s p – Page 1755 – Dielli

PUSHTETI KORRUPTON APO SISTEMI FAVORIZON TË KORRUPTUARIT?

July 25, 2023 by s p

Artan Nati/

“Kur plaçkitja bëhet mënyrë jetese për një grup njerëzish në një shoqëri, me kalimin e kohës ata krijojnë për vete një sistem ligjor që e autorizon atë dhe një kod moral që e lavdëron atë.” thote studiuesi i politikave ekonomike Frédéric Bastiat. Kur Shkëlqim Cani dha dorëheqjen te kërkuar nga kryeministri per mospranimin e firmosjes se dokumenteve të procedurave te inceneratorëve,te gjithe mbetën të habitur,por shumë pak dhanë alarmin te shkonin në thellësi te këtij fenomeni tipik të një sistemi te korruptuar. Një fenomen tipik doli i qartë se një sistem i korruptuar tërheq politikanë të korruptuar si në Shqipëri dhe një sistem i ndershëm tërheq politikanë të ndershëm si në Danimark. Te bësh politikë te ndershme si zoti Cani mund te bëj të kualifikuar në Danimark por jo në Shqipëri,ku zoti Cani u zëvendesua nga zoti Ahmetaj. Çështja shtrohet se ne si komb,parti politike apo qeveri nuk duhet te fokusohemi në zgjedhjen e njerëzve ose politikanëve të fuqishëm por në riparimin e sistemit A korrupton pushteti apo ai është magnetik për më të korruptuarit? Pra më saktë mund të themi se mënyra si është ndërtuar pushteti në Shqipëri bën të mundur te tërheqë të korruptuarit dhe nqs pushteti është i strukturuar si në Danimarkë tërheq njerëzit e ndershëm. Frank Herbert (1920 – 1986), shkruan, “Të gjitha qeveritë kanë një problem të përsëritur: Pushteti tërheq personalitete patologjike. Problemi nuk është se pushteti korrupton, por se ai është magnetik për ata që mund të korruptohen. Këto persona kanë tendencë të bëhen si të marrë në përdorimin e dhunës, një gjendje në të cilën ata shpejt bëhen të varur.” Pra më shumë se të thuhet se fuqia absolute korrupton absolutisht, Herbert zbulon se është korruptibiliteti, që lidh thelbësisht të gjithë ata me pushtet politik. Pushteti nuk korrupton.

Ai përforcon dhe zbulon tiparet e predispozicionit të një lideri. Më të frikshëm janë politikanët që kanë kombinim të çrregullimeve të personalitetit të kombinuar midis narcisismit dhe sociopatit(antisocial) që ekspertët thonë se “nuk ka trajtim dhe shërim”. Narcisistët mund të duken shumë tërheqës dhe karizmatikë ndërsa promovojnë plane jashtëzakonisht madhështore (ana e tyre narcisiste). Ata janë të pamëshirshëm,të pashpirt dhe nuk kanë ndërgjegje (ana e tyre antisociale). Ata janë gjithashtu paranojakë dhe sadist, thonë ekspertët, kështu që ata janë më të shtyrë se shumica e narcisistëve ose sociopatët për të shkatërruar objektivat e tyre të fajit, duke përfshirë pothuajse gjithçka dhe të gjithë në rrugën e tyre dhe, në fund të fundit, veten e tyre. A duket kjo familjare për shumicën e politikanëve në Shqipëri? Kur një politikan është duke bërë fushatë,përpiqet të bindë elektoratin për t’i dhënë atij votën,duke fshehur dëshirën e tij për pushtet dhe përpiqet të bindë ata se ai do të jetë shëbëtori i tyre. Por, sapo ai merr pushtet, kamuflimi bëhet më pak i nevojshëm.” Për të përfunduar, nuk është se pushteti korrupton ose është magnetik për më të korruptuarit. E vërteta është se pushteti zbulon vetëm se kush jemi në të vërtetë. Nga të gjitha sa u tha më sipër duket qartë se problemi në Shqipëri nuk janë njerëzit,por sistemi që kemi. Shqiptarët janë të suksesshëm kudo në botë,përveç vendit të tyre.Fakti që shumë Shqiptarë kanë arritje të jashtëzakonshme në shkencë, politikë, biznes dhe arte në të gjthë botën tregon se sistemi ynë ekonomik politik,egzekutiv dhe juridik ka nevojë për reformim.Këta individë të suksesshëm në perëndim e kanë të pamundur të shpalosin aftësitë e tyre sepse sistemi actual në vend favorizon të korruptuarit e manipulatorët siç kemi parë kohët e fundit që në rrjetën e SPAK-ut kanë rënë shumë kryetarë bashkie e politikanë të rangut të lartë Ekonomisti dhe filozofi politik Austriak F.A.Hayek në librin e tij të famshëm “Rruga drejt robërisë” thekson se “pozicionet me autoritet të konsiderueshëm nuk janë vende të përshtatshme për individët që vlerësojnë parimet humanitare dhe sjelljen etike. Këto role kërkojnë një gatishmëri për të ushtruar kontroll dhe manipulim mbi të tjerët, duke minuar mirëqenien dhe lirinë e individëve”. Ngjarjet e fundit në vendin tonë kanë treguar se në krye të bashkive,disa miniistrive dhe komisarateve të policisë janë vendosur njerëz që janë të lidhur me krimin.Këtë e tregon qartë arratisja e ish kryeministrit apo disa ministrave që janë në burg apo të pandehur si dhe shumë raste të policisë të përfshirë në krim ordiner ose elektoral. Sistemi i krijuar në Shqipëri jo vetëm që promovon njerëzit e paaftë që nuk respektojnë individin dhe ligjin,por bëhen pengesë edhe për promovimin dhe angazhimin në politikë dhe administratë të individëve të aftë dhe të ndershëm. Procedurat e tenderimit të inceneratorëve si dhe shkarkimi i zotit Cani nga detyra dhe zëvendësimi i tij nga Ahmetaj tregoi vetëm majën e aisbergut.Projekt ligji i fundit i qeverisë që kushtëzon diplomimin e studentëve të mjekësisë me një punësim 3 vjeçar aty ku e cakton shteti,tregon qartë paaftësinë e sistemit dhe korrupsionin e lartë në vend.Sistemi duke u bërë atraktiv për njerëzit e paaftë e të korruptuar është i paaftë të mbajë qytetarët e tij në Shqipëri.Aktualisht vendi nuk ka nevojë vetëm për mjek,por edhe për hidraulikë,elektriçistë,infermierë etj. Ky sistem nuk mund të mbajë qytetarët e tij me forcë si në monizëm,por duhet të ndryshojë e përshtatet.Sinjali i parë po vjen nga SPAK duke i bërë të ditur pushtetarëve se ata janë në vëzhgim. Protestat civile të studentëve gjithashtu dhe të shoqëisë civile duhet ti vënë pushtetarët në presion dhe të kuptojnë se koha e pandëshkueshmërisë po merr fund.

A good hearing, if the Administration were listening

July 25, 2023 by s p

Professor Daniel Serwer /

The House Foreign Affairs Committee raised the alarm in a hearing yesterday about the situation in the Balkans. Member after member cited concerns. They worried about escalating ethnic tensions and instability, Russian malfeasance, Chinese inroads, failure of Serbia and Kosovo to implement agreements, failure to implement court decisions and secessionist moves in Bosnia and Herzegovina, endemic corruption, and flagging economies. They might also have cited substantial migrant outflows from the region.

There was a single witness: Gabe Escobar, Deputy Assistant Secretary. Despite the availability of many credible people who hold contrasting views, the Congress has unfortunately chosen in this and the previous recent Senate hearing on the Balkans to hear only from the Administration.
Congressman Issa (R-CA) was at pains to lament this.

Say it fast and confidently

Gabe quickly cited EU accession as the US objective, without noting the diminished credibility of that prospect and unlikelihood that would happen any time in the foreseeable future. He averred that the “breakthrough” normalization (Ohrid) agreement reached in February and the annex added in March are critical. But he failed to note that Serbia refused to sign both and quickly violated them.

He insisted on the Association of Serb Majority Municipalities (ASMM) to coordinate culture, education, and public services as the keystone. But he failed to explain why the US has not insisted on the quid pro quo also agreed in 2013. That was the extension of the Kosovo constitution to the Serb majority municipalities of the north. Belgrade has repeatedly blocked that in many different ways.

Gabe noted the supposed agreement of Kosovo and Serbia to recognize each other’s documents and national symbols. But he neglected to note that this is a problem principally in Serbia. He repeated the canard that Serbia would no longer lobby against Kosovo’s international integration. Serbian President Vucic has pledged not to fulfill that provision. Belgrade failed to observe it at the Council of Europe days after signing the agreement.

In Bosnia, Gabe cited Milorad Dodik’s anti-Dayton activities. But he was at a loss to explain how the US would get Europe to join in the sanctions against him. He cited excessive reliance in the region on Russian energy. However, he failed to note that Serbia is the prime culprit in that respect.

The questioning was good

Chair Kean (R-NJ) wanted to know whether the US will bring strong pressure to bear on President Vucic if Kosovo Prime Minister proceeds with the ASMM. Gabe said a quick and confident “absolutely” and went on to claim that the agreement requires Serbia to recognize Kosovo’s sovereignty and territorial integrity. This it clearly does not do. He added that Serbia has agreed to remove the protesters and participate in new elections for mayors in northern Kosovo.

I suppose that might be true in diplomatic channels, but where is the evidence in public? Would you believe it just a few months after elections held because Belgrade agreed the Serbs would participate but that they then boycotted? Gabe went on to say that those demonstrators who attacked journalists Kosovo police and NATO should be punished. Where is the public US demand that Belgrade, which ordered the rioting, turn them over to the Kosovo justice system?

Ranking Member Keating (D-MA) focused on China. Gabe rightly emphasized Beijing’s political conditions but placed his hope entirely in the EU to institute (someday) contracting procedures that would counter Beijing and keep projects open to US competitors.

Sanctions

Representative Wagner (R-MO) underlined her bipartisan “Upholding the Dayton Peace Agreements Through Sanctions” Act. Gabe pledged to support it and to prevent financing from reaching those who are trying to dismantle Bosnia (in addition to support for EUFOR and the HiRep). That sounded serious. Maybe State has finally realized that staying silent on Dodik is not a winning strategy. The Congressman made it clear she wanted Hungary bent into allowing EU sanctions on Dodik.

Congressman Titus (D-NV) focused on Russian disinformation and the free press. Gabe skipped the opportunity to focus criticism on Serbia, which has seen a long decline in press freedom and a dramatic rise of Russian disinformation.

Congressman Huizenga (R-MI) asked about Serbia buying Chinese and Russian arms. Gabe claimed Serbia had curtailed its purchases from Russia “significantly” in response to the threat of sanctions but has increased procurement from China (which is not covered by the “CAATSA” sanctions in question). Huizenga also asked about the five EU non-recognizers. Gabe took the opportunity to claim vaguely that action on the ASMM would be helpful.

Congressman Self (R-TX) focused on President Vucic’s incitement of the election boycott and import of heavy weapons from Russia. Why don’t we have sanctions on Serbia now? Gabe squirmed out by claiming that he didn’t control CAATSA sanctions and that other sanctions had been used in the Balkans, neglecting to mention they have not been used against Serbia. Self made it clear he regards Serbia as a Russian proxy in the Balkans.

Congressman Moran (R-TX) asked about Montenegro. Sadly, Gabe was unaware of the newly contracted coastal road there that the Chinese will build and mistakenly thought it was the already built north/south highway.

He also took the opportunity to emphasize that Montenegro’s new government will make Podgorica a fast-achieving candidate for EU membership and that its new president as “pro-American.” I don’t yet see any guarantee of those two propositions.

A well-briefed committee, but the Administration isn’t listening

Well-briefed, the members of Congress asked good questions. The Administration responses were less convincing. They consistently avoided any serious criticism of Serbia and continued to hold Kosovo principally, if not exclusively, responsible for the current train wreck. There was no sign that Gabe was listening to the repeated indications that a tougher approach with Serbia is needed.

Two notable omissions. Gabe did not mention Open Balkans, a Belgrade initiative that appears to have died a merited death. But bad ideas never die in the Balkans. They return like zombies to haunt the region. Just wait a few years, or maybe months. It will be back, along with partition.

Unless I missed it, Gabe also failed to mention the recently sanctioned Serbian Director of the Security Intelligence Agency. No one asked what we are going to do about Aleksandar Vulin. That was an unfortunate omission.

Posted on peacefare.net

Professor Daniel Serwer (Ph.D., Princeton) directs the Conflict Management Program at the Johns Hopkins School of Advanced International Studies

REXHEP QOSJA: LE TË FLASË ADEM DEMAÇI!

July 24, 2023 by s p

Nga pasthënia e librit: Myrvete Dreshaj-Baliu&Begzad Baliu/

Lëreni, le të flasë Adem Demaçi! – kështu i përgjigjej Profesor Qosja propozimit të anëtarëve të kryesisë së Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës, sa herë kërkohej prej tij apo prej Adem Demaçit, që të flasin për një çështje letrare, për një dukuri apo fenomen shoqëror, kulturor apo politik.

Kemi folur gjatë ne, – thoshte Profesor Rexhep Qosja, – kur Adem Demaçit në burgjet jugosllave i është ndaluar fjala; kemi shkruar gjatë ne, kur Adem Demaçit në burg i është marrë edhe fija e shkrepsës, nga frika se mund të shkruajë ndonjë mesazh në margjinat e gazetës ditore; kemi botuar ne, pothuajse krejt çka kemi dashur, në një kohë kur Adem Demaçit, i është ndaluar të lexojë çka ka dashur në burgjet jugosllave. Le të flasë prandaj sot Ai, Adem Demaçi, për letërsinë, për filozofinë, për çështjet politike dhe intelektuale, për dukuritë dhe fenomenet shoqërore, për Kosovën dhe Shqipërinë, për bashkimin kombëtar dhe rrugët që duhet të ndiqen, për marrëdhëniet shqiptaro-serbe, për Europën dhe Amerikën, për demokracinë dhe shpërdorimin e saj, për kulturën, librin, kritikën dhe perspektivën e saj. Lëreni, le të flasë Adem Demaçi edhe kur pajtohemi edhe kur nuk pajtohemi me mendimet e tij! Lëreni, le të flasë Ai, mendimin e të cilit nuk e kemi dëgjuar dhe nuk kemi mundur ta dëgjojmë shpesh, e megjithatë për më shumë se një shekull jemi udhëhequr prej idealeve të tij, prej filozofisë së mesazheve të tij, prej koncepteve përbashkuese të romanit të tij Gjarpijt e gjakut, prej prirjeve moderne të tregimeve të tij, prej atdhetarizmit të tij, prej sakrificës së tij.

Le të flasë Ai, Adem Demaçi, dhe ne le të dëgjojmë!

PËRSE ASNJË FESTË ZYRTARE NË NDER TË LIDHJES SHQIPTARE TË PRIZRENIT?!

July 24, 2023 by s p

Rilind Dauti, Shkup/

Festat kombëtare janë ditët kur përkujtohen ngjarjet historike të një populli dhe janë shkak për rimbushje të baterive të patriotizmit. Kur këto ditë bëhen festa zyrtare, njerëzit jo vetëm që e ndjejnë kënaqësinë e të mos shkuarit në punë por edhe kanë më shumë mundësi të reflektojnë mbi peshën e asaj dite historike, kurse festimet publike me zbukurim të qytetit dhe koncerte në shesh çojnë te rritja e homogjenitetit në popull, që ja, ka diçka që na bashkon përkundër asaj se u përkasim perspektivave të ndryshme politike.

Kur festa zyrtare bie të premten ose të hënën, këtë fundjavë të zgjatur njerëzit e shfrytëzojnë për ekskursione në qytetet tjera, apo për pushime të shkurta në mal, liqe, ose det, me çka ndihmohet edhe ekonomia përmes shpenzimeve në gastronomi dhe hotelieri.

Të gjitha këto dobi hetohen më së shumti në festat zyrtare që janë në muajt e verës, ndërsa për ironi të fatit, të gjitha festat zyrtare me taban kombëtar, shqiptarët i kanë në vjeshtë dhe dimër!

Këtu mbi të gjitha është fjala për 28 Nëntorin, Ditën e Flamurit, që është festë zyrtare në Republikën e Shqipërisë. Vetëm një ditë më pas, në RSH festë zyrtare është edhe 29 Nëntori, Dita e Çlirimit (të Shqipërisë londineze nga okupatori gjerman), që për shqiptarët në Shkup, Prishtinë, etj. nuk ka ndonjë rëndësi, por edhe brenda Shtetit Shqiptar ka shumë nga spektri i djathtë që refuzojnë ta festojnë.

Por nëse 29 nëntori është datë përçarëse, ndërsa për shqiptarët jashtë Republikës së Shqipërisë nuk ka rëndësi të madhe, 28 Nëntori – Dita e Flamurit, është festa kryesore edhe për shqiptarët në pjesët e Shqipërisë që pa vullnetin e tyre janë lënë jashtë Shtetit Shqiptar. Kjo fatkeqësi ka bërë që ata të mos e shijojnë 28 Nëntorin si ditë jopune, por në vend të kësaj kanë festa tjera zyrtare. Në Kosovën ahtisariane e kanë 17 Shkurtin, ndërsa shqiptarët nën Maqedoninë e Veriut e kanë 22 Nëntorin – Ditën e Alfabetit.

Pra, për nga stina, 17 shkurti dhe 22 nëntori po ashtu janë në muajt e ftohtë. Nëntor, nëntor, nëntor, shkurt.

Fatmirësisht, në historinë tonë kombëtare e kemi një ngjarje madhështore me dy data të mundshme që njëra prej tyre të shpallet festë kombëtare (dhe festë zyrtare aty ku ka mundësi). Bëhet fjalë për Lidhjen Shqiptare të Prizrenit.

Data që e njohim të gjithë është 10 qershori 1878 kur u mblodh për herë të parë ajo që më vonë do të njihet si Lidhja e Prizrenit, dhe kjo datë është njëra mundësi, por është një datë tjetër që është kandidate edhe më e mirë që të shpallet si festë kombëtare: 2 korriku 1878.

Kjo datë ka rëndësi sepse pikërisht në këtë datë lindi kombi shqiptar!

Është e vërtetë se edhe më herët shqiptarët kanë pasur subjekte të forta autonome gati se në nivelin e shtetit (si Pashallëqet e Shkodrës dhe Janinës), apo janë çuar në kryengritje të mëdha (si Kryengritja e Dervish Carës), por këto nuk kishin shtrirje në të gjithë Shqipërinë dhe nuk kishin karakter kombëtar. Tek me Lidhjen Shqiptare të Prizrenit do të luftohet për tërë Shqipërinë si atdhe i kombit shqiptar.

Kur populli merr dimension politik, atëherë shndërrohet në komb. Dhe pikërisht kështu ndodhi me popullin shqiptar kur delegatët e mbledhur nga të katër anët e Shqipërisë e miratuan Statutin e Lidhjes së Prizrenit, dokument ky që kishte karakter kombëtar, me çka lindi kombi shqiptar. Me këtë dokument u përpiluan objektivat kombëtare shqiptare të Lidhjes së Prizrenit. U themelua Komiteti Kombëtar me të drejtë për formimin e nën-komiteteve të Lidhjes në qendrat e sanxhaqeve të Shqipërisë, me të drejtë që të organizonte një ushtri të armatosur dhe t’i mobilizonte me detyrim burrat e aftë për armë, të mblidhte tatime dhe taksa, dhe t’i dënonte dezertorët nga Lidhja Shqiptare (Shih: Jusuf Buxhovi, “Kongresi i Berlinit dhe Lidhja Shqiptare e Prizrenit 1878”). Kështu që, më 2 korrik 1878, u krijua protoshteti i parë kombëtar shqiptar që, sikur gjërat të shkonin më mbarë, në ato kufij të gjerë herëdo-kurëdo do të shndërrohej në shtetin e pavarur shqiptar.

Po ashtu, përparësia tjetër ndaj 10 qershorit 1878 është se kjo mbledhje ishte shumë e cunguar sepse kishte mungesë të plotë të delegatëve nga Vilajeti i Shkodrës ndërsa nga Vilajeti i Janinës mori pjesë vetëm Abdyl Frashëri. Ndërkaq, më 1 dhe 2 korrik 1878 kishte përfaqësim shumë më gjithëpërfshirës të Shqipërisë, me 96 delegatë nga Vilajeti i Kosovës (ku hynin edhe territoret e pjesëve që prej 1879 do të jenë në Vilajetin e Manastirit), 26 delegatë nga ai i Shkodrës, dhe 20 nga Vilajeti i Janinës.

Kështu që, 2 korriku 1878 kur u miratua Statuti (ose 1 korriku 1878 kur filloi mbledhja) duhet të shpallet festë kombëtare (për të gjithë shqiptarët) dhe festë zyrtare (aty ku ka mundësi).

Në listën e stërgjatë të festave zyrtare në Republikën e Shqipërisë kanë gjetur vend festat pagane të Ditës së Verës (14 mars) dhe Viti i Ri Persian (Nevruzi, 22 mars) por nuk ka gjetur vend Lidhja Shqiptare e Prizrenit!

Çfarë idiotizmi!

Nëse duket se do të ishte e tepërt që listës së gjatë të festave zyrtare t’i shtohet edhe ndonjë datë e rëndësishme nga Lidhja e Prizrenit, atëherë pa asnjë problem do të mund të sakrifikohet njëra nga dy “festat” pagane të lartpërmendura. Po ashtu, 8 Dhjetori – Dita Kombëtare e Rinisë (festë zyrtare prej 2009 e këndej) mund të përkujtohet edhe pa qenë ditë jopune!

Kështu që, pa asnjë problem 2 korriku i Lidhjes Shqiptare të Prizrenit do të mund të ishte festë zyrtare në Republikën e Shqipërisë, ndërsa sa u përket shqiptarëve në(n) shtetet fqinje, ata do të mund t’i bashkëngjiteshin festës edhe pa qenë ditë jopune, siç veprojnë edhe me 28 Nëntorin.

Shënimi i ndonjë date kyçe të Lidhjes së Prizrenit nuk do ta zëvendësonte 28 Nëntorin. Shumë kombe tjera si ditë jopune i festojnë dy apo më tepër festa kombëtare. Këto ditë përbëjnë faza të ndryshme në rrugën drejt pavarësisë së plotë, apo edhe revolucione të dështuara. Për shembull, Maqedonia e Veriut, përveç 8 shtatorin e vitit 1991 kur e shpalli pavarësinë nga Jugosllavia, si festë zyrtare e shënon edhe 2 gushtin e vitit 1903 kur shpërtheu Kryengritja e Ilindenit dhe kur u shpall Republika e Krushevës (që u shtypën vetëm 10 ditë më vonë), dhe 2 gushtin e vitit 1944 kur u shpall republika maqedonase në kuadër të Jugosllavisë.

Bullgaria ka tre festa kombëtare që e shënojnë rrugën e tyre drejt pavarësisë: 3 marsin e vitit 1878 – “Dita e Çlirimit” – që e shënon themelimin e Principatës së Bullgarisë në kuadër të Perandorisë Osmane, 6 shtatori i vitit 1885 – “Dita e Bashkimit” – kur kjo principatë u bashkua me Rumelinë Lindore, dhe më në fund 22 shtatorin e v. 1908 si Dita e Pavarësisë (kur e shpallën pavarësinë nga Perandoria Osmane).

Ka edhe shumë shembuj të tjerë të shteteve që i shënojnë si festa zyrtare dy apo më tepër data të rëndësishme kombëtare, ndërsa kampione absolute është Malta me plot 5 festa kombëtare që shënohen si festa zyrtare.

Ajo që duhet përkujtuar është se 28 nëntori 1912 nuk erdhi papritmas por është faza përfundimtare e përpjekjeve 35-vjeçare të shqiptarëve për ta siguruar ekzistencën e tyre fizike nga kanosja prej fqinjëve, për mbrojtjen e Shqipërisë nga rënia nën pushtimin e fqinjëve, dhe për krijimin e një subjekti politik kombëtar shqiptar (qoftë autonom apo i pavarur).

Lidhja e Prizrenit është kulmi i këtyre përpjekjeve të periudhës para pavarësisë, dhe është turp që asnjëra nga datat kyçe të saj të mos jetë festë zyrtare!

Është fat që 28 Nëntori shënohet si Dita e Flamurit e jo si Dita Kombëtare, dhe ky “boshllëk” mund të plotësohet me 2 korrikun 1878 të Lidhjes së Prizrenit. Kështu, Ditën Kombëtare, ose që sipas shembullit të kombeve tjera mund ta quajmë Dita e Unifikimit Kombëtar, do ta festonim me parada, pikniqe, koncerte, fishekzjarre, dhe aktivitete tjera në të nxehtin e këndshëm të fillimit të verës! Ajo që për amerikanët janë fishekzjarrët dhe BBQ për 4 korrik, për kombin shqiptar do të ishte festa madhështore më 2 korrik!

Zanafilla

July 24, 2023 by s p

Astrit Lulushi/

Fiset autoktone të Amerikës kanë besimin dhe “biblën” e tyre, me të cilën shkenca sot deri diku pajtohet:

Shpërthimi tronditi Hiçin. “Thelbi” primordial u hodh me dhunë nga jashtë. Si një oqean i lashtë, dallgë pas dallge u përplas në gropën e zezë të Boshllëkut. Asgjëja vështroi Kaosin, Kaosi u derdh në Hiç. Ndërsa ujërat derdheshin nga jashtë, lumenj me “esencë” të errët rrotulloheshin së bashku, duke formuar një vorbull të madhe. Ndërsa vorbullat rrotulloheshin nga brenda, ‘esenca’ u kondensua në re gazi. Të mbinxehur nga forcat e ngjeshjes në thelbin e rrotullimit, shkëndija ndezi retë e paqëndrueshme. Shpërthim formoi topa gjigantë zjarri, supernova dhe yje blu të ndezur. Ashtu si ishujt në ujërat e ‘esencës’, yjet u formua nga rrotullimet në galaktikat rrotulluese, procesi u përsërit në Boshllëk… herë pas here, dhe lindi galaktikë. Me kalimin e kohës, një nga këto galaktika do të njihej si ‘Eridanu’.’ Kjo është historia e një pjese të vogël të Eridanut…e njohur si Tokë.

Ky është miti i krijimit, që besohet nga fiset vendase të Amerikës, Hopi dhe Apache.

Në ‘ujërat’ primordiale të rrotulluar të Eridanus, shumë nga yjet lindën. Nga gazrat dhe pluhuri i hedhur nga dielli, planetët u kondensuan dhe u ftohën. Gazrat elementarë të kombinuara formuan lagështi; shiu ra për të formuar oqeane. Stuhitë u tërbuan, oqeanet u hodhën dhe u kthyen, duke u përplasur në brigjet e tokave sipërfaqësore. Në mes të vetëtimës dhe tërbimit, një shkëndijë e vetme shkëlqeu, duke krijuar në një mikrosekondë një qelizë të vetme jete. ‘Format e jetës njëqelizore të kombinuara për të krijuar krijesa shumëqelizore, u bënë qenie komplekse me miliarda qeliza…peshq, insekte, zogj, zvarranikë, bimë dhe gjitarë. U krijuan aq krijesa të ndryshme sa ka yje në galaktikë. Dhe me kalimin e kohës, ‘humanoidet’ evoluan. Humanoidet peshq, humanoidet shpendë, humanoidet zvarranikë, humanoidë gjitarë dhe humanoidë të çdo lloji, u bënë rezultati i evolucionit. Ndërsa u zhvillua, Njeriu primordial, shpellat e tij ia la kasolleve, grumbullimet e kasolleve u bënë vendbanime, vendbanimet u bënë qytete. Grumbullimi dhe gjuetia e kafshëve i lanë vendin tregtisë së gëzofit, tregtimi i leshit ia la vendin tregjeve. Grumbullimi lindi kopshtarinë, kopshtaria dha bujqësinë. Nevojat e Njerëzve u bënë dëshira…dëshirat u bënë lakmi, njerëzit e dhembshur u bënë udhëheqës, udhëheqësit u bënë pushtues dhe një botë ‘primitive’ u ‘civilizua’. Dallimet e opinioneve u bënë argumente; argumentet u bënë luftëra. Kurioziteti dhe nevoja lindi teknologjinë. Njeriu i hershëm kishte pushtuar botën. Pastaj hodhi sytë lart në qiell. Dhe pa hënën. Ai krijoi anije për të shkuar drejt qiellit dhe filloi pushtimi i Hënës dhe Marsit. Ndërsa qëndronte në hënë, ai vëzhgoi qytetet hënore, ngriti sytë dhe pa yjet sipër tij. Duke kërkuar më shumë, ai u zhvendos përsëri drejt qiellit. Këtë herë u zbuluan botët fqinje. Njeriu pushtoi mjedisin e botës së re dhe cikli filloi përsëri. Kështu ndodhi që njerëzimi takoi të afërmit e tij në galaktikë; njeriun zog, njeriun gjitar, njeriun reptile.

Njeriu i mblodhi dhe foli. Bënë tregti, vallëzuan, u ndanë dhe u bashkuan. Me kalimin e kohës, ata mësuan nga njëri-tjetri dhe jetuan së bashku. Ata shkuan në Luftë. Njeriu primitiv i Eridanus ishte bërë i ‘civilizuar’. Lufta primitive ia la vendin Shkencës së Luftës. Vdekja me gjithë tmerrin e saj u bë vegël e Përparimit. Mbretëritë galaktike në Eridanus u ngritën dhe ranë, qytetërimet përparuan dhe vdiqën. Një seri e vazhdueshme luftërash përfshiu të gjithë galaktikën. Asnjë Perandori e vetme nuk qëndroi për një kohë të gjatë; ato lindin, lulëzojnë dhe bien.