• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

“Besa” e kryeministrit dhe besa e shqiptarëve

July 27, 2026 by s p

Ajet Delaj/

Më lejoni, ju lutem, ta trajtoj këtë temë të ndarë, pasi realisht e praktikisht është e ndryshme; madje nuk kanë asnjë lidhje. Në fillim dua të them se besa është shumëdimensionale në kuptimin historik, kanunor e filozofik të popullit shqiptar. Madje, besa është shndërruar në institucion të shenjtë, që nuk guxon kush ta shkelë apo ta atakojë.

E kam fjalën për shqiptarët fisnikë përgjatë historisë dhe jam i bindur se ka akoma shumë në trojet shqiptare, apo ata të cilëve në vena u rrjedh akoma gjak shqiptari pamvarsisht se ku jetojne. Pra, besa e shqiptarëve kërkohej e jepej si besa e burrit e në besë të Zotit. Pra, shqiptari, si popull pagan në lashtësi, e barazonte fjalën e dhënë me Zotin. Prandaj, besa është e shenjtë dhe është institucion për shqiptarin.

Në parantezë, besa nuk ka asnjë lidhje me politikën, respektivisht me partitë politike apo politikanët, për faktin e thjeshtë se politikanët kërkojnë dhe marrin një besim të përkohshëm e besa eshte e perjetshme. Është spekulim i pastër të tentosh të barazosh besimin e përkohshëm me besën e perjetshme te shqiptareve .

Duke ditur peshën që ka në mentalitetin dhe qenien e shqiptarëve, edhe diktatori ka spekuluar, duke u kërkuar shqiptarëve besën për Partinë dhe komunizmin. Nuk ka si të ndodhë ndryshe edhe me trashëgimtarët gjenetikë e shpirtërorë të komunizmit, në tentativën e tyre, respektivisht Kryeministrin Rama, për t’u qëndruar në zverk shqiptarëve në përjetësi, duke spekuluar me fjalën “besa”.

Mirëpo, po mundohem të kuptoj e natyrisht ta trajtoj aq sa mundem kuptimin që ka fjala “besë” dhe kërkesa e tij për besë në gojën e Kryeministrit Rama. E thashë që në fillim se fjala “besë” është shumëdimensionale, por unë po i referohem ngushtë vetëm kërkesës së Kryeministrit Rama per bese dje drejtuar shqiptarëve.

Parë në këtë këndvështrim, personi që kërkon besë, në këtë rast Kryeministri, kërkon besë për një apo shumë të këqija që u ka bërë shqiptarëve pa specifikuar asgje. E para, nuk na tha se çfarë të këqijash u kishte bërë shqiptarëve, megjithëse shqiptarët i dinë tashmë bëmat e tij, por së paku të na thoshte se cilat prej tyre i pranonte dhe për të cilat po kërkonte besë.

E dyta, nuk e specifikoi në kërkesën e tij për besë se çfarë besë kërkonte: kërkonte besë për ca kohë gje we eshte e njohur per shqiptaret , apo besë për ta falur për bëmat e tij? Gjëja më e keqe në tërë këtë histori është tentativa për t’u tallur me ndjenjat dhe humanizmin e shqiptarëve, pasi i ka mashtruar, vjedhur, madje, sipas kritikëve të tij, ka tentuar të shesë interesat jetike dhe trojet e shqiptarëve. Madje, kjo e fundit nuk dihet akoma nëse është thjesht tentativë apo fakt i kryer, kete do ta shohim pak me vone.

Asnjë politikan shqiptar nuk duhet të guxojë ta ndyjë besën e shqiptarit, duke spekuluar me këtë simbol të shqiptarisë në gojët e tyre të ndyra, që kanë vjedhur e ngrënë djersën, mundin dhe gjakun e shqiptarëve. I madhi Gjergj Fishta na ka mësuar që njëqind vjet më parë se “besë të pabesit mos me i dhënë”, dhe gjithkush nga shqiptarët që e ka harruar këtë postulat të poetit të kombit ka paguar një çmim të madh. Rastet, fatkeqësisht, nuk kanë munguar.

Pa dyshim që Fishta, kur e ka artikuluar këtë postulat pothuajse profetik, ka pasur në konsideratë komunistët, të cilët në atë kohë po kërcënonin Shqipërinë, ashtu siç fatekeqesisht ndodhi, vazhdojnë ta kërcënojnë edhe sot madje me shpopullim e shuarje Kombin Shqiptar .

Asnjë demagogji alla komuniste apo tentativë për të spekuluar me ndjenjat, vlerat dhe vetitë e mira të shqiptarëve nuk e shpëton establishmentin thellësisht të korruptuar e antishqiptar, që u ka hipur në zverk shqiptarëve prej 81 vjetësh.

Fatmirësisht, shqiptarët janë zgjuar e ndërgjegjësuar për energjinë dhe forcën që posedojnë, dhe fundi i këtij establishmenti të korruptuar ka ardhur tashmë.

Dilema e tyre është se si dëshirojnë të largohen: In front of the God or in front of the judge!

Filed Under: Analiza

“IDENTITETI PA MBROJTJE INSTITUCIONALE”

July 25, 2026 by s p

Hamid Alaj/

Po sa ma dhuroi librin e tij Dr. Nail Draga “Identiteti pa mbrojtje institucionale”, duke e lexuar titullin, ende pa i hapur faqet e librit disi më bëri përshtypje ky titull duke menduar se vërtet ne qenkemi ata (kombi shqiptarë në trojet e veta autoktone) të cilët si identitet kombëtar nuk kemi mbrojtje institucionale. Lexova librin me një pasion të madh pa ndërprerë edhe pse ka rreth 208 faqe e përfundova brenda disa orëve, vetëm të arrija tek kuptimi i plotë i librit si shfaqje kurreshtjeje në leximin e titullit pa hapur faqes e tij.

Që nga vetë titulli, libri zgjon kurreshtjen për ruajtjen e identitetit kombëtar, kulturor dhe gjuhësor në mungesë të mbrojtjes institucionale. Pa këtë mbështetje ruajtja e gjuhës, kulturës, traditave dhe të drejtave të komunitetit bëhet më e vështirë dhe identiteti mund të përballet me një krizë asimilimi ose humbjes së vlerave të tij. Autori i librit Dr. Nail Draga këtë çështje e trajton me shumë seriozitet duke u mbështetur në fakte e argumente në bazë të përvojës së tij studimore. Në këndëvështrimin tjetër ai fton opinioni shqiptar në trevat shqiptare në Mal të Zi të mendojnë mbi rëndësinë e institucioneve për mbrojtjen e gjuhës, kulturës, arsimit dhe trashëgimisë kombëtare.

Sa më shumë thellon leximin e librit dhe sa më shumë hynë në brendin e tij aq më shumë bëhet e qartë se autori trajton një temë më shumë rëndësi në aspektin kombëtar dhe kulturor duke analizuar sfidat me të cilat përballet komuniteti shqiptarë në ruajtjen e identitetit të tyre.

Autori Draga vë në dukje se identiteti nuk ruhet vetëm falë vullnetit të individëve apo një grup individësh por ai duhet të ketë angazhimin dhe mbështetjen e institucioneve shtetërore, arsimore, kulturore e shoqërore në përgjithësi. Kështu, me mungesë e kësaj mbështetje komuniteti përballet me rrezikun e asimilimit, humbjen e gjuhës, traditave dhe me zbehjen e ndjenjave kombëtare. Gjatë leximit të librit në brendin e tij autori sjell shembuj dhe analiza të shumta që dëshmojnë mungesën e realizimit të politikave të tilla në ruajtjen dhe mbrojtjen e identitetit e në veçanti të komunitetit shqiptar në Mal të Zi.

Një nga temat kryesore që autori i librit Dr. Draga trajton është roli i institucioneve në mbrojtjen të identitetit kombëtar, i cili argumenton se arsimi në gjuhën amtare, botimet shkencore, mediat dhe politikat shtetërore janë shtyllat kryesore që ndërtohet dhe ruhet identiteti i një komuniteti dhe në përgjithësi i një kombi të tërë.

Një aspekt tjetër i rëndësishëm që autori i librit trajton dhe analizon padyshim se është edhe pozita e shqiptarëve në Mal të Zi. Me shembuj dhe argumente, me përvojën dhe njohurit e tij, autori Dr. Draga paraqet sfidat që ky komunitet është përballur për ruajtjen e identitetit kombëtar duke trajtuar shumë çështje që lidhen me shumë lëmi që populli shqiptar në Mal të Zi është ballafaquar. Në këtë kontekst libri nuk mbetet vetëm një libër teorik por edhe si një analizë e realitetit politik ndaj popullit shqiptar në Mal të Zi. Kjo ka bërë që stili i të shkruarit të këtij libri është i qartë, i kuptueshem duke përdorur një gjuhë të pasur me fakte historike dhe analiza shkencore. Argumentet e shtjelluara në këtë libër janë bindëse dhe të mbeshtetura në fakte gjë që e benë librin shumë të vlefshëm pë studiuesin.

Libri “Identiteti pa mbrojtje institucionale” i autorit Dr. Nail Draga është nje vepër me rëndësi të veçantë sepse trajton një problem aktual për shqiptarët në Mal të Zi. Autori në këtë libër arrin të dëshmojë se identiteti kombëtarë nuk mund të mbijetojë pa institucione të forta që mbrojnë gjuhën, kulturën, trashëgiminë dhe të drejtat e komunitetit, duke theksuar se ruajtja e identitetit është një përgjegjësi e perbashkët dhe një detyrim ndaj brezave të ardhshëm. Sipas këndveshtrimit tim ky libër përcjell një mesazh të fuqishëm se idenditeti është një vlerë shoqërore-komunitare që duhet mbrojtur vazhdimisht dhe me dinjitet sepse me mbrojtjen e tij është e ardhmja e një kombi. Autorit i themi “të lumtë dora dhe mendja e ndritur” edhe më shumë vepra në vazhdimsi.

Filed Under: Analiza

Politika në trojet shqiptare

July 23, 2026 by s p

Nue Oroshi/

Politika në trojet shqiptare, që nga pushtimi i ideologjisë komuniste fatkeqësisht është duke vuajtur nga sindromi i kuq, ku ka 80 vjet që ende nuk e ka marrë vehtën.Vetëm një periudhë kohore 1990-2026, sa ka bërë politikë ish Presidenti Rugova, shqiptarët kanë pasur një orientim djathtistë dhe me koncepte të pastërta kombëtare të orientimit perëndimor. Kjo periudhë kohore ka krijuar edhe miqtë perëndimorë, ku na ndihmuan që ta fitojmë shtetin e dytë shqiptarë, Republikën e Kosovës. Me kalimin e kohës politikat e majta në të gjitha trojet shqiptare janë duke e dëmtuar rëndë çështjen shqiptare. Pak ju dukën komunistëve dhe majtistëve që e shkatërruan identitetin kombëtar shqiptar për 50 vjet, por atë e vazhduan edhe tri dekada post komuniste. Kjo është duke u bërë në mungesë të një partie të djathtë politike e cila do të punonte me konceptet programore të Lidhjes se Dytë të Prizrenit dhe Blokut Kombtar Indipendent. Këto dy organizata politike, kanë qenë organizata kombëtare që në programin e tyre e kanë pas Bashkimin Kombëtar, Shqipërinë Etnike.

Të dyja këto organzata politike janë udhëhequr nga intelektualët më atdhetarë që ka pas Shqipëria Etnike. E kur sheh aftësitë intelektuale të personave që ishin pjesë e këtyre dy organizatave dhe i krahason me dy filiale të Beogradit, Partinë Komuniste të Shqipërisë dhe Partinë Komuniste të Kosovës, jo vetëm që të vjen të vjellësh por edhe të loton me lot gjaku se ku është katandisur shqiptaria nga viti 1945 e deri në vitin 2026, më një ndryshim në periudhën kohore 1990-2006, ku u luftua për Pavarsinë e Kosovës. Pavarësia u arritë falë politikës diplomacisë së Presidentit Rugova, qendresës heroike të djemve dhe vajzave të UÇK, që mbi 90 përqind ishin nga familjet që ishin me LDK-në. E kur vendoset qershia mbi tortë ishin bombardimet e NATO-së që e dogjën forcën e shovinisteve dhe terroristeve të Beogradit.

Por ajo që është e dhimshme është fakti se orientimi politikë i shqiptarëve prap vazhdon me komunizëm, majtizëm, sorosizëm, islam politikë dhe shumë ideologji të zeza që Shqipërinë Etnike janë duke e dërguar drejt një humnere të thellë. Do ishte mirë që bashkërisht të gjithë komunistët e neokomunistët, sorosistët, përfaqësuesit e Islamit politik dhe shumë të tjerë, që u takojnë rrymave antikombëtare në të gjitha trojet etnike shqiptare ti fusim në një burg të madh me emrin: “Burgu i Tradhëtarve të Kombit“, madje në këtë burg të ndërtohet edhe një mural me emrat dhe mbiemrat e tradhëtarve të kombit.Meqenëse e djathta në Evropë është duke u forcuar dhe se shpejti do ta qeverisë Evropën, është e udhës që edhe në trojet shqiptare të fillon një lëvizje e re politike me emrin: E Djathta Shqiptare. Kjo lëvizje politike ti bashkoj të gjitha ato familje që historikisht e kanë luftuar komunizmin në të gjitha trojet shqiptare. Në të kundërten vetëm do të ndërrohen forcat e majta politike dhe do ta dëmtojnë deri në palcë çështjen shqiptare.

Nuk ecët përpara çështja shqiptare duke i ngritur në kupë të qiellit figurat historike tradhtare siç ishin kriminelët komunist Enver e Fadil Hoxha, të cilët vranë vëllezërit e tyre në vitin 1945 dhe ishin vetëm një mashë e zezë e komunistëve jugosllav. Por shqiptarët historikishtë sa herë që kanë ardhur në fund të zhdukjes dhe iu ka rrezikuar ekzistenca kombëtare kanë ditë të organizohën. E këtij organizimi duhet t´i prijë një forcë e re politike, e cila që në nenin e parë të statusit duhet ta ketë bashkimin kombëtar. E kjo organizatë është e Djathta Shqiptare. Shqiptarë të dashur heshtja është pajtim. Kurse pajtimi me tradhëtinë kombëtare nuk është gjysëm tradhti por tradhëti e plotë.

Filed Under: Analiza

Çfarë ndryshoi në 51 ditë protestë?

July 22, 2026 by s p

Lutfi Dervishi/

Edhe nëse sot, pas 51 ditësh, protesta mbyllet, disa gjëra nuk kthehen më pas.

1. Krijoi një opozitë qytetare përtej opozitës institucionale dhe ndërtoi rrjete besimi mes qytetarëve, profesionistëve, artistëve, studentëve dhe sipërmarrësve që nuk ekzistonin më parë.

2. E ktheu mjedisin nga një kauzë e ambientalistëve në një çështje kombëtare dhe nxori në pah dy Shqipëri paralele, atë të interesit publik dhe atë të interesit privat.

3. E bëri flamingon simbol të rezistencës qytetare, ndoshta edhe fjalën e vitit.

4. Vendosi SPAK-un dhe GJKKO-n nën vëzhgimin dhe presionin e qytetarëve, jo vetëm të politikës.

5. Zbuloi fytyrën e një pjese të medias, kush informon, kush hesht dhe kush propagandon.

6. Riktheu diasporën në protestë, si me praninë e saj, ashtu edhe me mbështetjen publike.

7. Përmirësoi imazhin e Shqipërisë si një shoqëri që reagon dhe nuk pranon gjithçka në heshtje. Në të njëjtën kohë, dobësoi imazhin ndërkombëtar të kryeministrit si reformator modern, duke e zhvendosur vëmendjen te problemet e demokracisë, shtetit të së drejtës dhe qeverisjes.

8. Krijoi një adresë të re politike. Për çdo skandal, njerëzit tashmë e dinë se përgjigjja nuk është vetëm Facebook-u, por edhe sheshi.

9. Nguliti idenë se prona private është e shenjtë, por shteti nuk është pronë private.

10. E detyroi qeverinë të dalë nga zona e rehatisë. Ministra, deputetë dhe zyrtarë që prej vitesh nuk jepnin llogari, u detyruan të dalin nëpër ekrane.

11. Rriti koston politike të çdo vendimi të diskutueshëm dhe kujtoi se edhe një shumicë parlamentare nuk e zëvendëson legjitimitetin shoqëror. Qeveria duhet të kuptojë se nuk mund të sillet si pronare e pronës publike, por si administratore e deleguar nga qytetarët.

12. Krijoi një brez të ri aktivistësh që fituan përvojë organizimi, komunikimi dhe rezistence pa qenë pjesë e partive. Tregoi se një protestë mund të jetë masive edhe pa flamuj partie e pa lider tradicional, duke bashkuar njerëz me bindje të ndryshme rreth një kauze të përbashkët.

13. E futi çështjen e Sazanit, Zvërnecit dhe mbrojtjes së bregdetit në agjendën ndërkombëtare.

14. Rihapi debatin për kufijtë e pushtetit ekzekutiv dhe kontrollin qytetar mbi të.

15. Po lë një precedent. Protestat e ardhshme nuk do të nisin nga zero, sepse modeli i organizimit dhe i qëndresës tashmë ekziston.

Protestat zakonisht maten me atë që rrëzojnë. Kjo protestë mund të matet edhe me atë që ndërtoi.

Ajo po hedh bazat e një kulture të re qytetare, dhe po ngulit idenë se njerëzit nuk janë thjesht spektatorë të vendimeve që merren për ta, por aktorë që mund t’i kundërshtojnë ato në mënyrë të organizuar.

Protesta i dha fund rolit pasiv të qytetarit përballë ekranit të televizorit apo celularit dhe u dha të gjithëve mundësinë të besojnë se reagimi i tyre ka peshë.

Mbi të gjitha, krijoi një pikë pa kthim. Që tani e tutje, çdo vendimmarrje e rëndësishme do të duhet të llogarisë edhe reagimin qytetar.

Vendi ka ndryshuar, edhe nëse jo të gjithë janë ende gati ta pranojnë.

Filed Under: Analiza

Before the final: Saluting the 2026 World Cup’s best stories

July 20, 2026 by s p

Rafaela Prifti/

Before the kickoff of the 2026 final at MetLife Stadium, here is a special salute to the breakout teams that captured our hearts with their “we belong here” performances: Kosova, Scotland, DR Congo, Jordan, Uzbekistan, Morocco, Norway (in quarter-finals) and others. A standout among them is Cabo Verde. In their first-ever World Cup, they played both finalists, Spain and Argentina without losing a single game in regular time.

Representing an island nation of around 530,000 people in their historic international soccer debut, the Blue Sharks took defending champion Argentina to their limit. Not only did Cape Verde come incredibly close to pulling off one of the biggest upsets in the tournament’s history, but they proved to the world that they belong on the biggest stage of the sport, finishing their historic run with no regulation losses (including a 0-0 draw with Spain) and earning the respect of fans worldwide.

Beyond the championship’s crowning fairy tale of the Atlantic islands, the 2026 expansion of the World Cup to 48 teams, instead of the old 32 format, provided a platform for nations that have historically been sidelined to etch their names into football history.

Kosova in the playoffs of FIFA 2026 – A non-UN member state raised its flag, igniting hopes of fans and nations around the world! Their presence in the later stages symbolized a shifting dynamic in global football, proving that geopolitical size and traditional footballing pedigree are no longer the sole prerequisites for international success.

Scotland Forever – Around 50,000 Scotland fans packed Boston for two group stage matches and forged lasting bonds with America’s cradle of liberty. In just over a week, the Tartan Army drank the bars dry and won Boston’s heart in the process.

Conversely, the 2026 FIFA World Cup redefined the boundaries of international football, most notably through changes in ticket pricing and blatant commercialization. Perhaps the defining narrative of the 2026 World Cup will be the overturning of the red-card decision for the US team, an outcome viewed as a sign of corruption at the intersection of politics and sport.

Some of the most prominent “losers” of 2026 were the established powerhouses, Brazil, Germany, etc. Teams that boasted massive budgets, star-studded lineups, and generations of World Cup pedigree completely unraveled, leaving their fanbases in shock. While these heavyweights may view their early exits as a total failure, the true losers are those who fail to respect the changing landscape of the sport.

Foto: www.bozemandailychronicle.com

Filed Under: Analiza

  • « Previous Page
  • 1
  • …
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • …
  • 1009
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • Një mundësi e shkëlqyer për fëmijët shqiptarë në Connecticut
  • Ditari i Sadberës…
  • Skënderbeu midis humanizmit barletian dhe iluminizmit evropian: analiza intertekstuale e veprës së Stefan Zanoviq
  • Krijimtaria e Mihal Hanxharit…
  • “Ditëve të Kulturës Shqiptare” në Rumani
  • Epiri si Shqipëri e Poshtme: Një dëshmi gjeografike, historike dhe natyrore nga fillimi i shekullit XIX
  • Pezullohen në të gjithë botën intervistat për viza emigruese në lëvizjen më të fundit të Administratës Trump
  • Nga rrënjët e letërsisë te gazetaria globale: Një bisedë me gazetaren poliglote Rafaela Prifti
  • “Udha misionare e Gonxhe Bojaxhiut drejt Nënë Terezës universale”
  • SHËN NËNË TEREZA: FIGURA QË I TREGOI BOTËS ANËN MË TË BUKUR TË SHPIRTIT SHQIPTAR
  • 200 mijë viza nën tehun e Trumpit: luftë kundër abuzimit apo goditje ndaj së drejtës për azil?
  • Nënë Tereza, 116 vjet nga lindja e një gruaje që e bëri dashurinë mision
  • Republika përballë krizës së funksionalitetit institucional
  • SHKRIMTARË TË MËDHENJ QË NUK U VLERËSUAN ME ÇMIMIN “NOBEL”
  • Deti po ngrihet, Shqipëria ende po betonon bregun!

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT