s p – Page 9 – Dielli

“Vatra Long Island” fton komunitetin në festën e Pavarësisë së Kosovës që organizohet më 15 shkurt 2026

February 2, 2026 by s p

“Vatra” Long Island zhvilloi mbledhjen e parë për vitin 2026. Mbledhja u hap nga kryetari Dr. Paulin Marku. Fillimisht, ai falënderoi të pranishmit për pjesëmarrjen dhe shprehu mirënjohje për secilin anëtar/e të degës për bashkëpunimin dhe realizimin me suksese të veprimtarisë atdhetare patriotike në diasporë, në SHBA.

Në mbledhje u propozua dhe u miratua unanimisht organizimi i festës së Pavarësisë së Kosovës, të cilën “Vatra” Long Island, në bashkëpunim me shkollën shqipe “Gjergj Fishta” New York, do ta organizojnë me koncert muzikor dhe katering falas për të pranishmit, më datën 15 shkurt 2026, ora 2:00 pm.

Në mbledhje u raportua bilanci financiar i degës për vitin 2025. Po ashtu, të pranishmit u njohën me rregullat dhe afatet kohore të zgjedhjes së Kryetarit të ardhshëm të Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës “Vatra”, ku kuvendi do të mbahet më 25 prill 2026.

Kryetari Dr. Paulin Marku prezantoi arritjet dhe sukseset që dega Long Island, N.Y., ka pasur në zhvillimin e aktiviteteve të ndryshme me komunitetin shqiptar në Long Island dhe pjesëmarrjet nëpër evenimente të ndryshme me interes kombëtar.

Të pranishmit diskutuan dhe propozuan disa projekte të rëndësishme, të cilat i shërbejnë komunitetit shqiptar dhe hedhin hapa të rëndësishëm në trashëgiminë shqiptare ndër breza. Bashkimi i komunitetit shqiptar dhe rritja e pjesëmarrjes në aktivitete kulturore atdhetare në mërgatë është qëllimi i degës tonë.

Një falënderim të veçantë shprehu edhe për mbështetjen dhe bashkëpunimin me prindërit dhe shkollën shqipe “Gjergj Fishta” New York, të cilët kanë dëshmuar seriozitet, sukses dhe arritje në përmbushjen e programit mësimor për mësimin e gjuhës amtare, historisë kombëtare dhe vlerave kombëtare shqiptare.

Komuniteti shqiptar në Long Island është një zë i fortë dhe themeli i të ardhmes së ruajtjes së vlerave kombëtare shqiptare këtu në tokën e bekuar, në vendin e lirisë, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Të pranishmit në mbledhje ishin: Paulin Marku, Afrim Gega, Besnik Bajraktari, Klaudio Turkaj, Prend Ndoja, David Turkaj, Valdrin Mulaj, Bashkim Kastrati, Tonin Marku, Nesti Syku.

Tradita Amerikane e “Groundhog Day”, -25°F dhe ngrohja globale që na gjeti me pallto leshi

February 2, 2026 by s p

Çdo 2 shkurt, Amerika ndalon për disa minuta punën, politikat, bursën dhe debatet mbi ngrohjen globale për të pyetur një marmotë: “Phil, ç’thua ti, a po ikën dimri?” Dhe marmota del nga strofulla, shikon hijen, nuk e shikon hijen, ngatërron hijen me kameramanin – dhe kombi merr frymë thellë. Shkenca mund të presë. Marmota ka fjalën. Groundhog Day është një festë që i reziston logjikës moderne me një këmbëngulje për t’u admiruar. Në një botë me satelitë, superkompjuterë dhe aplikacione moti që gabojnë vetëm pas 15 minutash, amerikanët zgjedhin të besojnë një kafshë që zgjohet nga gjumi dimëror dhe jep parashikime me saktësi rreth 40 për qind. Me pak fjalë: më pak se një meteorolog i lodhur, por shumë më simpatik.

Këtë vit, Groundhog Day na gjeti me -25 gradë Fahrenheit, një temperaturë që të bën të dyshosh seriozisht në ekzistencën e ngrohjes globale – të paktën në lagjen tënde. Ndërkohë që ekspertët flasin për rritje temperaturash, shkrirje akujsh dhe fundin e planetit, emigranti shqiptar në Amerikë del në mëngjes dhe mendon: “Nëse kjo quhet ngrohje, s’dua ta imagjinoj ftohjen.”

Dhe këtu fillon ironia e madhe globale: bota po digjet… por ne po ngrijmë. Një ditë përvëlohesh nga vapë rekord, ditën tjetër makina nuk ndizet nga i ftohti polar. Ngrohja globale nuk na solli klimë tropikale; na solli kaos klimatik, një lloj Groundhog Day planetar ku stinët dalin nga strofulla të hutuar. Për emigrantin shqiptar, ky absurd klimatik përputhet në mënyrë perfekte me jetën e përditshme. Çdo ditë zgjohet herët, shikon motin, shikon faturat, shikon statusin ligjor, shikon lajmet nga Shqipëria – dhe kupton se dita po përsëritet. Si në filmin “Groundhog Day”, vetëm se pa humorin e Hollivudit dhe pa garanci për fund të lumtur.

“Pranvera” për shqiptarin në SHBA nuk matet me gradë Celsius apo Fahrenheit. Ajo matet me letra, me sigurime, me orë pune, me pushime që shtyhen dhe me ëndrra që ngrihen përkohësisht nga realiteti. Edhe kur termometri ngjitet, emigracioni mbetet një dimër i gjatë me disa ditë me diell.

Ndërkohë, në Shqipëri, Groundhog Day festohet çdo vit në version politik. Çdo sezon zgjedhor, e njëjta marmotë institucionale del nga strofulla, sheh hijen e vet dhe shpall: “Dimri do zgjasë edhe pak, por pranvera po vjen.” Dhe shqiptarët presin. Presin reforma, presin drejtësi, presin ekonomi, presin… derisa vjen dimri tjetër.

Ironia është se si Amerika, ashtu edhe Shqipëria, jetojnë në versione të ndryshme të të njëjtës pritje. Njëra pret fundin e dimrit klimatik, tjetra fundin e dimrit shoqëror. Në të dyja rastet, marmota nuk mban përgjegjësi. Ajo bën punën e saj. Njerëzit janë ata që vazhdojnë të presin.

Edhe miti se Punxsutawney Phil është mbi 130 vjeç dhe “nuk plaket kurrë” tingëllon jashtëzakonisht modern. Në një botë që ndryshon çdo ditë, disa zakone mbeten të pavdekshme. Ashtu si pritja shqiptare për pranverë, ashtu si premtimet politike, ashtu si shpresa se “vitin tjetër do jetë më mirë”.

Por ndoshta këtu qëndron edhe mësimi i vërtetë i Groundhog Day. Marmota nuk ka faj. As moti. As klima. As -25°F. Problemi është kur njerëzit presin shenja nga natyra, nga kafshët, nga liderët apo nga fati, në vend që të ndryshojnë sjelljen e tyre.

Ngrohja globale nuk zgjidhet duke pyetur marmotën. As emigracioni nuk zgjidhet duke pritur mrekulli. Pranvera nuk vjen sepse dikush e parashikon; ajo vjen sepse dikush vendos të veprojë. Deri atëherë, le ta festojmë Groundhog Day siç duhet: me humor, me pallto të trashë, me ironi globale dhe me bindjen se, edhe në -25°F, shpresa është gjëja e vetme që nuk ngrin.

Rafael Floqi

“BORDI I PAQES”, NJË SPROVË PËR SHQIPTARËT NË NJË BOTË QË PO NDRYSHON

February 2, 2026 by s p

Firmosja në Davos e statutit themeltar të “Bordit të Paqes” nga 20 shtete, është një reflektim i qartë i një bote që po largohet nga skemat klasike të rendit ndërkombëtar multilateral. Gaza është “guri i provës”. Por, Bordi i Paqes synon që të veprojë përtej Gazës, nëpërmjet mekanizmave fleksibël të ndërmjetësimit, në mbrojtje të paqes globale.

Sot ne po shikojmë një botë gjithnjë e më tepër multipolare. Konfliktet po zgjasin dhe institucionet ndërkombëtare janë bllokuar nga rivalitetet e mëdha. Prandaj, ideja e një platforme dialogu të drejtpërdrejtë, qoftë rajonale apo globale, merr një peshë politike reale.

Kosova e firmosi statutin në Davos. Ndërkohë Shqipëria e ratifikoi marrëveshjen për t’u bërë pjesë e Bordit të Paqes. Ky është një moment i rëndësishëm historik për ne shqiptarët. Tashmë, shqiptarët nuk po shfaqen më thjesht dhe vetëm si një çështje e paqes ballkanike, por si aktorë të rëndësishëm kontribuues në diskursin global të paqes.

Për Kosovën, ky angazhim është një mundësi për të forcuar më tej subjektivitetin shtetëror. Njëherazi kjo vlen për të konsoliduar imazhin e saj si faktor stabiliteti. Kosova është pjesë e zgjidhjes, jo e problemit. Njohjet dhe mbështetja ndërkombëtare mbeten thelbësore për Kosovën. Kosova po lufton prej dekadash për të qenë pjesë e organizmave ndërkombëtare. Prandaj, çdo platformë diplomatike që rrit dukshmërinë dhe besueshmërinë e saj është strategjikisht tepër e vlefshme.

Ndërkohë për Shqipërinë, pranimi i ftesës për në Bordin e Paqes është vijimësi e rolit të saj si një faktor i paqes dhe stabilitetit në Ballkan. Shqipëria qysh prej themelimit të saj është konceptuar si një element ekuilibri dhe paqeje në Europë. Shqipëria ka investuar në dekada për një diplomaci të qetë, euroatlantike dhe pro-dialogut. Pjesëmarrja në një nismë të tillë shërben për rritjen e mëtejshme të profilit të saj ndërkombëtar. Kryesimi i OSBE-së, krahas pjesëmarrjes në NATO, OKB, Këshillin e Europës apo BE, e ka konsoliduar më tej profilin paqedashës të Shqipërisë.

Megjithatë, sfida kryesore për shqiptarët është menaxhimi i pritshmërive. E ardhmja do të na tregojë, sesi ky organizëm do të konfigurohet në arenën ndërkombëtare. Përfitimi real për Shqipërinë dhe Kosovën qëndron në aftësinë për të kontribuuar në këtë instrument diplomatik. Aty mund të ndërtohen aleanca, për të rritur besimin dhe për të mbrojtur interesat tona në tryezat e vendimmarrjes globale. Angazhimi përmbajtësor, e ul riskun e një pjesëmarrjeje thjesht simbolike.

Lidershipi europian e ka pritur me skepticizëm nismën, por nga ana tjetër ai është i dobët përballë sfidave globale të sigurisë. Udhëheqësia është arti për ta parë të ardhmen me sytë e së shkuarës, duke e transformuar të tashmen. Udhëheqësia është nerv, nuk është zhurmë. Ajo matet me aftësinë për të nxjerrë kuptim nga historia dhe për ta kthyer atë në udhërrëfyes të së ardhmes.

Nëse ne nuk mund të shohim pas me ndershmëri, nuk do të mund të shohim përpara me mençuri. Historia nuk është thjesht kujtesë e së shkuarës. Ajo është busulla morale e lidershipit.

Në fund, kjo nismë për shqiptarët është edhe një sprovë politike, sesa të përgatitur jemi ne sot për të vepruar si aktorë të përgjegjshëm në një botë që po ndryshon. Mundësia është reale. Suksesi do të varet nga maturia, koherenca dhe vizioni ynë strategjik.

Dr. Evarist Beqiri

“Have You Listened to Radio Prishtina?”

February 2, 2026 by s p

Komuniteti Shqiptar në Illinois

Sot ndajmë me ju artikullin e dytë të kësaj serie shkrimesh, me autor Skënder Karaçica i përkthyer në anglisht.

Shkrimi, me titull “Have You Listened to Radio Prishtina?”, ndalet te një moment domethënës nga jeta e poetit Visar Zhiti — një kohë kur fjala shqip, poezia dhe dëgjimi i një radioje Shqiptare përtej kufirit konsideroheshin krim.

Përkthimi në anglisht synon që kjo histori të lexohet edhe nga brezat e rinj Shqiptaro-Amerikanë dhe nga lexues që nuk flasin shqip, duke e vendosur përvojën tonë historike në një kontekst më të gjerë të lirisë, dinjitetit dhe rezistencës njerëzore.

Kjo seri shkrimesh vjen në frymën e Ditës së Lirisë | 28 Janarit adhe reflektimeve që pasuan atë mbrëmje të veçantë.

Ju ftojmë ta lexoni dhe ta ndani.

Tribuni i lirisë, Major Abas Kupi u përkujtua në Krujë

February 2, 2026 by s p

Luftar Pepmarku/

Partia Levizja e Legalitetit në Shqipëri, në bashkëpunim me Degën e Krujës të kësaj partie, organizuan një takim në Krujë, me rastin e 50 vjetorit të ndërrimit të jetës të Tribunit të Lirisë, major Abaz Kupit.

Takimin e drejtoi sekretari i përgjithshëm i formacionit Partia Levizja Legalitetit z. Lurian Mena! Fjalën e rastit e mbajti Kryetari i Partisë Lëvizja Legalitetit z. Shpetim Axhami. Pastaj u dëgjua një kumtesë nga prof. Bajram Xhafa. Në nderim të atdhetarit të madh e muarën fjalën edhe disa zotërinjë të tjerë. Mes të cilëve z. Sulejman Xhixha, pjesëtar të familjes Kupi, Petrela, Skura, etj.

Në këtë takim u shpërndanë edhe disa “Medalje Nderimi” për kontributor të formacionit Partia Levizja E Legalitetit, në kuadrin e Triumfit të Legalitetit nga z. Axhami! Një nga folësit në këtë takim, pata nderin të jem edhe unë. Fjalë të cilën po ja përcjellë organit tuaj, me synimin që bashkë me kronikën e cituar më lart, të keni mirësinë, ta botoni në faqet e gazetës tuaj të nderuar!

Vijon fjala ime. – Inderuar z. Axhami, kryetar i Partisë Lëvizja e Legalitetit të Shqipërisë! Të nderuar pjesëmarrës të mbledhur në nderim të komandantit të rezistencës së shqiptarve, në mbrojtje të atdheut nga pushtimi fashist!

Më vjen mirë që sot, para këtij auditori të nderuar, të organizuar nga Partia Lëvizja e Legalitetit të Shqipërisë, në bashkpunim me Degën e Krujës të kësaj partie, kam nderin të përkulem me respekt, para veprës dhe kujtimit të Tribunit të Lirisë, major Abaz Kupit!

Mbështetur në njërën nga porositë e themeluesit të prozës dhe poezisë shqipe Pjetër Budit, i cili na kshillonte: hapni sytë e shikoni ju që doni me shiku. Hapni veshët e dëgjoni ju që dini me dëgjuar. E duke shikuar e lexuar, si dhe duke dëgjuar, me që i kemi mbajtur veshët hapur, na jepet rasti t’i themi 2 fjalë në nderim të udhëheqsit të rezistencës së luftës për liri të shqiptarëve. Misionarit të palëkundur të mbretit Zog I, në mbrojtje të atdheut, major Abaz Kupit!

E meqë i kemi mbajtur veshët hapur, kemi dëgjuar të thonë, se nëna e major Abaz Kupit para lindjes së tij, kishte parë një ëndërr. Asaj i ishte shfaqur një engjull dhe i kishte thënë: se ju do sillni në jetë një djal, që do të bjeri në zjarr, por nuk do të digjet. Do të bjeri në luftë, por nuk do të vritet dhe do të bjerë edhe në det dhe nuk do të mbytet!

Dhe këto profeci që iu shfaqën nënës së tij në ëndërr, çuditërisht u vërtetuan në jetën Abaz Kupit! Ai i kaloi me sukses të gjitha këto rreziqe, deri sa si sot e 50 vite më parë, më 9 janar 1976 do të ndërronte jetë nga një vdekje natyrale. I përjetshëm qoftë kujtimi i tij!

Le të kujtojmë se në marrëveshje me Shyqyri Pezën, ishte Abaz Kupi, ai që siguroi bazën ku do të zhvillonte punimet Konferenca e Pezës. Atdhetarizmi i tij e çonte Abaz Kupin, të bashkëpunonte me çdo shqiptar, me çdo rrymë politike, për lirinë e vendit! Besnikëria e tij ndaj mbretit Zog I, kishte në themel sentencën e tij, “Atdheu mbi të gjitha”!

Theksoi se Enver Hoxha që punonte si cigareshitës në dyqanin e Esat Dishnicës, në këtë periudhë, ia njihte meritat e luftës për liri major Abaz Kupit. Në arkivat e shtetit, nëse nuk e kanë hequr kalemxhijtë e diktaturës, gjendet një thirrje ku mes të tjerash Enver Hoxha ka shkruar: Pushka e Bazit të Sanës për liri, është ndjerë në bregdetin e Durrsit dhe valët e Detit Adriatik e kanë përcjellë jehonën e krismës së saj, në malet e Shqipërisë e kudo, ane kënd atdheut.

Pas prishjes së Marrveshjes së Mukjes nën kshillat e emisarve Jugosllav, Enver Hoxha lëshon një urdhër tjetër drejtuar komandës së formacioneve partizane, ku mes të tjerash, ai shprehet: Të pushkatohet çdo person që ka qënë qoftë edhe një ditë të vetme me Abaz Kupin! Kjo ka qënë e përfshirë në një libër me dokumenta, kopja e të cilit duhet të gjendet në Bibliotekën Kombëtare, në qoftëse nuk e kanë hequr edhe këtë.

Mund t’i them 2 fjalë edhe për njërin nga rithemeluesit e parë të Partisë Lëvizja e Legalitetit pas nëntëdhjetës. Sami Kupi në njërin nga gjygjet që janë zhvilluar kundër tij, kërcënimit që i është bërë duke i kujtuar se ti je bir i familjes reaksionare Kupi dhe nip i Abaz Kupit.

Ai është përgjigjur në sallën e gjygjit: E kam për nder që jam bir i Familjes Kupi dhe nip i Abaz Kupit, vepra e të cilit me luftën që ka bërë, meriton një monument, në krah të heroit kombëtar Gjergj Kastriot Skënderbeut! Atëherë edhe fundi juaj do të ketë ardhur!

Ndaj më lejoni të kujtoi me respekt dhe të përkulem edhe para kujtimit të Sami Kupit e Kryetarit të parë të Partisë Lëvizja Legalitetit dega Krujë, që përfshinte edhe rrethin e Kurbinit asokohe, të ndjerin Naim Hoxha, që tashmë nuk jetoin. Faleminderit për vëmendjen dhe ndjesë për kohën që u mora!