Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

BUJAR SKENDO: RIKTHEHEM KËTU PËR TË GJETUR COPËZA TË HUMBURA TË SHPIRTIT TIM

by

www.alb-spirit.com/

Gazetari, ambasadori dhe shkrimtari Bujar Skendo rikthehet ne Gjimnazin “Halim Xhalo” në Vlorë në një diskutim të romaneve të tij me nxënësit, mësuesit, shkrimtarë e pedagogë nga Tirana e Vlora…

E nderuar zonja Sonila Banushaj, drejtore e gjimnazit “Halim Xhelo”.

E nderuar zonja Adelina Brahimi, profesore e letërsisë në këtë gjimnaz.

Të nderuar miq profesorë e shkrimtarë Bardhosh Gaçe, Sadil Bejko, Çerçiz Loloçi, Delo Isufi, Eqerem Canaj…

Një përshëndetje e posaçme për nxënësit e gjimnazit tonë të famshëm të pranishëm në këtë diskutim.

Si një ish nxënës i këtij gjimnazi, u jam tepër mirënjohës dhe ju falenderoj për nderimin që po më bëni duke organizuar këtë diskutim për romanet e mia. Nuk është aspak e tepërt t’ju them se ndihem thellësisht i prekur nga kjo vizitë, gjithsesi e vonë, në gjimnazin tim. Dhe, po ashtu, nga diskutimi i ngrohtë, i veçantë, emocional dhe ndoshta më profesionali i organizuar për romanet e mia deri me sot.

Ka qenë ëndrra ime e fshehtë të rikthehem në gjimnazin tim të cilin nuk e kam harruar asnjëherë. Është si një rikthim për të gjetur copëza të humbura të shpirtit tim. Një takim me versionin tim më të pastër, më të shpenguar. Edhe tani me duket se ndiej fragmente zërash të dikurshëm nëpër korridore, zhurmën e pandryshuar nëpër shkallë, fjalë të mbetura prej kohesh diku në ajër. Kujtesa ime është rizgjuar në mijëra imazhe. Sepse gjimnazi nuk është thjesht godina. Gjimnazi është frymë e shenjtë. Këtu, te ky gjimnaz i mirënjohur nisi gjithçka e jetës sime. Përherë më është dukur se e kisha në anën time bekimin e tij të çmuar. Në ecjen time në jete, krahas këtij bekimi, kisha gjithashtu fatin tim. Sa më tepër punoja e studjoja aq më afër e ndieja praninë e tij. Kurse të shkruarin letërsi e kisha dhuratë nga natyra, nga Zoti im. Në këtë botë ku gjithçka bëhet asgjë nuk desha të largohesha menjëherë dhe tërësisht. Por, gjithashtu, do duhej të shkruaja diçka që ia vlente vërtet për t’u lexuar. Në të kundërt, duhej të bëja diçka që ia vlente më shumë se të shkruarit. Dhe kështu bëra. Më në fund i erdhi radha romaneve që, siç ka shkruar kritika e siç janë shprehur lexues të shumtë, ia vlejnë të lexohen.

I falenderoj të gjithë diskutantët për fjalët e mira që thanë për romanet e mia. Në mënyrë të veçantë, falenderoj nxënëset e talentuara që me diskutimet e tyre i dhanë freski dhe origjinalitet këtij diskutimi. Për shkrimtarin nuk ka lumturi më të madhe se të dëgjojë fjalë e mendime vlerësuese për letërsinë e tij. Kjo lumturi është e ngjashme me lumturinë e fshehtë që shkrimtari përjeton, ndërsa shkruan. Në mjegullën që e rrethon ai lumturohet nga gjetjet dhe format e shprehjes, nga zbulimet e interpretimet artistike. Ai shkruan në një gjendje të turbullt dhe shkon drejt një pike të panjohur. Kur del nga ajo mjegull, çuditërisht, ai ndien një palumturi të lodhshme. Sepse të shkruarit është mundim. Shkrimtari është i dënuar të punojë në një vetmi të thellë, në heshtje të plotë. Letërsia e vërtetë nuk lind nga lumturia. Natyrisht, përveç librave të socrealizmit.

Romanet e mia janë mospranim, janë pakënaqësi e shndërruar në art. Janë revoltë, zemërim nda të keqes, mëri ndaj më të keqes. Pikëllim e trishtim bashkë. Romanet e mia janë refuzim i diçkaje dhe dyshim në gjithçka.

Letërsia e mirë nuk është asnjëherë tërësisht e kuptueshme brenda një kohe të caktuar. Madje as nga kritika botërore. Ismail Kadare, shkrimtari ynë i vetëm gjenial, ankohej se edhe romani i tij më i mirë, “Gjenerali i ushtrisë së vdekur”, i përkthyer në mbi dyzetë gjuhë të botës dhe për të cilin është shkruar shumë, nuk ishte kuptuar tërësisht. Sipas autorit tonë gjenial nuk ishin kuptuar shumë nga idetë e romanit. Por veprat e gjenive jetojnë disa ose shumë shekuj. Dhe çdo shekull, në varësi të udhëkryqeve të tij, zbulon ide të paidentifikuara me parë. Zbulon pikërisht ato ide që e mundojnë atë shekull, gjeneratat e tij. Pakuptueshmëria e shkrimtarit ka ngjashmëri me moskuptimin e femrave. Në këtë rivalitet shkrimtarit nuk i mbetet tjetër veçse t’i dojë ose të vuaj për rivalët e tij. Një rrugë e tretë do ishte t’i kthejë në personazhe të veprave të tij. Me fjalë të tjera, t’i bëjë të pavdekshme.

Shkrimtari është i vetmi që di të fshehtat e dikujt tjetër, di çfarë mendon e çfarë e mundon dikë, qoftë edhe i panjohur. Di frikërat, pengjet, ankthet, arritjet dhe dështimet, shpresat dhe pendesat e atij individi. Dhe kjo ndodh sepse shkrimtari është i vetmi që ruan sekretin e identifikimit me dikë tjetër. Thjesht i mjafton ta shndërrojë atë në personazh të librave të tij.

Dhe tani më lejoni t’u drejtohem nxënësve që shkëlqyen në diskutimet e tyre, atyre që më mirë se kushdo tjetër e dinë se si është të jesh gjimnazist, ç’vite të shkujdesura përjetojnë, çfarë shpengimi ndiejnë brenda vetes, çfarë kujtimesh shkruajnë së bashku. Janë të tëra këto çaste që do i ruani nëpër vite po aq të çiltëra sa ju vetë jeni tani. Ju i takoni Gjeneratës Z, gjeneratës që u rrit me smartphonë e media sociale, me ekranet me prekje dhe së fundi me Inteligjencën Artificiale. Jeni pa dyshim me shumë fat, por edhe me rreziqe, në pamje të parë joshëse, intriguese. Me kohë do kuptoni se në jetë asgjë nuk është e mjaftueshme, madje as jeta vetë. Do tronditeni kur të takoni njerëz që i tmerron drita. Dhe, ndoshta, do buzëqeshni hidhur sepse do kujtoni shembëlltyrën tuaj të dikurshme të gjimnazit dhe frikën tuaj të natyrshme nga errësira. Një frikë e çiltër si vetja juaj.

Dhe nëse ndonjë prej jush ëndërron të bëhet shkrimtar le të lexojë qysh tani letërsi të mirë dhe shumë të mirë. Kështu do mësojë shumë sekrete të të shkruarit. Dhe, po ashtu, do mësojë të mendojë të pamenduarën. Derisa një ditë do zbulojë se ka rënë në dashuri me të shkruarin. Dhe pa e kuptuar do e gjejë veten të ulur përpara kompjuterit. Por pa e ditur se çfarë do shkruajë. Cila do jetë fjalia e parë. Nuk do e dish dot. Por nuk ka asgjë fatale në këtë mosdije. Nis të shkruash atë që të shqetëson, atë që ke frikë, atë që ke dashur t’a thuash, por nuk ke guxuar. Të shkruarit është fiçka e ngjashme me tregimin e një ëndërre. Pra mos ndalo se treguari ëndërra…

Xhubleta në filateli simbol i trashëgimisë kulturore shqiptare

by

Besnik Fishta/

Filatelia ka qenë gjithmonë një mjet i rëndësishëm për promovimin e historisë, kulturës dhe identitetit të popujve. Nëpërmjet pullave postare, shtetet prezantojnë para publikut vlera që i konsiderojnë pjesë të trashëgimisë së tyre kombëtare. Ndër temat që kanë zënë një vend të veçantë në filatelinë shqiptare vitet e fundit është edhe xhubleta, një nga simbolet më të lashta dhe më përfaqësuese të kulturës tradicionale shqiptare. Xhubleta është veshja tradicionale e grave të Malësisë së Madhe, e njohur për formën e saj karakteristike në trajtë kambane, për teknikën e veçantë të punimit dhe për ornamentikën e pasur simbolike. Ajo konsiderohet jo vetëm një veshje popullore, por edhe një dëshmi e lashtësisë së kulturës shqiptare, e transmetuar brez pas brezi nga gratë malësore. Çdo element i saj, që nga punimi i leshit deri te zbukurimet dekorative, bart njohuri, mjeshtëri dhe tradita që kanë mbijetuar për shekuj.

Vlerat e jashtëzakonshme kulturore të xhubletës u njohën edhe në nivel ndërkombëtar kur UNESCO e përfshiu “Xhubletën, aftësitë, mjeshtërinë dhe format e përdorimit të saj” në Listën e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale që ka nevojë për mbrojtje urgjente. Ky vlerësim ndërkombëtar erdhi si njohje e rëndësisë së saj historike, artistike dhe etnografike, por edhe si një thirrje për ruajtjen e dijebërjes tradicionale që rrezikon të humbasë me kalimin e kohës. Rëndësia e xhubletës ka gjetur pasqyrim edhe në filateli. Përveç paraqitjeve të mëhershme në seri kushtuar veshjeve popullore shqiptare, vitet e fundit ajo është shndërruar në subjekt të veçantë të emisioneve postare. Kjo tregon se xhubleta nuk shihet më thjesht si pjesë e një koleksioni kostumesh tradicionale, por si një simbol më vete i trashëgimisë kulturore shqiptare.

Një interes të veçantë paraqet fakti se xhubleta është trajtuar filatelikisht nga Shqipëria, Kosova dhe Mali i Zi. Në këtë mënyrë, ajo është bërë një nga temat e rralla të filatelise që ka arritur të përfaqësohet në emisione postare të disa administratave postare të ndryshme. Kjo prani dëshmon rëndësinë që i kushtohet vlerave të saj kulturore dhe rolin që ajo vazhdon të luajë në identitetin e komuniteteve që e ruajnë si pjesë të traditës së tyre. Emisioni filatelik i Kosovës kushtuar xhubletës pasoi menjëherë vendimin e UNESCO-s të vitit 2022, sepse një tematikë e tillë ishte veçanërisht e përshtatshme për të afirmuar identitetin e saj shqiptar përmes një simboli të fuqishëm kulturor. Kjo qasje është në përputhje me prirjen e përgjithshme të filatelisë kosovare, e cila në masë të madhe është karakterizuar nga promovimi dhe afirmimi i elementeve të identitetit kombëtar shqiptar.

Në emisionin filatelik të Malit të Zi, xhubleta paraqitet në kuadër të serisë “Kostume Tradicionale”. Edhe pse nuk identifikohet drejtpërdrejt si veshje tradicionale shqiptare, në pullë theksohet se viti 2023 është shpallur “Viti i Xhubletës”. Ky element dëshmon jehonën dhe vëmendjen që kjo veshje ka fituar edhe në këtë hapësirë të rajonit dhe është krejt i natyrshëm, duke pasur parasysh praninë historike dhe kulturore të trevave shqiptare brenda territorit të Malit të Zi.

Një moment i rëndësishëm për filatelinë shqiptare ishte edhe prezantimi i emisionit më të ri kushtuar xhubletës. Më 3 tetor 2026, në ambientet e Muzeut Historik të Shkodrës, u zhvillua një veprimtari promovuese kushtuar kësaj pulle të re postare. Organizimi i këtij aktiviteti në një qytet që lidhet ngushtë me historinë dhe traditën e xhubletës, si dhe prania e artizaneve, artistëve dhe filatelistëve, i dha emisionit një dimension të veçantë kulturor. Veprimtaria shërbeu jo vetëm për prezantimin e pullës dhe materialeve filatelike shoqëruese, por edhe për të rikthyer vëmendjen te rëndësia e ruajtjes dhe promovimit të kësaj trashëgimie unike.

Ky emision pritet të ngjallë interes si te koleksionistët e filatelisë, ashtu edhe te studiuesit, etnografët dhe publiku i gjerë i interesuar për kulturën shqiptare, pasi pulla postare mbetet një formë e veçantë dokumentimi historik dhe kulturor, ndërsa trajtimi i xhubletës në filateli kontribuon në njohjen dhe promovimin e saj brenda dhe jashtë vendit. Perhere xhubleta do te përfaqësoje shumë më tepër sesa një veshje tradicionale, sepse ajo është një simbol i identitetit kulturor shqiptar, një dëshmi e mjeshtërisë artizanale dhe një pasuri e njohur ndërkombëtarisht. Prania e saj në filateli do te deshmoje se pulla postare vazhdon të mbetet një ambasadore e rëndësishme e trashëgimisë kulturore. Përmes këtyre emisioneve, xhubleta do te vazhdoje udhëtimin e saj nga malësitë ku lindi drejt koleksioneve, muzeve dhe publikut të gjerë, duke ruajtur dhe përcjellë vlerat e saj te brezat e sotëm dhe të ardhshëm.

Foto: pamfleti.net

VATRA – TELEGRAM URIMI PRESIDENTES SË REPUBLIKËS SË KOSOVËS AKADEMIKE PROF. DR. JUSTINA SHIROKA-PULA

by

E nderuar Presidente e Republikës së Kosovës,

Shkëlqesia Juaj, Prof. Dr. Justina Shiroka-Pula,

Në emër të Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës VATRA, të gazetës “Dielli” të shqiptaro-amerikanëve, si dhe në emrin tim dhe të familjes sime, kam nderin dhe kënaqësinë t’Ju përcjell urimet më të përzemërta me rastin e zgjedhjes Suaj në detyrën e lartë të Presidentes së Republikës së Kosovës.

Zgjedhja e një personaliteti të shquar të botës akademike në krye të shtetit përbën një moment me rëndësi të veçantë për Kosovën, Shqipërinë dhe shqiptarët kudo në botë. Ju vini në këtë detyrë të lartë shtetërore me një formim të spikatur akademik, me përvojë të gjatë në jetën universitare e publike, por mbi të gjitha me vlerat e dinjitetit, integritetit, përgjegjësisë dhe përkushtimit ndaj së mirës së përbashkët dhe qytetarëve të Republikës së Kosovës.

Zgjedhja Juaj është dëshmi e rëndësisë që Kosova i kushton institucioneve të saj, kulturës demokratike dhe përgjegjësisë shtetërore. Besojmë se përvoja dhe autoriteti Juaj akademik do t’i shërbejnë më tej forcimit të kulturës institucionale, dialogut, unitetit qytetar dhe përfaqësimit dinjitoz të Republikës së Kosovës në arenën ndërkombëtare.

VATRA vlerëson përpjekjet e të gjithë deputetëve të Kuvendit të Kosovës që morën pjesë në procesin e zgjedhjes së Presidentes, si dhe gatishmërinë për të arritur kompromisin institucional në funksion të Republikës së Kosovës, forcimit të institucioneve dhe interesit të qytetarëve.

E nderuar Presidente Prof. Dr. Justina Shiroka-Pula, si mike e veçantë e Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës VATRA, dëshirojmë t’Ju sigurojmë se Federata do të jetë e gatshme të ofrojë çdo kapacitet dhe mundësi të saj institucionale në mbështetje të Institucionit të Presidentit të Republikës së Kosovës, në çdo nismë dhe përpjekje që i shërben interesit të qytetarëve, forcimit të shtetit dhe zhvillimit e konsolidimit të Republikës së Kosovës.

Në këtë detyrë të lartë shtetërore, Ju urojmë shëndet, urtësi, mbarësi dhe suksese në shërbim të Republikës së Kosovës dhe qytetarëve të saj.

Urime, Presidente e Republikës së Kosovës!

Urime Republikës së Kosovës dhe të gjithë qytetarëve të saj!

Me respekt dhe konsideratë të lartë,

Federata Pan-Shqiptare e Amerikës “VATRA”

Kryetari

Dr. Elmi Berisha

Një zë, një histori, një betejë – Gratë shqiptare bashkohen për Tetorin Rozë

by

AWUSA

Foto: Erta Hajdari/

Në Manhattan, gratë e komunitetit shqiptar u bashkuan edhe këtë vit për një mbrëmje të veçantë në kuadër të Tetorit Rozë, një aktivitet që Albanian Women in USA organizon çdo vit me të njëjtin qëllim: ndërgjegjësimin, mbështetjen dhe forcimin e grave në komunitetin tonë.

Në qendër të këtij takimi ishin historitë reale të grave që kanë përballuar kancerin e gjirit, historitë e frikës, dhimbjes, pasigurisë, por mbi të gjitha të guximit dhe forcës për të vazhduar përpara.

Të ftuara ishin psikologia dhe terapistja Silvana Loka, e ardhur nga Chicago, si dhe poetja, shkrimtarja dhe kryeredaktorja e revistës Asaj, Arjana Fetahu Gabo nga New Jerseys! Përmes fjalëve dhe përvojave të tyre, ato sollën një mesazh të rëndësishëm: në një betejë të tillë, gruaja ka nevojë për mbështetje, mirëkuptim dhe mbi të gjitha, të mos ndihet vetëm.

Sepse pas diagnozës nuk është vetëm një paciente. Është një grua, një nënë, një bashkëshorte, një shoqe, një grua që jeton dhe ndërton jetën e saj në emigrim dhe që përballet me një nga sfidat më të vështira të jetës.

Tetori Rozë nuk duhet të jetë vetëm një muaj ndërgjegjësimi. Është një kujtesë për të gjithë ne se sa e rëndësishme është të flasim, të dëgjojmë, të kontrollohemi dhe të jemi pranë njëra-tjetrës.

Për Albanian Women in USA, ky aktivitet është më shumë se një event. Është pjesë e përgjegjësisë që komuniteti ynë ka ndaj grave të tij: të krijojë hapësira ku gratë mund të flasin, të ndajnë historitë e tyre dhe të gjejnë forcë tek njëra-tjetra.

Sepse asnjë grua nuk duhet ta përballojë e vetme një betejë të tillë.

Kur një grua flet, një tjetër gjen kurajën të mos heshtë. Kur një grua mbështetet, një tjetër kupton se nuk është vetëm.

Ky është mesazhi i Tetorit Rozë dhe një nga arsyet pse AWUSA vazhdon, vit pas viti, ta mbajë gjallë këtë nismë me gratë e komunitetit shqiptar.

PROF. DR. ARQILE BËRXHOLI DHE AKTIVITETI I TIJ NË FORMIMIN UNIVERSITAR DHE PASUNIVERSITAR TË SHKOLLËS SHQIPTARE DHE TRANSFERIMIN E DIJEVE SHKENCORE

by

Prof. dr. Roland Gjini

Universiteti “A. Xhuvani”, Elbasan/

Përvoja akademike dhe universitare ka treguar se shkencëtar i kompletuar është ai që dijet dhe hulumtimet e tij jo vetëm i publikon në shtyp, por edhe i transmeton te brezat e rinj nëpërmjet mësimdhënies. Një shëmbull të tillë përfaqëson prof. Arqile Bërxholi, i cili dalloi jo vetëm si një studiues, por edhe si një pedagog i zoti. Prandaj ne, ndër potencialet e rëndësishme që zotëronte e manifestonte prof. Arqile Bërxholi theksojmë qartë aftësitë e tij si mësues e pedagog i gjeografisë. Këto aftësi u krijuan te Ai jo vetëm nga fakti i talentit e pasionit të tij, por edhe sepse ai pati mundësinë të krijojë një përvojë pedagogjike të vyer duke shërbyer, fillimisht si mësues në të gjitha hallkat e arsimit parauniversitar, pra në shkollat 8-vjecare e të mesme, dhe, më pas edhe në disa universitete të vendit.

Karrierën e tij pedagogjike e filloi si mësues në shkollat, në atë kohë 8-vjecare, të Gjirokastrës, që në fillim të viteve ’60-të, më pas, pas mbarimit të studimeve të larta ushtroi edhe detyrën e drejtuesit të shkollës, po në Gjirokastër. Përvoja e tij si mësimdhënës do të arrijë në një nivel të ri në fund të viteve ’60-të, kur ai emërohet pedagog i gjeografisë në Universitetin e Tiranës. Përgjatë aktivitetit të tij si pedagog i gjeografisë së Shqipërisë, e më pas si gjeograf apo drejtues i Qendrës së Studimeve Gjeografike, ai nuk la pas dore kontributin shkencor e pedagogjik për arsimin parauniversitar. Kështu, në vitet ’80-‘90-të mori pjesë aktive në grupet e punës ngritur nga Ministria e Arsimit për përmirësimin e kurrikulave të gjeografisë në shkollë, botoi tekste mësimore e atlase për klasat e shkollave 8-vjeçare e të mesme si dhe tekste me material ndihmës për nxënësit dhe mësuesit e gjeografisë.

Në Universitetin e Elbasanit ai erdhi si pedagog me kohë të plotë në një moment sa të rëndësishëm aq edhe të vështirë për departamentin e histori – gjeografisë, sidomos për këto dy arsye:

Së pari, sapo ishtë larguar për jashtë vendit specialistja e Gjeografisë rajonale të botës dhe departamenti kishte shqetësim të madh se cili pedagog do ta zhvillonte këtë lëndë,

Dhe, së dyti, kët vit përfundonte cikli trevjecar, bachelor, sipas Marrëveshjes së Bolonjës, dhe se duheshin përgatitur kurrikalat e reja për ciklin e dytë, Master, apo Diplome e Nivelit të Dytë. Me t’u emëruar në Universitetin e Elbasanit, Prof. Arqilea ishte më aktivi në grupin e punës për përgatitjen e këtyre kurrikulave. Falë përvojës së tij, të krijuar që në vitet ’80- në Universitetin e Tiranës, gjatë përgatitjes së planeve e programeve të shkollës pasuniversitare, ai kontribuoi si për kurrikulën e Master Profesional në Mësuesi ashtu edhe për hartimin e planeve e programeve për Master i Shkencave në Studime gjeografike.

Kontribut i drejtpërdrejtë i punës së tij janë programet e lëndëve të Masterit Shkencor si: Gjeografi e sektorit terciar ne Shqipëri, Lëvizjet e popullsisë dhe burimet njerëzore, Monumentet natyrore në Shqipëri, Zhvillimet demografike, sociale dhe ekonomike të Shqipërisë, Migrimi dhe zhvillimet social-ekonomike, Seminar në gjeografinë regjionale të Shqipërisë, etj. Megjithëse i specializuar dhe i orientuar për gjeografinë e Shqipërisë dhe demografinë, profesor Arqilea pranoi të marrë përsipër lëndën e Gjeografisë rajonale të botës. Menjëherë iu vu punës, përmirësoi programin, si në strukturë ashtu ashtu edhe në përmbatje. Sapo filloi mësimi pajisi studentët me materialian bazë mësimor, Brenda një viti, leksionet e përgatitura i përpunoi dhe botoi si tekst universitar: Gjeografia rajonale e botës 1,dhe më pas përgatiti dhe botoi edhe tekstin Gjeografia rajonale e botës 2. Këto fakte treguan se prof. Bërxholi, krahas formimit të tij si specialist i gjeografisë së Shqipërisë, kishte thelluar dijet dhe formimin e tij si një njohës e studiues i zellshëm i gjeografisë në tërësi. Nisur nga nevojat e departamentit ai zhvilloi me cilësi dhe nivel shkencor edhe lëndën Gjeografi e trojeve shqiptare.

Ndërsa lënda të cilën ai e mori me shume dëshirë e pasion për ta zhvilluar ishte Demografia, fushë ku ai kishte përqëndruar studimet e tij vitet e fundit. Për të dyja këto lëndë ai përgatiti jo vetëm materilet bazë teorike për studentët por edhe tekstet përkatëse universitare. Leksionet e zhvilluara në auditor nga Prof. Bërxholi ishin sa me nivel shkencor, aq edhe interesante në aspektin didaktik e komunikativ. Ishte kjo arsyeja, që këto leksione, ndiqeshin me dëshirë nga studentët dhe auditori gjendej përherë i mbushur plot. Një përvojë të mirë solli në organizimin dhe zhvillimin e laboratoreve, në disiplinat e gjeografisë rajonale të botës, sidomos në punën me hartat dhe ndërthurjen natyrshëm të aspekteve fizike me ato ekonomike e sociale. Megjithëse normën mësimore vjetore si professor e plotësonte dhe e tejkalonte vetëm me seancat e leksioneve, nisur nga meraku i tij për zhvillimin cilësor të laboratorëve, ai i mbulonte vetë orët e tyre.

Ishte pjesëmarrës mjaft aktiv në mbledhjet e departamentit. Me diskutimet dhe sugjerimet e tij ndihmoi dukshëm në vendimmarrjet departamentit, në mënyrë që ato të ishin sa më efikase e objektive, gjallëroi jetën shkencore me anë të informacioneve të reja nga fusha e gjeografisë, jepte mendime të vyera për përmirësimin e planeve dhe programeve të degëve që mbulonte departamenti në të tria ciklet e studimit, këshillonte e ndihmonte pedagogët e tjerë në përmirësimin e leksioneve. Falë autoritetit të tij shkencor dhe dashamirësisë që përcillte, kolegët e dëgjonin me respekt dhe vlerësonin ndihmën dhe konsulencën e tij.

Profesor Arqile Bërxholi solli në department një përvojë të re në zhvillimin e ekspeditave mësimore në terren me studentët. Para zhvillimit të ekspeditave hartonte një program të detajuar jo thjesht me itenerarin por edhe me përmbajtjen e asaj që do të informoheshin studentët. Falë njohurive e pasionit të tij për gjeografinë e Shipërisë, e në vecanti për Jugun, si pedagog i ekspeditës, rrallë herë e gjeje pa ligjëruar e informuar, qoftë në autobuz gjatë udhëtimit, qoftë në ndalesat e planifikuara, aq shumë fliste profesori sa që shpesh merrte edhe nga koha e planifikuar për pedagogun e historisë. Kudo që udhëtonte, ai bënte fotografi të zonës përkatëse,madje në këtë drejtim ai nxiti edhe studentët të bëjnë të njëjtën gjë. Pas përfundimit ne ekspeditës, në fakultet, organizonte ekspozita me fotografitë e bëra. Jo vetëm kaq. Ai ndër vite kishte ruajtur me kujdes foto të mëparshme dhe në këto ekspozita me anë të fotografive bëhej dallimi i peisazheve të veçanta nga koha në kohë, ku evidentoheshin ndryshimet e bëra jo vetëm nga arsye natyrore, por sidomos nga dora e njerut. Tek ndryshimet e peisazhit natyror nga dora e njeriut, së bashku me studentët ai arrinte edhe të konstatonte se këto ndryshime ishin bërë në mënyrë të ligjshme apo të paligjshme, të studiuara apo të pastudiuara.

Në mënyrë të vecantë prof. Arqilea kujdesej për pedagogët e rinj. Po në vitin 2008, kur ai erdhi si pedagog në departamentin e histori-gjeografisë në Elbasan, u rekrutuan si pedagogë definitivë edhe dy të rinj, po në fushën e gjeografisë. Të ardhur rishtas në këtë detyrë, ata patën kurdoherë pranë profesorin e tyre të universitetit, me këshillat e ndihmën e tij. Në mënyrë të veçantë profesori udhëhoqi në aspektin shkencor e didaktik asistentin e tij, madje me një qëllim strategjik, për ta përgatitur si pasardhësin e tij në kohët e mëpastajme. E ftonte asistentin e tij në leksionet që zhvillonte, merrte pjesë edhe vet në seancat e seminareve dhe laboratorëve të asistentit.

Në vitin 2014 shëndeti i profesorit rëndohet, dhe kërkon nga departamneti që të mos i planifikohet ngarkesa e plotë për vitin mësimor 2014-2015, pasi do të dilte në pension. Megjithatë, pranoi, që për këtë vit, të vijë si pedagog i ftuar, me kohë të pjësëshme. Merakun tonë për cilësine e lëndëve që mbulonte si lektor na e hoqi, duke dhënë sigurinë se asistenti i tij, i përgatitur për 6 vite rresht, tashmë është plotësisht i zoti t’i mbulojë këto lëndë edhe si lektor, edhe për një arsye tjetër, tashmë ai edhe është doktoruar. Dhe në fakt kështu rezultoi.

Rëndimi i mëtejshëm i shëndetit të tij, nga viti 2015, bëri që prof. Arqilea ta ketë të pamundur ardhjen në universitetin tonë qoftë edhe si pedagog i ftuar. Por, 7 vitet e punës së tij në Elbasan, kishin bërë që departamenti jo vetëm të rrisë cilësinë e tij në nivelin shkencor e pedagogjik të lëndëve të gjeografisë, por edhe që në këtë uniuversitet të lihet pas një emër i nderuar. Mbi të gjitha ai la pas respektin dhe mirënjohjen jo vetëm të departamentit të histori – gjeografisë, por edhe të studentëve që ai u dha mësim, të Universitetit të Elbasanit në tërësi.