Sokol Paja*/

Lavdi jetës dhe veprës së Imzot Fan Nolit, intelektualit, diplomatit, prijësit shpirtëror, shtetarit, atdhetarit e shqiptarit të shquar të shekullit 20-të. Imzot Noli është pa dyshim një prej figurave më poliedrike të kombit shqiptar i cili la gjurmë të pashlyeshme në historinë e shtetit, kombit dhe mërgatës shqiptare të Amerikës. Në Lidhjen e Kombeve Imzot Noli i bëri një shërbim të shquar diplomatik shtetit e kombit tonë në rrafshin e politikës dhe diplomacisë ndërkombëtare.

Me veprimtarinë politike, fetare, diplomatike e komunitare, letërkëmbimet e shumta me personalitete botërore si politikanë, diplomatë e shkrimtarë, Imzot Noli themeloi diplomacinë shumëplanëshe të shtetit shqiptar. Imzot Noli krijoi një shkollë të mendimit politik e oratorisë shqiptare në skenën politike të Shqipërisë së viteve 20-30-të. Si orator elegant e sharmant, si mendje e një kalibri të lartë, si gjeni e brilant, me gjuhë të pasur e stil oratoriko-biblik, me fuqinë e argumentit dhe bindjes, retorikës patriotike, dijeve të shumta, miqësitë dhe kultura e lartë e Imzot Nolit u shëndërruan në një model të shkëlqyer përfaqësues, në një fuqi bindëse të jashtëzakonshme në ligjeratat e tij publike, politike e diplomatike në interes të shtetit e kombit shqiptar.

Imzot Noli si mjeshtër i përdorimit të shembujve, retorikës, logjikës, fakteve konkrete, të dhënave historike, ilustrimeve gjeopolitike, oratorisë sipërore, fuqinë logjike e analizuese, argumentuese, polemizuese dhe guximin e tij përballë udhëheqësve botërorë, në Lidhjen e Kombeve, shënoi një sukses diplomatik e historik për kombin tonë në njohjen e pavarësisë shtetërore, përforcimin e sovranitetit e integritetit territorial dhe afirmimin e kombit shqiptar krahas shteteve më të fuqishme të botës. Pranimi i Shqipërisë në Lidhjen e Kombeve falë punë së jashtëzakonshme të Imzot Nolit e delegacionit shqiptar, ishte një akt unik në historinë kombëtare pasi sanksionoi shtetin shqiptar si subjekt të së drejtës ndërkombëtare.

Fan Stilian Noli si një ndër figurat më të shquara e të kompletuara të skenës politike, diplomatike, fetare e atdhetare në historinë e Shqipërisë të shekullit të 20-të, la pas një trashëgimi të jashtëzakonshme kulturore, politike, shpirtërore e diplomatike me kontributin e tij të çmuar si shkrimtar, filozof, publicist, poliglot, përkthyes, aktivist i mërgatës së Amerikës, orator, diplomat, politikan, historian, muzikant, teolog e shtetformues, ku shoqëria, institucionet, shteti e kombi shqiptar i janë borxh përjetë. Figura politike, kulturore, fetare dhe historike e Fan Nolit mbetet një nga më të shndritshmet në panteonin e lavdishëm të shërbestarëve të kombit shqiptar.

*Fjala e editorit të gazetës Dielli në aktivitetin përkujtimor kushtuar veprimtarisë së Fan Nolit në Lidhjen e Kombeve, mbajtur në New York në Selinë e Kombeve të Bashkuara më 9 shtator 2024.

Federata Pan-Shqiptare e Amerikës “Vatra” dhe gazeta “Dielli” i shprehin ngushëllimet më të dhimbshme familjes Lulushi, miqve e të afërmve të tij për ndarjen nga jeta të gazetarit të shquar të “Zërit të Amerikës” Astrit Lulushi. Në këtë ditë të dhimbshme për familjen e miqtë, kolegët e bashkëpunëtorët, veçanërisht gazeta “Dielli” shpreh keqardhjen e thellë dhe ndan dhimbjen për ndarjen nga jeta të një prej bashkëpunëtorëve më të ngushtë e më cilësorë të viteve të fundit. Ai do të kujtohet jo vetëm për kontributin e lartë afro tri dekada në “Zërin e Amerikës” por mbi të gjitha për integritetin e lartë njerëzor, mirësinë dhe profesionalizmin e spikatur. Astrit Lulushi la pas një trashëgimi të shkëlqyer mediatike e publicistike.

Qoftë i paharruar. Pushoftë në paqen e përjetshme.

Rafaela Prifti/

Sigurimi shqiptar kishte hapur dosje për të dy vëllezërit Prifti, Peterin në Amerikë dhe Naumin në Shqipëri, Autoriteti për Informimin mbi Dokumentet e Ish- Sigurimit të Shtetit sapo i njoftoi familjarëve se dosjet do të jenë në disponim pasi të përmbushen kërkesat protokollare. Të dy vëllezërit ishin të survejuar dhe për të dy jeta mund të kishte shkuar në drejtim krejt tjetër për një veprim të vetëm, një shkrim, vepër apo edhe një fjalë goje. Në kujtimet që kanë lënë të dy evidentohet sesi pushteti i survejonte dhe njëherit tentonte të rekrutonte një vëlla për veprimtari agjenturore. Për ironi, të njëjtin pikësynim kishte edhe FBI.

Është një rast i rrallë në historinë memuaristike ku të dy vëllezërit kanë dhënë përshkrimet e tyre për përvojat që kanë pasur në këtë pikë: Peter Prifti, 1962-1966 FBI dhe Unë, Naum Prifti – Sigurimi Shqiptar Orvatet ta Rekrutojë Peter Priftin.

Shkrimin për përndjekjet e FBI Peteri ju lut Naumit të mos e botonte sa ishte gjallë dhe vëllai ia respektoi dëshirën duke e botuar pas vdekjes së vëllait në vitin 2010. Ja se c’shkruan aty: FBI (Byroja Federale e Hetimeve) e kontaktoi Peterin për herë të parë në Boston në fund të vitit 1962, pak kohë pas vizitës së tij të parë si turist në Shqipëri. Në atë kohë ai ishte Asistent Shkencor në Qendrën e Studimeve Ndërkombëtare MIT – Massachusetts Institute of Technology.

Naum Prifti e quante një nga paradokset e jetës faktin që ndërsa Peter përndiqej nga FBI nën dyshimin se ishte agjent komunist, regjimi komunist i Tiranës i refuzonte hyrjen -deri në prill 1985 – për arsye të dyshimeve se ishte “agjent i imperializmit amerikan” sikurse etiketoshehin shqiparët që punonin në institucione amerikane. Natyrisht, nuk e përmendnin faktin se Peteri kishte refuzuar të rekrutohej nga Sigurimi Shqiptar. Gazeta Dielli e datës 17 tetor 2019 ka botuar shkrimin e editorit Dalip Greca, Dosja e Vatrës: Editorët e Diellit në Objektivin e Sigurimit.*

Vëllai i madh, Peter, i vetëdijshëm për pasojat që mund të kishte për familjarët puna e tij, kujdesej të publikonte në mënyrë anonime ose me pseudonim, sic është rasti i artikullit Albania in the Post-Hoxha Era – (Shqipëria në Kohën pas Enverit), shkruar nga PFR Artisien, studiues anglez dhe nga Peter Prifti, por e botuar vetëm me një autorësi. Ne librin Remote Albania Politics of Isolation, Onufri, 1999, Peter shkruan se ai vendosi të ishte anonim në këtë artikull për arsye personale meqë kishte 14 vjet që priste të merrte vizën për të ardhur në Shqipëri dhe nuk donte të jepte asnjë shkas që ta humbte shansin e vizitës në atdhe. Kjo fare mirë mund të ndodhte nëse nëpunësit shqiptarë do ta quanin “problematik” artikullin me bashkautorësinë e tij. Shkrimi është botuar në revistën The World Today, The Royal Institute of International Affairs, London, June 1985, pp. 107-111. (Si koment anësor mund të them se artikulli edhe sot të mahnit me parashikimin e të ardhmes politike të Shqipërisë pas vdekjes së Enverit, që autorët e shohin se “do kushtëzohet nga zhvillimet e kohës në arenën ndërkombëtare por më së shumti nga e kaluara e vendit.” Edhe pas 40 vjetëve analizes se shkrimit nuk i ka kaluar koha sepse e ardhmja e Shqipërisë ka mbetur peng i të shkuarës!)

Ndërsa Peter ishte i kujdesshëm të ruante familjen në Shqipëri, nga ana e tij vëllai i vogël në Shqipëri, Naumi, kujdesej që të ndihmonte lejimin e ardhjes së tij në atdhe duke mbledhur shkrime ku Peter kritikohej për “qëndrime komuniste” në shtypin e diasporës shqiptare në Amerikë. “Peterit iu ndalua viza për të hyrë në Shqipëri, meqë ai refuzoi rekrutimin nga Sigurimi dhe meqë komunistët shqiptarë e kishin të tyren moton se “Kush nuk është me ne, është kundra nesh.” Ata e futën Peter Priftin në listën e zezë të atyre që u ndalohej hyrja në atdhe, njëlloj si emigrantëve politike, shkruan Naumi. Meqenëse viza iu refuzua disa herë, Naumi thotë në kujtimet e tij se “e ndihmoi fati të gjente disa kritika të hidhura kundra Peterit tek “shfletoja koleksionet e gazetës Dielli në sallën shkencore të Bibliotekës Kombëtare.” Qëllimi ishte t’i mblidhte të gjitha së bashku për t’ia dërguar Ministrisë së Jashtme që nëpunësit të lexonin se Peter, i etiketuar prej tyre si “reaksionar” kritikohej prej anës tjetër se “herë pas here na can kokën me politikën kundër Amerikës.”

Por. Naumi hoqi dorë nga ideja, ngaqë sic thote, “e dija që ata besonin vetëm informatat që merrnin nga agjentët e tyre.” Më tej, Naum Prifti rendit disa fakte për Peter Priftin:

Më 1957 Zëri i Amerikës i propozon Peterit ta marrë në punë si redaktor të emisionit shqip. Peteri e refuzoi atë kërkesë. Në vitet 1959-1960, Peter shkon te Dielli si bashkë-editor me Qerim Panaritin. Pas një viti, jep dorëheqjen si bashkë-editor, boton një artikull për shkaqet e largimit por qëndron si Sekretar i Vatrës. Bashkë me Peter Vangel organizon një Seminar për Studime Shqiptare në Boston në gusht 1960, ku merr pjesë edhe Fan Noli. Më 1962, Peter Prifti vjen për vizitë si turist në Shqiperi. Pasi kthehet në Amerikë, boton një artikull rreth vlerave antike të Apollonisë.

Më 1963-1964 i dërgon Fakultetit të Gjuhës Angleze, Bibliotekës së Universitetit rreth 50 vëllime letrare të autorëve amerikanë edhe anglezë, të cilat ia kërkoi Profesor Skënder Luarasi për nevojat e Fakultetit. Peter i ofron një dhuratë modeste prej 5,000 dollarësh, duke ia besuar këtë detyrë vëllait të tij, Naumit. Gjatë një aktiviteti shkencor ai e paraqiti propozimin te rektori i asaj kohe Kahrem Ylli, i cili i thotë se do ta lajmeroj pasi të konsultohet, por nuk i dha përgjigje asnjëherë. Naumi i shkruan Peterit se “Universiteti ynë ka fondin e vet.”

Duke pasur në disponim së shpejti dosjet e krijuara nga Sigurimi do jetë me interes të shikohet pranëvëna e përmbajtjes së krijuar nga operatorët dhe institucionet e sistemit me përshkrimet që na kanë lënë vëllezërit Peter dhe Naum Prifti.

* https://gazetadielli.com/dosja-e-vatres-editoret-e…/ 17 tetor 2019, Dalip Greca, Dosja e Vatrës: Editorët e Diellit në Lupën e Sigurimit (1958-1959) dhe të FBI-së (1962-2005). Sigurimi: “I zgjuar, por mund të jetë agjent i zbulimit amerikan. FBI: Dosje nga 1962-2005 – Agjent i Sigurimit

Sigurimi: Misioni: As me Peter Priftin, as me Qerim Panaritin, Nxitni konfliktin mes tyre

Vatra President Dr. Elmi Berisha and Vatra Treasurer Besim Malota wrap up round of meetings in DC with Professor Daniel Serwer.

Today Vatra President Dr. Elmi Berisha and Vatra Treasurer Besim Malota met with Daniel Serwer, Senior Fellow and Professor at Foreign Policy Institute, Johns Hopkins School of Advanced International Studies in Washington DC to discuss topics related to US foreign policy, the impact of US elections in the Balkans and the region and the prospects of Kosova as a fully integrated country in the international community.

A respected authority on the Balkans with a career that spans decades, the Johns Hopkins Professor has author a few books including From War to Peace in the Balkans, the Middle East, and Ukraine.

Today’s meeting with Professor Serwer wraps up two intense days of high-level visits with government officials at the State Department and National Security Council, White House respectively Alexander Kasanof, the new Deputy Assistant Secretary for the Western Balkans and Media and Public Diplomacy at the European and Eurasian Affairs Bureau. and Kathleen Larkin, Director for the Balkans and Central Europe at National Security Council.

Të dashur bashkatdhetarë!

Shkolla Shqipe “ Gjuha jonë” në datën 15 Shtator 2024 hap dyert e saj!

Urojmë dhe shpresojmë të keni kaluar një verë të bukur ju dhe fëmijët tuaj. Për shoqatën “ Bijtë e shqipes” jemi duke kaluar një verë intensive me shumë punë dhe qëllimin e vetëm përfundimin e ndërtesës sonë të re. Në datën 15 shtator, të dielen, ora 11:00am shkolla do të presë nxënësit e saj në ditën e parë. Ju presim të gjithë prindër, gjyshër, motra, vëllezër, ish –nxënës , dhe anëtarë të komunitetit në shkollën tonë të bukur e të re. Ejani me fëmijët tuaj dhe tregoni se aty është shtëpia jonë e madhe; aty është sholla ku do të flasim, shkruajmë dhe lexojmë shqip, do të mësojmë vallet dhe këngët tona. Një shkollë e re e madhe me hapësira të mëdha, me libra te rinj për mësimin e gjuhës amëtare për fëmijët e diasporës dhe me qëllimin madhor që gjuha dhe kultura jonë të trashëgohet në breza. Drejtoni fëmijët tuaj drejt mësimit të gjuhës sonë, drejt shkollës sonë që u ndërtua nga duart mendja dhe bujaria juaj!

Ju presim!

E Diel, 15 Shtator 2024, ora 11:00 am

3322 Willits Rd

Philadelphia , Pa, 19136

Kryesia e Shoqatës “Bijtë e Shqipes” Philadelphia