---

---

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 19 Qershor 2022

“La Gazette de France” ka botuar, të mërkurën e 16 tetorit 1912, në ballinë, letrën e Edith Durham dërguar asokohe gazetës katolike angleze “Tablet” për të alarmuar mbi situatën e vështirë të krishterëve në vilajetin e Shkodrës, të cilën, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar : 

Situata e të krishterëve në Turqinë Europiane

“Tablet”, gazeta kryesore katolike angleze, botoi më 5 tetor letrën e mëposhtme të një protestanteje angleze, zonjës Edith Durham, e cila ka jetuar për shumë vite në Turqi :

Zotëri,

Pak kohë më parë ju botuat një artikull të zonjës Christitch (Kristiç) për katolikët në Turqi. Mund t’ju siguroj, pas një eksperience disavjeçare, se tabloja që ajo ju ka paraqitur për gjendjen e tyre është e lyer me ngjyra tepër rozë. Duke qenë se nuk jam vetë katolike, nuk e kam të lehtë të kontaktoj personat e interesuar që mund t’u vijnë në ndihmë këtyre popullatave fatkeqe, prandaj po ju bëj thirrje.

Në Shqipërinë veriore, ato janë në rrezik të madh për t’u dëbuar, vrarë ose detyruar nga fatkeqësia më mizore të bëhen muhamedanë (myslimanë). Gjendja e tyre ishte mjaft e vështirë para revolucionit turk (1908). Që atëherë, ajo është përkeqësuar çdo vit. Përballë shqiptarëve katolikë, sikundër gjithë nënshtetasve të tjerë fatkeq të krishterë të turqve, praktikohet politika e osmanizimit të detyruar.

Kjo shtyu popullsinë e dëshpëruar në revoltë. Verën e kaluar (1911) ata luftuan me guxim kundër forcave turke që i rrethuan. Presioni i Fuqive të Mëdha i detyroi ata të pranonin një traktat dhe për respektimin e këtij traktati fuqitë nuk dhanë garanci.

Për më tepër, nuk është thjesht nënshkrimi i këtij traktati të veçantë që është i nevojshëm për të siguruar paqen, sepse, në çdo detaj të jetës, katolikët vuajnë padrejtësi të pandërprera.

Xhandarët hyjnë në plantacionet e tyre, rrëmbejnë frutat e tyre, thyejnë pemët për të bërë dru zjarri. Ankesat për dëme priten me tallje. Në një proces gjyqësor midis një myslimani dhe një të krishteri, është shumë e rrallë që myslimani të shpallet përgjegjës. Nga ana tjetër, të krishterët arrestohen dhe burgosen pa gjyq me pretekstet më të kota.

Kur bëhet fjalë për mbledhjen e taksave, autoritetet lokale pothuajse kudo përpiqen të zhvatin nga të krishterët më shumë se sa pjesa e tyre e kontributit në shumat e taksuara.

Nëse të gjithë banorët mund të merrnin armë, ata do të kishin një shans të mirë për të fituar. Por Fuqitë e Mëdha, të cilat nuk kujdesen për mbrojtjen e tyre, i pengojnë me të gjitha mjetet e mundshme të blejnë armë kontrabandë dhe, në të njëjtën kohë, ua japin turqve duke thithur fitime të mëdha.

Unë nuk mund të tërheq vëmendjen tuaj në mënyrë të prerë për faktin se të ashtuquajturat shtete të krishtera dhe të qytetëruara të Evropës po ofrojnë tani fonde për blerjen e armëve që do të përdoren në këtë luftë shfarosjeje. Vetë popullatat e ndjejnë këtë shumë thellë dhe akuzojnë fuqitë se tani janë më barbare se turqit. Me pushkët e saj, qeveria armatos kështu popullsinë myslimane dhe i punëson si bashibozukë. Dhe, në të njëjtën kohë, posedimi i armëve është i ndaluar për të krishterët.

Për t’ju vërtetuar se termi “barbarë” nuk është shumë i fortë, dua t’ju jap disa detaje mbi ngjarjet e fundit. Në vilajetin e Shkodrës ndodhet një fshat, Reimeli (Hajmelit). Në fushën përreth Zadrimës ka fshatra të shpërndara, disa të krishterë, të tjerë muhamedanë (myslimanë). Gjatë gjithë dimrit të kaluar, të krishterët u sulmuan nga fqinjët e tyre të armatosur dhe, me aq sa mundën, ata blenë armë për mbrojtjen e tyre personale. Kohët e fundit popullsia e Reimelit (Hajmelit) u terrorizua dhe u pengua të punonte në arat e tyre. Guvernatori i Shkodrës dhe komandanti, Ali efendiu, i siguruan këta njerëz se nuk kishte asnjë rrezik dhe se mund të vazhdonin qetësisht punën e tyre. Dy ditë më vonë, natën e 5 shtatorit, mbërriti Ali efendiu me 1000 ushtarë dhe një numër të madh bashibozukës. Ata arrestuan 50 fshatarë në shtëpitë e tyre dhe u lidhën duart. 35 prej tyre i dërguan në garnizonin më të afërt nëpërmjet një eskorte ushtarake. Fjala për këtë sulm të paprovokuar dhe të pabesë u përhap dhe një grup të krishterësh nga Zadrima, të cilët posedonin armë, vendosën të përpiqeshin të shpëtonin fqinjët e tyre. Duke dëgjuar të shtënat e tyre, turqit masakruan 15 të burgosurit e lidhur, ua nxorën sytë, ua prenë këmbët dhe 4 prej tyre u çanë kafkat; lënduan rëndë një numër të madh personash të tjerë dhe vranë disa të moshuar në shtretërit e tyre. Më pas, pasi mbaruan veprën e gjakut, turqit u larguan. Ipeshkvi (prifti) i kësaj dioqeze që ndodhej në vend, dëshmoi vërtetësinë e të gjitha këtyre detajeve; doktori bëri të njëjtën gjë. Një nga të vrarët ishte shërbëtori i priftit.

Nga ana tjetër, më 2 shtator, 50 ushtarë dhe disa oficerë erdhën në fshatin e krishterë të Blinishtit dhe kërkuan ushqim dhe strehim. Kryeplaku i fshatit i priti në shtëpinë e tij, preu dy deshë dhe një lopë dhe gatoi posaçërisht për ta. Të nesërmen i thanë se, në cilësinë e shefit (kryeplakut), duhej t’i shoqëronte për një pjesë të udhëtimit. Sapo u larguan nga ky fshat, e kapën këtë njeri pa mosbesim, e lidhën, e çuan në Shkodër dhe e futën në burg, pa asnjë gjyq dhe padi. Më 7 shtator, e evakuuan trupin e tij dhe u konstatua se ai kishte marrë katër goditje me bajonetë nën syrin e majtë dhe në krahun e majtë dhe se koka i ishte mavijosur plotësisht. Trupi ishte në gjendje kalbëzimi. Ai jo vetëm që ishte vrarë në burg, por duket se autoritetet më pas e mbajtën trupin derisa ishte në një gjendje të tillë që ata besuan se më pas do të ishte varrosur pa u ekzaminuar.

Të krishterët e Zadrimës kanë ikur shumë herë nga fshati i tyre dhe kryeplaku (Mudiri) njofton se do t’i zëvendësojë ata me myslimanë të importuar.

Politika e importimit të myslimanëve në rrethet katolike dhe krijimit të fshatrave për ta po përhapet me shpejtësi.

Zotëri, ka misionarë trima katolikë që janë gati të hetojnë tmerret e Putumayo-s. Unë besoj se mes lexuesve tuaj do të gjendet gjithsesi një prift anglez që do të vijë dhe do të hetojë gjendjen e vilajetit të Shkodrës. (Atje shkohet duke u nisur nga Trieste me vaporët e Llojdit austriak dhe nuk duhet ngatërruar ky vilajet me Shkodrën e Kostandinopojës.) Kushdo që ndërmerr këtë udhëtim duhet të jetë në gjendje të flasë italisht, sepse është e vetmja gjuhë e Europës perëndimore që flitet nga kryepeshkopët, peshkopët dhe priftërinjtë, të cilët, pothuajse pa përjashtim, janë të gjithë shqiptarë.

Lutem, në emër të njerëzimit, që kjo thirrje të dëgjohet dhe dikush, ose më mirë, disa të vijnë e të shohin. Unë jam munduar të bëj më të mirën, por nuk mund të punoj vetëm.

Unë jam, etj.

(S.) Znj. Edith Durham,

Grand Hotel, Cetinje (Mal të Zi).

22 shtator 1912.

Ergys Mertiri/

Nje deshmi e publikuar nga ISKK tregon sesi komunistet i presin koken te vdekurit pas pushkatimit.

Gjithmone me ka ngjallur kersheri ky lloj vesi ne krime tek komunistet, i panjohur me pare tek shqiptaret: Epshi i dhunimit te kufomave.

Ne traditen shqiptare kjo ka qene nje tabu. Eshtrat e varrit, guri i varrit, trupi i te vdekurit bartin njefare shenjterie te paprekshme, cilido te kete qene njeriu per se gjalli, e cfaredo lloj mekati te kete kryer ai. Madje ne kulturen tone ekziston ende etika e te mosfolurit keq per te vdekurin. Vdekja shlyen marredhenien e individit me kete bote dhe fiton paprekshmerine duke u perfshire ne kategorine e amanetit.

Krimet e komunisteve shfaqin vecantine e permbysjes se kesaj etike. Pervec krimeve ndaj te gjalleve, komunizmi solli fenomenin e krimeve ndaj te vdekurve e shfaqur kjo ne nje mori aktesh barbarie e dhune ndaj kufomave, shkaterrime varresh, abuzime me eshtrat, varrosjet per se galli apo varrosjet e kufomave me pranga ne duar, deri tek moskallezimi i varreve te te zhdukurve qe vazhdon ende edhe sot.

Ndersa diktatura shkaterronte dinjitetin njerezor, paralelisht edhe vdekja humbiste shenjterine e saj. Perdhosja u be bashkeshoqeruese e krimeve, cfare i ben keto krime te veçanta gjate gjithe historise shqiptare. Duket njefare demistifikimi radikal, deri ne kafsheri, qe shoqerohet me zhdukjen rrenjesore te cdo transcendence. Pushteti i thanatosit ne tere terbimin e vet ndaj çdo perjetesie.

Eshte nje fushe qe ka nevoje per studim dhe reflektim.

Nga Pekini, Edmond Laçi

Autoritetet kineze fituan një tjetër garë me kohën, por edhe me skeptikët e shumtë, për mënyrën e menaxhimit të Covid-19. Të dielën, pas gati një muaji, kryeqyteti kinez me rreth 22 milionë banorë, pothuajse iu rikthye normalitetit. Banorët e Pekinit mbushën parqet, qendrat tregtare, kinematë dhe palestrat, ndërkohë që mjaft linja të metrosë dhe autobusave, iu rikthyen qarkullimit. Rihapja erdhi pasi zyrtarët lokalë njoftuan në fundjavë se Pekini ka vënë efektivisht nën kontroll shpërthimin e fundit të COVID-19. Pas një beteje të ashpër dy-mujore kundër Omicron, edhe Shangai 25-milionësh planifikon të rihapë dyqanet nga 1 qershori, shenja më e fundit e kthimit në normalitet.

Vizitorë në parkun “Beihai” të Pekinit (29 maj 2022)

Qytetarë duke bërë stërvitje në Parkun Olimpik të Pekinit (29 maj 2022)

Edhe pse lufta me virusin nuk mund të quhet askund tërësisht e fituar, epidemiologët vlerësojnë se suksesi në betejën 37-ditore të Pekinit i dedikohet testeve masive të acidit nukleik dhe këputjes së shpejtë të zinxhirit të infeksioneve. Mjafton të përmendim se në më pak se një muaj, të 22 milion banorët e Pekinit, janë testuar falas plot 30 herë, me një kosto të përafërt sa 3.5 miliard dollarë amerikanë. Një shifër e pallogaritshme kjo në krahasim me qindra-mijëra jetë të “fituara”, nëse do të preferohej bashkëjetesa me Covid-19. Por edhe nga ana financiare, kostoja e përgjithshme e zbatimit të qasjes dinamike zero-COVID ndaj rritjes ekonomike llogaritet vetëm 0,5 pikë përqindje. Me rimëkëmbjen e shpejtë të prodhimit dhe aktivitetit, norma vjetore mund ta arrijë pa shumë sforco objektivin prej 5 për qind që ka ekonomia e dytë në botë për vitin 2022.

Rihapet mapoja në Qendrën Tregtare Botërore të Pekinit (29 maj 2022)

Suksesi në Pekin vjen pas rreth një muaji që pothuajse nuk ndikoi në jetën e përditshme të rezidentëve të saj. Duke përfituar edhe nga eksperienca e Shangait, autoritetet në Pekin arritën ta kthejnë qytetin në një “ishull” të sigurt dhe mbi të gjitha, pa shumë kufizime të dukshme. Në zonat me rrezik të lartë, u urdhërua puna në shtëpi, ndërsa stacionet e autobusit e metrove pranë tyre, u mbyllën përkohësisht. Supermarketet dhe tregjet ushqimore nuk u mbyllën për asnjë orë, ndërkohë që në zonat në regjim karantine, ushqimet dërgoheshin në dyert e shtëpive. Në Pekin duket sikur për çdo banor ka edhe një korrier, sepse mjafton të porosisësh me telefon dhe sa hap e mbyll sytë, ajo ka mbërritur në derën e shtëpisë tënde. Qindra-mijëra vetë nga personeli mjekësor dhe mijëra të tjerë vullnetarë, asistuan në qendrat e testimit të acidit nukleik, të cilat u hapën në çdo bllok banimi. Askush nga 22 milion banorët e Pekinit nuk duhej ta kishte më larg se çerek ore në këmbë pikën e testimit. Të “pakënaqur” kanë mbetur vetëm qejflinjtë e karrigeve të bareve dhe restoranteve, të cilat gjithashtu asnjë ditë nuk u mbyllën për shërbimin në shtëpi.

Banorë të Pekinit në radhë për të bërë testin e acidit nukleik (22 maj 2022)

Ndërsa shkruajmë, një sms e sapoardhur na kujton se nuk duhet të ulim vigjilencën dhe të mos neglizhojmë testin e acidit nukleik të paktën një herë në 48 orë. Pekini na kërkon 10 sekonda “sakrificë” në ditë për të shijuar të gjithë ditën, pse jo, të gjitha ditët. Tashmë që dielli i fund-majit shkëlqen më bukur se kurrë, është gjynah të mos e shijosh këtë metropol gjigand me të gjitha mrekullitë që i ka falur natyra dhe dora e njeriut. (CRI)