• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Flamuri i Kosovës në Çikago, miqësia e përjetshme me Amerikën

February 15, 2026 by s p

Tashmë është bërë traditë për nder të Ditës së Pavarësisë, Flamuri i Republikës së Kosovës ngrihet në qendër të këtij qyteti me njerëz të lirë dhe në krah të popujve të lirë.

Në qytetin Çikago me pallate të jetës urbane kah qielli i lirë, në organizim të KSHA-së për nder të Ditës së Pavarësisë së Republikës së Kosovës (17 shkurt 2026) u organizua manifestim kombëtar i shqiptarëve nga të gjitha trevat etnike, ku u bë ngritja e flamurit të Kosovës, krah për krah me flamurin e shtetit të Ilinoisit dhe të Amerikës.

Prej sot, në qendër të Çikagos, në sheshin 50 W. Washington St., do të valojë flamuri i shtetit dhe mesazhi i festës për shtetin e Kosovës tregon kohën kur Amerika u doli në krah mbrojtjes së shqiptarëve dhe për tokën e djegur nga kasapi i Ballkanit, Slobodan Millosheviq, për të realizuar ëndrrën shekullore të brezave shqiptarë për liri dhe pavarësi të Kosovës.

Përkitazi me këtë manifestim tashmë tradicional në Çikago, Luan Kadriu (KSHA-së) thekson kujtesën historike kombëtare dhe, në vendin e lirë të fidanishtes së demokracisë në Amerikë, të tregojmë dashurinë dhe orën e historisë, që tregon sot e gjithmonë miqësinë e përjetshme shqiptaro-amerikane.

Duhet theksuar se flamurin e Kosovës, para do kohe, e solli në Çikago i riu nga Prishtina, Gani Dragusha, që vdiq para një jave dhe shqiptarët kujtojnë dhe luten për shpirtin e tij.

Skënder Karaçica

Foto: Komuniteti Shqiptar në Illinois

Filed Under: Analiza

Pesëdhjetë vjetori i Operës Zgjimi – 15 Shkurt 1976 – 2026

February 15, 2026 by s p

Julika Prifti/

Në 15 shkurt 1976, në Teatrin e Operas dhe Baletit në Tiranë u dha premiera e operas “Zgjimi”. Qysh në fëmijëri, mua më pëlqente të shkoja në Teatrin e Operas dhe Baletit. Ajo pjesë e Pallatit të Kulturës, me shkallët e gjera dhe kolonat e larta prej mermeri në gjithë anën ballore, me dritare të mëdha prej xhami, si asnjë ndërtesë tjetër në Shqipëri, kishte diçka solemne e madhështore që të bënte të ndiheshe sikur po hyje në një tempull të shenjtë arti. Më vonë e mendoja veten sikur po hyja në La Scala apo në Operën e Parisit a vende të tjera që i kisha parë vetëm në kartolina apo revista të huaja.

Aty ku kisha parë shfaqje opere e balete si dhe transmetimet e Festivaleve të Këngës në Radiotelevizion, natën e 15 shkurtit, do të shihja një vepër të lidhur drejtpërdrejt me krijimtarinë e babait. Do ketë qenë një përjetim i veçantë edhe për atë, si autori i dramës Mulliri i Kostë Bardhit, që kishte frymëzuar libretin e operës, ndonëse, si pjesë teatrale, ishte rrezikuar të mos vihej fare në skenën shqiptare.

Në kujtimet e tij për veprat skenike, Naum Prifti shënon se tek “Mulliri i Kostë Bardhit” trajtoi tentativën e grabitjes së kullotave verore të fshatit nga një bej i fuqishëm i krahinës, por “duke i sjellë ngjarjet pak më afër kohës sonë.” Pasi e dorëzoi dramën pranë Teatrit Popullor, autori kujton entuziazmin e aktorëve si Sandër Prosi për dialogët plot jetë dhe vërtetësi tek mjedisi i mullirit. Mirëpo pas disa ripunimeve për skenë, që nuk patën efektin e dëshiruar, Naumi shkruan se ju kthye dhe e përfundoi redaktimin e dramës së tij të dytë, të cilën, vendosi ta çoi për botim te buletini “Teatër.”

Pas botimit, Pandi Stillu, aktor dhe regjisor shqiptar nga Korça, i spostuar nga Teatri Popullor në Teatrin Aleksandër Moisiu, deshi të bashkëpunonte me kolegun Vangjel Heba për ta vënë në skenë në Durrës. Shfaqja u rrezikua në provën e përgjithshme, kur, sipas traditës komuniste, partiakët e besuar e gjykojnë veprën me parametra, që nuk kanë të bëjnë me kritere estetike dhe artistike. Pas mosmiratimit të dramës nga Sekretari i Kulturës i Durrësit Jorgji Sota, “në provën tjetër të përgjithshme erdhi Rita Marko. Me nofullat mbështetur mbi bërryla nuk ia ndante sytë skenës. Vetëm pas aktit të dytë e çtensionua duke mbështetur shpinën në kolltuk. Si korçar, ai i njihte ngjarjet e dramës, aq sa gjatë pushimit, iu tha kolegeve: “More, ai beu i dramës tëpkë si Maliq beu i Korçës.” Kështu, premiera u dha qysh të nesërmen në teatrin profesionist të Durrësit,” shkruhet në kujtimet e autorit.

Pikërisht kjo dramë e vazhdoi rrugëtimin deri në skenën e operës pasi mjeku dhe poeti pogradecar Mirush Markaj (Misto Marku) e pëlqeu shumë dhe shkroi libretin për një opera të re shqiptare. Opera “Zgjimi” është një nga krijimet skenike të kompozitorit Tonin Harapi. Realizuesit e saj ishin regjisori Luigj Gurakuqi, dirigjent Rifat Teqja, skenografi Hysen Devolli dhe kori nga Rozmari Jorganxhi. Në rolet kryesore interpretonin artistët e mëdhenj Lefter Besho, Pëllumb Katroshi, Fitore Mamaqi, Ibrahim Tukiçi, Zeliha Sina, Gjoni Athanas, Rozmari Jorganxhi, Gaqo Çako, Emine Gjata, Janaq Mici, Ramiz Kovaçi. #OperaHistori

Opera “Zgjimi” e 50 viteve më parë mbetet një kujtim i veçantë dhe i papërsëritshëm jo vetëm sepse i përket një periudhe të rëndësishme të artit shqiptar, por edhe si pjesë e krijimtarisë së babait. Ajo mbrëmje nuk ishte thjesht një ngjarje artistike. Ishte një takim intim mes familjes sonë dhe skenës së operës që i jepte një dimension tjetër veprës së tij përtej librave, ekranit dhe teatrit.

Sot brendësia e Teatrit të Operës dhe Baletit është rinovuar e tjetërsuar. Unë nuk mund të them për mirë a për keq. Por gjithsesi kur hyj në atë sallë, kur dritat zbehen dhe perdja fillon të hapet ngadalë, më duket sikur edhe babai është atje me mua. Në atë hapësirë, kujtimi i tij nuk është mungesë, është prani. Dhe opera “Zgjimi” i 15 shkurtit 1976 është një kujtim i rrallë për mua që shpalos lidhjet shpirtërore me artin dhe dashurinë atë e bij.

Foto: Naum Prifti dhe vajza Julika, vitet ’70, Tiranë

Fotot Opera Zgjimi, Teatri Kombëtar i Operas, Baletit dhe Ansamblit Popullor.

Filed Under: Kronike

Vatra, dëshmi se atdheu nuk është vetëm tokë — është kujtesë, është gjuhë, është sakrificë, është përkushtim

February 15, 2026 by s p

Prof. Dr. Vullnet Ameti/

Të nderuar veprimtarë të VATRËS, vëllezër dhe motra që e keni mbajtur gjallë çdo proces historik tonin me frymën tuaj atdhetare,

Është gati sfiduese të gjesh fjalët e duhura për të transmetuar atë se çfarë ndjej, çdo fjalë duket e varfër karshi punës dhe kontributit të tuaj ndër vite. Ju keni hise historike për arritjet e rëndësishme të vendit tonë, nga organizimi, dija, avokimi e lufta për çlirim, tek ekonomia, mirëqenia, demokracia e zhvillimi në paqe.

Sot nuk jemi mbledhur vetëm për të shënuar një datë. Jemi mbledhur për të dëshmuar fitore të historisë të cilat do të ishin të pamundura pa mbështetjen e VATRËS.

18 vjet më parë, më 17 Shkurt 2008, Kosova u shpall e pavarur. Por ajo ditë nuk ishte vetëm akt politik. Ishte kulmi i një rrugëtimi të gjatë sakrificash, dhimbjesh, qëndrese dhe besimi. Ishte dita kur një popull i vogël, por me shpirt të madh, i tha botës se FREEDOM IS NOT FREE, Liria nuk është e lirë.

Rrjedha jonë kombëtare ka pasur shumë dhembje, por pak triumfe. Pavarësia e Kosovës është një nga ato momente “sui generis” – e papërsëritshme, atipike, e lindur nga sakrifica dhe e vulosur nga drejtësia historike.

Në dimrat e viteve 1994 dhe 2008, shqiptarët rendën masivisht pas idealit: njëherë për Dije kërkesa për një Universitet shqiptar dhe më pas për liri dhe çlirim.

Në vitin 1994 lindi Universiteti i Tetovës – i ndaluar për ata që donin ta mohonin, por legjitim për ata që kërkonin të drejtën natyrore atë për të mësuar në gjuhën e tyre amtare.

Universiteti i Tetovës në mikro-histori ishte paralajmërimi i Kosovës në makro-histori.

I pari ishte rezistencë për Dije. E dyta ishte rezistencë për Liri.

Dhe të dyja u kurorëzuan në të njëjtën datë – 17 Shkurt. Një datë që bashkon Dritën dhe Lirinë.

Në këtë rrugëtim, historia na dhuroi dy ikona me aureolë përjetësie: Prof. Dr. Fadil Sulejmani – prijës i luftës për dije dhe Adem Jashari – prijës i luftës për liri.

Ata takohen simbolikisht në çdo 17 Shkurt. E ky 17 Shkurt më gjeti mua mu aty ku lindën të dyja në VATRËN TONË sepse pa Ju të gjitha këto arritje do të ishin të mangta, pa bosht moral, pa mbështetje ndërkombëtare sepse as lufta për liri dhe as lufta për dije nuk do të kishin arritur pa mbështetjen e paepur tuajën.

Në analet e historisë sonë VATRA do ngelet pik referimi e saherë humbasim rrugën tonë sytë janë kah ju si komardare shpëtimi nga të gjitha agjenturat që me shekuj kanë punuar për ta njollosur indin tonë kombëtar, ju keni qenë digë e fortë dhe mbrojtëse e kauzës dhe orientimit strategjik.

Para pak ditësh isha në Boston. Dëgjova liturgjinë në gjuhën shqipe në kishën e Nolit. Ishte një moment thellësisht prekës. Aty ku fjala e Zotit u shqiptua në shqip për herë të parë në Amerikë, kuptova se identiteti ynë ka mbijetuar sepse është ushqyer me ideal, me kulturë dhe me vizion nga Ju. Pa Fan Noli, pa Faik Konica, pa diasporën që e mbajti gjallë çështjen shqiptare në zemër të Amerikës, rrugëtimi ynë do të ishte më i vështirë thuajse i pamundur.

Por që ta kuptojmë thellësinë e triumfeve tona historike duhet të kthehemi këtu — në këtë vatër ku u konceptua ideja e Shqipërisë moderne. Këtu ku dy figura madhore, Fan Noli dhe Faik Konica, e ngritën kombin nga një nocion etnik në një projekt civilizues.

Sepse Noli nuk ishte vetëm klerik, ishte metafizika e kombit shqiptar. Ai e kuptoi se liria politike është e pamundur pa emancipim shpirtëror. Duke përkthyer Ungjillin në shqip, ai bëri më shumë se një akt fetar — ai i dha kombit tonë të drejtën për të komunikuar me Zotin në gjuhën e vet. Ai e shndërroi gjuhën në sakrament dhe kombin në ndërgjegje.

Konica, me penën e tij të pamëshirshme, e zhveshi shqiptarin nga iluzionet dhe e vuri përballë pasqyrës së qytetërimit. Ai e dinte se një komb që nuk mendon, mbetet turmë; dhe një turmë që nuk kultivohet, mbetet pre e historisë.

Këtu, në Amerikë, ata themeluan Vatra. Jo si strehë emigrantësh, por si laborator të mendimit kombëtar. Këtu u farkëtua ideja se shqiptaria është më shumë se gjak — është ideal dhe idealet nuk vdesin.

Kosova është biri i atij ideali.

Ajo është dëshmi se mendimi paraprin realitetin. Se fjala paraprin aktin.

Se ideja është më e fortë se dhuna. Historia nuk është kalendar datash.

Ajo është përballje mes idealit dhe frikës.

Mes dritës dhe errësirës. Mes atyre që guxojnë dhe atyre që dorëzohen.

Kosova është një akt metafizik i qëndresës.

Ajo është prova se një popull mund të mbijetojë jo sepse është i fortë fizikisht, por sepse është i fortë shpirtërisht.

Më 17 Shkurt 2008, Kosova nuk shpalli vetëm pavarësinë por dinjitetin.

Nëse Noli do të ishte sot mes nesh, ai do të na pyeste: A është Kosova një shtet me shpirt?

Nëse Konica do të fliste sot, ai do të na pyeste: A është Kosova një shtet me mendje?

Këtu, në këtë vend që simbolizon lirinë si parim universal, ne e dimë se miqësia me Amerikën nuk është aksident gjeopolitik. Është bashkim vlerash.

Vatra ishte dhe mbetet rregullatori ynë moral në diasporë. Veprimtaria dhe angazhimi juaj i pareshtur duke ndikuar edhe në Kongresin Amerikan është dëshmi se zëri i shqiptarëve u dëgjua atje ku merreshin vendime historike.

Sepse një komb që fiton luftën për dije dhe luftën për liri, nuk mund të mposhtet kurrë.

Sot nuk dua vetëm t’ju falënderoj. Dua të përulem para jush sepse ju nuk jeni thjesht anëtarë të një organizate historike por vazhdimësia e një ideali që ka refuzuar të vdesë.

Në filozofi thuhet se koha është prova më e madhe e vlerës.

Shumë gjëra lindin me bujë dhe shuhen në heshtje. Por vetëm ato që mbështeten mbi ideal i mbijetojnë kohës.

Vatra i mbijetoi kohës.

Ju jeni dëshmia se atdheu nuk është vetëm tokë — është kujtesë, është gjuhë, është sakrificë, është përkushtim.

Zoti e bekoftë Universitetin e Tetovës!

Zoti e bekoftë Kosovën!

Zoti e bekoftë Amerikën!

Zoti e bekoftë kombin shqiptar!

Zoti e bekoftë VATRËN!

Filed Under: Mergata

THE AUSTRALIAN JEWISH NEWS (1973) / EDWARD MANTUS NË KËRKIM TË HEBRENJVE SEFARDË NË SHQIPËRINË MAOISTE

February 15, 2026 by s p


Burimi : The Australian Jewish News, e premte, 26 tetor 1973, faqe n°17
Burimi : The Australian Jewish News, e premte, 26 tetor 1973, faqe n°17

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 14 shkurt 2026

“The Australian Jewish News” ka botuar, të premten e 26 tetorit 1973, në faqen n°17, rrëfimin e Edward Mantus asokohe në kërkim të hebrenjve sefardë në Shqipërinë Maoiste, të cilin Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Hebrenjtë Sefardë në Shqipërinë Maoiste

Burimi : The Australian Jewish News, e premte, 26 tetor 1973, faqe n°17
Burimi : The Australian Jewish News, e premte, 26 tetor 1973, faqe n°17

Pas dëbimit nga Spanja dhe Italia e Jugut në shekujt XV dhe XVI, hebrenjtë sefardë u vendosën në Shqipëri me ftesë të turqve osmanë.

Sot, Shqipëria është aleatja e izoluar e Kinës në Ballkan. Edward Mantus raporton mbi jetën e disa qindra hebrenjve që ende jetojnë nën këtë regjim maoist.

Në pikën kufitare të Hanit të Hotit, të gjitha librat dhe revistat që kisha me vete u konfiskuan, përfshirë “The Jewish Chronicle”. Kjo ishte pritja ime në Republikën Popullore të Shqipërisë, bastion i regjimit maoist të Enver Hoxhës që nga viti 1946 dhe aleate e vendosur e Kinës komuniste.

Edhe pse posterat shpallin “Rroftë marksizëm-leninizmi”, as rusët nuk janë të mirëpritur këtu — as amerikanët, as jugosllavët dhe as izraelitët. Propaganda anti-izraelite është pjesë e përditshme e transmetimeve shqiptare. Marrëdhëniet me botën arabe janë të mira dhe kohët e fundit kishte vizituar vendin një grup folklorik egjiptian.

S’ka “çifutë”

Në Shqipëri jetojnë rreth 300 hebrenj, megjithëse zyrtarët qeveritarë pranonin me hezitim se pakicat përbëheshin vetëm nga “disa ciganë dhe disa grekë”.

Ata shfaqnin bezdi kur pyeteshin për çifutët dhe fillimisht pretendonin se nuk kishte fare hebrenj.

Gjatë udhëtimeve të mia të gjera në vend për kërkime mbi muzikën popullore, arrita të kontaktoj disa hebrenj — pasardhës të një komuniteti të përmendur për herë të parë në shekullin XII nga udhëtari i guximshëm hebre Benjamin i Tudelës.

Historia më e fundit e hebrenjve në Shqipëri fillon në shekullin XVI, kur shumë hebrenj nga Spanja u vendosën në vend me ftesë të osmanëve, të cilët sunduan Ballkanin për afro 450 vjet, deri në vitin 1913.

Në disa qendra kishte komunitete të mëdha hebraike, kryesisht tregtarë, me sinagoga të ndërtuara sipas stileve kastiliane, katalanase, portugeze dhe apuliane.

Të paktën gjysma e popullsisë së sotme hebraike jeton në Tiranë, kryeqytetin me rreth 200.000 banorë. Grupi i dytë më i madh, rreth 60 vetë, jeton në Vlorë (ish-Valona), një port detar që ishte qendër e rëndësishme e vendosjes hebraike në shekujt XVI dhe XVII.

Në vitin 1685, gjatë luftës turko-veneciane, shumë hebrenj të Vlorës u larguan drejt Beratit, ku Shabatai Zvi, mesia i rremë, ishte internuar nga turqit.

Ndalimi

Nuk munda ta vizitoja personalisht Vlorën, pasi ishte zonë e ndaluar, por takova një familje nga qyteti që kishte një vetëdije të fortë hebraike.

Durrësi (ish-Durazzo) kishte mbi 1.000 hebrenj në fillim të shekullit XIX, por rënia e portit bëri që shumë të shpërnguleshin drejt Selanikut. Sot kanë mbetur vetëm pak familje. Hebrenj të paktë jetojnë edhe në Shkodër, Berat, Elbasan dhe vende të tjera.

Komuniteti hebraik mori njohje zyrtare vetëm në vitin 1937. Pak para shpërthimit të Luftës së Dytë Botërore, Mbreti Zog u dha azil politik 150 hebrenjve që iknin nga Austria dhe Gjermania, përpara se edhe vetë të largohej në mërgim.

Kunata e tij, rastësisht, ishte një hebreje e konvertuar, gruaja e Dr. Michael Deutsch, nga Senta e Jugosllavisë.

Hebrenjtë shqiptarë nuk u dëmtuan gjatë pushtimit gjerman të vitit 1943, i cili zgjati një vit. Marrëveshja gjermano-italiane vendosi pjesë të Jugosllavisë nën kontrollin e shqiptarëve dhe shumë hebrenj nga Serbia dhe Kroacia ikën në këtë territor të aneksuar ku u trajtuan mirë nga popullsia vendase dhe, me një përjashtim të madh, nga forcat pushtuese italiane.

Ky përjashtim ndodhi kur hebrenjtë e burgosur në Prishtinë iu dorëzuan gjermanëve dhe u dërguan në Beograd, ku u vranë.

Vrasjet

Pas kapitullimit të Italisë në vitin 1943, gjermanët morën kontrollin e territorit jugosllav të aneksuar ndaj Shqipërisë. Në prill të vitit 1944, 300 hebrenj u burgosën në Prishtinë, ku të tjerë u dërguan për t’u bashkuar me ta. 400 u deportuan në Bergen-Belsen dhe vetëm 100 mbijetuan.

Me ardhjen në pushtet të Enver Hoxhës në vitin 1946, Shqipëria u shndërrua në një shtet pothuajse hermetikisht të mbyllur dhe hebrenjtë u zhdukën nga vëmendja publike.

Në vitin 1952, Izraeli ofroi viza për çdo hebre që dëshironte të largohej. Mbi 50 familje u përfshinë, por askush nuk u lejua të largohej. Në vitin 1953, u raportua se hebrenj që përpiqeshin të arratiseshin drejt Italisë ose Greqisë u qëlluan dhe pronat e tyre u konfiskuan.

Deri në fund të viteve 1950, shërbesat fetare hebraike mbaheshin fshehurazi në Tiranë dhe Vlorë. Por regjimi maoist u bë gjithnjë e më armiqësor ndaj çdo shprehjeje fetare. Në vitin 1965, çdo praktikë fetare, publike apo private, u ndalua dhe u shpall vepër penale, madje edhe zotërimi i librave fetarë.

Që prej asaj kohe nuk ka shkolla hebraike, organizata komunitare apo rabinë. Është e dyshimtë nëse edhe sot disa hebrenj guxojnë të luten në fshehtësi në shtëpitë e tyre.

Hebrenjtë ende gjenden mes profesionistëve shqiptarë, përfshirë një mjek të njohur në Tiranë dhe disa pedagogë universitarë, kryesisht në fakultetin e gjuhëve.

Bllokimi

Takova disa hebrenj, të gjithë sefardë. Ata ishin shumë të kujdesshëm në biseda dhe ngurronin të flisnin hapur. Megjithë propagandën e vazhdueshme anti-izraelite, ata shprehën dëshirën për të “vizituar” Izraelin — një dëshirë që nënkuptonte shumë më tepër.

Mundësia që Shqipëria të lejojë vullnetarisht emigrimin e tyre është minimale. Zyrtarët sulmojnë shpesh Bashkimin Sovjetik për lejimin e emigrimit hebraik, duke e quajtur atë “lejueshmëri” të Kremlinit.

Kur u përmenda se Kina kishte lejuar të gjithë hebrenjtë e saj të largoheshin, duke mos lënë asnjë pas, bashkëbiseduesi im mbeti për një çast pa fjalë.

Një ndërhyrje përmes Kinës mund të jetë e vetmja rrugë për të lejuar emigrimin e komunitetit hebraik shqiptar.

Edhe pse asnjë hebre nuk mban poste të rëndësishme politike dhe pak janë anëtarë të Partisë Komuniste, nuk ka persekutim aktiv përveç ndalimit të përgjithshëm të fesë. Megjithatë, asimilimi është i shpejtë dhe, nëse nuk ndërmerret asgjë së shpejti, ky komunitet rrezikon të zhduket plotësisht.

© Jewish Chronicle News Feature Service

Filed Under: Histori

Copëra dialogjesh të pa thëna pёr Shën Valentin

February 15, 2026 by s p

Poezi humoristike nga Rafael Floqi

Gjyshi dhe nipi dhe Shën Valentini

Në oborr nën hardhinë e vjetër,
ku dielli pi kafe tok me pulat,
nipçja me flokë si antenë Wi-Fi
i flet gjyshit me zë të ndryshuar.

— Gjysh, a e di ç’ është Shën Valentini?

Gjyshi kruan mustaqen si bari i korrikut,
hedh sytë nga mali, pastaj nga dhia,
dhe thotë me qetësi si gjeli majë furrikut:

— More bir, unë e di Shën Gjergjin,
di edhe Shën Kollin, dhe Shën Ndreun
po ky Valentini nga cili katund e kemi?

— Është dita e dashurisë! I tha nipçja
Dërgojmë zemra, lule, çokollata,
bëjmë “story”, “likes” “pëlqime”…
E gjyshi qeshi e tha se në kohën time:

— Ah, dashuria! Pse s’e the qysh  në fillim?
Dashurinë e kam pas komshie.
Valentinin jo nuk kam njohur, por atë
me isharet shihja tek arën prashiste .

— Po si e prashit dashurinë, o gjysh?

— Me djersë, e mall zemre mor djalë.
Me bukë të ndarë përgjysmë.
Me një shall të thurur pёr një natë
kur bora si sheqer i zbardhte çatisë.

Nipi tund telefonin:

— Po dhurata, bëje mor gjysh?
Zemra kadifeje, arusha me fjongo?

Gjyshi nga dritarja sheh gjyshen,
që si dirigjente tund tepsinë:

— Dhurata? Ja i çova një herë një torbë miell,
Ajo ma ktheu me byrek gjithë gjalpë.
E kwsaj i thoni ju sot “ emoxhi”.
Ne i thoshim një kohe  “e moj xhan”

Nipi qesh:— Po mesazh dashurie i ke dërguar ?
— Kam dërguar, more! E s’kam brenga
I thosha: “Mos harro të mjelësh lopën.”
Në atë fjali fshihej e gjithë kënga.

Nipi ngul këmbë:

— Pra ju s’e festonit Shën Valentinin?

Gjyshi merr frymë thellë me zor,
e tha si të mbillte një lule në kraharor:

— Bir, dashuria s’ka kalendar.
Ajo është si zjarri në behar :
po s’e ushqeve çdo ditë, në oxhak
ftohet që në prill pak nga pak.

Pastaj shtoi me sy që disi tinzar:
Nëse Valentini s’i di këto punë me zarar,
le të vijë një gotë raki me mu të pijë.
T’ja tregoj unë se çdo me thanë dashni

Nipi bën një “selfie” me gjyshin,
e poston me shkrimin:
“#DashuriVintage”.

E gjyshi s’e di se ç’është hashtagu,
po di si nga afër dhe në sy së largu
ta mbajë shtrënguar dorën e gjyshes,
si buka e fundit në sofrën e mëdyshjes.

Dhe në mbrëmje, pa zemra  plastike,
pa fjongo e pa drita të mëdha neon,
në shtëpinë e vogël ndizet oxhaku
Dhe Shën Valentini, troket gjithmonë.

Kartolina e Zemrës

Në mëngjesin me erë çokollate,
vajza pesë vjeçe me bishtaleca si presje,
mban në dorë një kartolinë të kuqe
sa një mollë e vogël, e turpshme.

— Mami…mami…
kujt t’ia jap në kopsht
kartolinën për Shën Valentin?

Mami ndal lugën në ajër,
si një aeroplan që kërkon pistë,
dhe qesh: Kujt të dojë zemra, moj bijë.

Vajza ballim vrenjt si filozofe:

— Po zemra ime i do të gjithë…
Edin se më jep lapsin me ngjyra ,
Anën se më ruan vendin në rrëshqitëse,
Arlin që qan kur i marrin lodrën…
dhe edukatoren që ka një zë  kënge.

Mami qesh lehtë:
— Atëherë paske zemër të madhe.

Vajza shikon kartolinën e kuqe:
një zemër me ngjitës që s’ngjit mirë,
me shkronja që kërcejnë si bretkosa:
“Gëzuar këtë Shën Valentin!”

— Po nëse ia jap vetëm njërit,
të tjerët a do mërziten? Apo jo?

Mami i rregullon fjongon dhe shton:

— Dashuria s’është karamele qё mbaron.
Ajo sa më shumë ta ndash,
aq më shumë të shtohet.

Vajza mendohet gjatë,
sa një pushim i madh
mes dy vizatimesh.

— Atëherë, mami…
po e pres në katër copa!
E gjeta  zgjidhjen

— Po pse në katër? E pyet e ema.

— Se sot do jem në katër banka !
Do t’ua jap pak nga zemra të gjithëve.
Edhe atij që më shtyu dje…
se mbase sot s’ më shtyn prapë.

Mami e përqafon fort,
si të përqafonte
gjithë kopshtin njëherësh.

Dhe vajza del nga shtëpia me vrull heroik,
me kartolinën e prerë pak si shtrembër,
por me zemrën e plotë, e krejt pa frikë.

Dhe në grupin e kopshtit atë ditë
nuk pati vetëm një Shën Valentin,
por shumë copëza letre punëdore
që qeshnin nëpër duar të vogla prore.

Plaku “Ashik” dhe Shën Valentini

Në fund të fshatit, te porta qaramane,
rrinte Plaku Ashik me bastun prej thane,
e mustaqet si dallëndyshe i turfullon,
dhe zemrën si pranverë pa pension.

I thoshin djalë “ashik” qysh në rini,
se u binte syve si të ishin çifteli,
e fjalën e kishte si llokum me arra:
dhe sa qe i ri, u dilte vashave para.

Një ditë shkurti, mes erës e acarit,
e shpoi komshiu që përtej gardhit: ,
—O plak, a s’po e feston Shën Valentinin?
Ai zgjati veshët pёr t’ju përgjigj thumbit.

Plot ironi hoqi kapelën gjithë lezet,
si të përshëndeste një mikun e vet: ,
—Kush asht ky Valentini? Nga ç’fis vjen?
E çfarë e mirë kësaj ane po e bjen? 

 Është shenjti i dashnisë!—i gjegji komshija.
Plaku qeshi, aq sa iu drodhën thinjat:
— I dashnisë the. Mos ka ardh’ vonë ksaj here
Dhe zgjati kokën nga një penxhere.

E fshiu bastunin si të lustronte kujtime,
E shtoi:Vërtet s’kish Valentina në kohë time
Por kishte dritare që hapeshin mshehtas
dhe një shami që tundej pas perdesh.

— Po tani?  e ngacmoi komshiu sërish.
— Tani a s’je më prapë plak ashik.

Plaku ngriti vetullën si mal me vërtik:
Dashuria s’del në pension, i tha mor mik.
Ajo vetëm numrin e syzevet ndryshon.
Ja më prit sa t’i çoj plakës çaj me rigon,

“Mos dil se ftohtë sot po bën” i them,
—Hajde brenda më thotë se bore po bjen
E kaq ashikni duhet për mua plakun
Kaq mjafton për ta ndezur oxhakun.

Nga dritarja u dëgjua zëri i plakës saora :
— O ashik, hajde brenda, se t’u ftoh kafja!
E plaku qeshi si djalosh me tesha të reja.
— E dëgjove? Ky Valentini im, po  thotë eja.

Mjafton një zë që të thërret me emër,
edhe pas pesëdhjetë e kusur vjetësh.
Dhe ai hyn brenda avash, i prekur në sedër
si të hynte në buzë të një këngë të vjetër.

Në oborr mbeti vetëm i ftohtë shkurti,
që u skuq pak me frikë nga turpi
se e kuptoi se edhe ai Shën Valentin
nga ai Plaku Ashik mësoi dashurinë
.

Djaloshi që s’e gjente fjalën

Në bankën e fundit në një klasë,
rrinte një djalosh me gjuhë si guaskë,
S’e nxirrte dot atë fjalën e duhur jashtë
dhe sikur t’ia nxirrnin fort me mashë.

Sa herë vinte Shën Valentini, aty pari
fyti i lidhej si të ishte nyje marinari,
duart si dy zogj të trembur, pa hile
dhe fjalët mbesnin si pushime pa zile.

E pa vajzën në korridor dhe ngriu
me flokë që i binin e vareshin si shiu,
dhe zemra i trokiste e kërciste ajo fort
si kur gjëmonte një trokitje një portë.

“Thuaja sot”, i thoshte mendja.
“Thuaja me gojën plot.” shtonte zemra
Po fjala  aty e ngecte si hapi në prag,
e zbathur, e turpëruar  që nga larg.

Dhe bleu një kartolinë me zemër,
e mbajti tri ditë pa shkruar asnjë emër.
U ngroh, u rrudh, dhe u zhubravit,
dhe prej xhepit s’doli as pёr një vit.

Shokët e tij flisnin gjithë potere ,
e u hidhnin  vajzave lule me erë.
hapat maste, e veten mbante me hatër,
një, dy, tre, dhe …prapaktheu katër.

Çdo mbrëmje, shihej para pasqyrës,
bënte prova si ta kishte para fytyrës:
“Të dua i  thosh …si aktor pa publik
e domethënë, në fakt…po pse kam frikë!”

Pasqyra i buzëqeshte, si me dredhi
Se vajza s’qe aty. Por ja që dita erdhi,
Shën Valentini si postier në derë trokiti
dhe prapë ai i drojtur, heshti si meiti.

Vetëm i sa i zgjati  kartolinën këtë herë
me dorën që i dridhej si fleta në erë.
Pa tinguj, pa zë, pa as edhe një fjalë.
Ajo e mori, e pa dhe e hapi ngadalë.

Brenda s’kishte poezi as ndonjë zemër,
Veç një fjali të shkruar disi shtrembër
as premtime me yje ,e hënë mes resh
Veç shkurt e troç “Më pëlqen kur qesh!”

Ajo buzëqeshi. Dhe djaloshit iu duk
se fjalët i dolën nga xhepi sënduk
e u ulën aty pranë saj, me dashuri.
se Shën Valentini e kish bërë magji

Se kështu ndodh në dashuri shpesh
ndjenja s’ kërkon fjalime  përshesh
mjafton një fjali e vogël që dridhet,
por është e vërtetë, se gjuha të lidhet.

Filed Under: Fejton

  • « Previous Page
  • 1
  • …
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • …
  • 2885
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • NJË PORTRET QË VAZHDON TË PASUROHET
  • Përkujtojmë sot, në përvjetorin e ndarjes nga jeta, rilindësin Jeronim de Rada
  • LETËR E HAPUR KRYEMINISTRIT TË KOSOVËS, Z. ALBIN KURTI
  • Skënderbeu në prozën dhe shtypin amerikan
  • Kur harrojmë historinë dhe rrënjët tona, rrezikojmë të humbasim vetveten
  • SHBA-ja dhe Izraeli nisën njё sulm të madh ndaj objektivave në mbarë Iranin
  • “Portret Historik” – Mehdi Frashëri: Një profil mes shtetformimit dhe historiografisë
  • Drejtësia ndërkombëtare, narrativat gjeopolitike dhe kohezioni shqiptar
  • EDITORI I DIELLIT DR. ATHANAS GEGAJ, PERSONALITET I VATRËS E SHQIPTARËVE TË AMERIKËS
  • Kosova’s Fight For Justice And Healing Starts In Albanian Homes
  • FILARMONIA E KOSOVËS  KONCERT FESTIV NË VJENË
  • Refat Gurrazezi, djaloshi nga Skrapari që drejtoi në SHBA për 11 vjet gazetën “Dielli” dhe për 14 vjet ishte sekretar i “Vatrës”
  • JAKUP KRASNIQI, MISIONARI I MADH LËVIZJES KOMBËTARE
  • Kush e bleu kokën e Ali Pashë Tepelenës: Fundi i luanit të Janinës
  • PËR LIBRIN E SHPENDI TOPOLLAJT “KADAREJA I PAVDEKSHËM”

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT