Numri i parë i revistës filozofike franceze “NOOR” hapet me intervistën e shkrimtarit Ismail Kadaré dhe një tregim të Ylljet Aliçkës. Janë dy shqiptarë që zënë një vend me rëndësi në një botim të çdo përgjashtëmuajshëm, në një revistë të themeluar nga një grup i njohur intelektualësh francezë.
Në intervistën e tij Kadare ndër të tjera thekson se “Shqipëria nuk do kishte ekzistuar, nëse ne nuk do kishim tolerancën mes myslimanëve dhe krishterëve” dhe se “ishte jeta jonë e vështirë që na bëri të kuptojmë logjikën dhe nevojën e tolerancës”. Revista gjashtëmujore “NOOR” u shfaq suksesshëm këtë pranverë si një ide e një grupi filozofësh të njohur si Malek Chebel, Mark Ferro, etj, me synimin “të nxisë debate dhe reflektime mbi spiritualizmin dhe laicitetin, mbi racizmat dhe radikalizmat në ngjitje, sinjale këto të një bote që po vdes nga frika dhe që ushqehen gjithnjë e më shumë nga absolutizmi i mendimit dhe nga humbja e pasioneve kolektive”.
fa.ni.
Librat e tij janë të çuditshëm dhe me një finesë të madhe, që e bëri të njohur Shqipërinë në krejt botën, vend ky në zemër të Ballkanit, hyrja e të cilit në Bashkimin Europian ka mbetur në ‘stand-by’. Emri i tij është cituar vazhdimisht si favorit i çmimit Nobel. Është i martuar me shkrimtaren Helena Kadare, ndër shkrimtaret e para femra, që e ka botuar librin e saj të parë në vitin 1970.
Botimi i romanit “Gjenerali i ushtrisë së vdekur” i solli atij famën ndërkombëtare, falë përkthimit të Jusuf Vrionit. Në librin e tij të fundit “Mosmarrëveshja” (2012), ndër të tjera Kadare evokon fajet e vendit të vet, i rikthehet historisë së Shqipërisë dhe më konkretisht, duke kaluar nga gjysmë mijëvjeçari i zgjedhës otomane, deri në formimin e republikës, monarkisë, pushtimit hitleriano-musolinian, komunizmit stalinian e më pas atij maoist, para një kthimi hezitues ndaj demokracisë, teksa troket në portat e një Europe, e cila duket se po i sorollat ca…
Në tetor 2012 Këshilli Europian i parashtroi Shqipërisë një listë “prej tri kriteresh kyçe” për marrjen e statutit të vendit kandidat. Mes këtyre kritereve ajo duhet të garantojë funksionimin demokratik të parlamentit të saj, të reformojë administratën dhe të luftojë seriozisht korrupsionin dhe krimin e organizuar.
Vendi juaj, nën regjimin e Hoxhës ishte i vetmi vend mbi planet që u deklarua krejtësisht ateist, duke frenuar të gjitha fetë. Cila ishte arsyeja e kësaj mase të jashtëzakonshme. Si reagoi populli shqiptar? Po ju vetë, si e përjetuat zhdukjen e Zotit me dekret?
Hoxha e justifikonte vendimin e tij, si përgjigje ndaj “kërkesës” së rinisë shqiptare. Kur e vuri në jetë këtë vendim në vitin 1968, ai përfitoi nga konteksti i lëvizjeve të atij viti në disa vende europiane, koha e lëvizjeve studentore dhe e revoltave sociale, ku ndër të tjera pati dhe lëvizje kundër kishës. Hoxha u përpoq ta justifikonte si një lëvizje progresiste. Edhe sot, unë ende nuk e kuptoj arsyen e vërtetë të këtij vendimi. Apo mos ndoshta kjo ishte një çmenduri e pastër e Hoxhës, një trill i një diktatori megalomaniak? Apo mos ndofta donte të imitonte “miqtë tanë” kinezë, në mënyrë që të fitonte simpatinë e tyre? Kush e di?
Si reagoi populli? U rebelua për t’i mbrojtur këto vende kulti?
Populli pothuajse nuk reagoi. Njerëzit kishin probleme të tjera, jeta e përditshme ishte tmerrësisht e vështirë. Kishat dhe xhamitë ishin braktisur prej 20 vjetësh më parë në diktaturë.
Ju vetë, prindërit tuaj ishit të besimit bektashi. Si e përjetuat këtë diktat?
Unë jam rritur në një shtëpi intelektualësh. Nuk shkonim as në xhami, as miqtë tanë të krishterë nuk shkonin në kishë. Një ndër krenaritë tona të rralla është bashkëjetesa paqësore e tri besimeve, shprehje e një tolerance fetare të jashtëzakonshme. Nuk do desha të them se kjo është rezultat i një pjekurie specifike shqiptare, ne nuk jemi më të ndriçuar se të tjerët. Ndofta ishte rezultat i jetës së vështirë, që na bëri të kuptojmë logjikën dhe nevojën e tolerancës. Edhe para ardhjes së turqve ne ishim mësuar me bashkëjetesën e dy besimeve të krishtera. Më pas u bënë tri besime, s’kishte arsye të ndryshonim.
Pse u konvertuan shqiptarët me ardhjen e ushtrisë otomane?
Një pjesë e popullsisë së varfër, u detyrua të konvertohej me dhunë. Disa të tjerë ndërruan kamp për arsye ekonomike, disa të tjerë për një fenomen tepër të rëndësishëm për shqiptarët, pasi vetëm një mysliman kishte të drejtë të mbante armë. Shqiptari ishte para dilemës: si do mundte ai të mbronte dinjitetin e familjes së tij pa armë? Ndodhte që një vëlla i po të njëjtës çati konvertohej dhe një tjetër jo. Pra, psikologjikisht ne ishim të përgatitur ndaj një jete sociale të tolerancës. Por pushtimi otoman nuk krijoi asnjë liri, pavarësisht iluzioneve, duke nxitur konfliktet mes klaneve. Feudalët ishin “të lirë” të bënin luftë mes tyre. Sot, nëpërmjet fesë së Islamit, Turqia përpiqet përsëri të ndikojë dhe modifikojë konceptin tonë të jetës sociale. Perandoria otomane duket se po rivjen në një tjetër formë.
Pas rënies së diktaturës, fetë e mëdha, nëpërmjet emisarëve të tyre u përpoqën të riinvestojnë shoqërinë shqiptare?
Ka tendenca radikalizimi dhe kjo s’është gjë e mirë. Prej mbi 20 vjetësh shoqëria shqiptare përpiqet të rindërtojë identitetin e saj kulturor, social e politik, që i përshtatet. Por pavarësisht mjaft rindërtimeve të xhamive apo kishave, unë nuk shikoj ndonjë ndryshim të rëndësishëm në zakonet e bashkëpatriotëve të mi. Nga ana tjetër, disa madje tentojnë të rishkruajnë historinë tonë duke minimizuar veprën e heroit kombëtar Gjergj Kastrioti Skënderbeu, që sipas meje duhej të ishte përfshirë në historinë europiane. Padyshim që politika kërkon të përfitojë nga gjithfarëlloj radikalizmash, fundja si kudo.
Ju vetë jeni shënjuar nga literatura antike dhe mitologjitë helenike. Atëherë çfarë influencash keni pasur?
Letërsia më ka mbrojtur nga çdo influencë, ideologjike apo fetare. Ashtu dhe populli im, i cili ka të tjera probleme për t’u ndikuar. Ne shqiptarët jemi popull i emancipuar, ndofta më i emancipuari në botë. Europa duhet ta marrë seriozisht në konsideratë tolerancën tonë. Ajo duhet ta mbrojë dhe mbështesë vendin tonë, pasi ne përfaqësojmë një shembull unik dhe tepër të çmueshëm.
Çfarë rreziku paraqet në vendet e Europës Lindore “nacionalizmi” i ri?
Patriotët shqiptarë, shumë përpara se Shqipëria të ekzistonte si komb, kanë zgjedhur Marsejezën si himnin e ardhshëm kombëtar, pasi ajo simbolizonte lirinë, vëllazërinë, barazinë.
P.Hajnrih Bël ka thënë “Gjuha ime është djepi im”. Nëse ju zëvendësoni termin djep me komb, atëherë nuk është i njëjti kuptim?
Në diktaturë, liria e vetme që i mbetet një shkrimtari është gjuha e tij. Për këtë arsye ne lexonim male me libra. Për pasojë realiteti zhdukej pas këtyre librave……
(Kortezi Gazeta Shqiptare)
Topalli prezanton kolanen e botimeve të “Bisedimeve Parlamentare” 1920-1939
Për herë të parë prezantohet një botim unik i kolanës “Bisedimet parlamentare, vitet 1920-1939”. Jozefina Topalli: “Këto botime ia kemi detyrim madhor historisë. Në mandatin e ardhshëm do të vazhdojmë punën për të gjithë periudhën që ka mbetur e pabotuar. Është një botim historik prej 46 vëllimesh i realizuar pas tre vjetësh punë.
Punuan tre vjet për të mbërritur në një botim historik prej 46 vëllimesh. Kuvendi është në ditët e fundit para shpërndarjes, por në mbyllje të kësaj legjislature ai vë në dispozicion të studiuesve, politikanëve apo dhe studentëve një botim me të gjitha bisedimet parlamentare nga viti 1920 deri në vitin 1939.
Sot është gjerësisht i pranishëm debati mbi koncecionet, opërgjatë ketyre vëlloimeve e gjeni serish. Ndërsa në diktaturë ato ishin tradhëti kombëtare
Jozefina Topalli, kryetare Kuvendi në dy legjislatura ka gjetur tek këto bisedime parlamentare vlera virtyte e parime të larta njerëzore, parlamentarët sot nuk janë ashtu.
Ka gjetur mendimin filozofik dhe pjekurinë politike
Të transkriptuara janë edhe bisedimet parlamentare nga viti 1990 deri sot, brenda dy viteve të ardhshme zonja Topalli tha se do të transkriptohen edhe ato të peridhës së komunizmit.
Për herë të parë hidhet dritë mbi bisedimet parlamentare të viteve 1920-1939. Në mjediset e Kuvendit të Shqipërisë, Kryetarja e Kuvendit, Jozefina Topalli prezantoi sot kolanën me 46 libra, me mbi 24 mijë faqe bisedime.
Ky botim unik u bë i mundur përmes inisiativës së Kryetares Jozefina Topalli, pas një pune kërkimore intensive 3 vjeçare, në bashkëpunim me Arkivën e Shtetit, Bibliotekën Kombëtare, Bibliotekën e Kuvendit të Shqipërisë, Bibliotekën “Marin Barleti” të Shkodrës, dhe Institutin e Historisë.
“Një promovim historik”, u cilësua nga historianët dhe studiuesit e pranishëm, botimi i kësaj kolane, ndërsa Kryetarja e Kuvendit tha se “kjo kolanë është historia e tribunës së mendimit filozofik shqiptar, e idealizmit dhe e botëkuptimit politik, intelektual, kulturor, të oratorisë dhe estetikës politike.
‘Këto vite ‘20-‘39, u shpreh ndër të tjera Jozefina Topalli, janë historike për kombin tonë jo vetëm se elita kombëtare lindi parlamentarizmin shqiptar, por sepse në këtë tempull, me urtësi e dije, me mençuri e patriotizëm, përkushtim e sakrificë këta burra punuan që Shqipëria të rritej si një vend demokratik. Këta burra të mëdhenj i bashkoi një ideal sublim; Shqipëria, e ardhmja e saj dhe për këtë bindje, ata sakrifikuan me vetëmohim gjithçka”.
Në këto botime vijnë fjalimet, diskutimet për ligjet dhe politikën, punimet parlamentare nga elita politike dhe intelektuale e kohës, që nga lindja e parlamentarizimit në vitin 1920 deri në vitin 1939, si diskutimet e Fan Nolit, Luigj Gurakuqit, Gjergj Fishtës, Ndre Mjedës, Mithat Frashërit, Anton Harapit, Pandeli Evangjelit, Eshref Frashërit, Kostaq Kotës, Petro Pogës, Lef Nosit, Idhomene Kosturit, Visar Xhuvanit, Ferid Vokopolës, Fejzi Alizotit, Dhimitër Kacimbrës, Engjëll Serreqit, Ali Këlcyrës, Eqerem Vlorës, Iljaz Vrionit, Musa Jukës, Qazim Koculit, Lef Nosit, Rexhep Mitrovicës, Hasan Prishtinës, Ahmet Zogut, Mehdi Frashërit, Hilë Mosit, Lazër Shantojës etj.
Ndërkohë Kuvendi i Shqipërisë ka skanuar punimet parlamentare të viteve 1940-1966, afro 10 mijë faqe, të cilat priten të botohen së shpejti.
Kryetarja Jozefina Çoba Topalli tha se “botimi i kësaj kolane përbën një detyrim madhor ndaj historisë për mohimin vrastar që i’u bë kombit 45 vjet me rradhë nga diktatura komuniste për të fshirë këtë faqe të ndritur të parlamentarizmit”.
Gjatë ekspozimit të kolanës së botimeve parlamentare, një ndër shkrimtarët e njohur Zija Cela tha se: “gjatë gjithë përvojës sime në promovimet e librave dhe botimeve të ndryshme, mund të them se sot është një promovim historik. Janë 46 vëllime që sjellin një histori të plotë, i japin një mësim lexuesve të sotëm, jo thjesht të njihen me të kaluarën, të shohim dhe të kuptojmë se nga vijmë dhe ku duam të shkojmë.”
Fjala e plotë e Kryetares së Kuvendit, Jozefina Topalli:
Kjo kolanë është historia e tribunës së mendimit filozofik shqiptar, e idealizmit dhe botëkuptimit politik, intelektual, kulturës dhe estetikës së oratorisë dhe estetikës politike.
Në rradhët e fjalimeve të kësaj plejade, elitës së kombit, rroken vlerat, virtytet dhe parimet më të larta njerëzore. Këto vite 20-39, janë historike për kombin tonë jo vetëm se elita kombëtare lindi parlamentarizmin shqiptar, por sepse në këtë tempull, me urtësi e dije, me mençuri e patriotizëm, përkushtim e sakrificë këta burra punuan që Shqipëria të rritej si një vend demokratik. Këta burra të mëdhenj i bashkoi një ideal sublim; Shqipëria, e ardhmja e saj dhe për këtë bindje, ata sakrifikuan me vetëmohim gjithçka.
Në këto fjalime nuk ka retorikë, nuk ka shterpësi e vakuum mendimesh, ato janë leksionet më të shkëlqyera për ligjërimin politik, lirinë, tolerancën, vlerat, besimin dhe ideologjinë kombëtare.
Me vokacion perëndimor parlamentarët e këtij 20 vjeçari këmbëngulën që identiteti evropian i shqiptarëve të orientohej nga iluminizmi evropian. Në këto botime vijnë fjalime dhe qëndrimet e korifejve të publicistikës, politikës, artit, gjuhësisë, kulturës, religjionit, mendjet e ndritura, vjen Ciceroni, Demosteni, Platoni, Aristoteli e Seneka shqiptar.
Gjithkush do të krenohej me nuhatjen, me largpamësinë, vizionin dhe oratorinë e Fan Nolit, Luigj Gurakuqit, Gjergj Fishtës, Ndre Mjedës, Mithat Frashërit, Anton Harapit, në gojën e të cilëve fjala shqipe tingëllon e gjithëpushtetshme, me pjekurinë politike të Pandeli Evangjelit, Eshref Frashërit, Kostaq Kotës, Petro Pogës, Lef Nosit, Idhomene Kosturit, Visar Xhuvanit, Ferid Vokopolës, Fejzi Alizotit, Dhimitër Kacimbrës, Engjëll Serreqit, Ali Këlcyrës, Eqerem Vlorës, Iljaz Vrionit, Musa Jukës, Qazim Koculit, Lef Nosit, Rexhep Mitrovicës, Hasan Prishtinës, Ahmet Zogut, Mehdi Frashërit, Hilë Mosit, Lazër Shantojës, etj.
Arti i politikbërjes i filozofisë politike, dhe ndjenja e pakufishme atdhetare shpalosen me mjeshtri dhe me një fjalor të përkryer që tingëllon bukur dhe qartazi shqip në të folurit e patriotëve.
Ia kemi detyrim madhor historisë për mohimin vrastar që ju bë kombit tonë 45 vjet me rradhë nga diktatura komuniste për të fshirë këtë faqe të ndritur të parlamentarizmit, familjarëve dhe pasardhësve të këtyre njerëzve, Njëherësh është dhe një mundësi unike për të rinjtë, të njohin dhe të vlerësojnë etërit dhe elitat e Kombit, atdhetarët e vërtetë, njerëzit e dijes dhe të penës që na kanë lënë ketë trashëgimi ta papërsëritshme. Dalja në dritën e botimit të kësaj kolane i jep nder dhe dinjitet civilizimit tonë.
Jam e kënaqur që në mandatin e parë bëra të mundur që të transkiptoj të gjithë bisedimet parlamentare nga vitet 1990 deri më sot, që nuk ishin, nuk ekzistonin dhe ajo është arkiva. Është arkiva jonë, arkiva e historisë sonë të këtyre 20 viteve.
Gjatë mandatit të dytë nxorrëm në dritë kolanën me 46 vëllime, 24 mijë faqe të bisedimeve parlamentare dhe të të gjitha ligjeve nga periudha 1920-1939. Sigurisht që në mandatin e ardhshëm do të vazhdojmë punën për të gjithë periudhën që ka mbetur e pambuluar dhe kështu, shumë shpejt, besoj se në dy vitet e ardhshme do të kemi të mbuluar të gjitha bisedimet parlamentare, në fakt të gjithë historinë e Shqipërisë përsa i takon këtij pushteti të jashtëzakonshëm, ku merren vendime të jashtëzakonshme që kanë një impakt direkt mbi qytetarët, mbi historinë, mbi vendin, mbi kombin dhe mbi të ardhmen.
Unë falënderoj të gjithë të pranishmit dhe ju ftoj ta shihni këtë botim. Kam bërë kujdes të madh për ta shpërndarë jo vetëm në bibliotekat e Shqipërisë, por edhe në Kosovë. Ua kam bërë dhuratë edhe institucioneve kryesore të Kosovës. Natyrisht do të shkojnë edhe në Maqedoni. Është një gjë jashtëzakonisht e bukur. Unë jam e sigurtë se do të gjeni në to, gjëra që nuk i kishit menduar më parë dhe unë falënderoj të gjithë stafin për punën që kanë bërë. Është një punë tre-vjeçare për të kërkuar në biblioteka, në arkiva, kudo ku kemi gjetur ato vëllime që ne na mungonin dhe më pas puna që është bërë për skanimin, pastrimin nëpërmjet Photoshop-it dhe më pas botimi i tyre.
Falënderoj drejtorinë e botimeve. Falënderoj drejtoreshën e arkivës. Falënderoj drejtorin e bibliotekës. Ju falënderoj ju të gjithëve për të gjithë mbështetjen dhe realizimin e kësaj kolane të jashtëzakonshme të historisë, jo vetëm të parlamentarizmit, por të historisë sonë kombëtare.
US Congress honors Halil Gashi as Extraordinary Artist of 2013
By: Ermira Babamusta, Ph.D., New York/
Eminent artist Halil Gashi received the extraordinary talent achievement recognition in performing arts, dance, theatre and music, in Washington DC, in April 2013. Senate Majority leader Harry Reid presented a certificate of recognition, honoring Halil Gashi’s exceptional achievements and his significant contributions to creative arts.
The award honored Halil Gashi for his legendary work at Cirque du Soleil Beatles’ LOVE in Las Vegas and for his outstanding creative achievements in performing arts in United States and around the world.
At the request of the Honorable Senator Harry Reid the American Flag was flown at the United States Capitol Building in Washington DC on April 29, 2013. “The flag was flown for Halil Gashi, one of the world’s most treasured artists, who with profound artistry, extraordinary talent and creativity has ignited the stages of the world’s greatest dance and theatre companies. Thank you for your extraordinary work with Cirque du Soleil’s LOVE in Las Vegas and for your significant contributions to the cultural life of our nation and the world through the performing arts in music, dance and theater.”
Halil Gashi’s contributions to performing arts have garnered him numerous outstanding awards in dance competitions in Germany, UK and France, including 3rd place in all of Europe Breakdance contest in Paris with Crew UK All Stars, 2013 Distinguished Artist Award, Best Body 2012, Sex Symbol 2012 and Best Model of Year 2012. In 2013 the government of United States honored Halil Gashi for his contributions to American culture and arts.
Halil Gashi earned wide critical appreciation for his portrayal of two lead characters, “Sargent Pepper” and “Dancer” in James Cameron’s Worlds Away 3D film. The movie was written and directed by Andrew Adamson, who also directed the first two Chronicles of Narnia films, and was executive-produced by James Cameron, director of hits Avatar and Titanic. The story of Worlds Away tells of a young couple that must travel through the bizarre and dreamlike universe of Cirque du Soleil in order to be reunited.
Following its successful premiere at the 25th Tokyo International Film Festival in Japan, the film was released in American cinema and worldwide on December 21, 2012. The film accumulated over $32.6 millions world wide. “Cirque Du Soleil: Worlds Away”, a production of Paramount Pictures, has had the widest release in the entire cinema history, shown in 840 theatres and ranked # 11.
Halil Gashi is considered one of the biggest Cirque du Soleil stars, attracting renowned celebrities at his sold-out solo performance for Beatles’ LOVE show at Mirage theatre in Las Vegas, including Arnold Schwarzenegger, Donald Trump, Steve Carell, Kylie Minogue, Susan Sarando, Mel B (Spice Girls), Luke Perry, Lisa Kudrow, Bon Jovi, David Duchovny, Aerosmith’s Steven Tyler, Paul McCartney, etc.
Halil Gashi has performed at a series of special events. Halil Gashi performed to “Something in the way she moves” song from the two-time GRAMMY Award-winning LOVE album at the 54th Grammy Annual Awards in Los Angeles in February 2012 and at the 2012 MusiCares Person of the Year gala, honoring Sir Paul McCartney. Halil performed in front of music legends Smokey Robinson, Bonnie Raitt, Carole King, Herbie Hancock, Brian Wilson, David Crosby, Jack Nicholson, Richard Branson, Norman Lear and Lou Adler who attended the Grammys.
Saimir Pirgu: “Dua më shumë Shqipërinë”, në Televizionin e Zvicrës
Në përfundim të emisionit, Saimir Pirgu lë vulën e tij duke kënduar këngën „Dua më shumë Shqipërinë“, me të cilën entuziazmon publikun dhe nikoqirin e tij, Aschbacher /
Tenori i famshëm shqiptar, Saimir Pirgu ka qenë pak ditë më parë mysafir në emisionin shumë të popullarizuar të televizionit publik të Zvicrës (SRF1) Aeschbacher show. Në një prezantim që moderatori Aeschbacher i bëri Pirgut, u shpreh veç tjerash se ai ka bërë një karrierë „përrallore e të rrufeshme“, duke mbërritur për pak vite në lartësinë e yjeve të operës së sotme botërore.
„Me 22 vjet Saimir Pirgu feston suksesin e tij në festivalin e Salzburgut, Austri. Ndërkohë, sot, Pirgu 31 vjeçar është bërë tashmë tenor i famshëm. Pak ditë më parë ai ka kënduar në krah të Placido Domingos dhe Diana Damrau në shtëpinë e operës të Nju Jorkut „Metropolitan“, ndërsa gjatë muajit maj ai është i pranishëm në shtëpinë e operës në Cyrih me „Traviata-n“ e Verdit“.
Në emisionin e përmendur, Pirgu imponohet me spontanitetin e tij dhe thjeshtësinë prej artisti të madh që nuk i pëlqen pozat por paraqitet ashtu si është. Ai, duke folur me një gjermanishte të mirë, evokon fillimet e tij në muzikë, në Shqipërinë komuniste, kur e kishin zgjedhur të shkollohej për violinë. Por më vonë ai ka parë se violina nuk kishte qenë zgjedhja e tij dhe ka zbuluar pasionin e madh për këndimin operistik.
Pirgu më tutje flet për kohën e fillimit të studimeve në Bolzano (Bozen) të Tirolit jugor (Itali), për peripecitë e tij si një student i varfër nga Shqipëria. Por, në saje të angazhimit dhe talentit të rrallë, ai shumë shpejt mbaron shkollimin muzikor. Madje, aq shpejtë sa që edhe prindërit e tij, laikë në muzikë, dyshojnë se mos ai po merrej me punë të këqija, atje në Itali. Sidoqoftë, Saimiri i bind ata se është bërë këngëtar i operës, vetëm kur i fton të marrin pjesë si shikues në festivalin e Salzburgut.
Në përfundim të emisionit, Saimir Pirgu lë vulën e tij duke kënduar këngën „Dua më shumë Shqipërinë“, me të cilën entuziazmon publikun dhe nikoqirin e tij, Aschbacher.(Albinffo.ch)
http://www.srf.ch/player/tv/aeschbacher/video/saimir-pirgu?id=491292f4-7a9a-4df0-b4f8-9638cff36201
Në vend të debatit me Dr. Shefqet Krasniqin !
(Novi Pazari dhe Banja e Pejës, nga epoka e hekurit e këndej )/
Foto: Gjetjet në banjën e Pejës./
Nga Fahri Xharra/
“Shqiptarët nuk guxojnë të dinë asgjë nga e kaluara e tyre; nuk guxojnë të gërmojnë as mbi dhe e as nën dhe; nuk guxojnë të shkollohën ; ata gjithëmonë duhet mbajtur të përgjumur .” (Dreqi me të birin ,për ne)
Në tokat që jetojmë apo në tokat që kemi jetuar e që nuk jemi më ,janë gjurmët tona; pëllëmbë e hisori ,pëllëmbë e trashëgimi ,pëllëmbë e dokumente të gjalla për egzistencën tonë .Mohimi i asaj që ishim dikur dhe jemi sot, sa do që të jetë “bindës” ,ai nuk ka bazë ,s`ka ku të mbështetet sepse nëse ne nuk reagojmë ,atëherë e përgënjeshtron nëntoka. Kemi me çka të mburremi ,kemi me çka t`iu rrimë përballë të gjithë atyre që në vazhdimësi po mundohen të na tjetërsojnë ,të na humbasin në vorbullën e nihilimit dhe të na bëjnë një “creature” po origjinë ,pa rrënjë dhe pa identitet.
“Tollovia filloi kur Dr. Olsi Jazexhi, në konferencën “Images of the Other in Textbooks and Popular Culture in the Balkans,” organizuar nga Universiteti Bilecik në Turqi në prill 2011, habiti akademikët ballkanas dhe përfaqësuesit e qeverisë dhe ushtrisë turke pjesëmarrës në këtë aktivitet me prezantimin e tij rreth përshkrimeve të turqve, muslimanëve dhe të krishterëve në sistemin shkollor kosovar. Menjëherë pas saj erdhën edhe reagimet nga pala turke. “ E kotë . Nëse njeriu nuk flet ,flet e vërteta e mëshefur nëntokë .
Rajoni i Novi Pazarit ,është shumë i pasur me vendgjetje parahistorike. ),gjurmët na tregojnë për jetën e njeriut të Paleolitikut në këto anë. (Јевтић, М. 1996 О истраживању млађих праисторијских култура у новопазарском крају )Numri shumë i madh i varrezave tumulare që i takojnë kohës së herëshme të Hekurit ,si dhe prania e Hallshtatit të vonëshëm (shek 8 deri i 6-të) na sigurojnë që kjo anë ishte pjesë e zhvillimit të Kompleksit të Kulturës së njohur e ”Glasinac-Matit”.Një gjë e sigurt se atributet i ipen popullatës së këtyre anëve Ilirëve. (Jevtiç M.)
Qyteti i Novi Pazarit është i lidhur me Kosovën nëpërmjet Luginës së Ibrit ,e edhe më tepër Kosova në jug është e lidhur me Bazenin e Shkupit me lumenjt e Nerodimës dhe Lepencit si dhe me Luginën e Toplicës me lumenjt e Lapit dhe të Kosanicës. Në anën tjetër platoja e Peshterit është afruese e një jeteje me kushte shumë të mira klimatike. Jo shumë largë në vitin 1952 ,fillojnë hulumtimet historike arkeologjike në anën e Novi Pazarit kur në vendin e quajtur Naprilje u gjetën gjurmë të Neolitit. Naprilje e kulturës së Vinçës.
Më vonë u gjet e famëshmja “ Trezori i Novi Pazarit ” gjatë restaurimit të kishës së Shën Pjetrit dhe Shën Palit në Rashka me 1957. Mbi 80 vendzbulime u gjetën në Peshter më 1982 . Kohërat e shkurtëra i qitën në sipërfaqe 10 tumule në 8 nekropole në Peshterin e vogël.
Varrezat tumulare të Novi Pazarit i takojnë (sipas arkeologëve serb) Kohës së Hershme të Hekurit. Fshtrat Cërnoça ,Glagovik, Delimegje ,Graçane , Melaje , Raspogançe ,Doljani dhe Banja e Novi Pazarit janë plot e përplotë me artifakte të së kaluarës sonë Ilirike.
Është për tu theksuar se në këto anë janë gjetur praktikat e varrosjes së të parëve tanë që i takojnë dy priudhave të lashta historike: Epokës së vonë të Bronzit, Epokës së Hekurit
Ritualet funerale (të varrosjës) (varret e skeletëve) , rregullimi i varrezave (të përqëndruara ) dhe gurët periferik janë identike në të dy Epokat e hekurit. Të vdekurit vëndoseshin në “shtratin prej guri” . Anësorët e varrit behëshin nga gurët gjithashtu. Çdo gjetje në varre (stoli ,armë) ishte e kohës së Hallstatit . Dëshmitë e gjetura në horizonte të ndryshme tregojnë për një kulturë të lartë luftarake të të parëve tanë dhe vazhdimësia kulturore vërehet edhe praktikimin e funeraleve dhe të poçarisë.
“ Mos i lejoni shqiptarët të gërmojnë në të kaluarën e tyre” Pse?
“ Rreth vitit 1994, kur nisa të shkojë për herë të parë në xhami, më kujtohet si tani sesi një ditë në xhaminë e sapondërtuar të Kombinatit, shoh një grup të rinjsh që po talleshin me një plak të moshuar. Plaku i cili, nëse nuk gaboj ishte me origjinë nga zonat e Pogradecit, djemve që vinin në xhami ju thoshte që ne muslimanët jemi turq. Sipas plakut, turk ishte edhe vetë profeti Muhamed.” (olsi jazexhi) , “Ndërsa në Fjalorin e Orientalizmave në Gjuhën Shqipe të Tahir Dizdarit gjeta këto shpjegime për fjalën Turk: ‘1. Banues i Turkisë aziatike e ballkanike. Dhe: 2. Tue qenë se konvertimi në Islam i shumicës së madhe të popullit tonë ndodhi nën pushtimin osman, në çdo krah të vendit të konvertuemit u thirrën turk, turq, turkë, turkeshë, turkinë, tue mos pasë tjetër vështrim as qëllim veçse të cilësimit të besimtarit musliman, rrjedhimisht në bashkëfetarësi me pushtuesin.’ Me pas autori jep një seri përdorimesh të fjalës turk gjatë kohëve të parambretërisë Disa shembuj janë: “Mo, në je turk!” Dibër. “Në je turk e bir turkut, mos, se stë ka hije”. Shkodër. “Kush është turk n’Muhamenë / Të mos lshoj dervenë” VD 30. “More turk i Perëndisë:/ (M)Syna derën e xhamisë/…” – nga nji vajtim në Shkrel, ke HD. “Djali i dadës në kosh turk/ Këto dy faqe mos mi puth!/ Nkosha turk me imanë/ sti la faqet pa ti ngranë!”” ( Olsi Jazexhi ) . A kemi nevojë për këto humbje në vorbullën e shkrirjës kombëtare?
Në varrin Mbretëror në Kishën e Shën Pjetrit dhe Shën Palit ,në vitin 1957 u gjet i ashtuquajturi ”Trezori Ilir” ,afër Novi Pazarit i cili e paraqet inventarin funeral të varrimeve të tumulusve parahistorik në mbrendinë e Kishës Mesjetare.Pra edhe këtu një dëshmi e lashtë e lashtë Iliro-Dardane e të kaluarës sonë. Gjetjet mbrenda kishës së përmendur e zbuluan edhe stilin evarrosjes së herëshme ; djegëjen .E njeta është gjetur
edhe në Romajën e Hasit ( dëshmi tjetër e Kulturës së Vinçës).
”Hafiz Dalliu tregon që në vitin 1908 kur Refik Bej Toptani që ishte kryetar i Xhemijetit (Xhon Turqve) të Tiranës dhe një nga pak propagandistët e shqiptarizmit, nisi të shpërndajë disa abetare me gërma latine në qytet, u përballë me rebelimin e popullit, hoxhallarëve, oficerëve, qeveritarëve, tregtarëve dhe pasanikëve. Propaganda kundër të mësuarit të gjuhës shqipe dhe të qenit shqiptar ishin aq të mëdha saqë hoxhallarët thonin: Shqipja të ban kaurr, të ban me marrë për grue i vëllai motrën, të ban me shembë teqe e xhamija, të ban me lanë Kuranin, agjinesën, të lamen e të tjera. Në rrugët e Tiranës, fëmijët ju bërtisnin ‘shqiptarëve’ ‘Ngordhi shqipja jahu!’ Ndërsa halldupët e Tiranës këndonin: Gjithë të zezat i kam punue / por shqip shyqyr s’kam këndue. Biles katunaria e Tiranës e cila ishte urdhëruar nga Xhon Turqit e Tiranës për të vrarë ‘kaurët shqiptarë’ kur del në qytet dhe takojnë Refik Bej Toptanit e pyesin: – zotni, po na thonë se jeni ba shqiptar.” ( olsi jazexhi ) . Sa largë që shkohet nga ky maskara i jazegjive të porositur.!
Nga rreshtat e më sipërm të këtij jazexhiu e shohim se sa vështirë ishte në atë kohë të ndahesh nga e kaluara turke. Po sot ? Pse vallë. sot?
“Territori i Kosovës dhe Metohisë , që nga koha parahistorike është pjësë e kulturës dominuese në Balkan dhe Europë. Me mijëra vjet ,këto anë e kishin parë edhe zhvillimin e civilizimit buqësor të Neolitit , ngritjen e shkritoreve te para të metaleve në Kohën e Brozit dhe asaj të hekurit. (Dr. Aleksandar Palavestra,”The Archaeological Treasures of Kosovo and Metohija )
Varri i gjetur mbretëror i kohës së hekurit ,në Banjën e Pejës na ofron një evidence të re të përkatësisë parahistorike të kësaj aneje. Këto varre të mëdha ,të pasura me gjetje luksoze e tregojnë të vërtetën: ari, argjend ,qelibar si vet fuqinë dhe prestigjin e kohës.
Të gjitha janë vazhdimësi e shek.të VI-të dhe të V-të prK ; një simbol i sigurt e fuqisë dhe pasurisë së udhëheqësve të kohës. e në të njetën kohë një shtrirje dhe pasqyrë kuptimplote e tërë shoqërisë së kohës.Në varrin e një mashkulli u gjetën stoli të argjendit , tri helmeta të tipit Ilir , rruaza dhe gjerdan qelibari , gjerdan prej qelqi , zbukurime bronzi, pulla të mëdha bronzi të mveshura me argjend. ; kurse në varrin e femrës bizhuteria më e hollë e luksoze si dhe gjerdani me kokë të gjarpërit .
Gjetjet arkeologjike të banjës së Pejës janë Beograd dhe ato tregojnë që kjo tokë ishte e Europës me mijëra vjet.
Historia jonë e përmbysur , e përvetsuar dhe e mëshefur qëndron ende krenare nën dhe e mbi dhe. Vetëm prej nesh duhet që ta duam dhe ta kërkojmë, Ajo është aty dhe këtu ,por asaj duhet t`ia japim gjuhën që të flet shqip.
Fahri Xharra,
14 Maj 2013, Gjakovë
- « Previous Page
- 1
- …
- 470
- 471
- 472
- 473
- 474
- …
- 559
- Next Page »