• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Fan Noli dhe Faik Konica, arkitektët e diplomacisë shqiptaro-amerikane që shpëtuan Shqipërinë nga copëtimi

April 21, 2026 by s p

Prof. Dr. Fejzulla Berisha/

Në historinë moderne të kombit shqiptar, rrallëherë gjejmë një bashkëveprim kaq të fuqishëm ndërmjet vizionit kombëtar dhe mbështetjes ndërkombëtare sa ai që u ndërtua në Boston në fillim të shekullit XX. Në këtë qendër të rëndësishme të botës së lirë, Fan Noli dhe Faik Konica hodhën themelet e një diplomacie shqiptare moderne, e cila për herë të parë artikuloi me qartësi dhe dinjitet çështjen shqiptare në arenën ndërkombëtare.

Në një kohë kur shteti shqiptar, i dalë nga Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë, ishte ende i brishtë dhe i kërcënuar nga pretendimet territoriale të fqinjëve, veçanërisht nga qarqe politike në Serbia dhe Greqia, diaspora shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës mori mbi vete një mision historik: mbrojtjen e ekzistencës politike të Shqipërisë.

Ky mision nuk do të ishte i mundur pa krijimin e një infrastrukture të mirëfilltë kombëtare në diasporë. Themelimi i Vatra dhe funksionimi i gazetës Dielli shënuan lindjen e një platforme të organizuar, përmes së cilës shqiptarët jo vetëm që ruajtën identitetin e tyre, por u shndërruan në një faktor ndikues në politikën dhe opinionin publik amerikan.

Fan Noli, me vizionin e tij të gjerë politik dhe kulturor, arriti ta përkthejë çështjen shqiptare në një gjuhë të kuptueshme për elitën amerikane. Ai ndërtoi ura komunikimi me qarqet vendimmarrëse, duke shfrytëzuar në mënyrë të zgjuar hapësirën demokratike që ofronte Amerika. Në prag të Konferenca e Paqes në Paris, aktiviteti i tij dhe i strukturave që ai drejtonte u materializua në memorandume dhe dokumente të mirëstrukturuara, të cilat mbronin të drejtën e shqiptarëve për shtetësi dhe integritet territorial, në përputhje me parimet e vetëvendosjes.

Në anën tjetër, Faik Konica përfaqësonte dimensionin e sofistikimit intelektual dhe diplomatik. Ai e ngriti diskursin shqiptar në nivelin e standardeve evropiane dhe amerikane, duke kundërshtuar me argumente të forta propagandat që synonin delegjitimimin e Shqipërisë. Si përfaqësues diplomatik në Washington, ai kontribuoi në ndërtimin e një imazhi serioz dhe të besueshëm të shtetit shqiptar në sytë e institucioneve amerikane.

Roli i Shtetet e Bashkuara të Amerikës në këtë proces mbetet historikisht i pazëvendësueshëm. Nën frymën e parimeve të artikuluara nga Woodrow Wilson, politika amerikane në atë periudhë kontribuoi në ruajtjen e Shqipërisë nga skenarët e copëtimit. Në një kohë kur interesat gjeopolitike të fuqive të tjera shpesh anonin drejt ndarjes së territoreve shqiptare, qëndrimi amerikan krijoi një balancë vendimtare në mbrojtje të së drejtës së një kombi për të ekzistuar.

Megjithatë, një analizë e drejtë kërkon të theksojë se ky “shpëtim” nuk ishte një akt i njëanshëm. Ai ishte rezultat i një sinergjie të fuqishme ndërmjet përpjekjes shqiptare dhe mbështetjes amerikane. Pa veprimin e organizuar të diasporës, pa vizionin e Nolit dhe Konicës, dhe pa artikulimin e qartë të interesit kombëtar, edhe mbështetja ndërkombëtare do të kishte qenë e pamjaftueshme.

Bashkëveprimi i Fan Noli dhe Faik Konica në Boston përfaqëson një model të rrallë të harmonizimit të interesit kombëtar me parimet universale të drejtësisë ndërkombëtare. Ata e shndërruan diasporën shqiptare në një aktor të besueshëm dhe të respektuar, duke dëshmuar se edhe një komb i vogël mund të ndikojë në rrjedhat e historisë kur vepron me vizion, unitet dhe profesionalizëm.

Në kohën tonë, kur sfidat ndaj çështjes shqiptare marrin forma të reja, ky model mbetet një udhërrëfyes i qartë. Ai na mëson se forca e një kombi nuk qëndron vetëm në territorin e tij, por edhe në aftësinë për të ndërtuar aleanca të drejta, për të artikuluar me dinjitet interesat e veta dhe për të qenë pjesë aktive e rendit ndërkombëtar.

Kjo është trashëgimia e Bostonit shqiptar—një trashëgimi që nuk i përket vetëm së kaluarës, por që vazhdon të jetë një thirrje për veprim në të tashmen dhe në të ardhmen.

Filed Under: Kulture

Eliot Engel, in memoriam…

April 21, 2026 by s p

Ambasador Blerim Reka/

Me bashkëshorten e kongresistit Eliot Engell, zonjën Pat Engell, në mbrëmjen komemorative të organizuar nga Konsullata e Përgjithshme e Republikës së Kosovës në Nju Jork dhe Harry Bajraktari.

Nën praninë e familjes Engell, shefit të kabinetit të tij të John Calvelli dhe rreth 70 bashkëatdhetarëve tanë, mbrëmë në Nju Jork nderuam jetën dhe veprën e mbështetësit të Pavarësisë së Kosovës dhe mikut të madh të shqiptarëve.

Për tri dekada, Elliot Engell, ishte zëri i Kosovës së pushtuar në Uashington. Dhjetëra rezoluta për Kosovën në Dhomën e Përfaqësueseve në Senatin Amerikan, e shumë letra të dërguara presidentëve amerikan, kishin nismën dhe autorësinë e kongresistit Engell.

Lavdi!

Filed Under: Kronike

21 prill 1921, ditë e madhe e shtetit shqiptar. U hap në Tiranë mbledhja e parë, e parlamentit të parë, i dalë nga zgjedhjet e para. Historitë e deputetëve Ali Këlcyra dhe Ali Koprëncka

April 21, 2026 by s p

Nga Roland Qafoku/

21 prilli i vitit 1921 është një ditë e madhe e shtetit shqiptar. Si sot 105 vjet më parë, për herë të parë, u mblodh parlamenti i parë, i dalë nga zgjedhjet e 5 prillit të atij viti, të parat të organizuara në historinë e shtetit shqiptar. Kjo ngjarje shënon një moment kulmor historik për mënyrën e funksionimit të shtetit shqiptar, vetëm 9 vjet nga shpallja e Pavarësisë. Në orën 10.00 të asaj dite të bekuar, 56 deputetë ishin ulur në të vetmen sallë të përshtatshme për një parlament në Tiranën e asaj kohe, që ishte shtëpia e Zija Toptanit, godina ku sot është Akademia e Shkencave dhe realizuan një moment solemn hapjen e asaj që e quajtën Këshilli Kombëtar.

Ishte deputeti 55-vjeçar nga Tirana, Mytesim Këlliçi, ai që hapi seancën si më i vjetri mes të gjithë kolegëve. Pas verifikimit të mandateve, Deputeti i Korçës Pandeli Evangjeli u zgjodh kryetar i parlamentit. Më 27 mars pasdite ky parlament nisi punimet normale me seancën e parë parlamentare nën drejtimin e tij. Në shkrimin kryesor të numrit të datës 1 maj 1921, gazeta “Taraboshi” që botohej në Shkodër, shkruante për këtë ngjarje:

“Parlamenti u hap. Vllaznit t’onë q’i janë larg nesh, larg atmës, do të thonë: A mos jena n’ander? E qe besa, gadi gadi se dhe na që gjendena në Shqypnie mendohena: A thue mos t’jemi në andër?”. (Foto 2)

Po, kush ishin ata 56 deputetët e zgjedhur dhe që hapën parlamentin e parë? Në foton që po publikoj janë disa prej tyre që as më shumë e as më pak kishin vërtetë përkufizimin baballarët e kombit; Sejfi Vllamasi, Stavro Vinjau, Ali Këlcyra, Ali Koprëncka, Ahmet Zogu, Bahri Omari, Rexhep Mitrovica, Bajram Fevziu, Pandeli Cale e të tjerë. (Foto 1).

Mes tyre do veçoja dy Ali-të. I Pari Ali Këlcyra, deputeti i Gjirokastrës dhe pinjoll i familjes së madhe Këlcyra. Për atë që bënte dhe jepte në parlament, beu i Këlcyrës është cilësuar oratori i parlamentit. Fjalimet e tij janë të papërsëritshme edhe sot e kësaj dite dhe kanë hyrë në historinë e parlamentarizmit si më të bukurat, më të veçantat dhe më një fjalor të pasur politik dhe juridik. Ali Këlcyra bëri një akt personal në parlamernt teksa hoqi dorë nga titulli bej dhe kjo më pas u pasua edhe nga të tjere me një ligj të posaçëm. I dyti ishte Ali Koprëncka, deputeti i parë dhe i vetëm në atë parlament i Skraparit. Një nga më të arsimuarit e atij parlamenti, me akademi ushtarake dhe me kulture gjenerale të admirueshme, ai njihej edhe si armik personal i Ahmet Zogut.

Fjalimet e tij në parlament kanë mbetur në memorien e asaj kohe, ndërsa për studiuesit janë një lëndë e parë për startin e jetës parlamentare. Shumë ligje të asaj kohe kanë iniciatvën dhe ideimin prej tij. Për fat të keq Ali Koprëncka u vra më 12 korrik 1930, 9 vjet nga zgjedhja si deputet i parlamenti të parë. Ai kishte lidhje të largët me firmëtarin e pavarësisë Xhelal Koprëncka po nga Skrapari, si dy patriotë që e donin Shqipërinë kur nuk kishte Shqipëri.

Edhe Xhelal Koprëncka pati të njëjtin fat. U vra më 21 tetor 1919, 7 vjet pasi hodhi firmën e rëndë në proklamatën e Pavarësisë, duke treguar edhe një herë se bijtë më të mirë ky vend nuk i ka dashur. Si vrasja e Xhelal Koprënckës dhe ajo e deputetit Ali Koprëncka janë turpe të mëdha të asaj kohe. Por më me turp na bën sot mosrespektimi dhe mosvlerësimi i këtyre figurave, deri në raste ekstreme si mospranim nga shoqëria. 105 vjet më pas na takon të nderojmë atë parlament dhe ata deputetë që e bënë atë parlament.

Filed Under: Komente

KOMITETI “MBROJTJA KOMBËTARE E KOSOVËS” NË  FONDET ARKIVORE TË ARKIVIT TË SHTETIT SHQIPTAR

April 21, 2026 by s p

PROF. ASSOC. DR. TEKI KURTI

UNIVERSITETI I TIRANËS/

Në fondet  arkivore të Arkivit Qendror  të shtetit shqiptar ndodhen mijëra dokumente që hedhin  dritë dhe dëshmojnë që Komiteti “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës” (KMKK) gjatë  viteve 1918-1920 ishte një ndër  organizatat politike më të rëndësishme në Shqipëri për detyrat  që shtronte  në programin e saj.

Në mijëra  faqe  arkivore,  dëshmi,  spikat emri i drejtuesit  atdhetar  e mendjendritur, Hoxha Kadriut po edhe i Hasan Prishtinës, Sali Nivicës, Bajram Currit, Hysni  Currit, Bedri Pejanit, Aqif Pashë Elbasanit, Elez Isufit etj. etj.

Po në arkiv, krahas mijëra dokumenteve në gjuhën shqipe, frënge e turke  gjendet edhe  fondi  i zëdhënëses së ideve, programeve  dhe thirrjeve që  Komiteti  shtronte para opinionit  publik, organi  më përparimtar i atyre  viteve, gazeta  “Populli” që u botua  në Shkodër nën drejtimin e Sali Nivicës.

Ky fond arkivor është i mbushur me  dokumenta, me protesta, memorandume, promemorje, statistika që lidhen me  përpjekjet  diplomatike të  Komitetit “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës”. Në fond gjenden thirrje pa fund drejtuar “popullit  shqiptar të Kosovës” për organizim në çdo aspekt, për të dokumentuar  me fakte politikën  shoviniste  antishqiptare të gjenocidit e shfarosjes në masë si dhe të shpërnguljes me dhunë të shqiptarëve prej qarqeve të Beogradit.

Në fokus  del qartë  qëndrimi i prerë  për njohjen e Shqipërisë pa protektorate të huaja  si dhe  bashkimi me të  i të  gjitha  qyteteve  e krahinave  që në  shumicë ishin popullsi  shqiptare por që ishin aneksuar e pushtuar  nga Serbia e Mali i Zi që më 1912. Mbi këtë aspiratë kryesore  jam munduar dhe unë të paraqes  punimin tim të mbështetur  vetëm në fondet  arkivore të  shtetit  shqiptar.

Komiteti “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës” u themelua  në Shqipëri, më 1 maj  1918. Ky Komitet u krijua ende pa përfunduar  Lufta e Parë Botërore, në kushtet  kur shteti  i pakonsoliduar  shqiptar ishte  pushtuar nga ushtritë  e Fuqive të Mëdha dhe ato të  monarkive  shoviniste fqinje, të cilat  likuiduan në fakt  shtetin e pavarur  shqiptar. në këto çaste  tepër kritike për kombin shqiptar, krahas forcave  të tjera atdhetare, doli hapur  me një program  ambicioz që synonte  parasëgjithash bashkimin e trojeve shqiptare në një shtet të vetëm, Komiteti MKK.

Kjo pikë e platformës politike është fiksuar në pikën e parë  të programit themeltar të  Komitetit MKK, ku  thuhet “Me u përpjekë para pushteteve të mëdha  të Antantës, me kërkue  bashkimin  e krahinavet të Kosovës  (Shkup, Kumanovë, Preshevë, Tetovë, Gostivar, Kaçanik, Frejzoviq, Gilan, Prishtinë, Vulcitrin, Mitrovicë, Jeni Pazar, Rozhajë, Pejë, Plavë, Gusi, Xhakovë, Prizren) në Shqipëri të Lirë e veturdhënuese”.

Për arritjen  e këtij synimi madhor, në radhët e Komitetit bënin pjesë përfaqësues  të inteligjencies me integritet atdhetar e demokratik, si Kadri Prishtina (i njohur me emrin Hoxha Kadriu), Hasan Prishtina, Bedri Pejani, Sali Nivica, Bajram Curri etj.

Komiteti  për të arritur synimet e tij mbarëkombëtare e shtriu  organizimin  e tij nga Shkodra në Durrës, Tiranë, Dibër, Prizren, Ferizaj, Prishtinë, Shkup, Pejë, Vuçitern, Gjilan, Rahovec etj.

Komiteti “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës”, që të fuqizonte  veprimtarinë  e tij atdhetare në shërbim  të  çështjes kombëtare, me anë të  një  thirrje që mban datën 22 dhjetor 1918, i drejtohet gjithë popullit  shqiptar të Kosovës, ku e ve  theksin se “po afron  dita që  ka me  caktue  fatin  e vendlindjes s’onë, të dashtunës e të  mjerës Kosovë”.

Komiteti vazhdon  thirrja “ka me iu  lut  çdo kosovari me mbledh ndihma  në të holla dhe me i dërgu në emër të dr. Hoxha Kadri Prishtinës, si kryetar i Komitetit me qendër në Shkodër”, njëkohësisht thirrja  kërkonte statistika të popullsisë  si dhe autorizim nga çdo  krahinë që  Komitetit “Mbrojtja  Kombëtare e Kosovës” t’i  besohej  çdo  veprim që i përmbahej bashkimit të Kosovës me Shqipërinë. 

Për jetësimin e veprimtarisë së tij Komitetit  i kanë  ardhur  në ndihmë  veç të tjerash  edhe me ndihma  financiare  nga mjaft  patriotë  nga Shqipëria, kështu me anë të  shkresës së mban datën  9 nëntor 1919, ku kryetari i Komitetit Hoxha Kadriu falenderon nxehtësisht atdhetarin elbasanas Aqif Pashën për mbështetjen  e vazhdueshme patriotike si dhe  për mbështetjen  financiare  të tij. 

Për  bashkimin e trojeve  shqiptare me shtetin shqiptar, Komiteti MKK krahas veprimtarisë  diplomatike filloi dhe  organizimin e  Lëvizjes Nacionalçlirimtare (kaçake) e cila do të çlironte  Kosovën  dhe viset e tjera  shqiptare  nga  zgjedha jugosllave. Për këtë ky Komitet hartoi më 1919, Programin e Përgjithshëm të Kryengritjes së Kosovës.

Ky program parashtronte parimet e luftës  së shqiptarëve të Kosovës për liri,  mbështetur në parimet  themelore  të së drejtës  ndërkombëtare. Hartuesit e programoit ishin treguar  të kujdesshëm që në  luftë, luftëtarët e lirisë, barbarisë serbe të  mos i përgjigjeshin me  barbari, kështu luftëtarëve shqiptarë u ndalohej  që “përveç luftës  ndaj atyre  shkjeve që ishin me armë kundra  çështjes  shqiptare, të mos digjej e rrënohej asnjë shtëpi apo kishë dhe të mos dhunoheshin trupat e armikut të vramun”.

Lëvizja Nacionalçlirimtare, e njohur  me emrin “lëvizja kaçake” u zhvillua  gjatë  viteve 1918-1928 dhe si qëllim kryesor pati luftën  për çlirim  kombëtar të shqiptarëve të Kosovës nga robëria  jugosllave.

Kështu  çetat e para të armatosura udhëhiqeshin nga Azem Galica, Sadik Rama, mehmet Konjuhi, Keri i Sadri Bardhit, Vëllezërit Bajçinovci, në Strugë nga Abdullah Bojku, në Kërçovë nga Vëllezërit Kalosh e Lazan Dani – Zajazi, në Manastir nga Xheladin Limani etj.

Kryengritja kaçake filloi në  tetor 1918 dhe mori përmasa  në pranverën e vitit 1919. Mund  të përmendim  si përpjekjet  më të rëndësishme  luftarake, betejat e zhvilluara  nën udhëheqjen e Azem  e Shote Galicës në Drenicë e në Podgor nën udhëheqjen e Sadik Ramë Gjurgjevikut, më 24 prill 1919, më pas në tërë Kosovën duke u shtrirë  deri në Dibër.

Kryengritja e Përgjithshme  filloi  në prill-maj të vitit  1919, ku u përfshinë rreth 10.000 vetë dhe vijoi deri  në qershor  të vitit 1919. Qëndresa e armatosur  vijoi edhe në  pranverën e vitit 1920, verën dhe vjeshtën  e vitit 1921,  gjatë vitit  1922-1926. Në  vitet 1927-1928, veprimet qenë më të rralla  dhe me çeta  shumë më të vogla. Kështu në nëntor  të vitit 1928 në Grykën e Carralevës u vra  Shaqir  Hazir Pirraku bashkë me  7 luftëtarë që ishte  dhe një ndër  çetat më të forta.

Kjo përbën  dhe fundin  e lëvizjes kaçake në Kosovë  që u udhëhoq  nga  Komiteti MKK.

Për realizimin e bashkimit  kombëtar të trojeve shqiptare Komiteti “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës” realizoi  një program  shumë të  detajuar në të  gjitha  mundësitë  dhe rrethanat  që lejonte  koha. Kështu  veprimtaria e këtij Komiteti krahas përpjekjeve  të vazhdueshme  për organizimin  e lëvizjes kaçake intensifikoi punën  në ndërkombëtarizimin e çështjes  shqiptare ku nuk  munguan përpjekjet  për sensibilizimin e qarqeve politike por  dhe të opinionit publik evropian e amerikan.

Sidomos në prag të Konferencës së Paqes, Komiteti i dërgoi asaj memorandume të njëpasnjëshme, ku kërkohej që  brenda të drejtës ndërkombëtare të respektohej pavarësia e shtetit  shqiptar dhe  të viheshin  në vend padrejtësitë që i ishin bërë në Konferencën  e Londrës, duke e konsideruar të domosdoshme demaskimin e gjenocidit serb në Kosovë, Komiteti iu drejtua  Konferencës së Paqes në Paris për të dënuar  e ndaluar  masakrat serbe në Kosovë.

Në një letër të datës 26 janar 1919 drejtuar Presidentit të  Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Uillson, ndër të tjera Komiteti, i  shkruan “Barbaria sllave, që po përfiton  nga situata  e sotme, kanë marrë një veprimtari për ta  shfarosur  racën  shqiptare në Kosovë. Prandaj po ju sillemi juve, si ligjvuesi i të drejtave  të kombeve dhe mbrojtësi i njerëzimit, i lirisë, që për t’i dhënë fund krimeve të serbëve, ju lutemi  me lot  ndër sy  e me entusiazmë të madhe që derisa të vendoset  paqa, Kosova të merret   në një sundim  internacional”.

Komiteti ka ndjekur me shqetësim  dhe kërkesat që qeveria jugosllave i bënte  Konferencës së Paqes për  “aneksimin e krahinavet të Shkodrës deri në ujë të Matit”. Komiteti po ashtu me shqetësim ndjek gjithë  ngjarjet dhe situatën në të gjitha trojet  shqiptare si në  veri  ashtu  dhe në jug.

Kështu, për  lajmin e dorëzimit të Korçës, ushtrisë greke nga ana e fuqisë  okupuese franceze, Komiteti i drejtohet menjëherë  delegacionit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Paris. 

Ballafaqimi i Komitetit me këtë realitet të ri e të hidhur, pra mundësinë  e copëtimit të  mëtejshëm të Shqipërisë së vitit 1913, nxori në vend të parë angazhimin se “Pa Shqipni  nuk ka Kosovë”. Kështu, zgjidhja e çështjes kombëtare shikohej si perspektivë jo e afërt por  si doçka  që do të ndodhte  kur të vinte  në harmoni  gjendja e përgjithshme globale.

Duke vlerësuar punën dhe kontributin e veçantë që kishte dhënë kjo  organizatë patriotike  në çështjen  mbarëshqiptare deri në organizimin  e Kongresit të Lushnjës si dhe  kontributin e udhëheqësit  të kësaj organizate, intelektualit e atdhetarit  të vendosur Hoxha Kadri Prishtinës, Kongresi vendosi që në  kabinetin e  qeverisë prej 6 anëtarësh, postin  e ministrit të Drejtësisë ta mbante  Kryetari i Komitetit MKK, Hoxha Kadri Prishtina, duke dhënë  një kontribut  të vyer  në fushën e vënies  së bazave  të shtetit ligjor në Shqipëri. 

Në historiografinë  shqiptare po ndriçohet  kontributi  i këtij  personaliteti të madh të  trojeve shqiptare, sidomos në rolin  për krijimin dhe drejtimin  e organizatës  patriotike  Komiteti  MKK në drejtimin e Lëvizjes  Nacionalçlirimtare (kaçake) në Kosovë në vitet 1918-1925, për njohjen dhe sensibilizimin e kancelarive evropiane e amerikane ndaj çështjes  shqiptare, për  kontributin e drejtpërdrejtë, të dhënë  në ndërtimin  e shtetit shqiptar të sapokrijuar, për drejtimin dhe veprimtarinë  e Komitetit MKK me synime të qarta mbarëshqiptare, i cili  edhe pse  nuk u  realizua  asokohe, nbajti gjallë vetëdijen  mbarëkombëtare  të  shqiptarëve, në të gjitha trojet  shqiptare dhe për të  gjetur  rrugën e realizimit të bashkimit të  trojeve shqiptare në kontekstin  e zhvillimeve të sotme, rajonale e globale, ku partneri i  shumëkërkuar i Hoxha Kadri Prishtinës, SHBA, sot është miku real i çështjes  shqiptare.

Koha po  punon për shqiptarët e në  këtë kohë ndrit dhe emri i patriotit të madh të shqiptarisë, Hoxha  Kadri Prishtina.

Filed Under: Emigracion

The Architecture of Alignment

April 21, 2026 by s p

Kosovo’s IRGC designation is not a first step. It is the completion of a framework built early on in alignment with the United States, and sustained across partisan change in both capitals.

by Elmi Berisha | 20 April 2026

www.kosovodispatch.com

The Government of Kosovo approved on Monday a draft decision designating the Islamic Revolutionary Guard Corps as a terrorist organization within the territory of the Republic of Kosovo. Prime Minister Albin Kurti framed the measure as a strengthening of Kosovo’s legal and strategic basis for international security cooperation, and as a clear alignment with strategic allies.

The decision will be reported across regional and international media as a diplomatic gesture, a small state lining up behind the United States, Canada, the European Union, Israel, Saudi Arabia, and Bahrain on an Iran file already settled elsewhere.

That read is not wrong. It is incomplete, and for audiences in Washington it is misleading in a specific way.

Monday’s decision is not Kosovo’s entry into a counter-Iran legal framework. It is the completion of one, and the framework has been transatlantic in its operation from an early stage.

The 2020 precedent, and its provenance

In June 2020, under Prime Minister Avdullah Hoti, the Government of Kosovo and the Assembly adopted a full designation of Hezbollah as a terrorist organization, covering both its military and political wings and explicitly rejecting the bifurcated approach then maintained by the European Union.

The proposal originated from the Ministry of Foreign Affairs. It was announced publicly. It was not, however, undertaken in isolation. The designation was adopted in the course of the U.S.-mediated Kosovo-Serbia normalization track, months before that track produced the September 2020 Washington Agreement signed in the Oval Office and co-signed by Belgrade and Prishtina. The Washington Agreement later incorporated a parallel commitment by both sides to designate Hezbollah in its entirety, recognizing the Kosovar measure already on the books and obligating Belgrade to follow. Kosovo’s commitment to place its diplomatic presence in Jerusalem formed part of the same framework.

This provenance matters. Kosovo’s counter-Iran legal architecture was not a standalone choice made in Prishtina. It was built early on in alignment with the United States, and later consolidated within the U.S.-mediated normalization framework formalized in Washington.

That alignment has now held without reversal under three Kosovar governments: Hoti, Kurti I, and Kurti II. It survived a change of coalition. It survived a change of parliamentary majority. It survived, notably, partisan change in Washington across three administrations. It has been treated, across partisan lines in both capitals, as settled policy.

Monday’s decision does not introduce a counter-Iran posture into Kosovar law. It closes the last remaining gap in a framework that the United States helped design.

Kosovo had designated the most significant external operational arm of the IRGC in 2020. It had not designated the IRGC itself. That asymmetry was legally conspicuous and politically available for future closure. On Monday, it was closed.

The doctrinal convergence

Within that continuity, the language of Kurti’s public justification is worth reading closely.

The IRGC, he said, has been identified as a structure that uses terrorism and organized violence as an instrument of foreign policy, contributing to regional and global destabilization.

This formulation is not generic. It mirrors language that has recently entered European security discourse, particularly in responses to Russian hybrid aggression: the use of organized violence and deniable instruments as tools of state policy. It also mirrors longstanding U.S. counterterrorism doctrine, which has treated the IRGC as precisely such an instrument since the 2019 Foreign Terrorist Organization designation under the first Trump administration.

The convergence is significant. American and European doctrinal frameworks, historically out of step on Iran, have aligned over the past eighteen months. Kosovo has placed itself inside that alignment through a legal instrument already structurally prepared to receive it.

This is why the decision reads as seamless rather than improvised. The infrastructure was in place. The doctrinal language was available on both sides of the Atlantic. What was required was the political moment. It arrived.

The portability problem

Once the category exists inside Kosovar law, it is available for application to any state actor whose conduct meets its criteria. The criteria are behavioral, not geographic.

Regional governments engaged in the targeted use of non-military instruments against Kosovo, including coordinated disinformation operations, proxy political networks, and covert financial facilitation, are now within the formal definitional field of an instrument that did not exist in this form six years ago and did not carry this doctrinal weight before this week.

The drafters of a legal category do not control its subsequent application. The instrument does.

Whether a future Kosovar government chooses to apply the framework to conduct originating closer to home is a political question. Whether it can apply it is no longer open. The instrument now exists, and it is calibrated to conduct, not to flag. Washington, which helped build the framework, should understand what it has underwritten.

The absent evidence

One feature of Monday’s announcement merits separate analytical attention: what it does not contain.

The public justification does not identify specific IRGC activity within Kosovar territory. No incident is named, no operation is described, no prior intelligence finding is cited.

This matters because the standard pattern in comparable designations involves the identification, at least in general terms, of a documented predicate. The February 2026 European Union designation of the IRGC was grounded in reference to the Iranian state’s crackdown on domestic protests and in the accumulated evidence of IRGC-linked operations on European soil. Albania’s 2022 rupture of diplomatic relations with Iran followed a specific cyber operation attributed to Iranian state-linked actors against Albanian government infrastructure.

Kosovo’s decision, by contrast, is not triggered by a public incident. Two readings are possible.

The first is that relevant intelligence exists and has not been disclosed, either because it remains operationally sensitive or because the government has chosen a preemptive rather than reactive posture.

The second is that no specific predicate exists, and the designation is primarily normative, closing the gap left open after 2020 and synchronizing Kosovo with the post-February 2026 European baseline and the longstanding U.S. position.

Of the two readings, the second carries greater explanatory weight. Kosovo has not publicly indicated any IRGC-linked activity within its territory, and the structure of the decision aligns more closely with legal completion than reactive disruption. This suggests that the designation is primarily preemptive: a synchronization with allied frameworks, executed once the political and doctrinal conditions converged.

That does not exclude the existence of undisclosed intelligence. It does, however, indicate that the decision does not depend on it. Kosovo, in other words, did not need to be attacked to stand with its allies. It chose to.

The regional position

Kosovo is not the first government in the Western Balkans to take a public position against the IRGC. On 19 February 2026, the Council of the European Union formally designated the IRGC as a terrorist organization. In the weeks that followed, Albania, Bosnia and Herzegovina, Montenegro, North Macedonia, and Serbia aligned themselves with that decision under the standard mechanism through which non-EU states adopt Common Foreign and Security Policy positions during their accession process. Belgrade’s alignment was confirmed only after the initial list was published in mid-March, and the circumstances of its addition have not been publicly explained.

This context clarifies rather than diminishes the significance of Monday’s decision.

CFSP alignment is a declaratory mechanism. It records a candidate state’s political adherence to an EU position for the purposes of accession progress. It does not, by itself, install the designation into the domestic legal order of the aligning state. In most cases it requires subsequent national legislative or regulatory acts to take operational effect on financial regulators, law enforcement agencies, and prosecutors.

Kosovo does not have access to this mechanism. It is not an EU candidate, and its sovereign standing is contested by five member states. Kosovo cannot align under Chapter 31 of the acquis, because Chapter 31 is not open to it.

What Kosovo did on Monday is therefore categorically different. It is a sovereign national act of designation, installed directly into Kosovar law, with full domestic operational effect. It does not depend on Brussels. It does not depend on accession. It does not depend on a supranational framework to which Kosovo is not a party.

The contrast with Belgrade illustrates the difference on both files. Serbia’s alignment with the EU IRGC designation arrived late, under circumstances that have not been explained, and through a mechanism that produces a declaratory position rather than a legally binding domestic instrument. On the parallel Hezbollah file, Belgrade’s September 2020 commitment, praised at the time by the U.S. Department of State, was never translated into a formal government decision. Subsequent implementation reviews of the Washington Agreement confirmed that Serbia’s national security framework does not categorize Hezbollah as a terrorist organization, and it does not do so to this day.

Kosovo, by contrast, formally designated Hezbollah in June 2020 through a government decision and parliamentary process, maintained that designation across three governments, and has now extended the framework to the parent organization through the same kind of sovereign legal act.

Within the Western Balkans, Kosovo is the only state with a self-standing, domestically legislated counter-Iran architecture covering both the IRGC and Hezbollah. Its neighbors have declarations. Kosovo has law.

The difference is structural, and it is visible in the enforcement capacity that flows from each.

The correct frame

The media framing of Monday’s decision will emphasize alignment and symbolism. Both are present. Neither is the principal dimension.

The decision is the completion of a counter-Iran legal framework that began under Hoti in 2020 and was subsequently embedded within a U.S.-mediated normalization framework, survived three governments in Prishtina and partisan change in Washington, and had one conspicuous remaining gap. That gap closed on Monday.

For Washington, this should be read clearly. Kosovo is one of the few states in Europe that has built its counterterrorism architecture through sovereign domestic legislation in sustained alignment with the United States, rather than through the declaratory channels open to EU candidates. That alignment has not depended on bilateral incidents. It has not depended on incentives. It has held because Prishtina made, and has continued to make, a strategic judgment that its security and the American security posture belong in the same framework.

In a period when transatlantic alignment is under strain elsewhere, that judgment deserves recognition, and reciprocity.

Architecture, once built, outlasts the government that builds it. The 2020 Hezbollah designation has now outlasted three prime ministers and three U.S. administrations. Monday’s IRGC designation will outlast this one.

What remains is not whether the framework will be used again, but where. The category now embedded in Kosovar law is behavioral, not geographic. It does not distinguish between distant adversaries and regional actors. The decision taken on Monday closes one gap. It quietly opens others. It also reaffirms, at a moment when the reaffirmation matters, that Kosovo and the United States still build security architecture together.

Elmi Berisha holds a PhD in National Security Studies. He is a prominent Albanian-American community leader and businessman based in the New York area, and serves as President of the Pan-Albanian Federation of America “Vatra” (Federata Panshqiptare e Amerikës VATRA), the oldest Albanian patriotic organization in the United States, founded in 1912.

ISSN: 3070-2186

Filed Under: Ekonomi

  • « Previous Page
  • 1
  • …
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • …
  • 2982
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • JETËSHKRIMI I GJERGJ KASTRIOTIT
  • NJË KUJTIM PËR PROFESOR FEHMI AGANIN
  • Kujtojmë në përvjetorin e ndarjes nga jeta shkrimtarin arbëresh të Italisë, Lekë Matrënga
  • Albanian Roots Parade, Saturday, June 20
  • DEBATI NË WASHINGTON — PSE FINANCOHET SHOQËRIA CIVILE JASHTË VENDIT?
  • Qyteti 2400-vjeçar që i përket njerëzimit – pasuri e UNESCO-s
  • Skënderbeu në medaljonin e vendosur në pullën e parë postare shqiptare, më 1 dhjetor 1913
  • Ervin Toro: “National Albanian Registry”, një investim në identitetin, fuqinë dhe të ardhmen e komunitetit shqiptar në Amerikë
  • Dualiteti juridik dhe kriza strukturore e barazisë në Maqedoninë e Veriut
  • Beqir Derhemi, një emër në zanafillën e Televizionit Publik Shqiptar
  • Bashkë me pranverën, çelin edhe lulet e shkollave shqiptare në diasporë
  • Vittore Carpaccio nga Panteoni i Harruar në premierë dokumentari në Nju Jork
  • Rruga “Skënderbeu” në Bronx, një simbol i gjallë i krenarisë, unitetit dhe trashëgimisë shqiptare
  • Një komb pa kujtesë nuk ka themele
  • Kush ishte gazetarja shqiptaro- amerikane që u shpall “non grata” nga qeveria komuniste

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT