Theodor Ippen/
Pazari ndodhet në rrëzë të fortesës dhe shtrihet deri në urë në një formacion të gjatë e të ngushtë. Përmes saj kalon një rrugë kryesore dhe shumë rrugica anësore që degëzohen në një rrjet rrugicash dhe sheshesh të vogla. Është një labirint për vizitorin e huaj, në të cilin është edhe më e vështirë të ecësh dhe të gjesh rrugën për shkak të kalldrëmit të tmerrshëm dhe të rrëshqitshëm, ullukëve, shtyllave të spikatura dhe uniformitetit të ndërtesave. Këto të fundit përbëhen nga disa qindra dyqane të vogla prej guri, që janë ose njëkatëshe ose dykatëshe. Fasadat në katin përdhes qëndrojnë të hapura gjatë gjithë ditës në të gjithë gjerësinë e tyre dhe mbyllen në kohën e mbylljes me ndihmën e disa trarëve prej druri të grumbulluar mbi njëri-tjetrin. Në këto ambiente, që përdoren si dyqane dhe si punishte, ulen artizanë dhe tregtarë duke pritur me durim klientët. Disa nga blerësit hyjnë në dyqane për të bërë blerjet e tyre, por shumica e tyre bien në sy në rrugën përpara tyre.
Sa i përket ndërtesave më të mëdha, pazari i Shkodrës ka një bezestan që daton nga periudha e Bushatit, i cili është një sallë tregu tipike orientale për mallra veçanërisht të vlefshme. Përreth tij ndodhen dyqanet dhe zyrat e tregtarëve më të pasur. Gjithashtu në pazar ndodhet një medrese, një shkollë teologjike, e cila përbëhet nga disa kioska të bukura, por disi të lëna pas dore, dhe një ndërtesë e veçantë biblioteke. Nga shtatë xhamitë e vogla që ndodhen këtu, njëra prej tyre ka emrin e çuditshëm Tu selvia e hunkjarit (Tek Selvia e Sulltanit) për shkak të pemës së selvisë me majë në oborrin e saj. Mbi pazar ngrihet kupola e mauzoleut të Baba Mustafës, një shenjtor vendas, i cili gjithashtu ka një emër të çuditshëm. Ai njihet gjerësisht si Zoja pazarit (Zonja e Pazarit). Fjala zoja përdoret nga katolikët për t’iu referuar Madonës dhe kështu mund të imagjinohet se dikur këtu ka pasur një kishë kushtuar Shën Marisë dhe se emri i kishës iu dha më vonë mauzoleut…
Përgatiti: Eduart Caka