Klubi “Bashkimi” u themelua në Manastir më 31 korrik 1908 nga atdhetarët Fehim Zavalani dhe Gjergj Qiriazi, në një kohë kur shqiptarët po përballeshin me sfida të mëdha për ruajtjen e gjuhës dhe kulturës së tyre kombëtare brenda Perandorisë Osmane. Themeluesit e tij, të frymëzuar nga ideali i Rilindjes Kombëtare, e ngritën këtë klub si një qendër të mendimit dhe veprimit patriotik, ku u mblodhën intelektualë, veprimtarë dhe përfaqësues të shtresave të ndryshme të shoqërisë shqiptare. Qëllimi i tij ishte i qartë: përhapja e gjuhës shqipe, hapja e shkollave kombëtare, botimi i librave dhe gazetave në shqip, si dhe organizimi i mbledhjeve e aktiviteteve që do të forconin ndërgjegjen kombëtare.
Anëtarët e klubit përbëheshin nga figura të shquara të kohës, përfshirë mësues, shkrimtarë dhe aktivistë kombëtarë si Mit’hat Frashëri, Bajo Topulli, Shahin Kolonja dhe të tjerë. Përpjekjet e tyre përmes Klubit Shqiptar të Manastirit ndikuan jo vetëm në edukimin dhe kultivimin e kulturës kombëtare, por edhe në krijimin e një platforme politike për autonominë dhe të drejtat e shqiptarëve. Në këtë vatër u kristalizua ideja e bashkimit shpirtëror dhe kulturor të shqiptarëve, duke u bërë një forum i gjallë ku u diskutuan çështje të arsimit, të gjuhës dhe të politikës kombëtare.
Pikërisht në këtë klub u hodhën hapat për organizimin e Kongresit të Manastirit, që u mbajt në nëntor të vitit 1908, ku u vendos alfabeti i unifikuar i gjuhës shqipe, një vendim historik që i dha kombit tonë një bazë të përbashkët për arsimin dhe kulturën.
Klubi “Bashkimi” nuk ishte thjesht një organizatë lokale, por një simbol i përpjekjes së shqiptarëve për të dalë nga errësira e mohimit dhe për të ndërtuar themelet e një shteti të lirë. Ky klub, mbeti një pikë referimi e Rilindjes Kombëtare, duke përgatitur terrenin për shpalljen e pavarësisë së Shqipërisë në vitin 1912 dhe duke lënë një trashëgimi të vyer në historinë tonë kombëtare, që sot e kujtojmë me nderim si një ditë themeli të vetëdijes sonë kombëtare.
Klubi “Bashkimi” nuk ishte thjesht një organizatë lokale, por një simbol i përpjekjes së shqiptarëve për të dalë nga errësira e mohimit dhe për të ndërtuar themelet e një shteti të lirë.
Gjithashtu, ky klub përgatiti terrenin për shpalljen e pavarësisë së Shqipërisë në vitin 1912. Me rënien e Perandorisë Osmane dhe ndryshimet gjeopolitike në Ballkan, aktivitetet e klubit ranë, por trashëgimia e tij mbeti si një pikë referimi për lëvizjet kombëtare dhe kulturore shqiptar, duke lënë një trashëgimi të vyer në historinë tonë kombëtare.