Prof. Dr. Sylë Ukshini/

Pas kësaj deklarate, ai kaloi 20 minuta duke kritikuar ashpër Evropën për autokracinë, tradhtimin e vlerave demokratike dhe shmangien nga realiteti, deklaroi Nënpresidenti i SHBA-së, JD Vance, mban fjalimin e tij gjatë Konferencës së 61-të të Sigurisë në Mynih.

Gjithmonë e kam pasur parasysh se situata në Shqipëri pas shpalljes së pavarësisë dhe ardhjes së prinz Wiedit mund të përsëritet në Kosovë. Si do na gjykojnë brezat e ardhshëm humbjen e kohës për intrigat e brendshme deei në rrënim të shtetit vetëm për ta përmbysur njeri tjetrin nga pushteti. A jemi të përgatitur mjaftueshëm përballë sfidave të rendit të ri që po nis. Sa për evropianët, atyre vetëm Trump mund t’u jap përgjigjen. Bullizimi që i kanë bërë Kosovës për vizat ishte gjëja kundër çdo norme dhe standardi evropian. Ama edhe ne kemi humbur kohë me politikë folklorike, me këngë e çifteli, duke pretenduar se jemi kërthiza e botës dhe duke bërë garë se cili jemi ma patriot se tjetri. Duhet pranuar, lëvizja jonë ka qenë e ngadalshme për shkak të inateve të brendshme. Në anën tjetër, Serbia me miqt e saj në Evropë që nga qershori 1999 nuk ka pashuar duke punuar për të ndërtuar një narrativë të re dhe për të përmbysur krejt ajo çfarë kishte ndodhur der me 10 qershor në Kosovë. Vetëm shfletoni shtypin shihet se kush çfarë ka shkruar dhe kujt i ka hy në punë një propagandë e tillë!

Arben Xhixho

Chief, Albanian Service

Voice of America/

17th Anniversary of Kosova’s Independence at New York City Hall

February 12th 2025

Speaker, Adrienne Adams

Council members,

Kristy Marmorato

David Carr

Oswald Feliz

Kamilla Hanks

Robert Holden

Lynn Schulman

Ambassadors,

Suela Janina

Blerim Reka

Clergy, Imam Edin Gjoni

It is an honor to be recognized today, and it is a privilege to speak also on behalf of my other colleagues, distinguished journalists, for the role that Voice of America, together with the other Albanian American media, have played in covering events related to Kosova on both sides of the Atlantic.

Voice of America, and other Albanian American media organizations, honored here today, have really been instrumental in serving as a bridge connecting Albanians in the Balkans with the vibrant Albanian American community in U.S.

While Voice of America is not the oldest Albanian American media, that honor goes to Dielli, for sure it has been the most popular US based media, broadcasting in Albanian to its overseas audience.

Albanian Service is among the first Services established at VOA. Its first broadcast aired on May 13, 1943. Then, in 1945, after the Second World War, the broadcast discontinued to resumed again on May 13, 1951, during the Cold War, and since then, it has been on air every single day, fomenting the hopes for democracy to the people in Albania that were living under communism, and keeping up the hopes for freedom to the Albanians in the former Yugoslavia, that were faced with an existential threat.

Voice of America, that had enjoyed an unprecedented 70% listenership rate in the early ‘90ies, during the end of communism in Albania, became even more of an household name in Kosova during the conflict in the Balkans, in the late 1990s. During those years, the eyes and ears of the Albanians in Kosova were turned towards US, which they saw as the savoir of their homeland. Voice of America was with them during those challenging times, giving them hope when the Albanians were forced out of their homes.

Undeniably, it was the Albanian American community, that changed the minds of the American policymakers, educating them about Kosova and the plight of its people. History will tell, but one might make the point, that that has been one of the most consequential efforts of our community and its leaders. Without it, there would have been no independence of Kosova, that we are celebrating here today.

But make no mistake, the work is not done yet. Independence and democracy need to be protected. Nothing can be taken for granted.

We the media, have an important role to play, even more today, when the truth is being attacked from all directions.

Voice of America, as the largest U.S. international broadcaster, provides trusted and objective news and information in 49 languages to an audience of more than 362 million people around the world.

We have a noble mission, to inform, engage, and connect people around the world in support of freedom and democracy.

We do it by telling American stories and suppling objective news and information, that is in high demand, but in short supply.

We should never forget the famous words of one of the icons of American journalism Edward Murrow:

“To be persuasive, We must be believable,

To be believable, We must be credible,

To be credible, We must be truthful.”

Thank you again for recognizing the mission and the important work of the media.

Kryebashkiaku i Tiranës, Erion Veliaj është arrestuar mesditën e sotme (10 Shkurt). Urdhri është dhënë nga Prokuroria e Posaçme Anti-Korrupsion (SPAK).

Burime konfirmuan se ndaj Erion Veliajt është caktuar masë sigurie “arrest me burg”.

Kryebashkiaku Veliaj ndodhej në ambientet Bashkisë Tiranë dhe u shoqërua nga agjentët e BKH-së.

Erion Veliaj është dërguar në ambientet e Drejtorisë së Policisë së Tiranës.

Lajmi në përditësim…

“Panorama”

Prof.Dr.Fejzulla BERISHA

Rreziku i Njëmendësisë dhe Totalitarizmit në Demokraci

Në një demokraci funksionale, pluralizmi politik, liria e mendimit dhe angazhimi aktiv me aleatët ndërkombëtarë janë shtyllat kryesore të stabilitetit dhe progresit. Njëmendësia dhe tendencat totalitare përbëjnë një kërcënim serioz për një shtet të ri si Kosova, i cili ka nevojë për mbështetje të vazhdueshme nga aleatët perëndimorë për të forcuar sovranitetin dhe zhvillimin e tij demokratik.

Në kontekstin e sotëm,rirreshtimi i Kosovës me SHBA-në dhe BE-në nuk është një çështje opsionale, por një domosdoshmëri strategjike për të shmangur izolimin ndërkombëtar dhe për të siguruar stabilitetin politik dhe ekonomik. Ky rirreshtim është veçanërisht i rëndësishëm për të parandaluar skenarët e konflikteve të ngrira dhe për të garantuar njohje të plotë ndërkombëtare.

Ky studim analizon rrezikun e njëmendësisë dhe qasjes totalitare në politikën kosovare, duke e krahasuar atë me raste konkrete ndërkombëtare, si dhe duke treguar pse angazhimi me aleatët perëndimorë është thelbësor për të ardhmen e Kosovës.

Njëmendësia dhe Totalitarizmi si Kërcënim për Demokracinë e Kosovës

Njëmendësia politike përfaqëson një rrymë ideologjike që përjashton mendimet e ndryshme dhe e sheh pushtetin si monopol të një grupi apo partie të vetme. Kur kjo shndërrohet në praktikë qeverisëse, ajo mund të çojë në një formë të totalitarizmit të butë, ku liria e mendimit dhe debati politik shtypen përmes propagandës, kapjes së institucioneve dhe delegjitimimit të opozitës.

Shembuj të Njëmendësisë dhe Pasojat e Tyre

1. Hungaria: Rrëshqitja drejt Autoritarizmit në një Shtet të BE-së

       Nën udhëheqjen e Viktor Orbán, Hungaria ka kaluar nga një demokraci e hapur në një sistem gjithnjë e më autoritar, ku qeveria ka kapur mediat, gjyqësorin dhe institucionet shtetërore.

       BE ka reaguar me sanksione dhe ulje të financimeve, duke e izoluar Hungarinë brenda bllokut evropian.

       Mësimi për Kosovën: Largimi nga parimet demokratike mund të çojë në izolim ndërkombëtar dhe dëmtim të marrëdhënieve me aleatët strategjikë

2. Turqia: Nga Demokracia në Sundim të Një Lideri të Vetëm

       Pas tentativës për grusht shteti në 2016, qeveria e Erdoganit ka shtypur mediat e lira, ka burgosur kundërshtarët politikë dhe ka kufizuar të drejtat e opozitës.

       Për pasojë, marrëdhëniet e Turqisë me BE-në dhe SHBA-në janë përkeqësuar, duke dëmtuar ekonominë dhe stabilitetin e vendit.

       Mësimi për Kosovën: Ndjekja e një modeli qeverisës që përjashton opozitën dhe kufizon liritë demokratike rrezikon marrëdhëniet me aleatët dhe mund të çojë në sanksione ose izolim.

Rëndësia e Rirreshtimit të Kosovës me Aleatët Perëndimorë

1. SHBA si Partneri Kryesor i Kosovës

       SHBA ka qenë sponsori kryesor i pavarësisë së Kosovës dhe garantuesi kryesor i sigurisë përmes pranisë së NATO-s.

       Çdo lëvizje politike që distancon Kosovën nga SHBA mund të çojë në dobësim të mbështetjes ndërkombëtare dhe në pasoja të rënda gjeopolitike.

Rasti i Gjeorgjisë: Kur Qeveria Devijon nga Perëndimi

       Në vitet e fundit, Gjeorgjia ka treguar shenja të një devijimi nga rruga pro-perëndimore, duke pasur një qasje më të butë ndaj Rusisë.

       Kjo ka shkaktuar tensione me BE-në dhe SHBA-në, duke e lënë vendin në një situatë të pasigurt diplomatike.

       Mësimi për Kosovën: Ruajtja e një kursi të qartë pro-perëndimor është e domosdoshme për të shmangur izolimin dhe për të siguruar mbështetje të vazhdueshme ndërkombëtare.

2. Roli i BE-së në Njohjen dhe Integrimin e Kosovës

       BE është aktori kryesor në dialogun Kosovë-Serbi dhe në procesin e njohjes ndërkombëtare të Kosovës.

       Pa mbështetjen e BE-së, Kosova rrezikon të mbetet në statusin e pasigurt të një shteti të njohur vetëm pjesërisht.

Rasti i Bosnje-Hercegovinës: Një Paralajmërim për Kosovën

       Bosnja është shembulli më i mirë i një vendi të ngecur në një konflikt të ngrirë për shkak të mungesës së një kursi të qartë politik dhe rreshtimit të saj me faktorë të ndryshëm ndërkombëtarë.

       Mësimi për Kosovën: Një politikë e paqëndrueshme ndaj BE-së mund ta lërë Kosovën në një gjendje të përhershme pasigurie dhe izolimi.

Konfliktet e Ngrira dhe Rreziku për Kosovën

Nëse Kosova devijon nga linja e saj pro-perëndimore, ajo rrezikon të hyjë në një cikël të konflikteve të ngrira, siç ka ndodhur me:

       Transnistrinë në Moldavi

       Osetinë e Jugut dhe Abkhazinë në Gjeorgji

       Nagorno-Karabakhun mes Armenisë dhe Azerbajxhanit

Këto rajone kanë mbetur në një status të paqartë, pa njohje të plotë ndërkombëtare dhe pa mundësi për zhvillim ekonomik.

Rruga e Vetme është Rirreshtimi me SHBA dhe BE

Kosova nuk mund të përballojë luksin e eksperimentimit politik apo të flirtimit me tendenca totalitare dhe njëmendësi ideologjike.

       Demokracia funksionale kërkon pluralizëm dhe respekt për mendimet e ndryshme.

   Ruajtja e aleancave me SHBA-në dhe BE-në është vendimtare për sovranitetin dhe sigurinë e Kosovës.

   Çdo devijim nga kursi pro-perëndimor rrezikon ta kthejë Kosovën në një rast të dështuar, të izoluar dhe të pasigurt.

Në këtë kontekst, politika e jashtme e Kosovës duhet të mbetet e orientuar qartë drejt Perëndimit, duke shmangur çdo tendencë që mund ta çojë vendin në izolim ose konflikt të ngrirë. Vetëm përmes rirreshtimit të fortë me aleatët strategjikë mund të garantohet një e ardhme e sigurt dhe e qëndrueshme për shtetin e Kosovës.

Dr. Shefqet Deliallisi/

Ka dy botë. Bota e investigimit të ftohtë shkak-pasojë, dhe bota e dëshirave, idealeve, vlerave morale, solidaritetit. Me të parën merren shkencat e natyrës, me të dytën etika. Si urë që lidh këto dy ‘brigje’ shërben shkenca ekonomike.

Sipas shkencës ekonomike Shërbimi i Kujdesit Shëndetsor është një industri shërbimesh që nënkupton treg, konkurencë, dhe pabarazi.

Ndërsa sipas politikës, në përpjekje për të përfituar prej ndjeshmërisë së lartë të publikut për shëndetin tekson se “e para që duhet të bëjmë është të pranojmë Kujdesin Mjeksor si e ‘drejtë njerëzore’ !”

Por a është e mundur ?

NJË SAKTËSIM…

Përcaktimi që shpesh përdoret, ‘shëndeti’ e drejtë njerëzore s’është i saktë.

Të thuash shëndeti është e “drejtë njerëzore” është si të thuash moti i mirë e “drejtë njerëzore”! E vërteta është se shëndeti ngjason me kudesin mjeksor, aq sa moti i mirë me çadrën. Shiun nuk mund ta ndalojmë të bjerë, por çadrën mund ta përdorim për tu mbrojtur nga shiu !

E saktë është të thuhet e “drejta” për kujdes mjeksor, ose më saktë e ‘drejta’ për akses në kujdesin mjeksor është e drejtë njerëzore…

LIGJI I PAMJAFTUESHMËRISË

(Scarcity low)

Sipas Thomas Sowell, ekonomist, teoricien social i Universitetit Stanford : “Mësimi parë i ekonomisë është pamjftueshmëria : çdogjë, nuk është kurrë e mjaftueshme për t’i kënaqur të gjithë, ndërsa mësimi parë i politikës është shpërfillja e mësimit të parë të ekonomisë.”

Shumë nga problemet në lidhje me Kujdesin Shëndetësor burojnë nga mosvlerësimi i ligjësive ekonomike. Njëri prej tyre është ligji pamjaftueshmërisë (Scarcity low), sipas të cilit universi s’ka mjaftueshëm të ‘mira’ për të plotësuar të gjithë nevojat e të gjithëve. Kjo vlen edhe për Kujdesin Mjeksor. Njerëzit kanë nevojë për proçedura mjeksore që mund të kushtojnë miliona, por mundësitë janë të pamjaftueshme. Në pamje të parë duket e padrejtë, e pa moralshme por…

NJË USHTRIM LLOGJIK…

Për një çast le të mendojmë se keni katër fëmijë dhe tre mollë. Dëshirojmë secili nga fëmijët të ketë mollën e tij. Pa u menduar dy herë politika thotë ‘Po’, madje e shenjtëron këtë dëshirë si të “drejtë njerëzore”. Por ne kemi vetëm tre mollë dhe katër fëmijë dhe deklarimi i politikës e “drejtë njerëzore” është thjeshtë retorikë. Diçka e pamjaftueshme si Kujdesi Mjeksor, s’mund të shpallet e “drejtë njerëzore”, është teknikisht e pamundur !

Kujdesi shëndetësor është konkret, përbëhet nga mallra, medikamente, paisje, shërbime konkrete. Një numër të caktuar mjekësh, shtretërish në spitale…Edhe nëse paratë eleminohen nga diskutimi (duke i detyruar mjekët forcërisht të shërbenin, duke shtetëzuar fabrikat farmaceutike) problemi themelor ekonomik, pamjaftushmëria, do mbetej.

Pamjaftueshmëria s’është thjeshtë teori ekonomike, por një realitetit kudo në botë…

PO SIGURIMI SHËNDETSOR…?

Kujdesi shëndetsor është një e ‘mirë’ e pamjaftueshme.

Si ta ndajmë atëhere ? Është zgjidhje sigurimi shëndetësor, që bazohet në parimin ekonomik që dikush tjetër paguan?

Sigurimi shëndesor s’është produkt mjekësor, por një produkt financiar. Pamjaftueshmëria s’do të dijë kush paguan. Ajo çfarë është e pamjaftueshme është e pamjaftueshme!

Për t’i ndarë të ‘mirat’ e pamjaftueshme janë provuar disa mënyra : luftrat, sistemet e kastës, planifikimi qëndror.

Faktin se jo të gjithë dëshirojnë të njejtat gjëra bën të mundur tregtinë. Por blerja dhe shitja e sendeve nuk është mënyra për të ndarë të mirat e pa mamjaftueshme.

Zgjidhja e vetme është racionimi…

Pavarësisht modelit të sistemit shëndetsor të zgjedhur : me monopolin e sistemit publik, (sistemi britanik), me subvencion të siguracionit shëndetsor (sistemi zvicera), të pastër tregu (sistemi amerikan), përfundimi do të jetë i njejtë. Racionim i drejtpërdrejtë përmes çmimimit, apo racionimi politik përmes listave të pritjes, parave apo influencës.

Në sistemet shëndetsore ku monopolin e shëndetit e ka sitemi publik, Britani e Madhe, Kanada… ka lista të gjata pritje për të marrë kujdesin mjeksor, që do të thotë që mund të vdesësh para se të vijë radha, ose të pranoni se disa trajtime janë kategorikisht të padisponueshme ose, për të siguruar shërbim të menjëherëshëm, të paguash nga xhepi…

Një shembull : Spitalet e New Jorkut janë plot me kanadezë të pasur të cilët nuk mund ta përballojnë në pritje, kujdesin shëndetësor “falas”.

Si përfundim, të gjithë janë të pakënaqur, progresistët amerikanë duan modelin mjekësor të Europës si më human, europianët të mërzitur nga pritja e gjatë në rradhë kërkojnë modelin amerikan…

Shkaku i vërtetë i pakënaqësisë është pamjaftueshmëria!

Sikur pamjaftueshmëria të mos mjaftonte…

HIPOKRIZI

Le të mendojmë kujdesin mjeksor si një e “drejtë” njerëzore, realizimi i saj do të ishte gjithmonë jo i plotë edhe për faktin se politika një pjesë të resurseve për shëndetin i alokon për qëllime të tjera. Kjo është e vërtetë për të gjitha vendet, pavarësisht sistemit ekonomik, pavarësisht mënyrës së organizimit të sistemit shëndetsor, pavarsisht nivelit të mirëqenies.

Gjithëpranohet se asnjë vend s’është aq i shëndetshëm sa synon të jetë, por dhe asnjë vend nuk bën për shëndetin aq sa teknikisht ka mundësi.

Ndonëse thuhet ”shëndeti është më i rëndësishmi nga të gjithë” rrallë ky sllogan merret parasysh në realitet. Çdo ditë, në shumë mënyra, ne shpenzojmë vlera të mëdha për të kënaqur dëshira të tjera. Madje bëjmë zgjedhje që ndikojnë negativisht mbi shëndetin. Mbi-ngrënia apo duhan-pirja e ilustron këtë.

NË VEND TË MBYLLJES…

Hendeku ndërmjet asaj çfarë është teknikisht e mundur dhe çfarë është ekonomikisht fizibël, probabilisht do vijë duke u zgjeruar. Ka një thënie që i atribuohet disa personaliteteve : “Të gjitha nevojat e njerëzve për Kujdes Mjeksor mund të plotësohen vetëm për një farë kohe, vetëm disa nevoja mund të plotësohen gjatë gjithë kohës, por në asnjë vend nuk mund të plotësohen të gjitha nevojat, e të gjithëve, gjatë gjithë kohës.”

Duhet përzgjedhje !