Prof. Afrim Krasniqi/

LIIB mbaroi në 1945. Jemi 81 vjet më vonë. Revista më e madhe gjermane, Der Spiegel ka krijuar një database online, përmes të cilës qytetarët e sotëm gjermanë mund të ballafaqohen me të kaluarën e gjyshërve të tyre. Baza referuese, qindra mijëra dosje zyrtare të organizatës SS me miliona karta anëtarësie të partisë NSDAP (Partia Naziste). Përmes kërkimit në database qytetarët mund të kërkojnë emrat e paraardhësve të tyre për të zbuluar nëse kanë pasur lidhje apo anëtarësim në SS ose Waffen-SS.

Kjo nuk quhet keqpërdorim i historisë dhe as hakmarrje, quhet transparencë, informim dhe reflektim. I bën mirë shoqërisë, të djeshmes, të sotmes dhe të ardhmes.

Kur bota ndryshon ne vetëm shohim, komentojnë, presim të vij vetë ndryshimi. Nuk përpiqemi të ndryshojmë, nuk mësojmë, nuk reflektojmë. Shqipëria pati një periudhë të gjatë diktatoriale. 36 vjet më vonë ende nuk është ndarë realisht me të kaluarën, përmes transparencës, informimit dhe reflektimit. Jemi herët, – thonë autoritetet e sotme me karrierë të emëruar politike në regjimin e djeshëm (edhe të sotëm). Dhe vijojnë të riciklojnë vetveten me antivlerat & mitet ideologjike të së kaluarës! Për rrjedhojë, në dallim nga vendet e tjera ish komuniste ne ende nuk kemi ende database shteruese të të vrarëve politikë, të varreve të pagjetura, të vrasësve që u promovuan me karriera politike, as, as, as, as, deri edhe të strukturës shtet/parti që inicoi, drejtoi dhe realizoi ato. Kemi fjalime, show, ceremoni edhe nga institucionet që paguhen me taksat tona të bënin “hapjen”, “ndarjen”, “reflektimin”. Dhe vijojmë të nderojmë ata që krijuan dhe drejtuan diktaturën / Sigurimin / strukturën e dhunës.

Mësimi gjerman për ne? Brezat e rinj duhet të kenë informacion si u vendos regjimi diktatorial, cila ishte struktura e tij, cilët e ndërtuan dhe e drejtuan, cilët ishin anëtarët e partisë shtet dhe të Sigurimit, cilët ishin viktimat dhe disidentët, cilat ishin aktet e gabuara dhe pasojat, nëse pati aspekte pozitive apo negative, nëse trashëgimia e të kaluarës në regjimin stalinist i bën pasardhësit krenarë “në anën e duhur të historisë” apo i ndihmon të kuptojnë realisht përgjegjësinë e paraardhësve të tyre, të mësojnë dhe të reflektojnë. Jo pwr hakmarrje as konsum ditor, por pwr transparencë, informim dhe reflektim. Si në rastin gjerman, kjo do i bënte mirë shoqërisë, të djeshmes, të sotmes dhe të ardhmes.

Një shoqëri e hapur, demokratike, me integritet dhe fuqi pozitive reformuese duhet të bazohet mbi të gjitha te vlerat, ndershmëria, aftësia e mendimit kritik, reflektimit dhe përgjegjshmëria. Është një shprehje e Der Spiegel, që kam përshtypjen se vlen më shumë për vende si Shqipëria sesa atje.

Shkëlqesia Juaj, e nderuara znj. Presidente,

Në emër të Kolegjit Pan-Shqiptar të Kirurgëve dhe në emrin tim personal, ju përcjell urimet më të përzemërta me rastin e zgjedhjes suaj si Presidente e Republikës së Kosovës. Në këtë moment të rëndësishëm për vendin tonë, zgjedhja juaj na gëzon dhe na jep besim se përvoja, urtësia dhe përkushtimi juaj do t’i shërbejnë unitetit dhe përparimit të Kosovës. Kontributi juaj shumëvjeçar në jetën akademike dhe institucionale, përfshirë udhëheqjen e Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës, dëshmon vlerësimin tuaj për dijen dhe përgjegjësinë ndaj shoqërisë.

Si kirurgë, edukatorë dhe studiues shqiptarë, të shpërndarë anë e mbanë botës, ndajmë bindjen se kujdesi shëndetësor cilësor, arsimi dhe kërkimi shkencor janë ndër themelet e një shoqërie të shëndetshme dhe të qëndrueshme. Përkushtimi ynë është që përvoja dhe ekspertiza profesionale të vihen në shërbim të qytetarëve, dhe me këtë frymë, ju shprehim gatishmërinë tonë për bashkëpunim të plotë e të vazhdueshëm me ju dhe me institucionet e Republikës së Kosovës. Do të ishte kënaqësi të ndanim ekspertizën dhe lidhjet tona profesionale ndërkombëtare në mbështetje të nismave për edukimin mjekësor, trajnimin e avancuar, kërkimin shkencor dhe forcimin e sistemit shëndetësor.

Ju urojmë nga zemra shëndet, forcë dhe mbarësi në ushtrimin e kësaj përgjegjësie të lartë.

Urojmë që mandati juaj të sjellë më shumë bashkim, besim dhe mundësi për të gjithë qytetarët e Kosovës.

Me respekt të thellë dhe urimet më të përzemërta,

Rifat Latifi

Kryetar, Kolegji Pan-Shqiptar i Kirurgëve

Kryetar Themelues, Kolegji i Kirurgëve të Kosovës

Ish-Ministër i Shëndetësisë i Kosovës

Një akademike në krye të Republikës, me përgjegjësi për unitetin institucional, zhvillimin dhe perspektivën euroatlantike të Kosovës.

Prof. Dr. Fejzulla Berisha

Zgjedhja e akademikes Justina Shiroka-Pula në detyrën e Presidentes së Republikës së Kosovës përbën një ngjarje me rëndësi të veçantë për jetën institucionale dhe publike të vendit. Përtej dimensionit politik të procesit zgjedhor, ardhja e një personaliteti nga bota akademike në krye të shtetit e vendos në qendër të vëmendjes marrëdhënien ndërmjet dijes, përgjegjësisë publike dhe ushtrimit të autoritetit shtetëror.

Presidenca e Republikës së Kosovës është një institucion me përgjegjësi të veçanta kushtetuese, përfaqësuese dhe simbolike. Ushtrimi i kësaj detyre kërkon maturi, integritet, paanshmëri, përgjegjësi publike dhe aftësi për të komunikuar me të gjithë faktorët e jetës politike, institucionale dhe shoqërore, të cilat Akademike Justina Shiroka-Pula do i implementojë me dinjitet e ndershmëri.

Me rastin e zgjedhjes së saj, Presidentes së Republikës së Kosovës i urojmë shëndet, mbarësi dhe sukses në ushtrimin e kësaj përgjegjësie të lartë shtetërore.

Dija si vlerë institucionale

Bota akademike nuk është vetëm hapësirë e dijes, e kërkimit shkencor dhe e formimit profesional. Ajo është gjithashtu një mjedis ku kultivohen argumenti, dialogu, mendimi kritik, përgjegjësia intelektuale dhe respekti për mendimin ndryshe.

Përvoja akademike do të përbëjë një vlerë të rëndësishme në jetën institucionale, veçanërisht kur ajo shoqërohet me integritet personal, ndjenjë të përgjegjësisë publike dhe respekt të palëkundur për parimet kushtetuese.

Në këtë kontekst, profili akademik i Presidentes së re përbën një element të rëndësishëm të formimit të saj publik dhe institucional në shërbim të shtetit dhe institucioneve. Kosova ka nevojë për një lidhje më të ngushtë ndërmjet dijes, ekspertizës profesionale dhe vendimmarrjes shtetërore që mishërohen me figurën dinjitoze të Presidentes Justina Shiroka-Pula.

Një shtet modern nuk mund të mbështetet vetëm në vullnetin politik. Ai ka nevojë për institucione profesionale, administratë funksionale, ekspertizë të mirëfilltë dhe vendimmarrje të mbështetur në ligj, fakte dhe analiza të qëndrueshme.

Në këtë drejtim, një Presidencë që ruan komunikim të hapur me botën akademike, institucionet shkencore, profesionistët, shoqërinë civile dhe qytetarët mund të japë një kontribut të rëndësishëm në forcimin e kulturës institucionale dhe të përgjegjësisë publike. Ky është një drejtim që Presidentja e re, përmes formimit dhe përvojës së saj do ta zhvillojë me seriozitet e garanci.

Presidenca dhe përgjegjësia për unitetin

Një nga dimensionet më të rëndësishme të institucionit të Presidentit është roli i tij në përfaqësimin e unitetit të qytetarëve dhe të Republikës. Ky rol merr rëndësi të veçantë në një shoqëri demokratike, ku dallimet politike janë të natyrshme, por ku interesat themelore të shtetit kërkojnë komunikim, bashkëpunim dhe përgjegjësi të përbashkët.

Presidentja e Republikës, brenda kompetencave të saj kushtetuese, do të kontribuojë me siguri në krijimin e një klime më të favorshme për komunikim ndërmjet institucioneve, partive politike, shoqërisë civile, botës akademike dhe qytetarëve. Formimi i saj akademik dhe përvoja e saj publike përbëjnë një bazë të rëndësishme për ta ushtruar këtë rol me maturi, urtësi dhe autoritet moral.

Një presidencë bashkuese nuk nënkupton mungesën e dallimeve politike dhe as shmangien e debatit demokratik. Ajo nënkupton aftësinë për të identifikuar dhe mbrojtur interesat e përbashkëta të shtetit, duke krijuar hapësira bashkëpunimi për çështjet që lidhen me sigurinë, zhvillimin, arsimin, integrimin, sundimin e ligjit dhe interesin e përgjithshëm.

Tradita kombëtare dhe vizioni për të ardhmen

Historia shqiptare dëshmon rolin e jashtëzakonshëm që arsimi, dija dhe kultura kanë luajtur në formimin kombëtar. Nga Rilindja Kombëtare deri te brezat e intelektualëve, mësuesve, studiuesve dhe institucioneve arsimore të kohës moderne, shkolla, universiteti, libri dhe kultura kanë qenë pjesë e rëndësishme e përpjekjeve për emancipim, identitet, liri dhe shtetndërtim.

Në këtë kuptim, përvoja akademike e Presidentes së re do të shihet edhe në një kontekst më të gjerë të rëndësisë që dija ka pasur dhe vazhdon të ketë në zhvillimin e shoqërisë shqiptare dhe në konsolidimin e institucioneve të Kosovës.

Megjithatë, respekti për traditën duhet të jetë i lidhur ngushtë me vizionin për të ardhmen. Kosova nuk mund të ndërtojë një shtet modern vetëm mbi kujtesën historike. Ajo duhet ta shndërrojë këtë kujtesë në energji për zhvillim, arsim cilësor, demokraci funksionale, shtet të së drejtës dhe integrim evropian e euroatlantik.

Tradita dhe moderniteti nuk janë koncepte të kundërta. Ato mund të plotësojnë njëra-tjetrën kur historia shërben si themel, ndërsa vizioni institucional përcakton drejtimin e së ardhmes.

Një shtet që e njeh historinë e vet, por që mendon dhe vepron me përgjegjësi për të ardhmen, është më i aftë të ndërtojë institucione të qëndrueshme, shoqëri të hapur dhe marrëdhënie të besueshme me partnerët ndërkombëtarë.

Përfaqësimi i Kosovës në arenën ndërkombëtare

Republika e Kosovës vazhdon të ketë nevojë për një politikë të jashtme të koordinuar, të qëndrueshme dhe të orientuar drejt interesit shtetëror. Konsolidimi i pozitës ndërkombëtare të Kosovës kërkon diplomaci aktive, profesionalizëm, koherencë institucionale dhe bashkëpunim të vazhdueshëm me partnerët strategjikë.

Në këtë proces, marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimin Evropian kanë rëndësi të veçantë për sigurinë, zhvillimin dhe perspektivën euroatlantike të Kosovës. Po aq i rëndësishëm është edhe bashkëpunimi rajonal dhe zhvillimi i marrëdhënieve të qëndrueshme me Republikën e Shqipërisë, mbi bazën e respektit për sovranitetin e dy shteteve, interesave të përbashkëta dhe parimeve të fqinjësisë së mirë.

Nga dija në shërbim të shtetit

Në këtë kuadër, mandati i Presidentes Justina Shiroka-Pula është një kapitull i rëndësishëm në zhvillimin e kulturës institucionale të Republikës. Përvoja akademike, përgjegjësia publike dhe roli kushtetues duhet të ndërthuren në funksion të një shteti më të konsoliduar, më demokratik, më të drejtë dhe më të orientuar drejt së ardhmes.

Presidentja e re ka mundësinë që dijen, përvojën dhe autoritetin e saj publik t’i vërë në shërbim të unitetit institucional, të forcimit të shtetit të së drejtës, të zhvillimit të arsimit dhe të konsolidimit të pozitës ndërkombëtare të Kosovës.

Prandaj, urimi për Presidenten e re është njëkohësisht urim për Republikën e Kosovës: që institucionet të forcohen, dialogu të thellohet, përgjegjësia publike të rritet dhe perspektiva evropiane e euroatlantike e vendit të avancohet.

Urime Presidentes së Republikës së Kosovës, akademikes Justina Shiroka-Pula, dhe mbarësi Republikës së Kosovës në këtë kapitull të ri institucional.

Besnik Fishta/

Filatelia ka qenë gjithmonë një mjet i rëndësishëm për promovimin e historisë, kulturës dhe identitetit të popujve. Nëpërmjet pullave postare, shtetet prezantojnë para publikut vlera që i konsiderojnë pjesë të trashëgimisë së tyre kombëtare. Ndër temat që kanë zënë një vend të veçantë në filatelinë shqiptare vitet e fundit është edhe xhubleta, një nga simbolet më të lashta dhe më përfaqësuese të kulturës tradicionale shqiptare. Xhubleta është veshja tradicionale e grave të Malësisë së Madhe, e njohur për formën e saj karakteristike në trajtë kambane, për teknikën e veçantë të punimit dhe për ornamentikën e pasur simbolike. Ajo konsiderohet jo vetëm një veshje popullore, por edhe një dëshmi e lashtësisë së kulturës shqiptare, e transmetuar brez pas brezi nga gratë malësore. Çdo element i saj, që nga punimi i leshit deri te zbukurimet dekorative, bart njohuri, mjeshtëri dhe tradita që kanë mbijetuar për shekuj.

Vlerat e jashtëzakonshme kulturore të xhubletës u njohën edhe në nivel ndërkombëtar kur UNESCO e përfshiu “Xhubletën, aftësitë, mjeshtërinë dhe format e përdorimit të saj” në Listën e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale që ka nevojë për mbrojtje urgjente. Ky vlerësim ndërkombëtar erdhi si njohje e rëndësisë së saj historike, artistike dhe etnografike, por edhe si një thirrje për ruajtjen e dijebërjes tradicionale që rrezikon të humbasë me kalimin e kohës. Rëndësia e xhubletës ka gjetur pasqyrim edhe në filateli. Përveç paraqitjeve të mëhershme në seri kushtuar veshjeve popullore shqiptare, vitet e fundit ajo është shndërruar në subjekt të veçantë të emisioneve postare. Kjo tregon se xhubleta nuk shihet më thjesht si pjesë e një koleksioni kostumesh tradicionale, por si një simbol më vete i trashëgimisë kulturore shqiptare.

Një interes të veçantë paraqet fakti se xhubleta është trajtuar filatelikisht nga Shqipëria, Kosova dhe Mali i Zi. Në këtë mënyrë, ajo është bërë një nga temat e rralla të filatelise që ka arritur të përfaqësohet në emisione postare të disa administratave postare të ndryshme. Kjo prani dëshmon rëndësinë që i kushtohet vlerave të saj kulturore dhe rolin që ajo vazhdon të luajë në identitetin e komuniteteve që e ruajnë si pjesë të traditës së tyre. Emisioni filatelik i Kosovës kushtuar xhubletës pasoi menjëherë vendimin e UNESCO-s të vitit 2022, sepse një tematikë e tillë ishte veçanërisht e përshtatshme për të afirmuar identitetin e saj shqiptar përmes një simboli të fuqishëm kulturor. Kjo qasje është në përputhje me prirjen e përgjithshme të filatelisë kosovare, e cila në masë të madhe është karakterizuar nga promovimi dhe afirmimi i elementeve të identitetit kombëtar shqiptar.

Në emisionin filatelik të Malit të Zi, xhubleta paraqitet në kuadër të serisë “Kostume Tradicionale”. Edhe pse nuk identifikohet drejtpërdrejt si veshje tradicionale shqiptare, në pullë theksohet se viti 2023 është shpallur “Viti i Xhubletës”. Ky element dëshmon jehonën dhe vëmendjen që kjo veshje ka fituar edhe në këtë hapësirë të rajonit dhe është krejt i natyrshëm, duke pasur parasysh praninë historike dhe kulturore të trevave shqiptare brenda territorit të Malit të Zi.

Një moment i rëndësishëm për filatelinë shqiptare ishte edhe prezantimi i emisionit më të ri kushtuar xhubletës. Më 3 tetor 2026, në ambientet e Muzeut Historik të Shkodrës, u zhvillua një veprimtari promovuese kushtuar kësaj pulle të re postare. Organizimi i këtij aktiviteti në një qytet që lidhet ngushtë me historinë dhe traditën e xhubletës, si dhe prania e artizaneve, artistëve dhe filatelistëve, i dha emisionit një dimension të veçantë kulturor. Veprimtaria shërbeu jo vetëm për prezantimin e pullës dhe materialeve filatelike shoqëruese, por edhe për të rikthyer vëmendjen te rëndësia e ruajtjes dhe promovimit të kësaj trashëgimie unike.

Ky emision pritet të ngjallë interes si te koleksionistët e filatelisë, ashtu edhe te studiuesit, etnografët dhe publiku i gjerë i interesuar për kulturën shqiptare, pasi pulla postare mbetet një formë e veçantë dokumentimi historik dhe kulturor, ndërsa trajtimi i xhubletës në filateli kontribuon në njohjen dhe promovimin e saj brenda dhe jashtë vendit. Perhere xhubleta do te përfaqësoje shumë më tepër sesa një veshje tradicionale, sepse ajo është një simbol i identitetit kulturor shqiptar, një dëshmi e mjeshtërisë artizanale dhe një pasuri e njohur ndërkombëtarisht. Prania e saj në filateli do te deshmoje se pulla postare vazhdon të mbetet një ambasadore e rëndësishme e trashëgimisë kulturore. Përmes këtyre emisioneve, xhubleta do te vazhdoje udhëtimin e saj nga malësitë ku lindi drejt koleksioneve, muzeve dhe publikut të gjerë, duke ruajtur dhe përcjellë vlerat e saj te brezat e sotëm dhe të ardhshëm.

Foto: pamfleti.net

Selveta Djokic

Director of Operations

Spectrum Support Services/

It is truly an honor to be here today, especially as an Albanian woman speaking to our Albanian community. I want to start by saying something very important:

There is no shame in having a child with a disability, and there is no shame in asking for help. For generations, families from many cultures have struggled with disability behind closed doors because of stigma, fear, or simply not knowing what resources were available.

One example that always stays with me is the Kennedy family and their daughter, Rosemary Kennedy, who had intellectual disabilities. Her story was kept private for many years, and tragically, she was subjected to a lobotomy that left her permanently incapacitated. Her sister, Eunice Kennedy Shriver, later became a powerful advocate for people with intellectual disabilities and founded the Special Olympics.

Why do I share this?

Because it reminds us how important it is to speak up, educate ourselves, and never hide our children. Our children deserve to be seen, supported, included, and given every opportunity to thrive. And I want every Albanian parent here to know:

I am here for you.

There are services and resources available for children with autism and developmental disabilities from early childhood through school age, adolescence, adulthood, and beyond. And remember—school is not always the only place services can happen. If your child struggles in a school environment or is resistant to receiving services there, ask about other options. Depending on your child’s eligibility and the program, services may be available in the home or another appropriate setting.

Sometimes our children learn better when they feel safe and comfortable. But I also want to encourage every parent: bring your child into the community. Take them to the store. Take them to the park. Take them to restaurants. Take them to family gatherings.

And if your child has behavioral challenges, don’t be embarrassed. Instead of asking, “How do I stop this behavior?” ask: “What is my child trying to tell me?” What triggered it? Was it noise? A crowd? A change in routine? Frustration? Difficulty communicating?

Start small. Take it step by step. Because our children need opportunities to experience the world and build independence. And as difficult as it is to say, we are not going to be here forever.

We want to protect our children, but we also have to prepare them for life—to communicate, make choices, ask for help, and participate in their community.

I recently spoke with a mother whose son was nonverbal. Her journey was not easy.

She spent years taking him to occupational therapy, physical therapy, and speech therapy. She fought with the school district to make sure her son received the attention and services he deserved. It took time. It took learning. It took persistence. But she never gave up. That is advocacy.

And I want every parent here to use your voice. If your school isn’t meeting your child’s needs, ask questions. Request meetings. Speak to administrators. If necessary, take your concerns higher—to the superintendent, your school district, or your local representatives.

Don’t accept “no” without asking, “Why?” and “What is the next step?” I always say: No is not in my vocabulary. That doesn’t mean every request will automatically be approved. It means I don’t stop at the first closed door. And I don’t want you to either. To my Albanian community, especially, I want to say this:

Don’t worry about what the neighbors will say.

Don’t worry about what relatives will think.

Your child’s future is more important than anyone else’s opinion.

There is no shame in using resources. These programs exist to support our children and families. Learn about them. Use them. Advocate for your child.

And please know—you don’t have to navigate this system alone.

I am here.

I have my cards with me today. Reach out to me. Ask questions. If I don’t know the answer, I will help you find the person who does.

And while I am especially proud to be here for our Albanian families, this is not just an Albanian issue. Autism and developmental disabilities affect families from every culture.

So let’s stop being afraid to talk about it.

Let’s educate. Let’s advocate. Let’s empower.

Because when one parent becomes informed, a family becomes stronger.

When families become stronger, our community becomes stronger.

And I want you to leave here today remembering this:

Your child belongs. Your child deserves an opportunity. And you do not have to walk this journey alone.

Faleminderit shumë. Thank you.