𝗣𝗮𝘀𝗶𝘃𝗶𝘇𝗶𝗺𝗶 𝗶 𝗮𝗱𝗿𝗲𝘀𝗮𝘃𝗲 𝘁𝗲̈ 𝘀𝗵𝗾𝗶𝗽𝘁𝗮𝗿𝗲̈𝘃𝗲 𝗻𝗲̈ 𝗦𝗲𝗿𝗯𝗶

𝗦𝗳𝗶𝗱𝗲̈ 𝗽𝗲̈𝗿 𝘁𝗲̈ 𝗱𝗿𝗲𝗷𝘁𝗮𝘁 𝗸𝗼𝗺𝗯𝗲̈𝘁𝗮𝗿𝗲 𝗱𝗵𝗲 𝘁𝗲𝘀𝘁 𝗶 𝗽𝗲̈𝗿𝗴𝗷𝗲𝗴𝗷𝗲̈𝘀𝗶𝘀𝗲̈ 𝗽𝗮𝗿𝗹𝗮𝗺𝗲𝗻𝘁𝗮𝗿𝗲.

Refik Hasani

Unifikimi për të garuar me një listë të përbashkët përmes “Koalicionit Shqiptar”, si dhe mbajtja e zgjedhjeve për Parlamentin e Serbisë më 25 tetor të muajit të kaluar, përbëjnë një zhvillim të rëndësishëm.

Megjithatë, bazuar në rezultatet përfundimtare të shpallura dje nga Komisioni Republikan i Zgjedhjeve, rezultati i arritur është një rezultat konkret, por jo ai që ishte pritur.

𝑼 𝒂𝒓𝒓𝒊𝒕 𝒌𝒚 𝒓𝒆𝒛𝒖𝒍𝒕𝒂𝒕 𝒑𝒂𝒔𝒊 𝒖 𝒔𝒊𝒈𝒖𝒓𝒖𝒂𝒏 𝒅𝒚 𝒖𝒍ë𝒔𝒆, 𝒑ë𝒓𝒌𝒂𝒕ë𝒔𝒊𝒔𝒉𝒕 𝒅𝒚 𝒎𝒂𝒏𝒅𝒂𝒕𝒆 𝒅𝒆𝒑𝒖𝒕𝒆𝒕ë𝒔𝒉, 𝒏ë 𝒍𝒆𝒈𝒋𝒊𝒔𝒍𝒂𝒕𝒖𝒓ë𝒏 𝒆 𝒓𝒆 𝒕ë 𝑷𝒂𝒓𝒍𝒂𝒎𝒆𝒏𝒕𝒊𝒕 𝒕ë 𝑺𝒆𝒓𝒃𝒊𝒔ë.

Ajo që do të duhej shpërfaqur në këtë trajtim, është se pasivzimi i adresave përmes ushtrimit shtetëror sistematik të një spastrim etnik-diskriminimit, ku janë hequr votuesit me të drejtë vote edhe nga regjistrat e votuesve.

Si pasoj e heqjes, fshirje së adresave të quajtur si pasivizim, është prodhuar efekte administrative, demografike, politike tepër të dëmshme diskriminuese ndaj shqiptarëve etnikë dhe autoktonë në Serbi.

Dhe në zgjedhjet parlamentare në Serbi të mbajtura më 25 tetor pati drejtëpërdrejtë që së paku dy Deputet, nuk arritën të marrin vota, pasi të gjithë të pasivizuarit shqiptar janë hequr nga regjistrat e votuesve.

Përmesë pasivizimit të adresave jan veprime administrative sistematike dhe se heqja e të drejtës së votës, duke tjetërsuar kështu strukturën demografike dhe elektorale në Krahinën e Preshevës, Medvegjës, dhe Bujanocit.

Humbja, cenimi të së drejtës elementare individuale dhe kolektive të neve shqiptarëve mohimi, në përfaqësim, kështu Serbia po zbaton pa zhurmë dhe krejtë në heshtje një strategji të qartë dhe me veprime konkrete po arrin të shpopullojë zyrtarisht Rajonin e Preshevës, Medvegjës, dhe Bujanocit.

Mendohet se çdo i 4-ti shqiptar-si Shtetas i Serbisë që i përket nacionalitetit shqiptar nga Komuna e Preshevës, Medvegjës, e Komuna e Bujanocit-është i pasivizuar, apo shprehur në numër, jan mbi 25 mijë qytetar shqiptar, që na u jan pasivizuar adresat.

Si pasojë e gjithë këtij spastrimi etnik, apo, më saktë, diskriminimi që quhet pasivizim, bazuar në hulumtimin dhe në Ligjin mbi vendbanimin dhe vendqëndrimin (“Gazeta Zyrtare e RS”), nr. 87/2011, i cili po vazhdon të zbatohet në mënyrë selektive dhe diskriminuese, duke targetuar vetëm shqiptarët në Serbi.

Pasivizimi drejtpërdrejt, ka kontribuar në dobësimin demografik, politik dhe institucional të shqiptarëve, ka privuar nga mundësia e pjesëmarrjes në jetën publike dhe politike, ka për qëllim të reduktojë ndikimin e shqiptarëve etnikë dhe autoktonë në Serbi.

𝑫𝒚 𝒅𝒆𝒑𝒖𝒕𝒆𝒕ë𝒕 𝒔𝒉𝒒𝒊𝒑𝒕𝒂𝒓 𝒏𝒈𝒂 ’’𝑲𝒐𝒂𝒍𝒊𝒄𝒊𝒐𝒏𝒊 𝑺𝒉𝒒𝒊𝒑𝒕𝒂𝒓’’, 𝒏ë 𝑷𝒂𝒓𝒍𝒂𝒎𝒆𝒏𝒕𝒊𝒏 𝒆 𝑺𝒆𝒓𝒃𝒊𝒔ë, ë𝒔𝒉𝒕ë 𝒅𝒐𝒎𝒐𝒔𝒅𝒐𝒔𝒉𝒎ë𝒓𝒊 𝒆 𝒌𝒐𝒉ë𝒔 𝒒ë, 𝒎𝒆 𝒑𝒓𝒊𝒐𝒓𝒊𝒕𝒆𝒕, 𝒕ë 𝒂𝒅𝒓𝒆𝒔𝒐𝒋𝒏ë 𝒑𝒚𝒆𝒕𝒋𝒆 𝒑𝒂𝒓𝒍𝒂𝒎𝒆𝒏𝒕𝒂𝒓𝒆 𝒎𝒆 𝒔𝒉𝒌𝒓𝒊𝒎, 𝒒ë 𝒏ë 𝒔𝒆𝒂𝒏𝒄𝒂𝒕 𝒆 𝒑𝒂𝒓𝒂 𝒕ë 𝒌ë𝒔𝒂𝒋 𝒍𝒆𝒈𝒋𝒊𝒔𝒍𝒂𝒕𝒖𝒓𝒆, 𝒏ë 𝒇𝒐𝒓𝒎ë𝒏 𝒆 𝒊𝒏𝒕𝒆𝒓𝒑𝒆𝒍𝒂𝒏𝒄ë𝒔, 𝒑ë𝒓 𝒕ë 𝒌ë𝒓𝒌𝒖𝒂𝒓 𝒔𝒒𝒂𝒓𝒊𝒎𝒆, 𝒊𝒏𝒇𝒐𝒓𝒎𝒂𝒄𝒊𝒐𝒏𝒆 𝒂𝒑𝒐 𝒍𝒍𝒐𝒈𝒂𝒓𝒊𝒅𝒉ë𝒏𝒊𝒆, 𝒅𝒓𝒆𝒋𝒕𝒖𝒂𝒓 𝑴𝒊𝒏𝒊𝒔𝒕𝒓𝒊𝒔ë 𝒑ë𝒓𝒌𝒂𝒕ë𝒔𝒆 𝒅𝒉𝒆 𝑲𝒓𝒚𝒆𝒎𝒊𝒏𝒊𝒔𝒕𝒓𝒊𝒕.

Se sa është numri i të pasivizuarve, përmesë një liste në gjithë Serbinë, por edhe krahasimet me nacionalitete tjera jo shqiptare në komunat e Serbisë.

𝑫𝒆𝒑𝒖𝒕𝒆𝒕ë𝒕 𝒔𝒉𝒒𝒊𝒑𝒕𝒂𝒓 𝒌𝒂𝒏ë 𝒐𝒃𝒍𝒊𝒈𝒊𝒎 𝒏𝒈𝒂 𝒗𝒐𝒕𝒖𝒆𝒔𝒊𝒕 𝒒ë 𝒕ë 𝒏𝒈𝒓𝒆𝒏 𝒂𝒍𝒂𝒓𝒎𝒊𝒏, 𝒅𝒖𝒌𝒆 𝒏𝒋𝒐𝒇𝒕𝒖𝒂𝒓 𝒆 𝒔𝒊𝒏𝒋𝒂𝒍𝒊𝒛𝒖𝒂𝒓, 𝒅𝒉𝒆 𝒅𝒐 𝒕ë 𝒅𝒖𝒉𝒆𝒋 𝒕ë 𝒏𝒅ë𝒓𝒎𝒆𝒓𝒓𝒏𝒊𝒏 𝒗𝒆𝒑𝒓𝒊𝒎𝒆 𝒆𝒎𝒆𝒓𝒈𝒋𝒆𝒏𝒕𝒆, 𝒅𝒖𝒌𝒆 𝒌ë𝒓𝒌𝒖𝒂𝒓, 𝒊𝒏𝒔𝒊𝒔𝒕𝒖𝒂𝒓 𝒅𝒉𝒆 𝒌ë𝒎𝒃ë𝒏𝒈𝒖𝒍𝒍𝒖𝒓 𝒆𝒅𝒉𝒆 𝒏ë 𝒏𝒈𝒓𝒊𝒕𝒋𝒆𝒏 𝒆 𝒏𝒋ë 𝑲𝒐𝒎𝒊𝒔𝒊𝒐𝒏𝒊 𝒕ë 𝒏𝒈𝒂𝒓𝒌𝒖𝒂𝒓 𝒑ë𝒓 𝒉𝒆𝒕𝒊𝒎𝒊𝒏 𝒆 𝒑𝒂𝒔𝒊𝒗𝒊𝒛𝒊𝒎𝒊𝒕.

𝗣𝒐𝒓 𝒆𝒅𝒉𝒆 𝒕ë 𝒏𝒅𝒂𝒍𝒐𝒋𝒏ë 𝒎𝒆𝒏𝒋ë𝒉𝒆𝒓ë 𝒌ë𝒕𝒐 𝒑𝒓𝒂𝒌𝒕𝒊𝒌𝒂 𝒅𝒊𝒔𝒌𝒓𝒊𝒎𝒊𝒏𝒖𝒆𝒔𝒆 𝒅𝒉𝒆 𝒕ë 𝒐𝒇𝒓𝒐𝒋𝒏ë 𝒎𝒖𝒏𝒅ë𝒔𝒊 𝒑ë𝒓 𝒉𝒆𝒕𝒊𝒎𝒆 𝒕ë 𝒑𝒂𝒗𝒂𝒓𝒖𝒓𝒂 𝒅𝒉𝒆 𝒕𝒓𝒂𝒏𝒔𝒑𝒂𝒓𝒆𝒏𝒕𝒆, 𝒅𝒖𝒌𝒆 𝒔𝒊𝒈𝒖𝒓𝒖𝒂𝒓 𝒅𝒉𝒆 𝒈𝒂𝒓𝒂𝒏𝒕𝒖𝒂𝒓 𝒑𝒂𝒔𝒒𝒚𝒓𝒊𝒎𝒊𝒏 𝒆 𝒏𝒖𝒎𝒓𝒊𝒕 𝒕ë 𝒔𝒂𝒌𝒕ë 𝒕ë 𝒒𝒚𝒕𝒆𝒕𝒂𝒓ë𝒗𝒆 𝒕ë 𝒑𝒂𝒔𝒊𝒗𝒊𝒛𝒖𝒂𝒓, 𝒔𝒊 𝒅𝒉𝒆 𝒓𝒊𝒌𝒕𝒉𝒊𝒎𝒊𝒏 𝒆 𝒕ë 𝒈𝒋𝒊𝒕𝒉𝒂 𝒂𝒅𝒓𝒆𝒔𝒂𝒗𝒆 𝒕ë 𝒑𝒂𝒔𝒊𝒗𝒊𝒛𝒖𝒂𝒓𝒂 𝒕ë 𝒔𝒉𝒒𝒊𝒑𝒕𝒂𝒓ë𝒗𝒆 𝒏ë 𝑺𝒆𝒓𝒃𝒊.

Qeveria e re e Republikës së Serbisë duhet të sigurojë që të gjitha procedurat administrative të jenë transparente, të kontrollueshme dhe të zbatohen njësoj ndaj të gjithë qytetarëve, pa dallim të përkatësisë etnike.

Do të duhej të reflekton dhe të ndërron narrativat dhe diskursin që kishte ndjekur e udhëhequr pushteti i hekurt nga Aleksandër Vuqiç.

Është përgjegjëse për ndalimin e pasivizimit të adresave, eliminimin e praktikave diskriminuese dhe garantimin e të drejtave themelore të shqiptarëve në Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc.

Jo vetëm nga deputetët e kësaj Legjislature, por se pasivizimi duhet t’i nënshtrohet një kontrolli të plotë dhe të paanshëm të ligjshmërisë, proporcionalitetit, transparencës, monitorimit ndërkombëtar dhe mosdiskriminimit.

Lista studentore drejt pushtetit në Serbi, mundë të konsiderohet shpresë për ndaljen e diskriminimit ndaj shqiptarëve dhe demokratizimin e vetë Serbisë.

Vështrim nga Refik Hasani, më 6 nëntor 2026.

Foto: Radio Evropa e Lirë