbël ka për veshët kjo fjalë: “Shqipëri!” E pastaj lexuesi i hyn një rrugëtimi të gjatë, por jo të lodhshëm, nga ka kaluar dhe vazhdon të ecë komuniteti shqiptar- amerikan. Që nga fillimet. Nga shqiptari i parë i dokumentuar, Koli (Nikolla) Kristofori,(1884), por që edhe ai pati paraardhës dikë që pasi shkeli në Amerikë, iku në Argjentinë, madje para tyre ka qënë për pak kohë edhe Anastas Kullurjoti, e akoma para tij arvanitas e arbëreshë që nga fillimet e 1800s, e deri në ditët tona, 2020.( Autori shkruan madje edhe për COVID-19 dhe kontributin e mjekëve, farmacistëve dhe shkencëtarëve shqiptaro-amerikanë në luftën ndaj kësaj pandemie). Lexuesi, nëpërmjet këtij libri, -një nga përpjekjet më serioze dhe më të plota të jetëshkrimit të emigracionit shqiptar në Amerikë-, do ta njohë mërgatën dhe vendin ku ajo jeton e zhvillohet, siç thashë, nga shumë kënde. Autori përshkruan Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe kombin amerikan, qytetet dhe shtetet, rajonet dhe terrenin, përshkruan vende dhe ngjarje, personalitete politikë e historikë, njerëz të artit e të kulturës, veprimtarë shoqërorë e shkencëtarë, duke bërë një gërshetim mjeshtëror të aspekteve nga më të ndryshmet të të shkuarës dhe të sotmes së këtij vendi. E në këtë gjerësi vështrimi e përshkrimi, spjegohet e analizohet, tregohet dhe ekspozohet në të gjitha dimensionet Mërgata Shqiptare, historia dhe lavdia, shtrirja në kohë dhe hapësirë, emrat e mëdhenj dhe njerëzit e thjeshtë, çfarë i morën e çfarë i dhanë Atdheut të parë, tokës shqipare,çfarë i morën dhe i dhanë atdheut të dytë, SHBAve, kontributin për lartësimin e kombit shqiptar dhe krijimin në hapësirën e 100 viteve të dy shteteve shqiptare, historinë dhe rolin e shtypit dhe medias, të krijuesve dhe veprimtarëve shoqërorë, politikë, letrarë, artistikë, biznesmenëve, të shoqatave dhe organizatave atdhetare. Aty do të gjeni Nolin dhe Konicën, Belushët dhe Dua Lipën, Vatrën dhe Diellin, Illyrinë dhe Bijtë e Shqipes, nolistët dhe zogistët, Thomas Stefanin dhe Enver Hoxhën, partizanët dhe ballistët, të majtë e të djathtë, gjyshërit dhe nipat e mbesat, sukseset dhe dështimet për ruajtjen e gjuhës, grindjet,marveshjet e mosmarveshjet, UÇKnë dhe dëshmorët e saj, dollarët dhe ndihmat e tjera…Gjithçka që kjo Mërgatë ka bërë për rritjen e vet dhe kujdesin për Nënën!
Një libër voluminoz, me vështrimin në mbi 150 vjet të shtrirë në tre shekuj, me një galeri pafund ngjarjesh e personazhesh, datash e vendesh, autori, me një shkathtësi të admirueshme, e ka bërë të lexueshëm lehtë. Ai kalon nga një situatë në tjetrën me lehtësi, aty spjegon historinë, e dy paragrafe më tutje një bisedë me mbesat, aty “ vizaton” avenjutë dhe stritet e Nju Jorkut, aty tregon kontributin e “x” dege të Vatrës dhe kush dha më shumë në fushatën e 3 qershorit 1917 “ Jepni për Nënën!” nën ritmin e vargjeve të Nolit “Mbahu Nëno, mos ki frikë/ Se ke djemtë në Amerikë!”. Vargje që për çudi edhe pas 100 e më vitesh, tingëllojnë bukur, ndihen aktualë, ngjallin emocion, dhe në raste kur Atdheu ka patur nevojë, le të quhet Shqipëri a Kosovë, MV a MZ, mjaft që bukës i thuhet bukë e ujit ujë, bijtë e bijat e Nënës kanë hapur zemrat dhe portofolet. Le të ishte 1917 apo 1999, e rastet më të fundit janë duke u zhvilluar para syve tanë me ndihmat për tërmetin e 2019s dhe pandeminë, për të cilat autori jep informacion të gjerë.
Autori, me këmbëngulje dhe pasion, e ka hedhur vështrimin jo vetëm në komunitetet e mëdha të shqiptarëve, që gjenden në Bregun Lindor, në Nju Jork a Boston, Detroid a Filadelfia, Nju Xhersi a Konektikat, por në çdo shtet të SHBAve, deri në Alaskë e Hawaiin e largët. Ai përshkruan festat dhe ditët e zakonshme, punën dhe pushimet, gjendjen dhe problemet e shoqatave dhe organizatave, jetën familjare dhe shoqërore, liderët dhe yjet, heronjtë dhe shkencëtarët, librat dhe mediat…Asnjë aspekt i jetës nuk i shpëton. Pra një libër i plotë, shumë informativ dhe i shkruar bukur, me kulturë, dije dhe pasion. Shefqet Saliu kështu na ka bërë ne, pjestarëve të Mërgatës Amerikane, të ardhur në kohë e nga treva të ndryshme, në moshë e për arsye gjithashtu të ndryshme, të gjejmë veten tonë në faqet e librit. Çdo pjestar i këtij komuniteti, le të jetë i moshuar a fëmijë shkolle, doktor shkencash a mirëmbajtës ndërtese, biznesmen a aktor filmash, është aty dhe duhet ta lexojë këtë libër. Një libër që i bën nder dhe vërtet e pasuron bibliotekën e çdo shtëpie shqiptari në Amerikë. Dhe në Trojet Shqiptare, sigurisht.