Albert Vataj/
Simon Gjoni, ishte shumë e shumë më tepër se kompozitori i këngës ikonike, “Eja, eja luleborë”.
Kur një emër i madh i muzikës shqiptare mbetet i lidhur pothuajse vetëm me një këngë, sado e pavdekshme të jetë ajo, kemi të bëjmë me një paradoks të kujtesës kulturore. Publiku e përqafon veprën, e bën të vetën, e këndon brez pas brezi, por shpesh harron të njohë në tërësinë e vet artistin që e krijoi.
Simon Gjoni ishte shumë më tepër se autori i melodisë së “Eja, eja luleborë”, me vargjet e poetit Zef Pali. Ai ishte një krijues me ndjeshmëri të veçantë melodike, një dirigjent me formim të kultivuar, një interpretues i muzikës së madhe dhe një pedagog që kontribuoi në përgatitjen e brezave të rinj të muzikantëve. Veprimtaria e tij shtrihet përtej këngës që u bë simbol i Shkodrës, ajo përfshin një krijimtari të pasur vokale, vepra instrumentale, valle simfonike dhe një angazhim të rëndësishëm në jetën muzikore shqiptare.
Kënga “Luleborë” është, pa dyshim, një nga dëshmitë më të bukura të talentit të tij. Por madhështia e një kompozitori nuk mund të matet vetëm me jetëgjatësinë e një melodie, as me famën që fiton një krijim i vetëm. Ajo duhet kërkuar edhe në arkitekturën e veprave të tjera, në dijen që mishëron muzika e tij, në aftësinë për ta ngritur frymëzimin e çastit në formë artistike dhe në gjurmën që lë te interpretuesit, studentët dhe vetë zhvillimi i kulturës muzikore.
Për këtë arsye, të flasësh për Simon Gjonin do të thotë të dalësh përtej magjisë së “Luleborës” dhe të hysh në një univers krijues ku lirizmi shkodran takohet me disiplinën e muzikës së kultivuar, ku ndjeshmëria popullore përpunohet përmes dijes muzikore dhe ku talenti individual merr përmasën e një kontributi kombëtar. Ai nuk ishte thjesht muzikanti që i dha Shkodrës një këngë të pavdekshme; ishte një prej atyre artistëve që ndihmuan të ndërtohej historia e muzikës shqiptare të shekullit XX.
Prandaj, “Eja, eja luleborë” duhet të jetë porta përmes së cilës hyjmë në botën e Simon Gjonit, jo kufiri brenda të cilit e mbyllim kujtimin e tij. Sepse një këngë mund ta bëjë një artist të pavdekshëm në zemrën e publikut, por vetëm njohja e tërë veprës së tij na lejon të kuptojmë përmasën e vërtetë të krijuesit.