Rafaela Prifti/

Premiera amerikane e filmit dokumentar Return to Kosovo debutoi mbrëmë në Fount Studios, nën kujdesin e Konsullatës së Përgjithshme të Kosovës në Nju Jork. “Going back is part of moving forward,” (Kthimi pas nënkupton ecjen përpara) tha gazetari britanik dhe bashkëprotagonisti i dokumentarit Julius Strauss.

“Filmi dokumentari “Return to Kosovo” sjell një dëshmi rrëqethëse për njërën ndër mizoritë më të rënda të luftës në Kosovë, masakrën ndaj familjes Deliu në Obri të Epërme, më 26 shtator 1998,” tha Ambasadori Blerim Reka përpara audiencës së ardhur në natën e premierës në Nju Jork.

Historia e masakrës së Obrisë flet për dhimbjen e humbjes së përmasave të jashtëzakonshme dhe të mbijetesës. 23 anëtarë të familjes Deliu nga mosha 2 deri në 94 vjeç u vranë mizorisht nga forcat e regjimit Serb. Besniku 5 vjeçar dhe motrat më të vogla Liridona Deliu dhe Arlinda Deliu që i mbijetuan kësaj tragjedie rrëfejnë përjetimet e dhimbshme dhe pasojat afatgjata të luftës gjatë rinisë dhe jetës së tyre tashmë si prindër.

Kthimi në Kosovë është historia e traumës së luftës dhe e miqësisë së Besnik Deliut me gazetarin e luftës Julius Strauss. Mizoria çnjerëzore e viteve të luftës, e cila ndikoi në rrjedhën e ngjarjeve në Kosovë, krijoi njëkohësisht edhe fillesën e një miqësie që lind vetëm në rrethana të jashtëzakonshme.

Gazetari dhe korrespondenti i shumë luftërave ishte larguar nga raportimi në front për tu përballur me peshën emocionale dhe psikike që mbarte me vete. Pas njëzet e pesë vjetëve Besniku në Kosovë e gjeti gazetarin që e kërkonte prej kohe me dëshirën për ta takuar. Për motivet e tyre, secili kishte nevojë për njëri tjetrin. Së bashku me xhaxhain e Besnikut, Ymer Deliu, i cili sakrifikoi shumë për familjen, kthehen në vendin e masakrës për të parë në sy të keqen.

Për Besnikun kishte rëndësi që “gazetari prej jashti” siç e quan ai në dokumentar, të vinte ta takonte sepse kjo i jepte peshë dhe dimension të veçantë ngjarjes, që ai ta shikonte për herë të parë me sytë e tij atë që e kishte shmangur për më shumë se njëzet vjet.

“Është e rëndësishme të tregohet historia dhe të flasim për të sepse ajo i tejkalon kufijtë e unit të secilit nga ne,” vërejti Strauss në bisedën me audiencën pas shfaqjes së dokumentarit.

Vajza e tij Emma Strauss shprehu idenë për realizimin e filmit, dhe në bashkëpunim me një ekip profesional Ben dhe Donald Harding, dhe me xhirimet e Vaughan Smith, ata sollën dokumentarin Return to Kosovo.

Pas shfaqjes Desantila Muriqi, Studente e Marrëdhënieve Ndërkombëtare në Kosovë moderoi një bisedë të gazetarit realizues me auditorin. Motra e saj dhe përkthyesja e dokumentarit po ashtu kishte ardhur nga Kosova enkas për premierën. Të pranishmit e vlerësuan filmin si shembull i jashtëzakonshëm i qëndresës dhe dinjitetit njerëzor. Interesim të veçantë pati “roli i mediave në raportimin e konflikteve.” Në njëzet vitet e fundit peizazhi i marrjes së informacionit dhe autorët e informimit nuk janë ata që kanë qenë, komentoi Strauss, dhe kjo shihet qartë në luftrat e kohës së sotme siç është Ukraina, ku ai vazhdon të shkojë herë pas here si korrespondent i jashtëm.

Strauss vlerësoi veçanërisht përkushtimin e shoqërueses dhe përkthyes së tij gjatë luftës Liman Muriqi, një promotore e palodhur për realizimin e dokumentarit. Filmi ka marrë pjesë në disa festivale dhe konkurse kombëtare dhe ndërkombëtare. Në muajin e ardhshëm Return to Kosovo vazhdon turin e vet në Evropë.

Rafaela Prifti/

Monografia Doktori që i dha jetë Lirisë Dr. Fahredin Hoti, Dëshmor i Kombit u prezantua në Konsullatën e Përgjithshme të Republikës së Kosovës në Nju Jork mbrëmjen e 5 nëntorit. Disa minuta përpara hapjes së takimit, në bisedë me autorin e librit, Besnik Hoti përmendi se fjalët e dajës në ditën e varrimit, kur thoshte “T’lumit këta!” i vijnë në mend sepse tashmë si i rritur ai vetë e përcjell mesazhin për flijimin sublim për lirinë e Kosovës. Duke u fokusuar në personalitetin multidimensional të Dr. Fahredinit, monografia njëherit dëshmon për “drejtësinë e luftës së një populli dhe forcave të UÇK-së në mbrojtje të shtëpive të tyre,” tha në hapje të mbrëmjes Ambasadori Blerim Reka i Konsullatës së Përgjithshme të Republikës së Kosovës. “Libri ka dokumente të qëmtuara nga i biri, Besniku, i cili do vazhdojë të botojë edhe vepra të tjera të Dr. Fahredinit,” vazhdoi ai. “Autori ka përmbushur një obligim ndaj historisë dhe kujtesës sonë kombëtare, shkruan Prof. Dr. Nusret Pllana në hyrjen e monografisë, lexuar nga Shpend Gjocaj gjatë prezantimit. 

Besnik Hoti ishte jashtë Kosovë në pranverën e vitit 1999 kur humbi tre anëtarë të familjes. I nxitur nga familjarë, kolegë, ushtarë të UÇK-së dhe pacientë të Dr. Fahredinit, Besniku mori nismën për të shkruar monografinë Doktori që i dha Jetë Lirisë. Tradita e familjes së nderuar Hoti dhe emrit të Krushës së Madhe me viktimat më të shumta gjatë luftës në Kosovë janë të ndërthurura në formë të natyrshme në libër. Përpara se te merrte fjalën autori, në sallë u shfaq një montazh foto-filmik për jetën e veprimtarinë e Dr. Fahredinit i përgatitur nga Besnik Hoti. 

Teksa kërkon ndjesë për gjendjen emocionale përpara të ftuarve, ai theksoi rëndësinë e lidhjes së brezave nëpërmjet historisë sonë. Jetët e tre anëtarëve të familjes së tij, “vëllai Kreshniku 14 vjeçar, babai 46 vjeçar dhe gjyshi i tij Shemsedini 67 vjeçar, të vrarë nga forcat serbe brenda shtatë ditëve, ilustrojnë për të “idenë e rënies në altarin e lirisë të tre brezave.”   

Botimi me pesë kapituj sjell dëshmitë e kolegëve që flasin për përkushtimin e Dr. Fahredinit ndaj shkencës së mjekësisë dhe si specialit obstetër gjinekolog që ka ndihmuar lindjen e 800 foshnjave në shtëpinë e tij kthyer në maternitet, rastet e lindjeve në male gjatë luftës, rrëfimet e luftëtarëve të UÇK-së të cilët kanë marrë ndihmën në çaste kritike nga mjeku e kirurgu i përgjithshëm si edhe kujtimet e ushtarëve që kanë ndjerë “kujdesin dhe fjalën e tij të ngrohtë.” Pasionin për artin dhe sportin e ka manifestuar tek poezitë, tek një seri me fotografi dhe si portier për 30 vjet në klubin futbollistik Bashkimi. Të pranishmëve ju dhurua vëllimi me poezi i Dr. Fahredini Vdekja e Një Nate, botim i Olymp Prishtinë, 2016. Emrin e doktorit e mban edhe turneu përkujtimor futbollistik i të rinjve, i ngritur tri vjet më parë. Bluza e bardhë e mjekut është në muzeun e Krushës, ku shkojnë çdo vit shumë vizitorë. Reparti i gjinekologjisë së Rahovecit mban emrin e mjekut dëshmor.

Besnik Hoti ka magjistruar në Marrëdhënie Ndërkombëtare Diplomaci, ka ligjëruar për një kohë në Universitetin Victory Prishtinë si edhe ka shërbyer në institucionet e Kosovës. Prej vitesh misioni i tij human është nderimi i emrit dhe trashëgimisë që ka lënë Dr. Fahredin Hoti. Pasi falënderoi stafin e Konsullatës së Përgjithshme të Kosovës, të ftuarit Gani Shehu, Uk Lushi, Shpend Gjocaj, u dha certifikatë mirënjohje Ambasadorin Reka dhe Joze Percollaj për kontributin financiar për nismën e botimit të monografisë.   

Ashtu si në promovimet e librit në Prishtinë, Kroaci etj., edhe në këtë prezantim në Konsullatën e Kosovës në Nju Jork, Besniku e ka të vështirë të jetë ‘diplomat’ siç tha, sepse “sheh para syve babanë dhe vëllanë.” Historia prekëse, por e përjetuar nga shumë familje gjatë luftës, e humbjes së jetës të babait dhe birit adoleshent të vrarë në male është e lidhur ngushtë me vendlindjen por është “edhe apel për drejtësi për Krushën e Madhe,” vërejtën pjesëmarrësit. “Ishte moment frymëzues,” tha Diamant Hysenaj, sipërmarrës ndërtimtarie në Nju Jork, me origjinë nga Gjakova, i cili po fillon garën për të shkuar në Kongresin Amerikan. Duke e përgëzuar autorin për prezantimin,  ai vuri në dukje se “frymëzimi buron nga besimi tek një kauze e madhe dhe e drejtë, siç është përfaqësimi i shqiptarëve në kongresin amerikan në Uashington.” Gjatë promovimit folësit i prezantoi znj. Elife Maxhuni Hoti. I ftuar në promovim ishte Sekretari i Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës Vatra Dr. Pashko Camaj.  

“T’ lumit ata!” ishin fjalët e dajës së Besnikut, i cili u nda nga jeta para pak kohe. Ai nxori nga xhepi foton e familjarit të tyre Ukshin Hotit e gjetur në portofolin e Dr. Fahredinit, së bashku me orën e tij. Fotoja si kujtesë e lidhjes së gjakut dhe flijimit për lirinë shkon me birin e mjekut kudo. Historia nuk është vetëm ngjarje e kohës së luftës në male, atë e sjell Besniku përmes monografisë për doktorin dëshmor Fahredin Hoti, rrëfimet e kolegëve, luftëtarëve dhe bashkëvendësve.