Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Archives for April 2023

SAVE THE DATE

by

On May 7th, the Albanian American community will be celebrating the 2nd annual Gjergj Kastrioti Skenderbeu Street Fair presenting the best of the best of Albanian traditions and culture.
Because of the support from our friends, last year’s Gjergj Kastrioti Fair was a success with thousands attending.
I hope that you will consider sponsoring this event which is free and open to the public (Attached please find sponsorship packages and vendor information).

If you have any questions or require additional information, please contact 347-398-6161 or email Skenderbeufair@gmail.com

In solidarity,

Mark Gjonaj

917-731-6850

Në 25- vjetorin e zhdukjes së Dr. Hafir Shalës

by

Dr. Lulzim Nika/

Kujtojmë me pietet mjekun atdhetar të luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Doktor Hafir Shalën i cili me punën e tij humane, shëroi në frontet e betejat e luftës shumë nga trimat tanë.

Doktor Hafir Shala, u angazhua deri në flijim për të shpëtuar jetën e shumë luftëtarëve të lirisë dhe popullsinë civile. Shprehim po ashtu respektin e mirënjohjen për të gjithë ata punonjës shëndetësorë që u vunë në shërbim të luftës për liri deri në vetëmohim, siç ishin Dr. Lec Gradica, Dr. Fatmir Krasniqi, Dr. Shpetim Robaj e shumë të tjerë.

Veprimtaria politike, ushtarake, dhe shëndetësore për Kosovën, ishte vet biografia e heroit Hafir Shala. Ai ishte gjatë tërë jetës i pathyeshëm në rrugën e idealit të lirisë së Kosovës.

Ai e ndjeu robërinë bashkë me popullin të cilit aq shumë i shërbeu dhe e deshi. Vepra e tij do të mbetet përgjithmonë në zemrat dhe mendjet e secilit prej nesh, duke dëshmuar vlerën e lirisë së Kosovës.

Lavdi Heroit Dr. Hafir Shala!

Lavdi të gjithë të rënëve për liri!

SI SILLET BOTA OR BURRA …

by

Dom Gjergj Meta/

Kjo shprehje e zhargonit, të cilën e dëgjojmë rëndom ndër njerëz, herë si pyetje retorike e herë si një lloj pohimi përmbyllës kur dikush mëton të thotë diçka të madhe, ishte ajo ç’ka thashë me vete më së pari, kur pashë Kardinal Troshanin krah Papa Françeskut në bekimin e tij “Urbi et orbi” në ballkonin e Shën Pjetrit të Dielën e Pashkës.

“Eh, – vazhdova – 27 vite burg, përndjekje, mënjanim, përqeshje, tallje, pikërisht për shkak të besnikërisë së tij ndaj Papës, dhe ja ku është sot krah për krah me të në ballkon, i pari dhe i vetmi klerik katolik shqiptar që e ka shoqëruar Atin e Shenjtë në bekimin e përvitshëm “Urbi et orbi”.

Sa herë ne katolikët shqiptarë i kemi pritur Papët nga ekrani i televizorëve apo nga valët e Radio Vatikanit për atë bekim dhe për të dëgjuar urimin në shqip: “Përshumot Pashkët!”. Dhe çfarë privilegji që ndër mbi 120 kardinalë që ka Kisha Katolike, përzgjidhet që t’i rrijë pranë Papës pikërisht Ernest Troshani, prifti shqiptar! Hë?! A kemi gja me thanë?! Asgja! Duhet vetëm me heshtë e me kundrue misterin që qëndron thuajse shpotitës midis nesh.

Ah, mor dom Ernest, njimend bota sillet e mjerë kush nuk e di! – Ka një kohë për gjithçka. – na thotë Kishtari. Ti jetove kohën që vajtuesja mirditore gjithë mend e quante koha kur “…u ulën kodrat e u çuen prroskat”. Ti me jetën tënde na tregon se njerëzit e vegjël kërkojnë lartësitë për me u duk dhe të mëdhenjtë e përnjimendtë rrijnë në ultësira, sepse e dinë se janë tashma nalt dhe e bajnë hijen e randë.

Ti na mëson se kenosis është e vërtetë: Krishti u zhvesh për me na vesh ne, u ba i varfër për me na pasuru ne. Ai zbriti dhe Hyji e lartësoi, ashtu sikurse ty.

Por ne jemi kujtesëshkurtër, harrojmë e përsërisim. Kështu edhe ty, ashtu si profetëve, ne, bijtë e etërve mizorë që dikur të poshtëruan, tani të ngremë përmendore, sepse na duhesh. Të nderojmë e të japim çmime, sepse na kujton atë brejtje ndërgjegjeje që duam ta fshehim.

Pa asnjë rremendje, gjithsesi. Koha e vrasjes së profetëve, e salvimit të tyre, nuk kalon kurrë. Çdo brezni nderon profetët e së shkuarës, por vret ata të së tashmes, që t’iu lërë mundësinë e përmendoreve brezave të ardhshëm. Sa të ngjashëm jemi me veten!

Sillet bota, dom Simon, e bashkë me të edhe ne. Të lumët ne që të kemi!

Si ka mundësi që një qytet të kthehet nga një hapësirë paqeje dhe hijeshije në një përbindësh dehumanizues betoni?

by

Prof. Ergys Mertiri/

Tirana e dikurshme është pikturuar nga udhëtarë të ndryshëm me përshkrime fantastike. Një qytet i organizuar në funksion të intimitetit, qetësisë, natyrës, me rrugët dhe rrugicat gjarpërushe, pemishtet e shumta, vijat e ujit që qarkullonin ngado… Një qytet ku banorët janë dhe ndjehen njerëz në plot kuptimin e fjalës. Në të kundërt, sot ky qytet të ofron vetëm smok, stres, tension, neveritje të përditshme nga shpërfytyrimi estetik.

Sot ky qytet organizohet jo më rreth nevojës së banorëve për të jetuar qetë, mirë dhe këndshëm, por rreth interesave për të fituar e përfituar para, të disa zengjinëve ish-pabuksë të pasuruar vonë nëpërmjet aferave me bashkinë e qeverinë. Ky qytet nuk ka sot kopshtijet dhe avllitë e dikurshme, por ka kullat arrogante të pushtetit korruptiv, nuk ka më vijat e ujit, por depozitat nëpër tarraca pallatesh, nuk ka më fushat dhe hapësirat me plepa e selvi, por ngushtësinë marramendëse të një jete të mbërthyer asfiksueshëm në mungesë hapësirash, mungesë shërbimesh, mungesë zhvillimi.

Friedrich Markgraf, një udhëtar gjerman që vizitoi Tiranë rreth një shekull më parë, ofron një përshkrim për këtë qytet që nuk e beson dot sot.

“Pemishtet e shumta të gjelbërta të tij i kanë fshehur shtëpitë, aq sa nuk i shohim edhe pse jemi mes tyre. Dua të them se Tirana, ndër qytetet e tjera të Ballkanit, ka një parlapëlqim për kopshtet e shtëpive. Vetëm në qendër të qytetit ku ka dyqane, shtëpitë ndërtohen bri njëra-tjetrës, disa prej tyre në dy kate, përndryshe, secila shtëpi është e ndërtuar në mes të gjelbërimit. Rrugën dredha-dredha e ndan nga pjesa e gjelbër, një mur i lartë qerpici i veshur sipër me tjegulla dhe i ndërprerë nga një portal. (…) Pemët e larta hovin pas mureve: caracat ngjajnë si vidhe që bëjnë fruta, piramida plepash që nuk mungojnë vendeve mocalore në Ballkan, dhe një tjetër rresht selvish, hardhish, fiqsh deti a shegësh me ngjyrën e ndezur gjak (…) Prej andej, rruga hapet drejt një sheshi me ullinj të gjelbër në serm, selvi të errëta, ndër të cilat shfaqet një xhami prej druri që fsheh murin e saj të bardhë borë”.

Çfarë shkoi keq me këtë popull që përfunduam këtu, a ma thotë dot kush?

Pfoto by: 123rf.com

FJALA E LIRË

by

Muç Xhepa/

– Shkoi në… djali i Stalinit… – i qeshin sytë Yllit.

9 prill. 1985. Goja, që kishte prodhuar vetëm dhimbje, ishte prerë. Përgjithnjë. E thirrën… por, ishemia i kishte marrë këmbët…

“Frikoju Perëndisë… ora e gjykimit troket…!”, shkruajnë librat e shenjtë.

– Shkojmë te Nuja ta festojmë. Mbaroi.

Ylli Mehja, mësuesi i fizikës, ka njerëz në Tiranë. Diçka di, them me vete.

– Në shkollë s’na treguan gjë.

– Do ta mbajnë fshehur. Klasës punëtore… fshatare… – qesh dhe tund gazetën “ZËRIiPOPULLIT”.

– Më befason që ke blerë…

– Jo, e mora në sallën e mësuesve, ta shoh. Asgjë.

Te lokali ngjitur me murin e kalasë shërben Nuja. Ka vite aty. E kemi mik. Ka kaluar nëpër rrathët e ferrit dhe pak njerëzve u beson në Peqin. I ndrisin sytë. E ka mësuar, them me vete.

– Miq për të gëzuar… ditë… – flet si me vete.

Në tryezë na vendos një pjatë me turshi, përzier me ullinj Peqini dhe dy të vogla me peshk, konserva Vlore. Në vend të rakisë, dy gota uji të mbushura plot. Ylli shikon nga unë.

– Është djegur derëziu. S’i kërkojmë dot pije sot.

Nuja ulet pranë banakut. Ngre një gotë ujë.

– Gëzuar! Iku e keqja… e kam zier vetë.

Në Elbasan, autobusi ndalon pranë postës qendrore. Ylli merr për në shtëpi, unë lart bulevardit. Në kryqëzim ma bën me dorë Bujari. Është i gëzuar.

– Prandaj thonë që miku gjendet… edhe në gëzim, – më shtrëngon dorën. Fort. Ndryshe.

S’e përmban veten. E ka mësuar, them me vete. Jemi miq të mirë ndër vite. Na lidh letërsia. Mëson rusisht dhe adhuron Çehovin. E lexon në origjinal.

“…nuk jam murg. Por dua të jem një artist i lirë dhe asgjë më shumë”.

– Po citon Çehovin, Bujar?

– Muçi, të ka shkuar në mendje të kemi gazetën tonë?

– Ëndërr…

– Çfarë do të bëjmë me të?

– Botojmë.

– Po, atë që duam vetë.

1991. Bujar Hudhri themelon gazetën “Fjala e Lirë”. Dhe, ndër numrat e parë, boton poemën “Shpresë” të Shilerit, përkthyer nga unë.

Bujar Hudhri dhe Muç Xhepa