Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Shoqatat Shqiptare organizojnë “Piknikun shqiptar” në Staten Island, New York më 28 Maj

by

Si kurrë më parë, të gjithë shqiptarët së bashku do organizojnë “Piknikun shqiptar” i cili do të mbahet në Staten Island nga shoqatat shqiptare që punojnë e veprojnë në New York.

Ejani dhe na bashkangjituni në këtë piknik i cili ka për qëllim të bashkojë komunitetin tonë duke vazhduar traditën, kulturën, muzikën e vallet tona burimore me argëtim pa fund.

Ky aktivitet do të shoqërohet me muzikë, DJ e lojëra tradicionale popullore, si dhe gara sportive me motive shqiptare dhe gara të ndryshme si për të rritur ashtu dhe për fëmijë

Po ashtu do të shërbehet ushqime dhe pije falas.

Mirë se vini!

PAQEJA DHE MBROJTJA, NDESHJA DYFISHE N’EVROPË

by

Nga ANGELO PANEBIANCO/

Të lexohet tani politika e Anxhela Merkelit kundrejt Rusisë ndihmon të kuptohet se cili ka qënë “gabimi” i vërtetë i Perëndimit, përgjegjësia e vërtetë e tij, në luftën në Ukrainë.

Takimi i nivelit të lartë të G7 në Japoni, mbi të gjitha ka qënë një pranim. Ka shënuar ndryshimet rrënjësore që prej kohësh tashmë janë në veprim ndërmjet West and the rest, ndërmjet Perëndimit dhe pjesës tjetër të botës. Të mbyllura kllapat e një periudhe që zgjati vetëm pak dhjetëvjeçarë, mbas fundit të Luftës së ftohtë, në mbizotërimin e pakundërshtueshëm të amerikanëve, të gjithë duhet të bëjmë përsëri llogaritë me shemërinë tradicionale, të ashpër të fuqive të mëdha. Siç ka qënë gjithmonë. Është vullneti i Kinës për të rishkruajtur rregullat e bashkëjetesës ndërkombëtare në pajtim me tashmë statusin e saj të mbifuqisë. Edhe duke përdorur fuqinë (Taivani) nëse do t’a quajë të nevojshme. Dhe është belegu rus Perëndimit (Ukraina). Mund të thuhet se në rastin e evropianëve, të mësuar, në sajë të mbrojtjes amerikane, me një paqe të gjatë që vazhdon që nga fundi i luftës së Dytë botërore, nuk do të kishte qënë asnjë zgjim, asnjë pranim pa mësymjen ndaj Ukrainës. Më 24 shkurt 2022 (fillimi i mësymjes ruse) evropianët papritmas zbuluan se n’atë mëngjez ishin zgjuar në një botë të re.

Asgjë nuk tregon më efektëshëm ndryshimin e përceptimeve e të gjykimit nga ana e evropianëve se sa ndodhia e Anxhela Merkelit. Duke folur ndihmon për të kuptuar se cilët janë problemet me të cilët evropianët do të përballohen sot.

Mund t’a përmbledhim në një formulë parabolën e ish kançelares gjermane: nga “menjëherë shënjtëreshë” në “Merkeli, kush?”. A e kujtoni? Anxhela Merkel u festua nga shumë evropianë (italianët në krye) si njëra nga shtetaret e mëdha të shekullit, një drejtuese që, për shumë vite, kishte udhëhequr me urtësi jo vetëm Gjermaninë por edhe Bashkimin Evropian në tërësinë e tij. Por shtati i saj politik aq i festuar, fama e saj e madhe, u bënë copë e çikë kur Putini filloi mësymjen e Ukrainës. Papritmas u kuptua ajo që, në mënyrë të fajësueshme, nuk ishte kuptuar më parë: nëse përqafon një egërsirë (siç bëri Merkel me Putinin) në përpiekje për t’a zbutur, ajo shpejt a vonë do të të shqyejë. Politika e Merkelit kundrejt Rusisë ndihmon të kuptohet se cili qe “faji” i vërtetë i Perëndimit, përgjegjësia e tij e vërtetë, në luftën në Ukrainë. Simbas teorikëve të dy imperializmëve të barazvlefshëm (rus e amerikan), është NATO, me politikën e saj të shtrirjes në Lindje, shkaku i luftës në Ukrainë. Por faji i Perëndimit (që është), është ai i mos vënies në zbatim prej kohësh i masave bindëse që ndoshta do të kishin shkurajuar imperializmin rus: nuk është përqafimi, por tundja para hundës së saj të një shkopi të trashë që të mund të ndalonte egërsirën për të kafshuar. Merkeli nuk ishte përgjegjësja e vetme. Përgjegjësia më e madhe, natyrisht, i takon Shteteve të Bashkuara dhe evropianëve të tjerë, si francezët e italianët, që bënë pjesën e tyre duke dhënë ndihmesën në vërtetimin e katastrofës. Por Merkeli, pikërisht sepse ishte në krye të Shtetit më të fuqishëm evropian, pati një rol vendimtar.. Nuk u shqetësua aspak (ashtu sikurse evropianët e tjerë) për sulmin ndaj Gjeorgjisë të 2008-tës, Merkeli zgjodhi të mos shohë se çfarë Rusia po i përgatiste botës. E vazhdoi (në mënyrë djallëzore) më 2014, kur Putini mësyu Donbasin e mori Krimenë. Për të parën herë mbas luftës së Dytë botërore, një fuqi e madhe dhunonte tabunë mbi të cilën themelohej paqja n’Evropë (tabuja simbas së cilës, kufijtë mund të ndryshohen vetëm nëse janë të shkëmbyeshëm me dëshirën e dy palëve), por Merkeli nuk e ndryshoi as edhe për një milimetër qëndrimin e saj kundrejt Rusisë. Së bashku me mikun e saj, Putinin, ajo i vuri rreth qafës së një Ukraine të raskapitur lakun e quajtur “marrëveshjet e Minskut”. Për më tepër, ndërsa shtirej sikur nuk shikonte e nuk dëgjonte, nën qeverinë e saj, mbas 2014-ës vartësia e Gjermanisë kundrejt gazit rus u shtua në vënd që të pakësohej. Është e vërtetë: edhe Italia bënte të njëjtat gjëra, por është dukëshëm se nëse Gjermania do të kishte këmbyer politikë, italianët do të kishin qënë të detyruar të përshtateshin.

Është ky grumbull gabimesh që shpjegon se pse gjykimi i përgjithshëm mbi Anxhela Merkelin ka ndryshuar kaq shpejt. Ish kançelarja na ka lënë (krejtësisht pa dashje) një mësim mbi atë që nuk mund e nuk duhet bërë.

Në Ukrainë luhen njëherësh dy ndeshje. E para ka të bëjë, natyrisht, me fatin e atij Vëndi. Mbështetja perëndimore është jetike për të ndihmuar ukrainasit për të liruar tokën e tyre nga pushtuesi. Ndeshja e dytë, po aq jetike për ne e për paqen n’Evropë, ka të bëjë me nevojën për të krijuar pikërisht atë që ka munguar e që shpjegon mësymjen: një sistem frikësimi, aq të fuqishëm e kryesisht aq të besueshëm sa të ndalonte në t’ardhmen përpjekjet për të vënë përsëri në diskutim kufijtë evropianë, në vetëdijen se të gjithë do të duhej të kishin n’atë pikë, se ajo është e vetmja rrugë për të pamundësuar një luftë të përgjithëshme n’Evropë.

Por që një sistem frikësimi i vërtetë të jetë i rimëkëmbur e në gjëndje të t’i qëndrojë kohës, varet jo vetëm nga përfundimi i luftës në Ukrainë, por edhe nga vendosmëria me të cilën perëndimorët do të dijnë t’a mbështesin. Do të jenë drejtimet që do të mbizotërojnë në demokracitë tona, të cilët do të vendosin nëse ato do t’arrijnë t’a mbrojnë paqen me masa të përshtatëshme ose nuk do t’i a arrijnë. Opinionet publikë janë të ndara, n’Amerikë si n’Evropë, përsa i përket Ukrainës. Deri kur do të jetë e mundur n’Evropë të përmbahen trysnitë e asaj pjese të opinionit publik (n’Itali është tepër e fuqishme), që ka bërë të veten, duke i a përshtatur kohëve të reja (pas komuniste), fjalën e urtë të lashtë “më mirë të kuq se të vdekur”? Po atë pjesë të opinionit publik për të cilën ajo që ndodh n’Ukrainë nuk ka të bëjë me ne, ne duhet të shohim punët tona, nuk duhet të rrezikojmë që Putini të fillojë edhe me ne. Janë drejtime të përhapura që pakica të politiçizuara, kundëramerikane më shumë se filo-putiniane, kërkojnë të shfrytëzojnë për të detyruar fundin e mbështetjes evropiane ndaj Ukrainës.

Paqeja n’Evropë është e varur në aftësinë e amerikanëve dhe evropianëve për t’i qëndruar sirenave t’atij që, për një jetë të qetë, do të donte të n’a kthente në të paarmatosur, të pambrojtur. Çështja e Anxhela Merkelit na mëson: në hapësirë kohe, nuk janë zgjedhjet që dukeshin më popullore në çastin ato që përcaktojnë madhësinë e një udhëheqësi. Janë më të drejtat.

“Corriere della Sera”, 21 maj 2023 Përktheu Eugjen Merlika

ME VISARIN…

by

Kastriot Fetahu/

Para disa ditësh një mik, Fatmir Harizaj, mësues në një kolegj në Wisconsin, më ftoi të pimë një kafe me Visar Zhitin pasi kishin dakordësuar për këtë takim. Me Visarin jemi takuar edhe më parë…

Në datën 20 Maj në orën 11.00 Am mbërritëm në Rosell, qytetin ku ai banon.

Vendosëm të ulemi në një kafe aty pranë edhe pse këmbënguli sipas traditës për “një gotë raki” në shtëpi.

Një surprizë në lokalin Dino’s Cafe, pasi na shërbeu një kamariere shqiptare me shumë mirësjellje, sikur më solli një copëz Shqipërie ajo…

Vuajmë, çlirohemi, gëzojmë, stresohemi, kjo është jeta e përditëshme, tha në përgjigje të pyetjes se si e kalon kohën, Visari, poeti që në moshën 27 vjeçare provoi ferrin komunist të Spaçit…

Në mendjen time të burgosurit politikë janë kreshnikët e vërtetë të historisë së vendit tonë.

Këta ishin njerëz të lirë dhe trupa të burgosur, kurse ne të tjerët njerëz të burgosur dhe trupa të lirë…

Njerëz… a quhet njeriu i tillë në shumës, njerëz?

A e plotësonim kushtin të ishim të paktën si “studentët e kolegjit të Another Brick” të Pink Floyd?

Po të na njihnin këta të fundit, çfarë do të këndonin për ne??

René Descartes, Jean Paul Sartre e të tjerë filozofë të ekzistencializmit kanë thënë… Unë ekzistoj…

Sa “të vegjël” më duken para “Unë ekzistoj” të një si Visar Zhiti!

Fillimisht folëm për Nolin, Konicën, rolin e diasporës, që të ndikoj mbi qeverisjen e vendit si dikur Noli e Konica, e jo e kundërta.

Ka ardhur koha që Noli dhe Konica duhet të kenë edhe shtatore të përbashkët duke e filluar nga Tirana, në USA…

E duam Shqipërinë me shqiptarë të mirë…

Duke vazhduar bisedën, erdhi një çast që përmenda emrin e Ernest Koliqit, për të cilin mendoj se akoma nuk ka marrë vendin e duhur në “Tiranën zyrtare”.

E dija çfarë kishte bërë Koliqi për arësimin në Kosovë, në të cilën nderohej shumë edhe kur tek ne ishte diktatura e Hoxhës.

Koliqi ngriti “UÇK” kulturore të Kosovës me 200 normalistë që dërgoi, një përkufizim mjaft mbresëlënës ky, që i bëri Visari.

Diskutuam Orwellin krahasuar me Koliqin. Orwelli i te famëshmit “1984” dhe Koliqi i “Rrajët lëvizin”!

I pari parashikoi fitoren e komunizmit kurse Koliqi rënien e tij dhe edhe vdekjen personale.

Orwell dështoi, ndersa Koliqi i vetmi shkrimtar që realizoi profecinë e tij, pasi në 1975 kishte ndërruar jetë në Romë dhe nuk arriti ta shihte.

Folëm për shumë gjëra, që nuk mund ti shkruaj të gjitha, sa të tjera më ngelën pa pyetur për mungesë kohe.

Duhej të gjeja një ekuilibër gjatë bisedës se “bëja tre punë”, e dëgjoja, përpunoja çfarë do pyesja dhe shkruaja…

Për romanin Këpuca e aktorit, i thashë se je Marquez këtu i “Njëqind vjet vetmi” dhe nuk mund të shkruash një vepër të tillë…

Pse (?), më pyeti.

Sepse ke derdhur shpirtin këtu.

Buzëqeshi duke më kundërshtuar por nuk më bindi… dhe qesha dhe unë…

Për një çast bëra analogji me Kadarenë, po të ishte futur në burg dhe Visari të ishte jashtë i pompuar nga sistemi, si do ishte pesha e secilit në letërsinë shqipe… ??

Folëm për fletoren e burgut, të cilën e ka botuar “Onufri” me pamjen origjinale.

Na tregoi se si e kishte shkruar…

Në hetuesi më mbajtën nëntë muaj…

Aty kaloja kohën duke recituar Esseninin, më tregoi se ishte poeti i tij i preferuar e më pas Walt Whitman, Paul Eluard…

Mbaja mënd pesëdhjetë poezi të Essenin, po ashtu edhe poetë të tjerë dhe erdhi koha që i mbarova dhe fillova të rimoj me mendje.

Gjatë javës krijoja dhe të shtunën i përsërisja, që të mos i harroja.

Në hetuesi kur arrita nëntëdhjetë poezi lutesha që të rrija dhe ca që të arrinin njëqind, por nuk munda se më dënuan e më çuan në burgun e Spaçit.

Milingonat nuk i shkelja me këmbë, se janë gjallesa të zotit, na tha për qëndrimin në birucën e hetuesisë.

Në Spaç më priti me “mirëserdhe” një shok që e njihja nga koha student, Hasan Bajo.

U habita… dhe më shpjegoi se Hasan Bajo i kish thënë që e dija se vendi yt është këtu!

Në qeli na lejonin një fletore “katër lekëshe” në atë kohë.

Ja recitoja poezitë Hasanit, atij i pëlqyen dhe i shkrova. Fletoren e fshihnim gjithmonë tetëmbëdhjetë shokë pa ditur se kush e kishte, në mënyrë që mos të kapej në asnjë rast.

Për GUINNESS kjo histori mendova…

Një Promethe i vërtetë, a nuk janë zjarri për njerëzit këto poezi??

Trojën dhe Itakën ja ka “dhuruar” botës një poet..

Biseda rridhte natyrshëm…

Ernesto Sabato me rrënjë arbëreshe, i cili ka qenë një fizikan i madh dhe ka punuar me Mari Kyri. Dashuria për letërsinë e bëri që të linte fizikën dhe ti përkushtohej letërsisë, midis të tjerash edhe i famëshmi “Tuneli”.

Sabato në Paris ka shkruar dhe për Skënderbeun…

Edhe për librin e Kadri Cakranit.

Ai në Vjenë kishte parë… Adolf Hitlerin!!

Një gjë të bukur nga libri i Kadriut na tregoi Visari.

Gestapoja gjermane erdhi në Berat për të gjetur dhe marrë kodikët e purpurt. E shantazhuan Kadriun se nëse nuk i gjente do ti vrisnin klerikët e Beratit.

Ai thirri Visarjon Xhuvanin, si i pari i tyre dhe i thotë që Kodikët duhet të mos i dorëzojmë, të bindim murgjit që të thonë nuk kemi kodikë…

Visarjoni shqeu sytë se murgjit nuk gënjejnë…

Thuaju, tha Kadriu ti luten zotit gjithë natën që ti falë…

Atë bënë murgjit dhe kur erdhën oficerët e Gestapos gjermane të nesërmen tek Kadriu, ai u tha që nuk kemi kodikë… mund të pyesni murgjit…

Ashtu u bë, murgjit e mohuan dhe kodikët e Beratit shpëtuan.

Ky ishte Kadri Cakrani, pinjoll i Bektash Cakranit, firmëtar i deklaratës së pavarësisë.

Na tregoi fotot e Suadës, pinjolles së familjes Cakrani, që ka mbaruar për artet në Paris, Suada që i puthte këmbët vëllait të varur në mes të Fierit nga diktatura, si Doruntinë e vërtetë e një formati tjetër…

Ne shqiptarët jemi nga racat e bukura në botë dhe Suadën, nga fotot që pashë, e gjej “hollywoodiane”. Ishte me class dhe bukuri magjepsëse!!

Duke folur me Visarin vetvetiu krijon idenë… Njeri i ditur, i lexuar, miqësor, në tavolinë jemi të barabartë, zero mëndjemadhësi dhe arrogancë, vlera njerëzore që i çmoj shumë, që bazohen tek thjeshtësia e tij dhe respekti për njerëzit…

Çfarë është një njeri i madh??

Gjatë bisedës na kërkoi leje se e telefonoi një mik italian, Matteo Mandalá profesor i letërsisë dhe filozofisë në universitetin e Palermos, autor i disa librave për letërsinë, historinë e kulturën arbëreshe, e letërsinë shqiptare, vetë një arbëresh.

Edhe emri i aeroportit Nënë Tereza është shumë interesant, vazhdoi biseda

Një mik shkrimtar nga Struga më njoftoi, tregoi Visari, se autoritetet e Shkupit do e emëronin aeroportin e tyre me emrin e Nënë Terezës!!!

Në rrugë të tjera u njoftua Presidenti dhe urgjent ju vendos emri Nënë Tereza aeroportit të Rinasit.

Një gjest i madh në mendimin tim, sepse ne nuk jemi Greqia që të ndryshojmë “Maqedoninë politike” në vendimet shtetërore.

Shtetet e mëdhenj kanë vepruar gjithnjë si gangsterrë, ndërsa shtetet e vogla si prostituta, mu kujtua Stanley Kubrick, rregjisori i famshëm amerikan.

Edhe Kosova zuri vend të rëndësishëm në tavolinë ku vlerësuam Poetët Ali Podrimja, Azem Shkreli dhe figura historike të saj si Rugova, Agani dhe të tjerë para tyre si Pajazit Nushi, Dr. Ymer Jaka, Kaçusha Jashari, Azem Vllasi…

Folëm për burgun dhe natyrisht edhe spiunët…

Diskutuam një tregim të Danilo Kish, hebre nga Beogradi.

Personazhi kryesor i tregimit u fut në burg, ku i kërkonin të bëhej spiun. Ai nuk pranonte dhe autoritetet e burgut e kërcënuan se nëse nuk bëhej, do ti vrisnin të gjithë kalimtarët që kalonin aty pari.

Atëhere pranoi të firmoste për të shpëtuar njerëzit.

A është ky spiun?

Ka ardhur koha të dalin ata që detyronin njerëzit të beheshin spiun në atë rregjim.

Janë ata fajtorët e vërtetë ndoshta…

Fatmiri u angazhua në pyetjet për qëndrimet ndaj politikës së vendit…

Visari ka shërbyer dhe si ambasador i Shqipërisë në Vatikan, midis të tjerash ku ka takuar edhe dy Papë, Ratzinger dhe Papa Françeskun.

Unë i adhuroj Papët dhe ngulmova të flisnim për ta…

Një gazetar në mënyrë provokuese e pyeti Papën Ratzinger… e ke parë zotin?

-Jo,- i tha Papa Benedikti i XVI (gjerman bavarez)!

Çfarë është Zoti…

Ai në takim me Visarin e pyet si mundet të hyjë në burg një poet?

U habita, kaq i vemendëshëm ishte Papa Ratzinger në takimet që kishte!

Ratzinger, ky njeri madhështor i dijes teologjike dhe një det i thellë mendimi, në mendjen time.

E kam parë Papën Gjon Pali i dytë, vazhdoi, Papën që e “akuzojnë” për politikë…

Në mendimin tim, roli i Karol Vojtilës është i njëjtë me Reagan, Gorbaçhev, Kohl, për rrëzimin e komunizmit pasi ai e njihte aq mirë si polak që ishte.

E adhuroja Papën Gjon Pali i dytë, që kur Hoxha e stigmatizoi në kohën që Ai nga brigjet e Puljas me shikim nga Shqipëria u lut për popullin e martirizuar shqiptar, i cili vuante diktaturën më të egër komuniste…

Kam takuar Papa Françeskun, na tha.

Ai të dëgjonte duke u shkëputur komplet nga bota që e rrethonte, një hyjnor.

Më erdhi në mendje se kështu të dëgjonte edhe Visari kur flisnim.

Visari ka shkruar “Këpuca e aktorit”, por vetë nuk ka qenë kurrë dhe as është një aktor, por njeri i vërtetë një mik i rrallë dhe kjo u evidentua qartë në gjithë dimensionin e bisedës që zhvilluam.

Pasi na dhuroi libra të tij, u ndamë me premtimin… do takohemi përsëri.

Rrugës pa arritur në Chicago më shkroi dhe uroj prapë rrugë të mbarë.

Është VISAR ZHITI.

K.F.

Chicago 05/20/2023

Presidentja Osmani priti në takim ministrin e Jashtëm të Maqedonisë së Veriut, Bujar Osmani, njëherësh kryesues aktual i OSBE-së

by

Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani ka pritur sot në takim ministrin e Jashtëm të Republikës së Maqedonisë së Veriut, Bujar Osmani, njëherësh kryesues aktual i OSBE-së.

Në takim me ministrin Osmani, Presidentja diskutoi për bashkëpunimin e institucioneve të Republikës së Kosovës me OSBE-në përgjatë viteve, raportet bilaterale me Republikën e Maqedonisë së Veriut, si dhe për zhvillimet e fundit politike dhe të sigurisë në rajon dhe më gjerë.

Presidentja Osmani u informua mbi prioritetet e ministrit Osmani dhe Republikës së Maqedonisë së Veriut si kryesues të sivjetëm të OSBE-së, si dhe diskutuan mbi mbështetjen e OSBE-së për Republikën e Kosovës në të kaluarën, dhe bashkëpunimin aktual, në veçanti, Presidentja Osmani ka përmendur vazhdimin e bashkëpunimit për fuqizimin e vajzave, grave dhe rinisë, me theks të veçantë në Agjendën për Gratë, Paqen dhe Sigurinë.

Presidentja Osmani ka theksuar se Kosova vazhdon të jetë në ballë të progresit në rajon dhe më gjerë sa i përket forcimit të sundimit të ligjit dhe demokracisë, si dhe promovimit të të drejtave të njeriut, të cilat tanimë po njihen ndërkombëtarisht. Tutje, Presidentja Osmani shprehu përkushtimin e institucioneve të Republikës për vazhdim të bashkëpunimit të ngushtë me partnerët e saj për ta avancuar rrugën euroatlantike të vendit tonë, i cili mbetet prioritet shtetëror.

Në temën e raporteve bilaterale me Republikën e Maqedonisë së Veriut, Presidentja Osmani ka vlerësuar rritjen e bashkëpunimit në mes të dy vendeve tona, si dhe përkushtimin e ndërsjellë për thellimin e mëtejmë të tyre.

Presidentja Osmani dhe ministri i Jashtëm i Maqedonisë së Veriut Osmani kanë folur edhe për dialogun me Serbinë, me ç’rast, Presidentja Osmani ka theksuar shkeljet e vazhdueshme të Serbisë karshi marrëveshjeve të Brukselit, ndërsa ka përmendur angazhimin e Kosovës për paqe dhe stabilitet afatgjatë në rajon.

Misioni fisnik i AFC ndërthuret me simbolikën historike të New England Conservatory, Boston në 27 maj

by

Rafaela Prifti/

Për ata që kanë dëgjuar mjekun t’ju thotë diagnozën “kancer” në çdo lloj forme të sëmundjes që prek mesatarisht 1 në 3 vetë, përballimi me një situatë të re apo edhe të rikthyer mund të jetë bërë pak më i lehtë sepse duke filluar prej vitit 2019 Albanians Fighting Cancer USA u krijua për të qenë një bashkudhëtare që të gjendet pranë në kohë të vështira. Edhe më shumë individë do përjetojnë të tillë situatë në vitin 2023 kur sipas statistikave do të ketë rreth 2 milionë njerëz të diagnostikuar me një formë të kancerit. “Sëmundja mund të jetë individuale për secilin, por në përballjen me të askush nuk duhet të ndihet i vetmuar,” thotë Roberta Panariti, nismëtare dhe drejtuese e shoqatës jofitimprurëse AFC me qendër në Boston. Të shtunën më 27 maj shoqata ka ftuar artistët shqiptarë Inva Mula dhe Genc Tukiçi për një mbrëmje me muzikë klasike duke ndërthurur misionin fisnik me simbolikën historike të New England Conservatory.

Për Robertën misioni është personal pasi vetë nisma mori shkas nga diagnostikimi me kancer i motrës së saj, Noela Kokomani. Ajo tashmë i ka mbaruar ciklet e terapisë dhe kryen kontrollet e rregullta sipas udhëzimeve të mjekut. Diagnostikimi me kancer është një moment që ndikon te personi por edhe tek familjarët dhe të afërmit. Roberta thotë se rrethi familjar përballet me sëmundjen në prizmin emocional, psikologjik dhe financiar. Prandaj për ta luftuar kancerin duhet një qasje e shumëfishtë. Për këtë struktura drejtuese ose Bordi i AFC-së me katër mjekë specialistë dhe internistë shumë në zë, në bashkëpunim me ekipe onkologjie sipas rasteve individuale, dy specialiste të sigurimeve shëndetësore, një terapist, një dizenjatore, e vlerësojnë thellë mbështetjen e donatorëve dhe kontributorëve të bashkësisë shqiptare. Nëse e ruajmë analogjinë e betejës, shprehur edhe në emrin e shoqatës Albanians Fighting Cancer, atëherë mund të themi se kur je në “mejdan” ka rëndësi parësore armatimi që ke, të tilla si terapitë e protokollet mjekësore krahazi me pjesën financiare që është sigurimi shëndetësor për procedura të caktuara së bashku me disponimin mendor e shpirtëror ku hyjnë grupet mbështetëse dhe këshilluese.

Sado e rëndë dhe e pranishme të jetë stigma dhe sado të vështira të jenë gjetjet e rrugëve dhe mundësive për individët që duan ndihmë në përballjen me kancerin, AFC-ja është e qartë në misionin e vet. Vetëdijësimi publik nuk arrihet lehtë kur ende shumë njerëz e kanë të vështirë ta thonë diagnozën dhe në vend të saj thonë “sëmundje e keqe”, pohon Roberta. Kryetarja e shoqatës tregon sesi pas diagnostikimit të motrës së saj, ajo u befasua nga krijimi i një lloj vakumi në marrëdhëniet shoqërore, diçka që veç të tjerave, thonë specialistët, ka efekt të fortë psikologjik tek individi.

Dy motrat janë pjesë e familjes Panariti, me origjinë nga Korça dhe emër të respektuar në Boston, që nga gjyshi Argjir dhe babai i tyre Gavril. Ato i kanë zgjeruar njohuritë mjekësore për sëmundjen e kancerit që nga koha e diagnostikimit të Noelës dhe në një moment në 2019 lindi nisma dhe u krijua shoqata jofitimprurëse Albanians Fighting Cancer. Roberta dhe Noela kanë karriera të suksesshme respektivisht në industrinë e shkencave kompjuterike dhe sigurimeve shëndetësore por në shoqatë janë vullnetare sikurse edhe të gjithë anëtarët e Bordit të AFC. Gjatë pesë viteve të veprimtarisë së shoqatës, mjekët dhe ekipi i specialistëve të saj në Shtetet e Bashkuara si edhe partnerët e tyre jashtë kanë ndihmuar individë shumica e të cilëve janë në Amerikë por edhe shumë raste në Shqipëri, përveçse kanë organizuar seanca terapie fizike, kanë dërguar ndihma për pagesa të qirasë, kanë çuar paketa humanitare spitaleve në Korçë dhe Prishtinë e shumë veprimtari të tjera. Në faqen e shoqatës janë të publikuara shifrat dhe kategoritë e ndara sipas shteteve, grupmoshave dhe ndihmave.

AFC është shoqatë jofitimprurëse e përkushtuar për të ndihmuar shqiptarët në bashkësinë shqiptare në Amerikë dhe jashtë. Në këtë kuptim AFC nuk ka kufi. Por në përballjen me sëmundjen e kancerit një nga pikat kritike është mbulimi shëndetësor për procedura shpesh shumë të kushtueshme. Orientimi në kohë për tek specialisti i duhur edhe për planin më të përshtatshëm të sigurimeve shëndetësore në rastet e kancerit ka rëndësi jetike. Prandaj ndihma e specialistëve të AFC për tua lehtësuar pacientëve këtë barrë të rëndë të sistemit shëndetësor është e pallogaritshme.

Procedurat dhe terapitë e kancerit që mund të përfshijnë operacione, kimioterapi dhe rrezatime janë shumë të kushtueshme. Përballimi i shpenzimeve shkakton shqetësime dhe ngarkesa mendore te individët që janë në gjendje të rëndë shëndetësore prandaj gjetja e burimeve financare për tua lehtësuar sadopak këtë barrë ka rëndësi të veçantë për shoqatën, thotë themeluesja dhe kryetarja Roberta Panariti.

AFC ka qenë aktive edhe gjatë periudhës së pandemisë globale të Covid-it 2020-2022. Këtë vit për të mbështetur misionin e tyre dhe për të ndihmuar më shumë individë, AFC ftoi artistët shqiptarë Inva Mula dhe Genc Tukiçi në Boston. Roberta, e cila ka kryer studime për kanto në Shqipëri u kujdes të rezervojë sallën e koncerteve në New England Conservartory. Për publikun dhe ekspertët e muzikës, Jordan Hall është i famshëm për akustikën e shkëlqyer në sajë të së cilës artistët këndojnë pa mikrofon në një sallë me njëmijë vende. Por Roberta vlerëson edhe simbolikën historike të këtij institucioni veçanërisht për shqiptarët e Bostonit qysh nga fillimi i shekullit XX. Zyrat e para të Federatës PanShqiptare të Amerikës Vatra kanë qenë vetëm pak metra larg Konservatorit në Huntington Avenue. Imzot Fan Noli u specializua në degën e muzikës bizantine dhe u diplomua këtu në 1938. Njohuritë e kësaj fushe i vlejtën Nolit i cili publikoi himnet e Kishës Ortodokse Shqiptare në të dyja gjuhët shqip dhe anglisht, ndërsa muzikanti dhe themeluesi i bandës Vatra (1917), Thomas Nassi (1892-1964), me origjinë nga Dardha e Korçës, kreu studimet për flautë dhe dirigjim në New England Conservatory of Music. Për të ndihmuar një mision fisnik, AFC sjell bashkësinë shqiptare të shtunën në një vend me simbolikë historike për një natë koncerti me muzikë klasike dhe përzgjedhje nga repertori i këngëve qytetare shqiptare https://afc.ticketspice.com/afc-gala

Të gjitha ndihmat e mbledhura nga koncerti janë të caktuara për personat e diagnostikuar dhe do t’i dhurohen rasteve si familja Delvina, Kasimati e shumë të tjera. Ata e vlerësojnë mbështetjen financiare dhe njëherit shprehin mirënjohje të thellë për atë që është e pamatshme, siç është “forca, dashuria dhe frymëzimi…për të luftuar kundër kancerit tashmë jo vetëm për vete, por dhe për të gjithë ju!” “Askush nuk është varfëruar ngaqë ka ndihmuar!” është thënia e Nënës Terezë ku gjen shprehje parimi themeltar i shoqatës AFC https://albaniansfightingcancer.org/.