Prof.dr. Pal Nikolli/
Harta historike e Gadishullit Ballkanik dhe e Turqisë Evropiane, e botuar nga shtëpia e njohur amerikane e hartografisë dhe botimeve gjeografike Rand, McNally & Co., përbën një dokument me interes për studimin e historisë politike, të gjeografisë historike dhe të formimit të identiteteve kombëtare në Evropën Juglindore gjatë gjysmës së dytë të shekullit XIX. Titulli i paraqitur për këtë hartë është “Atlas of World Map of Turkey in Europe, Roumania, Servia, Bulgaria, Montenegro”. Ajo paraqet një hapësirë të gjerë gjeografike, ku përfshihen territoret e mbetura të Perandorisë Osmane në Evropë, si dhe shtetet e reja ose të zgjeruara të Ballkanit, të cilat po konsolidonin kufijtë dhe institucionet e tyre politike.
Interesi i veçantë i kësaj harte për historiografinë shqiptare lidhet me paraqitjen e emërtimit ALBANIA (Shqipëria) në pjesën perëndimore të Gadishullit Ballkanik. Në një kohë kur Shqipëria nuk përbënte ende një shtet të pavarur dhe kur trojet shqiptare ishin të përfshira administrativisht në Perandorinë Osmane, përdorimi i këtij emërtimi në një hartë të botuar nga një shtëpi e njohur amerikane dëshmon se Shqipëria njihej në literaturën dhe në përfytyrimin gjeografik perëndimor si një rajon i dallueshëm i Ballkanit.
Megjithatë, për ta interpretuar drejt këtë dokument, duhet bërë dallimi ndërmjet kufijve shtetërorë, ndarjeve administrative osmane dhe hapësirave gjeografike ose etnografike të identifikuara me emrin Shqipëri. Këto tri kategori nuk përputheshin domosdoshmërisht me njëra-tjetrën. Pikërisht ky dallim e bën hartën të rëndësishme për studimin e marrëdhënieve ndërmjet gjeografisë, politikës dhe çështjes kombëtare shqiptare në shekullin XIX.
1. Identifikimi i hartës dhe konteksti historik i botimit
Shtëpia botuese Rand, McNally & Co., e themeluar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës në shekullin XIX, u bë e njohur për prodhimin e hartave, atlaseve dhe botimeve gjeografike. Hartat e saj pasqyronin zhvillimet e gjeografisë politike botërore dhe synonin t’u ofronin lexuesve një paraqitje të organizimit territorial të shteteve dhe të rajoneve të ndryshme.
Titulli i hartës përmend Turqinë në Evropë, Rumaninë, Serbinë, Bullgarinë dhe Malin e Zi. Vetë kjo renditje pasqyron një periudhë të rëndësishme të historisë ballkanike, kur pasojat e luftës ruso-osmane të viteve 1877–1878 dhe të Kongresit të Berlinit të vitit 1878 ndryshuan ndjeshëm hartën politike të rajonit.
Traktati i Berlinit, i nënshkruar më 13 korrik 1878, rikonfiguroi statusin e disa territoreve ballkanike. Rumania, Serbia dhe Mali i Zi fituan njohje ndërkombëtare të pavarësisë, ndërsa Bullgaria u organizua si principatë autonome nën sovranitetin nominal osman. Rumelia Lindore u krijua si një provincë autonome e veçantë, gjithashtu nën sovranitetin nominal të sulltanit. Në të njëjtën kohë, Perandoria Osmane ruajti territore të gjera në Ballkan, përfshirë pjesën më të madhe të trojeve shqiptare.
Prania e emërtimeve të këtyre shteteve dhe e Rumelisë Lindore mund të ndihmojë në përcaktimin e periudhës së hartës. Nëse kufijtë dhe emërtimet e saj përputhen me konfigurimin politik të krijuar pas Kongresit të Berlinit dhe para bashkimit të Rumelisë Lindore me Bullgarinë në vitin 1885, atëherë ajo mund të datohet paraprakisht në këtë interval kohor.
Dokumenti e vendos Shqipërinë në një periudhë vendimtare: atë të rënies graduale të pushtetit osman në Evropë, të konsolidimit të shteteve kombëtare ballkanike dhe të intensifikimit të lëvizjeve kombëtare që synonin të përcaktonin të ardhmen politike të popujve të rajonit.
2. Shqipëria në hartë: emërtimi gjeografik dhe identifikimi territorial
Elementi që tërheq veçanërisht vëmendjen në këtë hartë është emërtimi ALBANIA, i vendosur në pjesën perëndimore të Gadishullit Ballkanik, përgjatë bregdetit të Adriatikut dhe në drejtim të Jonit.
Në gjysmën e dytë të shekullit XIX, Shqipëria nuk ishte një shtet sovran me kufij ndërkombëtarisht të përcaktuar. Megjithatë, emri i saj përdorej në shumë botime gjeografike evropiane dhe amerikane për të identifikuar një hapësirë të lidhur historikisht dhe etnikisht me shqiptarët. Kjo hapësirë shtrihej përtej kufijve të shtetit shqiptar që do të krijohej në vitin 1912 dhe që do të përcaktohej më tej nëpërmjet vendimeve ndërkombëtare të viteve pasuese.
Përdorimi i emrit Albania nuk duhet interpretuar automatikisht si dëshmi e ekzistencës së një njësie të vetme politike ose administrative me kufij të saktë. Në hartografinë e shekullit XIX, emërtime të tilla shpesh shërbenin për të identifikuar rajone historike, etnografike ose gjeografike, pavarësisht nëse ato kishin një organizim të përbashkët shtetëror.
Në këtë kuptim, rëndësia e hartës qëndron në faktin se Shqipëria paraqitet si një hapësirë e dallueshme në kuadrin gjeografik të Ballkanit, ndonëse politikisht ishte e përfshirë në Perandorinë Osmane.
Emërtimi Albania përbën një tregues të vazhdimësisë së njohjes gjeografike të Shqipërisë në botimet e huaja. Ai dëshmon se mungesa e një shteti shqiptar të pavarur nuk nënkuptonte zhdukjen e emrit të Shqipërisë nga hartografia ndërkombëtare.
Për historiografinë shqiptare, ky dallim ka rëndësi të veçantë: ekzistenca e një identiteti gjeografik dhe etnik mund të paraprijë krijimin e shtetit kombëtar dhe të vazhdojë të shprehet në harta edhe kur territori përkatës është i ndarë ndërmjet njësive të ndryshme administrative.
3. Shtrirja e Shqipërisë historike dhe dallimi nga kufijtë e sotëm shtetërorë
Një nga çështjet më të rëndësishme në interpretimin e hartës është raporti ndërmjet emërtimit Albania dhe shtrirjes së trojeve shqiptare në shekullin XIX.
Hapësira shqiptare e kësaj periudhe nuk përputhej me kufijtë e sotëm të Republikës së Shqipërisë. Popullsi shqiptare banonin në një territor më të gjerë të Ballkanit Perëndimor, duke përfshirë treva që sot ndodhen në Shqipëri, Kosovë, Mal të Zi, Maqedoni të Veriut, Serbi dhe Greqi.
Në veri, trevat shqiptare përfshinin zonat e Shkodrës, Malësisë, Ulqinit dhe hapësira të tjera të lidhura historikisht me popullsinë shqiptare. Në verilindje dhe lindje, qendra të rëndësishme shqiptare gjendeshin në Kosovë, përfshirë Prizrenin dhe Prishtinën, si dhe në hapësira të tjera të vilajeteve të Kosovës dhe të Manastirit. Në jug, prania shqiptare shtrihej në zona të Epirit historik, përfshirë Çamërinë, si dhe në territore të tjera të lidhura me popullsinë shqiptare.
Megjithatë, duhet theksuar se një hartë politike e kësaj periudhe nuk është domosdoshmërisht një hartë etnografike. Kufijtë e ngjyrosur mund të tregojnë zotërime shtetërore ose ndarje administrative dhe jo kufijtë e saktë të një popullsie. Prandaj, shtrirja e trojeve shqiptare duhet të rindërtohet duke krahasuar hartën me burime të tjera historike, etnografike dhe demografike.
Pozicioni dhe shtrirja grafike e emrit Albania në hartën e Rand, McNally & Co. duhet të analizohen së bashku me legjendën, kufijtë, emërtimet e tjera dhe shkallën e hartës. Vetëm në këtë mënyrë mund të përcaktohet se çfarë kuptimi territorial i jepte botuesi këtij emërtimi.
4. Organizimi administrativ osman dhe katër vilajetet shqiptare
Në gjysmën e dytë të shekullit XIX, trojet shqiptare ishin të përfshira në disa njësi administrative të Perandorisë Osmane. Ndërmjet tyre, katër vilajete kishin rëndësi të veçantë për historinë e çështjes kombëtare shqiptare: Vilajeti i Shkodrës, Vilajeti i Kosovës, Vilajeti i Manastirit dhe Vilajeti i Janinës.
Këto njësi nuk përbënin një administratë të vetme shqiptare dhe as kufijtë e tyre nuk përputheshin plotësisht me shtrirjen etnike të shqiptarëve. Ato përfshinin popullsi të ndryshme dhe territore me përbërje të larmishme etnike, gjuhësore e fetare. Megjithatë, gjatë Rilindjes Kombëtare Shqiptare, ideja e bashkimit të këtyre katër vilajeteve në një njësi autonome u shndërrua në një nga kërkesat kryesore të lëvizjes kombëtare.
Vilajeti i Shkodrës përfshinte Shkodrën dhe zona të tjera të Shqipërisë veriore. Qyteti i Shkodrës ishte një qendër e rëndësishme administrative, tregtare dhe kulturore, me lidhje të zhvilluara me Adriatikun dhe me trevat përreth.
Vilajeti i Kosovës përfshinte territore të gjera në pjesën verilindore të hapësirës shqiptare. Prizreni dhe Prishtina ishin ndër qendrat e rëndësishme të këtij rajoni. Në këtë vilajet dhe në trevat përreth zhvilloheshin marrëdhënie të ndërlikuara politike e shoqërore, të cilat do të ndikonin drejtpërdrejt në organizimin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit.
Vilajeti i Manastirit përfshinte territore të Maqedonisë historike dhe zona të tjera të Ballkanit qendror, ku jetonin shqiptarë, maqedonas sllavë, vllehë, turq dhe komunitete të tjera. Për këtë arsye, kufijtë e tij administrativë nuk mund të barazohen me kufijtë e një territori etnik shqiptar.
Vilajeti i Janinës shtrihej në pjesën jugore të hapësirës shqiptare dhe në territore të tjera të Epirit. Janina ishte një qendër e rëndësishme administrative, ekonomike dhe kulturore. Edhe këtu, përbërja e popullsisë ishte e larmishme, ndërsa marrëdhëniet ndërmjet shqiptarëve, grekëve dhe komuniteteve të tjera ishin pjesë e realitetit kompleks të rajonit.
Duhet nënvizuar se organizimi administrativ osman ndryshonte me kalimin e kohës. Për këtë arsye, emërtimi dhe shtrirja e secilit vilajet duhen lidhur me vitin konkret që paraqet harta dhe jo të trajtohen si kufij të pandryshueshëm gjatë gjithë shekullit XIX.
Rëndësia historike e këtyre katër vilajeteve lidhet veçanërisht me programin politik të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit. Lëvizja shqiptare synonte të parandalonte copëtimin e mëtejshëm të trojeve shqiptare dhe, me kalimin e kohës, të siguronte një formë organizimi autonom që do të mbronte interesat kombëtare brenda Perandorisë Osmane.
5. Qytetet shqiptare dhe rrjeti gjeografik i Ballkanit Perëndimor
Hartat historike nuk dokumentojnë vetëm kufijtë politikë. Ato pasqyrojnë gjithashtu organizimin hapësinor të qyteteve, rrugëve, porteve, liqeneve, maleve dhe qendrave administrative. Në këtë aspekt, harta e Rand, McNally & Co. mund të ndihmojë në studimin e pozitës gjeografike të qyteteve shqiptare dhe të lidhjeve të tyre me rajonet përreth.
Ndër qendrat më të rëndësishme që duhen identifikuar në kopjen origjinale janë Shkodra, Durrësi, Vlora, Janina, Prizreni, Prishtina dhe Shkupi. Në hartografinë e huaj të shekullit XIX, këto qytete shfaqeshin shpesh me emërtime të përshtatura sipas traditës gjuhësore të botuesit.
Shkodra, e shënuar shpesh si Scutari, ishte një qendër e rëndësishme e Shqipërisë veriore dhe e lidhjeve tregtare me Malin e Zi, bregdetin Adriatik dhe brendësinë ballkanike.
Durrësi, i paraqitur shpesh si Durazzo, kishte rëndësi të veçantë për shkak të pozicionit të tij bregdetar dhe të lidhjeve detare me portet e tjera të Adriatikut. Në planin historik, pozita e tij e bënte një nga pikat e rëndësishme të komunikimit ndërmjet brendësisë së Ballkanit dhe Evropës Perëndimore.
Vlora, e shënuar në shumë harta si Avlona, zinte një pozicion të rëndësishëm në bregdetin jugperëndimor shqiptar, pranë hyrjes në Adriatik dhe në lidhje me Detin Jon. Pozita e saj kishte rëndësi tregtare, detare dhe strategjike.
Janina, e njohur në hartat e huaja si Janina ose me forma të tjera të përshtatura të emrit, ishte një qendër e rëndësishme e Epirit dhe e administratës osmane. Rëndësia e saj lidhej me pozitën e saj në brendësi të rajonit dhe me lidhjet që krijonte ndërmjet zonave malore dhe ultësirave bregdetare.
Prizreni dhe Prishtina ishin qendra të rëndësishme të hapësirës verilindore, ndërsa Shkupi, i paraqitur në shumë harta si Uskub, shërbente si nyje komunikimi ndërmjet Kosovës, Maqedonisë historike dhe rajoneve të tjera të Ballkanit.
Përveç qyteteve, rëndësi kanë edhe elementet natyrore. Adriatiku dhe Joni përcaktonin orientimin detar të Shqipërisë, ndërsa Liqeni i Shkodrës, Liqeni i Ohrit dhe Liqeni i Prespës shërbenin si elemente të rëndësishme të organizimit gjeografik të rajonit. Vargmalet e Alpeve Shqiptare dhe të Pindit, së bashku me relievin e thyer të brendësisë, ndikonin në komunikimin, shpërndarjen e vendbanimeve dhe marrëdhëniet ndërmjet krahinave.
6. Mali i Zi, Serbia dhe çështja shqiptare pas Kongresit të Berlinit
Një nga zhvillimet më të rëndësishme që ndihmon për të kuptuar kontekstin e hartës është ndryshimi i kufijve të shteteve ballkanike pas vitit 1878.
Kongresi i Berlinit njohu pavarësinë e Malit të Zi dhe miratoi zgjerimin e tij territorial. Vendimet ndërkombëtare prekën drejtpërdrejt interesat e shqiptarëve, sepse territore të banuara nga popullsi shqiptare u përfshinë në planet e zgjerimit të shteteve fqinje.
Çështja e Plavës, Gucisë, Hotit, Grudës dhe Ulqinit u bë pjesë e një konflikti të gjerë diplomatik e politik. Kundërshtimi shqiptar ndaj dorëzimit të territoreve të banuara nga shqiptarë u shndërrua në një nga arsyet kryesore të mobilizimit kombëtar.
Në këtë kontekst u themelua Lidhja Shqiptare e Prizrenit, më 10 qershor 1878. Ajo lindi në një moment kur Fuqitë e Mëdha po rishikonin hartën politike të Ballkanit dhe kur rreziku i copëtimit të trojeve shqiptare u bë veçanërisht i dukshëm.
Lidhja fillimisht u organizua për të mbrojtur tërësinë territoriale të trojeve shqiptare, por veprimtaria e saj u zhvillua gradualisht drejt kërkesave për bashkim administrativ, autonomi dhe afirmim të identitetit kombëtar shqiptar.
Konflikti për Ulqinin, i cili përfundimisht iu dorëzua Malit të Zi në vitin 1880 pas presionit ndërkombëtar, ilustron kufizimet me të cilat përballej lëvizja shqiptare. Shqiptarët përpiqeshin të mbronin territoret e tyre, por nuk përfaqësoheshin si një shtet sovran në tryezat diplomatike ku merreshin vendimet për kufijtë e Ballkanit.
Edhe Serbia u njoh ndërkombëtarisht si shtet i pavarur në vitin 1878 dhe u zgjerua drejt territoreve të reja. Ky zhvillim ndryshoi marrëdhëniet politike në pjesën veriore dhe verilindore të hapësirës shqiptare.
Për këtë arsye, harta duhet lexuar jo vetëm si një paraqitje e kufijve të rinj shtetërorë, por edhe si dëshmi e një periudhe kur çështja shqiptare po përballej me një realitet të ri gjeopolitik: krijimin dhe zgjerimin e shteteve fqinje në kushtet e mungesës së një shteti shqiptar të pavarur.
7. Rumania, Bullgaria, Rumelia Lindore dhe Greqia në ekuilibrin ballkanik
Për të kuptuar pozitën e Shqipërisë në hartën politike të kohës, duhet shqyrtuar edhe organizimi territorial i shteteve dhe i rajoneve të tjera ballkanike.
Rumania u njoh si shtet i pavarur pas Kongresit të Berlinit. Ajo përfshinte territoret e Vllahisë dhe Moldavisë, ndërsa në vitin 1878 mori edhe Dobruzhën Veriore, në këmbim të humbjes së Besarabisë Jugore ndaj Perandorisë Ruse. Ky ndryshim dëshmon se riorganizimi i Ballkanit lidhej ngushtë me interesat e Fuqive të Mëdha dhe me marrëveshjet ndërkombëtare.
Bullgaria u organizua në vitin 1878 si principatë autonome, ndërsa Rumelia Lindore mbeti një provincë autonome nën sovranitetin nominal osman. Bashkimi i tyre në vitin 1885 ndryshoi përsëri ekuilibrin politik rajonal, megjithëse formalitetet ndërkombëtare dhe statusi juridik i territoreve mbetën më të ndërlikuara sesa sugjeron një paraqitje e thjeshtë hartografike.
Greqia, nga ana tjetër, synonte zgjerimin territorial drejt veriut. Pas negociatave ndërkombëtare, në vitin 1881 ajo mori pjesën më të madhe të Thesalisë dhe zonën e Artës në Epirin jugor.
Këto ndryshime janë thelbësore për interpretimin e hartës. Kufijtë që paraqiten në të pasqyrojnë një ekuilibër të caktuar politik, por jo domosdoshmërisht një gjendje të qëndrueshme. Gjatë disa dekadave, kufijtë e Ballkanit u ndryshuan vazhdimisht nën ndikimin e luftërave, marrëveshjeve diplomatike dhe lëvizjeve kombëtare.
Në këtë proces, shqiptarët u gjendën në një pozitë të veçantë: ata përbënin një popullsi me identitet gjuhësor e kulturor të dallueshëm, por pa një shtet kombëtar të njohur ndërkombëtarisht. Prandaj, ndryshimet territoriale që preknin Perandorinë Osmane dhe shtetet fqinje kishin pasoja të drejtpërdrejta për të ardhmen e trojeve shqiptare.
8. Shqipëria si hapësirë strategjike ndërmjet Adriatikut dhe brendësisë së Ballkanit
Pozita gjeografike e Shqipërisë ka pasur rëndësi të veçantë gjatë gjithë historisë së Ballkanit. Bregdeti shqiptar shtrihet përgjatë Adriatikut dhe Jonit, duke krijuar lidhje të drejtpërdrejta detare me Italinë dhe hapësirat e tjera të Mesdheut.
Në shekullin XIX, kjo pozitë merrte një rëndësi të shtuar për shkak të rivalitetit ndërmjet Fuqive të Mëdha dhe të dobësimit gradual të Perandorisë Osmane. Kontrolli i porteve, i rrugëve tregtare dhe i korridoreve që lidhnin bregdetin me brendësinë ballkanike ishte një element i rëndësishëm i konkurrencës gjeopolitike.
Shqipëria përbënte një hapësirë ndërmjet Evropës Qendrore e Perëndimore, nëpërmjet Adriatikut, dhe pjesës së brendshme të Ballkanit. Portet e saj, luginat lumore, qafat malore dhe rrugët tradicionale krijonin lidhje ndërmjet zonave bregdetare dhe qendrave të brendshme.
Për Perandorinë Osmane, ruajtja e territoreve shqiptare kishte rëndësi politike dhe strategjike, sepse ato përfaqësonin një pjesë të rëndësishme të zotërimeve të saj evropiane. Për Austro-Hungarinë dhe Italinë, zhvillimet në bregdetin shqiptar kishin rëndësi për ekuilibrin e fuqive në Adriatik. Edhe Rusia, Greqia, Serbia dhe Mali i Zi ndiqnin interesat e tyre politike në një rajon ku kufijtë dhe ndikimi ndërkombëtar po ndryshonin me shpejtësi.
Në këtë kuptim, harta nuk është thjesht një paraqitje e territoreve. Ajo mund të lexohet edhe si një pasqyrë e pozitës strategjike të Shqipërisë në një periudhë kur kontrolli i hapësirës ballkanike lidhej me interesat ushtarake, diplomatike dhe ekonomike të fuqive rajonale e ndërkombëtare.
9. Rëndësia e hartës për historinë dhe historiografinë shqiptare
Rëndësia e kësaj harte mund të vlerësohet në disa drejtime.
Së pari, ajo ka vlerë si burim i historisë së hartografisë. Harta dokumenton mënyrën se si një shtëpi botuese amerikane e paraqiste organizimin politik të Ballkanit në një periudhë të caktuar të shekullit XIX.
Së dyti, emërtimi Albania është me interes për historinë e identitetit gjeografik shqiptar. Përdorimi i këtij emri në një botim të huaj tregon se Shqipëria identifikohej si një rajon i dallueshëm, edhe pse nuk ekzistonte ende si shtet i pavarur. Ky fakt duhet interpretuar në kuadrin më të gjerë të traditës hartografike evropiane, ku emri i Shqipërisë dhe variantet e tij kishin një histori shumë më të hershme.
Së treti, harta mund të përdoret për të studiuar marrëdhëniet ndërmjet kufijve politikë dhe hapësirave historike. Ajo ndihmon të kuptohet se si territoret shqiptare paraqiteshin në një kohë kur organizimi administrativ osman, kërkesat kombëtare dhe interesat e shteteve fqinje nuk përputheshin.
Së katërti, dokumenti lidhet me periudhën e Rilindjes Kombëtare Shqiptare. Viti 1878 shënoi një kthesë të rëndësishme në zhvillimin e lëvizjes kombëtare, sepse vendimet e Kongresit të Berlinit e bënë të qartë se interesat shqiptare rrezikonin të anashkaloheshin në riorganizimin territorial të Ballkanit.
Së pesti, harta mund të shërbejë si material krahasues për kërkime të mëtejshme mbi ndryshimet e kufijve. Duke e krahasuar me harta të botuara para vitit 1878 dhe me harta të viteve pasuese, studiuesit mund të identifikojnë ndryshimet në emërtimet gjeografike, në kufijtë shtetërorë dhe në mënyrën e paraqitjes së Shqipërisë.
10. Përfundime: Shqipëria në hartografinë botërore përpara pavarësisë
Harta e atribuuar shtëpisë botuese amerikane Rand, McNally & Co. paraqet një mundësi interesante për të studiuar Shqipërinë në kontekstin e riorganizimit politik të Ballkanit gjatë gjysmës së dytë të shekullit XIX.
Emërtimi Albania, dëshmon se Shqipëria vazhdonte të njihej në hartografinë e huaj si një hapësirë e dallueshme gjeografike. Ky identifikim ekzistonte përpara shpalljes së pavarësisë më 28 nëntor 1912 dhe përpara përcaktimit ndërkombëtar të kufijve të shtetit shqiptar.
Harta pasqyron një Ballkan në transformim: Perandoria Osmane po humbiste territore, Serbia, Mali i Zi dhe Rumania po konsolidonin pavarësinë e tyre, Bullgaria po fitonte një organizim të ri politik, ndërsa Greqia vazhdonte zgjerimin territorial. Në këtë mjedis, shqiptarët po përpiqeshin të mbronin trojet e tyre dhe të fitonin një formë organizimi politik që do të garantonte të drejtat kombëtare.
Lidhja Shqiptare e Prizrenit e vitit 1878 përfaqësonte një moment vendimtar në këtë proces. Ajo shprehu kundërshtimin ndaj copëtimit territorial dhe synimin për të bashkuar trevat shqiptare në një organizim autonom. Edhe pse këto kërkesa nuk u realizuan në formën e synuar, ato kontribuuan në zhvillimin e vetëdijes kombëtare dhe në rrugën që çoi drejt pavarësisë.
Për studiuesit e historisë, të gjeografisë historike dhe të hartografisë, vlera e kësaj harte qëndron në mundësinë për të shqyrtuar se si Shqipëria paraqitej në dokumentet gjeografike ndërkombëtare përpara krijimit të shtetit shqiptar. Ajo mund të ndihmojë në rindërtimin e historisë së emërtimeve, të kufijve dhe të përfytyrimeve gjeopolitike që shoqëruan formimin e shteteve moderne të Ballkanit.
Në përfundim, Shqipëria nuk hyri në histori vetëm në momentin kur shpalli pavarësinë. Emri, hapësira gjeografike dhe identiteti i saj kishin një histori më të gjatë, e cila pasqyrohet, ndër të tjera, edhe në traditën hartografike të shekullit XIX. Kjo hartë, e studiuar dhe e datuar me kujdes, mund të jetë një dëshmi e vlefshme për të kuptuar mënyrën se si Shqipëria identifikohej në hartografinë botërore përpara vitit 1912.
Për këtë arsye, dokumenti meriton të trajtohet jo vetëm si një ilustrim i së kaluarës, por edhe si një burim për kërkime të mëtejshme në historinë e hartografisë shqiptare dhe në studimin e marrëdhënieve ndërmjet territorit, identitetit kombëtar dhe ndryshimeve politike në Ballkan.