Mesazhi strategjik i Edward P. Joseph dhe imperativi i diplomacisë së përgjegjshme.

Nga Prof. Dr. Fejzulla Berisha

Deklarata e analistit të njohur amerikan Edward P. Joseph, se qeveria aktuale e Republikës së Kosovës duhet të heqë dorë nga qasjet populiste përçarëse dhe të përfitojë nga dobësimi relativ i pozitës së Aleksandar Vučić, përbën një mesazh me peshë të jashtëzakonshme diplomatike dhe strategjike për të ardhmen e shtetit të Kosovës. Kjo deklaratë nuk duhet të lexohet si kritikë e zakonshme politike, por si një sinjal i drejtpërdrejtë për institucionet shtetërore të Republikës së Kosovës.

Në kohë të ndjeshme gjeopolitike, shtetet maten jo vetëm me fuqinë e argumentit juridik, por me aftësinë për të lexuar saktë momentin historik dhe për ta kthyer atë në kapital diplomatik.Pikërisht këtu qëndron thelbi i momentit aktual për Kosovën.

Dritarja strategjike që nuk duhet humbur

Dobësimi relativ i pozitës së Beogradit në arenën ndërkombëtare duhet të shihet si një dritare strategjike për avancimin e subjektivitetit ndërkombëtar të Kosovës. Historia diplomatike njeh raste të shumta kur shtetet e vogla kanë ditur të përfitojnë nga dobësimi i rivalëve të tyre.

Komperacion ndërkombëtar: Kroacia dhe Sllovenia në vitet ’90

Një shembull i qartë është Kroacia dhe Sllovenia në fillim të viteve 1990. Në momentin kur ish-Yugoslavia po dobësohej institucionalisht dhe politikisht, këto dy shtete shfrytëzuan me mençuri momentin për të konsoliduar njohjen ndërkombëtare dhe për të forcuar subjektivitetin e tyre shtetëror.Kosova sot ndodhet para një logjike të ngjashme diplomatike.

Shteti mbi retorikën politike

Në kohë sfidash historike, retorika partiake duhet t’i lëshojë vendin arsyes shtetërore.Kjo është një normë e njohur në teorinë kushtetuese dhe në praktikën e diplomacisë krahasuese.

Komperacion: Estonia, Letonia dhe Lituania

Pas shpërbërjes së Soviet Union, Estonia, Latvia dhe Lithuania ndërtuan konsensus të gjerë institucional dhe politik për çështjet strategjike.Pikërisht uniteti institucional i lejoi këto shtete të integrohen me shpejtësi në NATO dhe European Union.Ky është një mësim i vlefshëm edhe për Kosovën. Qeveria aktuale e Republikës së Kosovës duhet ta vendosë interesin shtetëror mbi interesin ditor politik.

Dimensioni kombëtar dhe historik

Kjo nuk është vetëm çështje e qeverisjes së ditës.Kjo është çështje që prek vetë projektin historik të shtetformimit të Kosovës.

Komperacion: Irlanda dhe procesi i paqes

Një rast tjetër krahasues është Ireland në raport me procesin e paqes në Irlandën Veriore.Institucionet shtetërore atje kuptuan se momentet historike kërkojnë unitet, kompromis dhe mençuri diplomatike.

Rezultati ishte Good Friday Agreement, që ndryshoi historinë politike të rajonit.Kosova duhet të mësojë nga këto modele krahasuese.

Mesazhi i Edward P. Joseph duhet të shërbejë si një kambanë reflektimi për qeverinë aktuale të Republikës së Kosovës.

Komperacioni ndërkombëtar dëshmon qartë se shtetet që dinë ta lexojnë momentin historik përfitojnë dhe konsolidohen.Ata që e humbasin këtë moment, paguajnë kosto historike. Për Kosovën, koha për veprim të mençur, diplomaci aktive dhe unitet institucional është tani.

Cafo Boga – 11 Prill 2026

Ka momente kur një krizë politike nuk është thjesht një përplasje mes palëve, por një moment zbulimi — një çast kur bie maska dhe shfaqet realiteti i vërtetë i një sistemi.
Kosova sot ndodhet pikërisht në një moment të tillë.

Ajo që po shohim nuk është vetëm dështim i politikës për të gjetur zgjidhje, por pasqyrimi i një mënyre të menduari që vazhdon të mbajë peng shtetin. Një përplasje ku e kaluara kërkon të mbajë pushtetin, ndërsa e ardhmja ende nuk ka marrë formën që meriton.

Kosova do të bëhet një shtet i vërtetë vetëm atëherë kur qytetari i saj ta kuptojë se vota nuk është një luftë midis klaneve, por një e drejtë dhe një detyrim për të zgjedhur ata që kanë aftësi, karakter dhe meritojnë të udhëheqin shtetin.
Dhe do të bëhet një shtet i vërtetë vetëm atëherë kur ish pjesëtarët e UÇK-së të heqin dorë nga perceptimi se sakrifica e tyre u jep jo vetëm vend në histori, por edhe një pjesë të përhershme të pushtetit.

Ajo që po ndodh me zgjedhjen e Presidentit nuk është thjesht një krizë politike — është një pasqyrë e pamëshirshme e realitetit tonë politik.
Bllokimi nga opozita për arsye të ngushta politike, manovrat për shpërndarjen e Kuvendit nga Presidentja dhe ndërhyrjet që vetëm e zvarrisin zgjidhjen tregojnë se politika në Kosovë vazhdon të funksionojë më shumë si një betejë për pushtet sesa si një mekanizëm për ndërtimin e shtetit.

Shpërndarja e Kuvendit u pa nga shumëkush si një bluff politik, ose si një kalkulim i nxituar për interesa momentale. Por në vend që të zgjidhte krizën, ajo e thelloi atë, duke krijuar një përplasje institucionale dhe një pasiguri të re për vendin.
Ndërhyrja e Gjykatës Kushtetuese e stabilizoi përkohësisht situatën duke rikthyer Parlamentin dhe duke dhënë një afat për zgjedhjen e Presidentit, por pa garantuar zgjidhje.

Dhe këtu qëndron një tjetër dimension i kësaj krize:
ajo ka nxjerrë në pah edhe një boshllëk në funksionimin praktik të mekanizmit kushtetues — një çështje që kërkon adresim serioz për të shmangur përsëritjen e situatave të tilla në të ardhmen, iç e kam trajtuar më gjerësisht në shkrimin tim të mëparshëm “Kosova në tranzicion: Nga lufta te pushteti”, ku kam argumentuar nevojën për mekanizma që të parandalojnë pikërisht kriza të tilla.

Por problemi nuk fillon  as nuk mbaron këtu.

Ai buron nga një mentalitet që vazhdon të dominojë jetën politike dhe mënyrën se si qytetarët votojnë. Një pjesë e shoqërisë kosovare ende operon me logjikën e besnikërisë klanore, ku individi ndjen detyrim të mbështesë “të vetët”, pavarësisht aftësisë apo performancës.

Kjo duhet thënë qartë:

Në një demokraci, vota nuk është detyrim për të mbrojtur askënd — as individë, as parti, as figura historike.
Ajo është përgjegjësi për të zgjedhur më të mirët.

Një pjesë e klasës politike vazhdon të sillet sikur e kaluara e saj — veçanërisht roli në luftë si pjesëtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës — përbën një kapital të përjetshëm politik. Si të ishte një kredencial që nuk skadon. Si të ishte një e drejtë e fituar për të qeverisur pa u sfiduar.

Kjo është pika ku duhet të ndalemi dhe të jemi të sinqertë:

Kontributi në luftë është nder — por nuk është mandat për pushtet të përhershëm.

Në momentin që kjo e kaluar përdoret për të shmangur llogaridhënien, ajo humb vlerën morale dhe kthehet në pengesë për zhvillimin e shtetit.
Liria nuk u fitua që të krijohej një elitë e paprekshme, por që të ndërtohej një rend ku pushteti fitohet me meritë dhe mbahet me përgjegjësi.

Por një elitë e tillë nuk do të mbijetonte pa një bazë që e mbështet.
Dhe kjo bazë është vota.

Kur qytetari voton i udhëhequr nga emocionet e së kaluarës, nga lidhjet apo interesat personale apo nga ndasitë politike, ai nuk zgjedh më të mirët — ai riciklon të njëjtët.
Dhe në këtë mënyrë, krizat nuk janë më përjashtim — ato bëhen rregull.

Kriza aktuale nuk është një devijim i përkohshëm.

Është një pasojë logjike.

Një sistem ku besnikëria shpërblehet më shumë se merita, ku historia përdoret më shumë se përgjegjësia, dhe ku vota nuk është më zgjedhje, por pozicionim — nuk mund të prodhojë stabilitet.

Në një realitet të tillë, rreziku nuk është vetëm kriza e radhës, por normalizimi i saj.

Dhe siç paralajmëronte Dwight D. Eisenhower:

“Një popull që vlerëson privilegjet mbi parimet e tij, së shpejti i humb të dyja.”

Sepse në momentin që një shoqëri fillon të mbrojë privilegjet në vend të parimeve, ajo nuk humbet vetëm drejtimin — ajo humbet edhe të ardhmen.

Prandaj, përgjegjësia nuk është vetëm e politikanëve.

Ajo është edhe e qytetarit.

Sepse politikanët nuk janë mbi shoqërinë — ata janë produkt i saj.

Nëse zgjedhim besnikërinë mbi meritën, do të kemi pushtet pa përgjegjësi.
Nëse zgjedhim historinë mbi aftësinë, do të kemi të kaluar pa të ardhme.
Nëse zgjedhim ndarjen mbi arsyen, do të kemi krizë si normalitet.

Dhe për sa kohë që kjo nuk ndryshon, çdo krizë e re do të jetë vetëm një kapitull i ri i së njëjtës histori.

Si Perfundim:

Sepse në fund të fundit, një komb nuk dështon nga politikanët që ka —
por nga standardet që pranon.

Frank Shkreli

 Gazeta Telegraf – 8 Janar, 2021

 Pas 32 viteve në Kongresisn e Shteteve të Bashkuara, i votuar për 16-mandate nga votuesit e zonës elektorale numër 16 në New York, për herë të parë në moshën 41- vjeçare, Kongresisti dhe miku i madh i shqiptarëve dhe njëri prej mbështetësve më të dalluar në Kongresin amerikan të të drejtave të shqiptarëve kudo, Z. Eliot Engel i dha fund karierës së tij politike në Washington, si anëtar i Kongresit dhe Kryetar i Komisionit të Dhomës së Përfaqësuesve për Punët e Jashtme.

Në fjalimin e tij lamtumirës që mbajti në Kongres me 17 dhjetor, Eliot Engel tha se ishte tepër i nderuar që ka shërbyer si anëtar dhe veçanërisht, vitet e fundit, edhe si kryetar i Komisionit të Jashtëm të Kongresit. Ai rrëfeu në fjalën e tij, se kur kishte filluar karierën e tij në Kongresin amerikan në vitin 1989, Kryetari i Kongresit në atë kohë, Tom Foley i kishte kërkuar që të jepte tre preferencat e tij se në cilin komision të Kongresit do të dëshironte të shërbente. Ai tha se përgjigjja e tij kishte qenë se vetëm dëshironte të shërbente si anëtar i Komisionit të Jashtëm të Kongresit, me shpresën se, eventualisht, do të caktohej si anëtar i këtij komisioni.

Ai tha se qysh në rini kishte zhvilluar një interesim për çështjet ndërkombëtare, kryesisht për arsye të origjinës së tij. Gjyshërit dhe gjyshet e tij ishin emigrantë nga Ukraina, tha ai, të cilët emigruan në Amerikë, duke shpëtuar kështu jetën e tyre dhe të familjes, për ndryshe, shtoi ai, ata me siguri do të ishin zhdukur në holokaustin e Luftës së Dytë Botërore. Amerika, vazhdoi Z. Engel, ka qenë dhe është një strehim për njerëzit e vuajtur. Ai kujtoi vitet e fëmijërisë dhe ditët studentore në periudhën e Luftës së Ftohtë, kur mësonte për Amerikën, si një fener i lirisë dhe i demokracisë në botë, për të luftuar dhe për të kundërshtuar një regjim të një ideologjie komuniste shtypëse. Por bindjet e tij u formuan gjatë viteve të rinisë nga babai i tij, një anti-komunist i përbindur. Ai ka besuar dhe beson, shtoi Z. Engel, se Amerika mund dhe duhet të jetë një forcë për mirë në botë dhe se beson bindshëm në vlerat amerikane që mbështesin të drejtat e njeriut dhe dinjitetin njerëzor kudo në botë. Ishin këto vlera dhe bindje që bënë kongresistin e ardhshëm në vitin 1989, që të interesohej për të drejtat dhe vuajtjet e shqiptarëve të Kosovës dhe shqiptarëve në përgjithësi. Në fjalimin e tij lamtumirës në Kongres, Zoti Engel përmendi shumë nga arritjet dhe sukseset e karierës së tij 32-vjeçare në fushën e politikës së brendshme dhe të jashtme duke filluar listën e gjatë me interesimin dhe veprimtarinë e tij për çështjen e Kosovës, si një prej çështjeve ndërkombëtare, për të cilën mendonte të luante, ç’prej fillimit, një rol “për të ndryshuar gjendjen” për më mirë atje, siç u shpreh ai.

Në fjalimin e tij, Z. Engel përmendi mikun e tij prej dekadash dhe aktivistin e dalluar të komunitetit shqiptaro-amerikan, Z. Harry Bajraktari, si personin i cili e njoftoi për gjëndjen e rëndë në Kosovë, në atë kohë, dhe njeriu i cili e njohu me komunitetin shqiptaro-amerikan, komunitet i cili do i rrinte pranë dhe do e mbështeste deri në ditën e fundit të karierës së tij. Kongresisti Engel ishte dhe vazhdon të jetë ndër ata politikanë amerikanë që beson se Shtetet e Bashkuara, duhet të vazhdojnë të jenë në krye të përpjekjeve në mbrojtje të lirisë, demokracisë dhe të drejtave të njeriut në botë.

“Unë gjithmonë kam pasur një vend të veçantë në zemrën time për Ballkanin dhe në veçanti për Kosovën”, nënvizoi Z. Engel në fjalimin e tij lamtumirës, në Kongresin e Shteteve të Bashkuara. “Në vitin 1999, unë kam mbështetur fuqimisht ndërhyrjen e Administratës së Presidentit Klinton në Ballkan, ndërhyrje, që tani e dimë se ka parandaluar një gjenocid të vërtetë. Që atëherë, unë kam vazhduar të jem një kampion i sovranitetit të pavarësisë së Kosovës. Ai vend ka bërë hapa të jashtëzakonshëm përpara dhe tani Kosova njihet nga Shtetet e Bashkuara, Anglia, Franca, Gjermania, Japonia dhe shumë kombe të tjera të rëndësishme”, tha Z. Engel në fjalimin e tij lamtumirës. Puna e tij për Kosovën i tha Z. Engel gazetës the ‘Washington Post’, ishte një veprimtari, “kundër një gjenocidi që po ndodhte në zemër të Evropës.”

Nëqoftse më lejohet një shënim personal me këtë rast, pasi kam pas nderin dhe privilegjin ta njihja nga afër, por edhe të punoja me Z. Engel dhe stafin e tij, sidomos gjatë kohë që kam shërbyer si Drejtor Ekzekutiv i Këshillit Kombëtar shqiptaro-amerikan. Unë e kam njohur Z. Engel si njërin prej antarëve më të vendosur dhe më parimorë, në vazhdimësi, të Kongresit amerikan kur vinte puna tek Kosova dhe çështjet shqiptare në përgjithësi. E kam thënë edhe herë tjera se është e vërtetë se, sidomos, gjatë 50-viteve të fundit, shqiptarët kanë pasur edhe mbështetës të tjerë të njohur të politikës amerikane dhe nga të dy partitë kryesore — republikanë e demokratë — nga presidentë e senatorë e deri tek kongresmenë gjatë viteve, kontributin e të cilëve për të drejtat e shqiptarëve, kur shqiptarët ishin në një prej orëve më të zeza të historisë së tyre, unë dhe të tjerë, jemi përpjekur t’a vemë në dukje, nga koha në kohë. Por, mund të them me bindje të plotë se, si asnjë tjetër politikan amerikan — megjithë qëllimet e mira dhe punës së tyre të mirë që kanë bërë në favor të shqiptarëve gjatë viteve–nuk ishte si Kongresmeni Eliot Engel, i cili e ka trajtuar çështjen shqiptare me seriozitetin më të madh: si një kauzë morale, politike, kombëtare dhe ndërkombëtare të tijën, si një çështje e lirive dhe të drejtave bazë dhe dinjitetit njerëzor.

Thonë se mënyra më e mirë të njohësh dikë është që të udhëtosh me ta. Këshilli Kombëtar Shqiptaro-Amerikan, (KKSHA/NAAC) gjatë mandatit tim, kishte vendosur së bashku me zyrën e Kongresistit Eliot Engel që të bënim një turne në trojet shqiptare, për t’u njohur edhe më mirë me problemet e shqiptarëve në trojet e veta. Vizita, e vetmja e këtij lloji, për të cilën gazeta ‘Illyria’ e Nju Jorkut, (shiko foton më poshtë) pat botuar një kronikë të gjatë me foto nga takimet e shumta të delegacionit të (KKSHA) dhe Kongresistit Eliot Engel me udhëheqësit shqiptarë, pat bërë një jehonë shumë pozitive në Shqipëri, Kosovë dhe në Mal të Zi, nga data 2 deri 10 Korrik 2005. Në atë kohë, Kongresisti Engel kryesonte grupin e interesave shqiptare në Kongres (Albanian Caucus) me anëtarë demokratë dhe republikanë. Duke u kthyer nga vizita që patëm bërë në trojet shqiptare, ndodha që në në fund të vizitës, në aeroplan për në Nju Jork të isha vetëm unë me Zotin Engel dhe djalin e tij, ashtuqë pata mundësi të bisedoja gjerë e gjatë me kongresistin për hallet tona, në një atmosferë më të relaksuar dhe jo formale.

Më kujtohet se me atë rast më ofroi ndihmën e tij të pa kursyer, sidomos në marrëdhëniet e KKSHA-s me Kongresin, duke më thënë se zyra e tij ishte e hapur për mua si drejtor i NAAC-ut dhe se stafi i tij në Washington dhe në Nju Jork do ishin gjithmonë në dispozicionin tim, kur të kisha nevojën e tyre, si organizatë dhe si komunitet. Fatkeqësisht, me largimin e kongresistit Eliot Engel nga Kongresi, interesat dhe çështjet shqiptare në Kongresin amerikan mbeten pa përfaqësues të nivelit dhe të interesimit siç kishte Eliot Engel për shqiptarët, për 32 vjet. Me largimin e Kongresistit Eliot Engel nga Kongresi i Shteteve të Bashkuara humb shumë Kosova, Shqipëria dhe shqiptarët në përgjithësi, pasi jo vetëm që i njihte mirë punët e Ballkanit, por për më tepër kishte vërtetë një përafërsi dhe përkushtim ndaj të drejtave të mohuara të shqiptarëve gjatë dekadave. Mungesa e tij në Kongres, nevojitet një ndërmarrje të re dhe urgjente nga komuniteti, si dhe nga Tirana dhe Prishtina zyrtare, për një rishqyrtim serioz të boshllëkut të madh që ka lenë largimi i Zotit Engel nga Kongresi i Shteteve të Bashkuara, një boshllëk që mund të ketë pasoja serioze negative për situatën e përgjithëshme në Ballkan dhe për marrëdhëniet, deri tani të ngushta, midis Shteteve të Bashkuara dhe dy shteteve shqiptare.

Thank You, Congressman Engel, për të gjithë ndihmën dhe kujdesin që kini treguar për komunitetin shqiptaro-amerikan dhe për shqiptarët në përgjithësi, gjatë tre dekadave të kaluara. Falënderime dhe Mirënjohje përgjithmonë, Z. Engel, për miqësinë dhe për mbështetjen tuaj historike për të drejtat e Kombit shqiptar anë e mbanë trojeve të veta shekullore. Falënderimet tona të përjetëshme dhe përgjithmonë mirënjohje për Ju!

Frank Shkreli

Ish-Drejtor I VOA-s për Euro-Azinë

Ndarja nga jeta e mikut të madh të shqiptarve kongresmenit të dekadave në kongresin amerikan të Shteteve Bashkuara te Amerikës Eljot Engellit për  ne antikomunistat ish te mbijetuarite diktatures është një humbje e madhe, se u largua një mik, një shtetar, një Aktiviste i palodhur në mbrotje të drejtave dhe lirive të njeriut, dhe mbrojtsi i shtetit te Kosovës. Shqiptaret humben një zë te fuqishem në SHBA për çeshtjen  tone kombetare!

Miku i madh i  popullit shqiptar,kongresmeni amerikan Eliot Engel ishte zëri  i shqiptarëve në Kongresin e Shteteve të Bashkuara për më shumë se tre dekada.U largua ne boten e amshuar në një kohë që ne shqiptaret kishim shum nevoje per mendjen dhe përkrahjen e tij! Presidenti Uillson dhe Engel mbrojten Shqiperine dhe Kosoven!Ai ishte nje mik i pazendesushem per mbrotjen dhe të drejtave të shqiptarve duke dhënë  kontributin e tij ne çlirimin dhe pamvarsine e Kosoves!

U prehte në paqe!

Besim Ndregjoni

President i Unionit të Burgosurve dhe të Përndjekurve Politike të Shqipërisë!

Shpëtim Axhami

Kryetar i PLL/

Lindi me 8 Tetor 1895 ne Burgajet-Mat në keshtjellen e familjes Zogolli, i biri i Xhemal Pashe Zogut dhe Sadije Zogut-Toptanit. Në moshë të re dergohet për studime nê liceun Francez të Gallata-Sarajt Stamboll, Turqi. Në veren e vitit 1912 kthehet nga Turqia ku tashme kishte 8000 mije forca ne kryesimin e parise se Tij. Po këtë vit merr pjesë si udhëheqës në Betejën e Kakarriqit kundër malazezëve dhe serbëve.

Me 28 Nentor 1912 Ahmet bej Zogu merr pjesë në shpalljen e pavaresisë. Pas shpalljes se pavaresise përgjatë dhe viti 1913 vihet me gjitha format ne mbrotjen e trojeve shqiptare nga forcat shovinistet serbe. Mbështet ardhjen e Princ Vidit në Shqipëri në vitin 1914 pavarësisht se ishte deklaruar për Mbret shqipzar dhe të zgjedhur nga shqiptarët. Më 3 Mars 1916, Zogu kishte thirrur Kongresin Kombëtar, në Elbasan për të diskutuar mbi fatin e Shqipërisë.

Me vdekjen e Franc Jozefit, Perandorit të Austrisë dhe kurorëzimit të Karlit I si perandor, Ahmet Zogu ishte i ftuar bashkë me një delegacion nga Shqipëria. Mbas kësaj ceremonie austriakët i kishin kërkuar Zogut, që të qëndronte Vjenë ku edhe qëndroj dhe u shkollua deri në vitin 1919.

Në 1919, Shqipëria kishte rrezikuar realisht ndarjen, kështu që Zogu, ishte rikthyer në aktivitetin politik, duke kërkuar dhe dakortësuar që të mbahej një kongres kombëtar për të mbrojtur fatet e Shqipërisë.

Në Janar të vitit 1920 u mbajt Kongresi i Lushnjes ku Ahmet Zogu jo vetëm mori pjesë dhe siguroj zhvillimin e punimeve të këtij kongrsi por luajti rol vendimtarë në jetësimin e vendimeve të dala prej tij. Pa insiativën, trimërinë dhe këmbënguljen e Tij, tashmë edhe si ministër i brendshëm dalë nga ku kongres vendimet e këtij kongresi rrezikoheshin të mbeteshin në letër.

Nën drejtimin e Tij si ministër i brendshëm, në Luftën e Koplikut në konfliktin e armatosur kundër ndërhyrjes ushtarake jugosllave në krahinën e Shkodrës zhvilluar në muajt korrik e gusht të vitit 1920, forcat qeverisë shqiptare dhe vullnetare bënë të mundur largimin e forcave jugosllave dhe mercenare.

Kordinoj dhe dha ndihmën shtetare në

rolin e vet në Luftën e Vlorës më 1920, duke detyruar forcat italiane të largoheshin nga Shqipëria.

Më 2 dhjetor 1922 për herë të parë emërohet kryeministër. Në këtë post, Zogu ishte i pari që nisi punën për hartimin e ligjeve organike të ministrive.

Në dhjetor 1923 Partia Popullore e udhehequr nga Ahmet Zogu arrin të sigurojë numrin më të madh të votave në zgjedhjet për Kuvendin Kushtetues, por pa arritur numrin e duhur për krijimin e qeverisë së re. Për herë të parë ai zgjidhet me dy mandate, në Dibër dhe në Durrës. Më 23 shkurt 1924 siguroi një shumicë të re qeverisëse.

Qarqe shqiptare të etura për pushtet dhe qarqe antishqipzare nuk u pajtuan me këtë realitet legjitim.

I organizuan një atentat të armatosur brenda Kuvendit Kushtetues.

I plagosur brenda parlamentit Zogu nga vendi foli:

“Zotërinj, nuk është hera e parë që ngjet një gjë e tillë, ndaj ju lutem miqve të mi ta harrojnë për një çast atë çfarë ngjau dhe të merren me vonë me këtë punë”.

Kjo ndërhyrje e Zogut shmangu një kasaphanë të vërtetë në sallën e Asamblesë.

Vetë Zogu jep dorëheqjen dhe kryeministër zgjidhet Iliaz Vrioni.

Në maj–qershor 1924 opozita organizon një grusht shteti bolshevik të armatosur. Qeveria legjitime “Vrioni” u rrëzua më 10 qershor 1924. Në qershor 1924 për të mos i dhënë rrugë gjakderdhjes, Zogu largohet përkohësisht jashtë vendit.

Ahmet bej Zogu më 24 Dhjetor 1924 me mbështetje të faktorëve të brendshëm dhe të Fuqite e Medha si Anglia, Italia, Austria etj Ahmet bej Zogu kthehet qetësisht dhe pa përplasje në Shqiperi duke kthyer legjitimitetin e zgjedhjeve te fundvitit 1923, kjo datë sot njihet dhe kujtohet si datë e shënuar historike, si Dita e Triumfit të Legalitetit.

Pikerisht ketu fillon stabiliteti politik dhe kristalizimi si duhet i shtetit shqiptare.

Me 6 Janar 1925 Keshilli i Nalte e dekreton kryeminister dhe Minister te Brendshem.

Me 21 Janar 1925 Asambleja Kushtetuese e shpalli Shqipërinë Republikë dhe 10 dite me vone me 31 Janar 1925 Ahmet Zogu zgjidhet Kryetar Shteti, president i parë i Shqipërisë.

Me 1 Shtator te 1928 Asambleja Kushtetuese shpall Shqipërinë Monarki Kushtetues Parlamentare te Trashigueshme Kushtetiese Parlamentare si forme te regjimit ne Shqiperi dhe Ahmet bej Zogun e shpall Mbretin e Shqiptareve ( NMT Zogu I Mbret të Shqiptarëve)

Nga viti 1928 Shqipëria hyri në një periudhë stabiliteti dhe zhvillimi ekonomik. Mbreti Zog forcoj sistemin e drejtësisë me kod penal dhe një kod civil perendimor duke siguruar rend dhe qetësi, besim në shtet e drejtësi, ku mbi të gjitha sigurohej liria e fjalës e pronën dhe e harmoninë fetare. Mbreti Zog ndërmori gjithashtu shumë reforma ekonomike me kod tregtar, sistem bankar e fiskal dhe vlerë të fortë të parasë, lekut shqiptarë të asaj kohe, duke hedhur edhe hapat e para në reformën agrare. Monarkia mbështeti projektet në infrastrukturorën ndërtimore me rrugë, porte, airporte, shkolla, spitale, institucione dhe me urbanistikë perendimore, arkitekturë të shkëlqyer që deri sot i ka rezistuar kohës dhe me këto krenohemi. Arsimi u bë një prioritet.

U ndërtuan dhe hapën shkolla dhe kolegje me projeksion dhe kurrikulë

kombëtar që i përshtatej nevojave të vendit dhe në bazë ishin me orientim perendimor. Vazhduan të jepeshin bursa për nxënësit ekselent për të u shkolluar në universitetet më të mira dhe me një detyrim që të ktheheshin për të kontribuar të paktën 6-vjet në vendin e tyre, këta do të ndërtonin shtetin shqipzar dhe fatkeqësisht komunizmi e zhduku këtë elit intelektuale që u krijua në atë kohë.

Nga një vend ku nuk bëhej fjalë për shërbim shëndetsorë në këto vite në Shqipëri u hapën dhe ndërtuan spitale dhe ky shërbim shtrihej sa më gjërë, vlen për të u përmendur mjek me zë nga vemdet perendimore shërbenin në këto spitale.

Kryesisht në vitet ‘30 Shqipëria pati një hop të zhvillimot kulturor dhe emancipimit social kryesisht të gruas.

Mbreti Zog ndoqi një politikë të jashtme bashkëpunuese të hapur me interesa të indërsjellta duke ruajtur dhe forcuar gjithmonë sovraniteti dhe interesin kombëtar, kjo kryesisht me vendet perndimore, në këto vite për herë të parë shumë trupat diplomatike u vendosën në Shqipëri dhe anasjelltas.

Ishte ku zhvillim, kjo siguri dhe ky shtet serioz i fortë që bëri atl që Pasaporta e Mbretërisë së Shqipërisë të njihej dhe të mundësonze lëvizjen e lirë për kudo.

Më 27 prill 1938 Mbreti Zog u martua me Konteshën Geraldine Apponyi në Tiranë.

Më 5 prill 1939 Mbretëresha Geraldine solli në jetë Princin Trashëgimtar Leka I. Vetëm dy ditë pas lindjes së Princit, më 7 prill 1939, Italia fashiste pushtoi Shqipërinë. Pas organizimit të rezistencls shtetërore Familja Mbretërore me vendim parlamenti do të largohej nga Shqipëria, vetë Mbreti Zog do të largohej pas pushtimit, më 9 prill 1939, i cili kaloi kufirin me Greqinë, për të vazhduar udhëtimin në Turqi në 2 maj 1939.

Mbreti këtë lëvizje e ndërmori bashkë

me qeverinë mbretërore të shoqëruar nga parlamentarë e shumë njerëz besnikë për të luajtur në ekzil funksionin drejtues të shtetit.

Gjatë viteve të luftës Mbreti Zog i vendosur në Angli do të vazhdonte punën dhe bashkëpunimin e Tij me çdo kancelar ndërkombëtare duke mbajtur lidhje dhe koordinuar për situatën në Shqipëri nëpërmjet Abaz Kupit si drejtues i forcave legaliste.

Në vitin 1946, Familja Mbretërore u zhvendos në Egjipt, nën kujdesin e Mbretit Faruk.

Grushti i shtetit i vitit 1952 në Egjipt ndryshoi situatën. President Nasser e vështirësoi qëndrimin e Familjes Mbretërore në Egjipt.

Prandaj në Korrik të vitit 1955, Mbreti Zog dhe Familja Mbretërore u rikthyen në Francë ku gjithashtu vazhdoj punën me çdo faktor shqiptar i gjendur në mërgim dhe çdo faktor tjetër ndërkombëtar në interes të kombit kundër situatës që ishte krijuar në Shqipëri, tashmë nën rwgjimin e dikzaturës komuniste.

Mbreti Zog ndërroi jetë në Paris, më 9 prill 1961, në moshën 65-vjeçare.

Më 15 nëntor 2012, në praninë e përfaqësuesve të qeverisë shqiptare, ku presidenti i Frances kishte vënë në dispozicion rojen e nderit dhe legjnarët francez eshtrat e Mbretit Zog u morën nga Franca për t’u riatdhesuar në Shqipëri më 17 Nëntor 2012 ku edhe u bë rivarrimi tyre me një ceromoni të

madhe shtetërore, me pjesmarrjen e personaliteteve të larta nga Shqipëria, Kosova, trojet të tjera shqiptare dhe nga diaspora, pranë Mauzoleumit të Familjes Mbretërore në Tiranë, ky i rindërtuar po atë vit.

Me të drejtë, në “Urdhrin e Flamurit Kombëtar”, akorduar me rastin e 100-vjetorit të Pavarësisë, ai vlerësohet si:

“Figurë madhore dhe qendrore e historisë së Shqipërisë, që hodhi themelet e ndërtimit dhe funksionimit të shtetit modern shqiptar, me orientim të qartë perëndimor europian. Ideator dhe realizues i administratës së parë të shtetit shqiptar, si dhe i një legjislacioni bashkëkohor të niveleve të larta, që do t’i hapte rrugë emancipimit shoqëror dhe zhvillimit të vendit. Personalitet që gjithë jetën e tij e lidhi me fatet e kombit.”

Me rastin e 100 vjetorit të Shpalljes Pavarsisë në Tiranë vendoset shtatorja e atij që kishte themeluar shtetin e parë modern shqiptar, shtatorja e Mbretit Zog

Sot 65 vjet pa Mbretin Zog I

I përjetshëm kujtimi i

NTM ZOG I MBRET I SHQIPTARËVE