Hisen Berisha/

Raporti i fundit i Departamentit Amerikan të Shtetit, i përgatitur për Kongresin me titull “Politika e Shteteve të Bashkuara për Promovimin e Stabilitetit dhe Prosperitetit në Ballkanin Perëndimor”, përbën një dokument me rëndësi të veçantë strategjike dhe gjeopolitike për gjithë rajonin, e në mënyrë të posaçme për Kosovën. Dokumenti nuk është vetëm një analizë teknike e politikës amerikane në Ballkanin Perëndimor, por një deklarim i qartë i interesit të vazhdueshëm amerikan për stabilitetin, sigurinë dhe orientimin perëndimor të rajonit.

Raporti vjen në një kohë kur rendi global po hyn në një fazë të re përplasjesh strategjike mes fuqive të mëdha, ndërsa Ballkani Perëndimor vazhdon të konsiderohet një zonë me potencial destabilizimi, veçanërisht për shkak të ndikimit rus, depërtimit ekonomik e politik të Kinës dhe krizave të pazgjidhura ndëretnike e shtetërore. Në këtë kuadër, SHBA e konsideron rajonin jo më si hapësirë të “ndërtimit të shteteve”, por si një zonë ku kërkohet konsolidim i partneriteteve strategjike, forcim i institucioneve lokale dhe përgjegjësi më e madhe e elitave politike vendore.

Një nga elementet më domethënëse të raportit është fakti se Uashingtoni e vendos qartë Ballkanin Perëndimor në dimensionin e sigurisë kombëtare amerikane. Kjo nënkupton se zhvillimet në Kosovë, Serbi, Bosnje-Hercegovinë apo Mal të Zi nuk trajtohen më vetëm si çështje rajonale europiane, por si pjesë e arkitekturës së sigurisë transatlantike. Në këtë kontekst, Kosova mbetet një nyje strategjike për interesat amerikane në rajon.

Raporti e identifikon Rusinë dhe Kinën si dy aktorët kryesorë destabilizues në Ballkanin Perëndimor. Sipas dokumentit, Rusia vazhdon të nxisë tensione etnike, të financojë aktorë destabilizues dhe të përdorë energjinë si instrument presioni politik, ndërsa Kina synon zgjerimin e ndikimit përmes investimeve, kredive shtetërore, propagandës dhe lidhjeve me elitat politike e ekonomike.

Për Kosovën, ky formulim ka rëndësi të shumëfishtë. Së pari, ai e konfirmon se SHBA vazhdon ta shohë Kosovën si pjesë të vijës strategjike të frenimit të ndikimit rus në Ballkan. Së dyti, nënkupton se çdo dobësim institucional, polarizim politik apo krizë e brendshme në Kosovë krijon hapësirë për depërtim të aktorëve të jashtëm destabilizues. Dhe së treti, tregon se stabiliteti i Kosovës nuk është më vetëm interes kombëtar shqiptar, por edhe interes i drejtpërdrejtë gjeostrategjik amerikan.

Pikërisht ky formulim përbën edhe dilemën më të madhe strategjike për Kosovën.

Sepse pyetja që lind natyrshëm është: a po zhvendoset gradualisht fokusi amerikan nga funksionalizimi i plotë i Kosovës si shtet sovran, demokratik dhe kushtetues, drejt një qasjeje më pragmatike gjeostrategjike, ku prioritet bëhet stabiliteti rajonal dhe integrimi funksional i Ballkanit Perëndimor në arkitekturën euroatlantike?

Nëse kjo lexohet në kontekst të përgjithshëm të diplomacisë amerikane dhe zhvillimeve aktuale globale, atëherë përgjigjja është se SHBA nuk po heq dorë nga Kosova si shtet i pavarur, por po e zhvendos prioritetin nga “state-building” drejt “regional management”.

Kjo do të thotë se për Uashingtonin, objektivi kryesor nuk është më ndërtimi formal i shteteve në Ballkan, sepse ato konsiderohen realitete të përfunduara politike, por menaxhimi i ekuilibrave strategjikë në rajon, pengimi i ndikimit rus dhe kinez dhe integrimi gradual i Ballkanit Perëndimor në sistemin euroatlantik të sigurisë.

Dhe pikërisht këtu lind shqetësimi thelbësor për Kosovën:

a rrezikon që në emër të stabilitetit rajonal dhe integrimeve euroatlantike të relativizohet substanca kushtetuese dhe sovraniteti real i shtetit të Kosovës?

Kjo dilemë lidhet drejtpërdrejt me Marrëveshjen e Ohrit dhe planin franko-gjerman.

Sepse në praktikë, marrëveshja, për dhjetë vite, nuk e detyron Serbinë ta njohë formalisht Kosovën si shtet dhe as ta ndryshojë Kushtetutën e saj, ku Kosova vazhdon të figurojë si pjesë e territorit serb. Serbia është liruar nga obligimi i njohjes juridike formale dhe ka vetëm detyrimin për “normalizimin e marrëdhënieve”, që në terminologjinë e BE-së lidhet me Kapitullin 35 dhe zbatimin teknik e funksional të marrëveshjeve dhe integrimit të vet Serbis si vend kandidat që nga viti 2012.

Kjo nënkupton se procesi aktual nuk po ecën domosdoshmërisht drejt njohjes reciproke klasike, por drejt një modeli të “normalizimit funksional pa njohje”.

Dhe pikërisht kjo krijon frikën se Kosova mund të integrohet gradualisht në mekanizma rajonalë europianë e euroatlantikë pa e mbyllur përfundimisht çështjen e sovranitetit të saj në raport me Serbinë.

Në raport, një fokus i veçantë i kushtohet dialogut Kosovë-Serbi. Departamenti i Shtetit rithekson mbështetjen për procesin e normalizimit dhe kërkon përparim drejt një marrëveshjeje të qëndrueshme dhe të pranueshme për të dyja palët. Dokumenti rikujton se marrëveshja e vitit 2023 për rrugën e normalizimit nuk është zbatuar dhe se mungesa e progresit vazhdon të mbajë rajonin në pasiguri strategjike.

Kjo pjesë e raportit duhet lexuar me shumë kujdes në Kosovë. SHBA nuk po kërkon thjesht vazhdim formal të dialogut, por rezultate konkrete. Në gjuhën diplomatike amerikane, insistimi i vazhdueshëm për “përparim” nënkupton pakënaqësi me stagnimin aktual dhe pritje më të mëdha nga udhëheqjet politike të të dy vendeve.

Në këtë kontekst duhet lexuar edhe vetë struktura e zbatimit të Marrëveshjes së Ohrit:

-Rregullimi i kornizave ligjore;

-Asociacioni/Bashkësia;

-Policia;

-Drejtësia;

-Zgjedhjet lokale;

-Dispozitat e përgjithshme.

Në pjesën për përshtatjen e kornizave ligjore thuhet:

“Të dy palët do t’i paraqesin Komitetit të Zbatimit planet e tyre të detajuara dhe afatet kohore për ndryshimet ligjore të kërkuara për zbatimin e Marrëveshjes së Parë.”

Kjo nënkupton harmonizim juridik dhe institucional për zbatim të marrëveshjeve.

Ndërsa pjesa më delikate lidhet me sektorin e sigurisë dhe policisë.

Dokumenti parasheh:

“Të dy palët do të themelojnë një grup punues për zbatimin e Neneve 7-9 të Marrëveshjes së Parë. Grupi punues do të përpilojë plane të detajuara dhe afate kohore për integrimin e personelit të sigurisë serbe në strukturat e Kosovës dhe themelimin e çfarëdo strukture të re siç parashihet në marrëveshje, proces ky i cili do të realizohet me ndihmën e EULEX-it.”

Pikërisht këtu po lindin dyshimet më të mëdha në Kosovë.

Sepse, juristë, analistë dhe njohësit e sigurisë duhet të shtrojnë pyetjen:

a po krijohen gradualisht struktura institucionale dhe modele funksionale kompatibile me sistemin serb të organizimit territorial dhe policor?

Në këtë kontekst po e shoh edhe vendimin për krijimin e të ashtuquajturës “xhandarmëri” në Kosovë.

Për mua si kritik i këtij procesi, problemi nuk është vetëm juridik dhe kushtetues, por strategjik e gjeopolitik. Nga vlerësimi juridik – kushtetues por edhe gjeopolitik e strategjik, dua të argumentoj se krijimi i strukturave të tilla jashtë logjikës kushtetuese të ndërtuar me partnerët perëndimorë mund të përfaqësojë një proces gradual të harmonizimit institucional me modelet serbe të sigurisë dhe administrimit territorial.

Kjo lidhet edhe me zhvillime të tjera:

-ligjin mbi statusin e shtetësisë;

-lehtësimin e procedurave kufitare;

-heqjen e letrës së bardhë;

-standardizimin e mekanizmave administrativë; dhe

-krijimin e modeleve funksionale të bashkëpunimit ndërkufitar.

Të gjitha këto, të marra veç e veç, mund të paraqiten si procese teknike integruese. Por të marra së bashku, ato po krijojnë perceptimin se po ndërtohet një arkitekturë rajonale ku dallimet substanciale të sovranitetit shtetëror relativizohen në emër të integrimit dhe stabilitetit.

Dhe këtu lind pyetja më sensitive politike:

a po mbështet SHBA procese që perceptohen në Kosovë si cenim i sovranitetit dhe i interesave kombëtare?

Në një qasje dhe analizë serioze gjeopolitike, përgjigjja nuk është aq lineare.

SHBA nuk ka interes strategjik për shpërbërjen e Kosovës, as për rikthimin e saj nën Serbi. Një gjë e tillë do të përmbyste gjithë investimin amerikan në Ballkan që nga ndërhyrja e NATO-s më 1999 dhe njohja e pavarësisë së Kosovës.

Por SHBA ka interes jetik që Ballkani të mos shndërrohet në vatër destabilizimi rus.

Për këtë arsye, Uashingtoni po kërkon modele funksionale stabiliteti edhe përmes kompromiseve politike që mund të perceptohen në Kosovë si të dhimbshme ose problematike në aspektin kushtetues.

Një element tjetër me rëndësi strategjike është roli i KFOR-it dhe prania amerikane në Kosovë. Raporti e cilëson KFOR-in si komponent kyç për garantimin e sigurisë dhe lirisë së lëvizjes në Kosovë, ndërsa konfirmon vazhdimin e pjesëmarrjes amerikane në këtë mision.

Kjo është jashtëzakonisht e rëndësishme në rrethanat aktuale të tensioneve në veri të Kosovës dhe debatit të hapur në SHBA për praninë ushtarake amerikane në rajon. Vetë fakti që Kongresi amerikan ka ngritur shqetësime për çdo reduktim eventual të trupave amerikane në KFOR tregon se Kosova mbetet një pikë e ndjeshme e sigurisë euroatlantike.

Raporti po ashtu mbështet transformimin e Forcës së Sigurisë së Kosovës në një forcë profesionale të mbrojtjes territoriale. Ky është një sinjal i rëndësishëm politik dhe ushtarak, sepse tregon se SHBA vazhdon ta mbështesë ngritjen graduale të kapaciteteve mbrojtëse të Kosovës në përputhje me standardet euroatlantike.

Në aspektin ekonomik, dokumenti thekson nevojën për investime në energji, infrastrukturë dhe bashkëpunim tregtar. Për Kosovën, kjo përbën një mesazh të qartë se siguria dhe stabiliteti nuk mund të ndahen nga zhvillimi ekonomik dhe funksionaliteti institucional. Një shtet me krizë permanente politike, me korrupsion, polarizim dhe konflikt institucional, nuk mund të jetë partner strategjik i besueshëm për Perëndimin.

Në logjikën amerikane, rreziku më i madh sot nuk është konflikti klasik Kosovë-Serbi, por mundësia që stagnimi politik, krizat institucionale dhe përplasjet e vazhdueshme të krijojnë vakum për depërtim rus dhe destabilizim rajonal.

Prandaj SHBA e trajton me shqetësim të madh bllokadën politike në Kosovë, mosfunksionalizimin e institucioneve dhe polarizimin ekstrem politik.

Sepse një Kosovë me krizë permanente institucionale, me mungesë stabiliteti politik dhe me përplasje të vazhdueshme me partnerët strategjikë perëndimorë, shihet si pikë e dobët e arkitekturës euroatlantike në Ballkan.

Dhe pikërisht këtu qëndron sfida historike e Kosovës në këtë fazë të re gjeopolitike se, si ta ruajë sovranitetin kushtetues, funksionalitetin shtetëror dhe interesin kombëtar shqiptar, pa hyrë në përplasje strategjike me aleatin tonë kryesor historik, Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Në thelb, raporti i Departamentit të Shtetit dërgon disa mesazhe të qarta për Kosovën:

-SHBA vazhdon ta konsiderojë Kosovën pjesë të interesit të saj strategjik në Ballkan;

-stabiliteti i Kosovës lidhet drejtpërdrejt me sigurinë rajonale dhe arkitekturën euroatlantike;

-dialogu me Serbinë mbetet prioritet i politikës amerikane;

-ndikimi rus dhe depërtimi kinez konsiderohen kërcënime reale;

-kërkohet forcim institucional, përgjegjësi politike dhe funksionalitet shtetëror;

-partneriteti me SHBA nuk duhet trajtuar si retorikë politike, por si përgjegjësi strategjike shtetërore.

Sepse raporti i Departamentit të Shtetit e bën të qartë një gjë:

Ballkani Perëndimor nuk trajtohet më si projekt romantik i ndërtimit të shteteve, por si pjesë e arkitekturës globale të sigurisë perëndimore.

Dhe në këtë arkitekturë të re, Kosova do të duhet të luftojë politikisht e diplomatikisht që integrimi rajonal të mos shndërrohet në relativizim të sovranitetit të saj shtetëror.

Shërbimet e Shtetësisë dhe Emigracionit të SHBA-së do të japin ‘Përshtatje Statusi’ vetëm në Rrethana të Jashtëzakonshme

Data e Publikimit

22/05/2026

UASHINGTON—Shërbimet e Shtetësisë dhe Emigracionit të SHBA-së njoftuan sot një memorandum të ri që përsërit faktin se, në përputhje me ligjin ekzistues të emigracionit dhe vendimet e gjykatave të emigracionit, të huajt që kërkojnë pershtatjen e statusit duhet ta bëjnë këtë përmes procesit konsullor nëpërmjet Departamentit të Shtetit jashtë vendit.

Sipas këtij udhëzimi të ri, shumica e shtetasve të huaj – përfshirë ata që janë ligjërisht të pranishëm në SHBA dhe të martuar me shtetas amerikanë – tani duhet të largohen nga vendi dhe të aplikojnë për kartat e tyre të gjelbra përmes përpunimit konsullor jashtë vendit, përveç nëse mund të demonstrojnë “rrethana të jashtëzakonshme” rast pas rasti.

Zyrtarët udhëzohen të marrin në konsideratë të gjithë faktorët dhe informacionin përkatës rast pas rasti kur përcaktojnë nëse një i huaj meriton të perjashtohet per arsye te jashtëzakonshme nga ky rregull.

A preken prindërit dhe bashkeshortet e qytetarëve amerikanë nga politika e re e Shërbimeve të Shtetësisë dhe Emigracionit të SHBA-së, dhe udhezimi i dates 22 Maj 2026, dhe a do të miratohet “Pershtatja e Statusit” vetëm në Rrethana të Jashtëzakonshme ?

Po, prindërit e qytetarëve amerikanë ndikohen nga memorandumi i ri i politikave i lëshuar nga Shërbimet e Shtetësisë dhe Imigracionit të SHBA-së (USCIS).

Meqenëse prindërit e qytetarëve amerikanë klasifikohen si “të afërm të ngushtë”, historikisht atyre u është lejuar të anashkalojnë shumë pengesa tipike për procesin e kartës së gjelbër kur gjenden Brenda Amerikes (siç janë zgjatjet e vizave). Megjithatë, memorandumi i politikave kufizuese (PM-602-0199-AdjustmentOfStatusAndDiscretion-20260521) ndryshon rrënjësisht mënyrën se si trajtohen aplikimet per rezidence te perhershme nga brenda Amerikes.

Kush ndikohet nga Memorandumi i Ri ?

Udhezimi përcakton një kufizim bazë gjithëpërfshirës në procesin e Formularit I-485 (Rregullimi i Statusit). Grupet kryesore të synuara në mënyrë të qartë përfshijnë:

• Jo-Emigrantë të Përkohshëm: Individë që kanë hyrë në SHBA me viza të përkohshme – të tilla si turistë (B-1/B-2), studentë (F-1) ose viza të përkohshme pune – dhe më vonë kërkojnë qëndrim të përhershëm nga brenda vendit.

• Shkelësit e Statusit: Aplikantët me shkelje të statusit të imigracionit, duke përfshirë ata që kanë tejkaluar vizat e tyre ose janë angazhuar në punësim të paautorizuar.

Si ndikon Politika Drejtpërdrejt Prindërit shtetasve Amerikan ?

Historikisht, nëse një prind hynte ligjërisht në SHBA me një vizë turistike dhe qëndronte më gjatë se afati i caktuar, ai mund të aplikonte për një kartë jeshile nga brenda SHBA-së pasi fëmija i tij të mbushte 21 vjeç. Sipas politikës së re, kjo nuk është më një rrugë standarde:

1. Parazgjedhja e Përpunimit të Detyrueshëm Konsullor: USCIS deklaron se rregullimi i statusit brenda vendit është një “formë e jashtëzakonshme lehtësimi” dhe mirësjellje administrative, jo një e drejtë. Agjencia tani pret që prindërit dhe vizitorët e tjerë të përkohshëm të kthehen në vendet e tyre të origjinës dhe të përfundojnë procesin konsullor përmes Departamentit të Shtetit të SHBA-së.

2. Barra e “Rrethanave të Jashtëzakonshme”:

Për të rregulluar me sukses statusin pa u larguar nga Shtetet e Bashkuara, prindërit duhet të provojnë rrethana të jashtëzakonshme individuale, bindëse para oficerit të Sherbimit te Emigracionit (USCIS) rast pas rasti.

3. Rrezik i madh Financiar dhe Logjistik:

Nëse një prind duhet të largohet nga SHBA-ja për proces konsullor pas një qëndrimi të gjatë (pertej afatit te lejuar kur ka hyre ne kufi), ai mund të shkaktojë një ndalim 3-vjeçar ose 10-vjeçar për rihyrje ne Amerike, për prani të paligjshme, duke e ndarë familjen, përveç nëse kualifikohet për një përjashtim nga vështirësitë ekstreme.

Përjashtime të Mundshme

Memorandumi fillestar vëren se mbajtësit e vizave me qëllim të dyfishtë (siç janë punëtorët e përkohshëm H-1B dhe L-1) që mbajnë statusin ligjor jo-emigrant në përgjithësi përjashtohen nga ky kufizim. Priten udhëzime të ardhshme në lidhje me “popullatat e tjera diskrete”, por zgjatjet standarde të vizave turistike janë shumë të kufizuara.

Tashme mbetet vetem per tu pare zbatimi ne praktike i memorandumit te ri apo potencialisht dergimi i tije ne Gjykate per shqyrtim gjygjesor nga grupe interesi apo qytetare Amerikan.

USCIS mund të përballet gjithashtu me padi për shkak të veprimit të saj të fundit për arsye të shumta, duke përfshirë argumentin se një politikë kaq e rëndësishme duhet të hartohet përmes rregullave të njoftimit dhe komentimit.

Keshille: Meqenëse kjo politikë përfaqëson një ndryshim masiv strukturor në praktikën e emigracionit në SHBA, mos paraqisni ose ndryshoni asnjë aplikim pa u konsultuar me një avokat të licencuar të emigracionit.

Metuku Law P.C.

+1 212 480 4242

www.metukulaw.com

Besnik Fishta/

Në një kohë kur komunikimi postar duket se po zëvendësohet gjithnjë e më shumë nga teknologjia digjitale, pulla postare vazhdon të mbetet një “ambasadore” e vogël e historisë, kulturës dhe identitetit të kombeve. Për koleksionistët dhe studiuesit e filatelisë, çdo vit sjell një kureshtje të veçantë: cila do të shpallet “pulla më e bukur në botë”? Për vitin 2025, ky konkurrim ndërkombëtar u organizua nën patronazhin e Unionit Postar Universal (UPU), në bashkëpunim me disa organizata te tjera filatelike. Në këtë garë u ftuan të marrin pjesë administratat postare të vendeve të ndryshme me emisionet e tyre më përfaqësuese të vitit. Konkursi nuk synon vetëm të zgjedhë një pullë estetikisht të bukur. Në vlerësim merren parasysh disa elemente: origjinaliteti i dizajnit, cilësia e shtypit, harmonia artistike, simbolika kulturore dhe mesazhi që pulla përcjell. Në shumë raste, përveç jurisë profesionale, rëndësi merr edhe reagimi i publikut filatelik ndërkombëtar.

Megjithatë, një pyetje e natyrshme lind për filatelistët shqiptarë: a morën pjesë Shqipëria dhe Kosova në këtë konkurrim? Deri tani, nuk disponohen të dhëna publike të qarta për pjesëmarrjen e Shqipërisë, çka krijon një boshllëk informativ që mund të konsiderohet edhe si mungesë transparence institucionale për promovimin ndërkombëtar të filatelisë shqiptare. Edhe për Kosovën nuk ka informacion të konfirmuar mbi një pjesëmarrje eventuale. Kjo mbetet veçanërisht interesante, pasi filatelia kosovare është mjaft dinamike dhe prodhon emisione me nivel artistik të vlerësuar nga koleksionistët. Nga ana tjetër, dihet se Kosova nuk është anëtare e UPU-së, gjë që mund të ketë ndikuar në mundësitë e pjesëmarrjes në një konkurs të organizuar.

Por cili emision arriti të fitojë zemrat e jurisë dhe të publikut për vitin 2025?

Vendin e parë e fitoi një pullë e Kinës, kushtuar “Boshtit Qendror të Pekinit” (Beijing Central Axis), një peizazh urban dhe kulturor me rëndësi historike botërore. Në shikim të parë, pulla të tërheq me ngjyrën e artë, që të kujton madhështinë e qytetërimit perandorak kinez. Në qendër të saj qëndron një ndërtesë monumentale tradicionale, me arkitekturë simetrike dhe çati karakteristike shumëkatëshe me nuanca jeshile. Ajo nuk është vendosur rastësisht: simbolizon rendin urban dhe kulturor të Pekinit historik, ku çdo element ka një domethënie të lidhur me harmoninë mes njeriut, pushtetit dhe kozmosit. Në sfond shfaqen vizatime arkitektonike, të cilat ngjajnë me skica teknike të monumenteve ceremoniale. Këto detaje i japin pullës një ndjesi interesante, sikur historia dhe restaurimi modern të bashkëjetojnë në të njëjtin imazh.

Një tjetër element i veçantë janë retë tradicionale kineze, të stilizuara me finesë në të bardhë. Në kulturën kineze, ato simbolizojnë fatin e mirë, harmoninë dhe lidhjen mes tokës dhe qiellit. Në anën e majtë duken gjithashtu elemente rrethore dhe forma gjeometrike që të kujtojnë konceptin e rendit qiellor, një ide që ka shoqëruar urbanistikën tradicionale kineze për shekuj. Kjo pullë nuk fitoi rastësisht. Ajo përfaqëson një shembull se si një hapësirë e vogël letre mund të mbajë brenda arkitekturë, histori, filozofi dhe art grafik modern, pa humbur thjeshtësine vizuale. Për filatelinë e vitit 2025, ky konkurrim mbetet një kujtesë se pulla postare, sado e vogël të jetë, vazhdon të tregojë histori të mëdha. Dhe ndoshta, për ne shqiptarët, mbetet edhe një pyetje për të ardhmen, a do të jetë filatelia shqiptare më e dukshme në skenat ndërkombëtare të viteve që vijnë?

Luli Progni/

Kjo është një fotografi e djeshme e ambasadorit të Bashkimit Evropian në Shqipëri Silvio Gonzato, në ambjentet e burgut të Spaçit, në përvjetorin e revoltës së të burgosurve në vitin 1973. Prania e e ambasadorit të Bashkimit Evropian në Shqipëri, Silvio Gonzato, në Burgun e Spaçit, është më shumë se një gjest diplomatik, është një akt respekti njerëzor dhe moral për mijëra shqiptarë që u vranë, u burgosën, u internuan dhe u persekutuan nga shteti i tyre gjatë diktaturës. Nuk është hera e parë që ambasadori shkon në Spaç dhe vende të tjera të kujtesës.

Ai mbetet i angazhuar seriozisht për të dëgjuar vuajtjet e të mbijetuarve të diktaturës, shpesh duke u përlotur para historive dhe dramës së tyre shkaktuar nga dhuna e diktaturës komuniste. Jo vetëm i ka dëgjuar, por ka kërkuar nga institucionet shqiptare të respektohen të drejtat e tyre. Përmes angazhimit në mbrojtje të kësaj shtrese dhe pasardhësve të tyre, ai na kujton se dinjiteti i viktimave dhe e vërteta nuk janë thjesht çështje të së kaluarës, por themele të një shoqërie demokratike.

Nuk e di se sa dhe si e kanë dëgjuar drejtuesit e shtetit dhe politikës dhe nëse do ta reflektojnë këtë apel të vazhdueshëm të ambasadorit, por unë kam një falënderim dhe mirënjohje për ambasadorin Silvio Gonzato, për ndjeshmërinë dhe përfshirjen e tij në mbrojtje të kauzës së të përndjekurve politikë në diktaturë. E falënderoj me shumë mirënjohje si pasardhëse e gjyshërve të pushkatuar dhe e prindërve të dënuar me burg e internim, por edhe si gazetare dhe qytetare e këtij vendi, që prej 35 vitesh pret ende të respektohen të drejtat dhe dinjiteti njerëzor në një sistem që e quajmë demokraci, por nga standardet e së cilës mbetemi larg.

Prof. Dr. Muhamet Racaj/

Deklarata e zëvendësndihmës-sekretarit të përgjithshëm të NATO, Kevin Hamilton, nuk duhet parë vetëm si një deklaratë diplomatike rutinore, por si një paralajmërim serioz strategjik për institucionet e sigurisë në Kosovo dhe në gjithë Ballkanin Perëndimor. Ky mesazh vjen në një kohë kur arkitektura globale e sigurisë po përballet me transformime të mëdha gjeopolitike dhe kur format moderne të konfliktit po zhvendosen nga fushëbetejat klasike në hapësirën informative, kibernetike dhe psikologjike.

Sot, luftërat nuk zhvillohen vetëm me tanke, raketa dhe armatime konvencionale. Shekulli XXI ka sjellë një dimension të ri të konfliktit – luftën hibride. Në këtë formë të përballjes strategjike përdoren dezinformimi, propaganda, manipulimi mediatik, sulmet kibernetike, instrumentalizimi i tensioneve politike dhe etnike, si dhe ndikimi përmes rrjeteve sociale dhe aktorëve të ndryshëm politikë apo ekonomikë. Qëllimi nuk është domosdoshmërisht pushtimi territorial, por dobësimi i stabilitetit institucional, krijimi i pasigurisë dhe cenimi i besimit të qytetarëve ndaj shtetit dhe aleatëve ndërkombëtarë.

Në këtë kontekst, paralajmërimi i NATO-s lidhet drejtpërdrejt me rritjen e aktiviteteve hibride të Rusis në rajon. Ballkani Perëndimor historikisht ka qenë hapësirë e interesave gjeopolitike dhe rivaliteteve ndërkombëtare, ndërsa sot vazhdon të mbetet zonë ku aktorë të jashtëm tentojnë të zgjerojnë ndikimin e tyre politik dhe strategjik. Përmes dezinformatave, narrativave propagandistike dhe mbështetjes së elementeve destabilizuese, synohet krijimi i tensioneve dhe pengimi i proceseve euroatlantike në rajon.

Kosova mbetet veçanërisht e ekspozuar ndaj këtyre sfidave për shkak të pozitës së saj gjeostrategjike dhe orientimit të qartë pro-perëndimor. Partneriteti i ngushtë me SHBA-të,dhe NATO-n e bën Kosovën objektiv të vazhdueshëm të propagandës dhe fushatave destabilizuese që synojnë dobësimin e stabilitetit të brendshëm dhe krijimin e krizave politike e sociale. Kjo është veçanërisht e dukshme në momentet e tensioneve në veri të vendit, ku shpesh shfaqen operacione të koordinuara informative dhe propagandistike me qëllim destabilizimin e situatës së sigurisë.

Prandaj, deklarata e NATO-s duhet të kuptohet si thirrje për vigjilencë të shtuar institucionale dhe shoqërore. Institucionet e sigurisë në Kosovë duhet të forcojnë kapacitetet e inteligjencës, sigurisë kibernetike dhe komunikimit strategjik, ndërsa bashkëpunimi me aleatët ndërkombëtarë duhet të intensifikohet edhe më shumë. Po aq e rëndësishme është edhe edukimi i qytetarëve për të identifikuar dezinformimin dhe propagandën, sepse lufta hibride synon pikërisht manipulimin e perceptimit publik dhe krijimin e përçarjeve të brendshme.

Në rrethanat aktuale ndërkombëtare, ruajtja e stabilitetit në Kosovë dhe në Ballkanin Perëndimor mbetet interes strategjik jo vetëm për NATO-n, por për gjithë botën demokratike. Çdo destabilizim në rajon mund të përdoret nga aktorë të jashtëm për zgjerim të ndikimit të tyre politik dhe gjeopolitik. Pikërisht për këtë arsye, paralajmërimi i NATO-s duhet të merret me seriozitet maksimal dhe të shërbejë si moment reflektimi për forcimin e sigurisë kombëtare dhe qëndrueshmërisë shtetërore të Kosovës.