Satirë Nga Rafael Floqi/

Karikatura AI

Në një proces ku perceptimi ka po aq rëndësi sa edhe faktet, Erion Veliaj ka zgjedhur të sillet si një i burgosur ordiner. Komentet e tij të fundit nga qelia, ku ai thotë se “Kolegu im Ols Angoni as nuk e ka idenë se me kë është ngatërruar”, mund të interpretohen nga prokuroria si kërcënim direkt i kryetarit të Bashkisë së Tiranës. Ky është vetëm një shembull i përfshirë në një fushatë akuzash dhe fyerjesh që Veliaj ka drejtuar ndaj prokurorëve dhe gjyqtarëve.

Prej 10 shkurtit, kur Veliaj u arrestua, ai ka zgjedhur një strategji të ashpër komunikimi, e cila kalon përtej komunikimit institucional. Ai i portretizon vetes si një viktimë të një komploti politik, ndërkohë që vazhdon sulmet verbale ndaj drejtësisë, duke përdorur epitetet “zvarranik” dhe “kasapi i drejtësisë” e “sigurims” për prokurorin dhe gjykatësin.

Në mesazhet e tij, Veliaj ka quajtur prokurorin Olsi Dado si “muzikant të dështuar”, “hajvan” dhe “lunatik”, ndërsa gjykatësin Erjon Bani si “thertore të drejtësisë” dhe “shërbëtor të turpshëm”. Veliaj gjithashtu e ka akuzuar Dadon për korrupsion dhe përdorimin e pushtetit në mënyrë të paligjshme.

Një nga arsyet kryesore që çuan në lënien e tij në burg ishte kërcënimi i mundshëm ndaj hetuesve të BKH-së, përpjekjet për të ndikuar te dëshmitarët, dhe përdorimi i pushtetit për të penguar hetimin. Prokuroria ka regjistruar kërcënime të drejtpërdrejta ndaj hetuesve, që mund të krijojnë një mjedis të pasigurt për të tjerët që mund të jenë të ftuar për të dëshmuar.

Ah, po, kjo situatë është një vërtetë ngushëlluese, nuk ka dyshim. Çfarë përfundimi mund të nxjerrim nga një analizë kaq të thelluar dhe të menduar me kujdes për ngjarjen e fundit, kur politikanët tanë të mençur dhe të drejtëpërdrejtë, si gjithmonë, po bëjnë të pamundurën për të na shpëtuar nga shkatërrimi? 

E sigurtë, është e dukshme që për ne, qytetarët, nuk ka asnjë arsye për t’u shqetësuar për pavarësinë e SPAK-ut, sepse ky institucion është një simbol i paanshmërisë dhe ndershmërisë. Sigurisht, Rama i ka dhënë një leksion të pashoq për prokurorët dhe gjyqtarët, duke i urdhëruar që të zgjohet dhe të punojnë kundër “armiqve” në SPAK, sepse kush tjetër mund të bëjë më mirë këtë punë sesa një njeri që është aq i përkushtuar ndaj drejtësisë. Dhe, sigurisht, deputetët socialistë e ndjejnë të nevojshme ta dëgjojnë të heshtur, pasi si gjithmonë, nuk duan të prishin atmosferën e shijshme të kontrollit të plotë të një kryeministri, ashtu siç ndodhte dikur në kohët më të mira të Enver Hoxhës. Një tjetër shembull brilant i respektit ndaj ndarjes së pushteteve. 

Po dhe institucioni i drejtësisë, ato të pavarurit që nderojnë çdo ditë nevojën për të reaguar? Reaguan, pa dyshim, duke mbështetur SPAK-un dhe duke kërkuar që të gjithë “aktorët” të respektojnë pavarësinë e prokurorëve – por, o çudi! – asnjëherë nuk përmendet emri i atij që në të vërtetë është nxitësi i gjithë kësaj, Edi Rama, i cili deklaron hapur: “Ka gjëra që nuk shkojnë, por ama, duke filluar nga kjo e korrupsionit, që është më e tmerrshmja. Është më e tmerrshmja që ne ta pranojmë pa luftë. Që të na kërkojnë ne hesap të tjerët. Ne duhet t’i kërkojmë hesap njëri-tjetrit. Askush jashtë kësaj partie nuk na kërkon dot hesap për luftën ndaj korrupsionit. Çfarë po ndodh këtu, nuk jemi ne viktima.” Jo,more, 

Përveç, natyrisht, që ndihmën për të arritur këtë inkurajim të madh e ka dhënë edhe gjyqtari Bino, i cili gjithashtu dha një vendim të guximshëm dhe i qëndroi bindjes së tij, duke refuzuar të bjerë në kthetrat e politikës.

Dhe sa për reagimet nga opozita, po, kjo është me të vërtetë një përvojë befasuese! Ku Sali Berisha, që akuzon SPAK-un se ka dalë jashtë kontrollit, duket se nuk do ta pranojë kurrë që ky ka qenë një projekt i sponsorizuar nga ai vetë dhe ata që janë në pushtet. Por, nuk ka asgjë për t’u shqetësuar, sepse, siç thotë Rama, gjithçka është nën kontroll. 

Vetëm se kur këto pushtete janë të përqendruara në duar të një njeriu, si një monark që mbështetet tek njerëzit e tij të besuar, asgjë nuk mund të shkojë keq, apo jo?  Në fund të ditës, nuk ka nevojë për shumë analizë, sepse të gjithë e dimë që kjo është një histori e përjetshme e “krimit që sjell krimin”, që mbështetet në ndihmën e atyre që duan të “rikthejnë një të shkuar të lavdishme”. Dhe nëse ndonjëherë mendoni se do të shpëtojmë përmes ndonjë revolucioni të SPAK-ut, po, sigurisht, mund të jeni të sigurt se ky është vetëm një iluzion. 

Në një sallë gjyqi që mund të ishte për të qeshur, por që nuk është aspak komike, Erion Veliaj ka shpërthyer në një reagim të fortë ndaj asaj që ai e quan “fyerje” nga prokurori Olsi Dado. Për të, fjalët si “ndyrësirë” kanë kaluar nga thjesht një ofendim i zakonshëm në një akt të dënuar politikisht, duke e ngritur lart atë në një luftë të ashpër për të mbrojtur “ndërgjegjen” e tij të shenjtë – ndoshta ka harruar se fjalët e tij vetë shpesh përdoren si shpërblim për kritikët e tij.

Sipas Fjalorit të gjuhës shqipe •  ndyrësirë ,ndyrësíra është -emër i gjinisë femërore; numri shumës; -(të) 1. numri njëjës; të qenët i ndyrë; antonim; pastërti. 2. mbeturinë e papastër: grumbull ndyrësish. 3. kuptim i figurshëm; veprim a punë e ulët, e pandershme dhe e turpshme: ndyrësitë e të këqijve. / fjalë a shprehje e ndyrë: s’la ndyrësi pa i thënë.  Nga kjo del pyetja a rimon emri Erion me i ndyri apo i menderi. Ndoshta jo dhe aq po era është e njejtë.

Nga kjo del pyetja a ka bërë Lali Eri një punë të pandershme. E në një mesazh që tingëllon si një akt i rrezikshëm i vetëjustifikimit, Veliaj kërkoi që gjykata të publikojë audion e asaj seance, duke i dhënë mundësinë qytetarëve të vendosin vetë nëse “ndyrësira” është një term i pranuar për një kryebashkiak. Dhe për ta mbështetur këtë pretendim, ai përdor një gjuhë që, për ironinë e tij të hidhur, mund të nxisë më shumë ironizime sesa mbështetje.

Në fakt, me fjalë të tilla si “gënjeshtar” dhe “je patologjik”, Veliaj nënkupton se ai është viktima e një komploti të rrezikshëm, një aktor që, sipas tij, po përpiqet të vrasë politikisht një njeri që ka bërë gjithçka për të mbajtur Tiranën nën kontrollin e tij. Po, çfarë mund të thonë qytetarët për këtë “ndyrësirë”? Për të mos përmendur dhe tendencën për ta bërë seancën një “kasaphanë” politike, ku ai, natyrisht, është vetëm një “heroi” një Pavëël Vllasov modern.

Nga ana tjetër, Gjykata e Posaçme dhe SPAK, në një përgjigje të mençur dhe të qetë, hedh poshtë çdo akuzë për përdorimin e fjalës “ndyrësirë” nga prokurori Dado, duke nxjerrë si dëshmi se regjistrimi audio dhe transkriptimi nuk e mbështesin këtë pretendim. 

Tani, duke parë gjithçka nga këndvështrimi i Veliajt, është e qartë se ai ka shumë për të thënë – dhe shumë më shumë për të fshehur. Gjuha e Veliajt është e papranueshme, por është strategjike. Kanosja ndaj prokurorit është vepër penale, që ndiqet me ankimin e prokurorit. Nëse Olsi Dado i drejtohet institucioneve, duhet të japë dorëheqjen dhe të largohet nga çështja. Veliaj po ndjek këtë strategji për ta detyruar prokurorin që të largohet. Deri tani Olsi Dado i ka qëndruar presioneve. Gjuha është sigurisht e papranueshme.

Një aktor i politikës, gjithmonë gati të mbrojë veten, pavarësisht se sa i thellë është plani për të mbajtur vendin e tij të sigurt, dhe ndërkohë, të mbajë qytetarët në errësirë të plotë për atë që është në të vërtetë. Në fund, kjo ngjarje sjell një pyetje të thjeshtë për të gjithë ne: A është kjo një dramë, një komedi, apo thjesht një tjetër përpjekje për të shfrytëzuar ndyrësirat e politikës për t’u mbrojtur nga ato që duhet të jenë punët e ndyra të korrupsionit ?

Satirë nga Rafael Floqi

Karikatura AI

Edi Rama, kryeministri që ka kaluar nga piktura te aktrimi politik, po rikthehet sërish me një shfaqje të re: Lajthitja e Prokurorisë. Me protagonizmin e tij të zakonshëm, ai ka vendosur ta shesë hetimin e krimeve zgjedhore si një cenim të demokracisë, sepse në Shqipëri, zgjedhjet e ndershme qenkan një koncept arkaik.

Sipas Ramës, hetimi i manipulimeve, blerjes së votave dhe survejimi i “tregut elektoral” është një rrezik për liritë politike. Të gjitha këto vijnë nga i njëjti njeri që, në një bisedë telefonike, e pyeste një zyrtar policie si po ecte “investimi” elektoral në Dibër. Ndërkohë që populli mëson se Prokuroria synon të ndjekë penalisht abuzuesit e procesit, Rama shfaqet në skenë me këmbët e dridhura, duke paralajmëruar një “rikthim në kohë të errëta”.

Dhe e kuptojmë frikën e tij! Imagjinoni sikur këto përgjime të shkojnë deri në fund! Imagjinoni sikur një ditë, vendi të mësojë se kutitë e votimit nuk mbushen vetë! Apo edhe më keq, sikur një ditë të mos kemi më komisionerë me “pritshmëri” pozitive, por zgjedhje reale?!

Skandali më i madh në fjalimin e fundit të kryeministrit ishte normalizimi i paligjshmërisë. Nuk ka asgjë të keqe, tha ai, që në këmbim të një leje ndërtimi t’i kërkosh ndërtuesit të mbjellë pemë apo një kompanie që fiton tendera publikë të ndërtojë një çerdhe.

Sheshi “Skënderbej” u mbush përsëri me entuziazmin e sinqertë të punonjësve të administratës, të cilët, me një zell të paparë, u shfaqën në aktivitetin e organizuar nga Kryeministri Edi Rama dhe Bashkia Tiranë. Sigurisht, të gjithë këta të pranishëm erdhën nga dashuria e tyre e pafundme për kulturën, dhe jo se kishin marrë një e-mail të mprehtë me temë: “Pjesëmarrja është e detyrueshme.”

Sipas dokumenteve, ky event u raportua zyrtarisht si ceremonia e hapjes së “Tirana, Kryeqyteti Mesdhetar i Kulturës dhe Dialogut 2025.” Megjithatë, realiteti tregoi një panoramë krejt tjetër: një takim tejet i frymëzuar politik, ku punonjësit e Bashkisë e gjetën veten të magjepsur nga fjalimet e liderit të tyre. Ndoshta disa prej tyre edhe u befasuan nga prania e tyre aty, duke pyetur veten: “Ç’punë kam unë në këtë festival kulture pa kulturë?”

Një tjetër detaj i vogël, aspak i rëndësishëm për organizatorët, por që për ndonjë burokrat të mërzitshëm mund të dukej problematik, ishte fakti që ceremonia duhej të mbahej më 12 mars, por u zhvillua më 20 shkurt. Shpjegimi është i thjeshtë: administrata është gjithmonë një hap përpara! Pse të presësh të ardhmen, kur mund ta festosh që sot?

Një element i fundit, por i paevitueshëm në këto lloj “ngjarjesh kulturore”, ishte fakti që publiku i pranishëm përbëhej vetëm nga punonjës të administratës, pa qytetarë të zakonshëm ose diplomatë të huaj. Sepse, le ta pranojmë, çfarë do të kuptonin qytetarët e thjeshtë nga një event i tillë kulturor-politik? Kultura e vërtetë është të duartrokasësh në vendin e duhur dhe në kohën e duhur, diçka që punonjësit e bashkisë e kanë perfeksionuar prej vitesh.

Dhe kështu, Tirana, qyteti i kulturës dhe dialogut, na dhuroi edhe një tjetër shembull brilant se si kultura dhe politika mund të bashkëjetojnë në mënyrë harmonike—për sa kohë që fjalimi i Kryeministrit është pika kulmore e çdo festivali!

Në një akt heroik për të mbrojtur demokracinë nga rreziku i paparë i hetimeve të SPAK, kryeministri i gjithanshëm, Edi Rama, ka dalë sot në mbrojtje të lirisë së partive politike për të bërë… atë që bëjnë më mirë. Me një ton të alarmuar dhe një brengë të thellë për të drejtat e partive të cilat s’duhet të shqetësohen nga ca hetime “momentale”, Rama u shpreh i indinjuar nga ideja që SPAK guxon të dalë në terren për të ndaluar krimin zgjedhor.

“Kjo është një kthim pas në kohë të errëta,” tha ai me një trishtim artistik që do ta kishte zili edhe Shekspiri. “Ne nuk mund të jetojmë në një vend ku politikanët survejohen! E dini ju sa e vështirë është të bësh fushatë kur të vështrojnë nga pas?!”

Ndërkohë, kreu i SPAK, Altin Dumani, me një naivitet të pashoq, vazhdon të besojë se krimi zgjedhor duhet luftuar. “Po mundohemi të zbatojmë ligjin,” deklaroi ai, sikur ky koncept të kishte ende vend në realitetin shqiptar.

Strategjia e re e SPAK, përveçse ka tronditur qeverinë, ka shkaktuar edhe panik në rrethet artistike, ku tashmë diskutohet nëse duhet të realizohet një dramë e re me titullin: “Survejimi i të pafajshmëve”, me protagonistë të mirënjohur të skenës politike.

Në fjalimin e tij, kryeministri tha se jemi në rrugën e duhur drejt Bashkimit Europian, por ky mentalitet nuk ka lidhje me Perëndimin sot, e as me atë të 30 viteve më parë kur jetonte Rama. Me këtë logjikë, a është i lirë kryeministri të marrë në telefon për fushatë biznesmenët që kanë kontrata me shtetin dhe t’u kërkojë shtrim rrugësh, ujësjellësash, shkollash apo favore për komunitetin, që në këmbim të marrë votën?! Dhe kjo na shitet si normale?

Dhe ndërsa ne pyesim veten se si do të përfundojë ky “thriller” politik, kryeministri ndoshta po mendon të realizojë një tjetër performancë teatrale. Me gjasë, skenari është gati: ai del para kamerave, i lodhur nga “përndjekja politike”, me një gotë ujë në dorë, dhe thotë:
— “Nuk ka më drejtësi në këtë vend! Kam mbetur vetëm unë për të mbrojtur Shqipërinë nga armiqtë! Madje, po më shohin keq edhe pemët që mbolla!”

Nga ana tjetër, burime të paidentifikuara nga brenda qeverisë thonë se ka nisur puna për një strategji kundërstrategjie, që do të quhet “Lufta kundër survejimit të survejuesve.” Me këtë lëvizje, Rama synon t’u japë fund hetimeve të padëshiruara dhe të ruajë stabilitetin e pandryshueshëm të pushtetit.

Deri atëherë, SPAK vazhdon misionin e tij të pamundur, ndërsa qeveria përgatitet për fushatën e radhës me sloganin e ri: “Zgjedhje të lira, por pa shumë pyetje!”

Ndërkohë, prokurorët duke lexuar dosjen pyesin veten: “Kemi të bëjmë me një hetim penal apo një skenar për një telenovelë të re?” Dhe populli… populli pret sezonin e ardhshëm të këtij seriali, ku Rama, me siguri, do të shpikë ndonjë fabul tjetër për të mos dalë nga skena. 

Por, natyrisht, mos e humbni shpresën. Në Shqipëri, hetimi i manipulimeve zgjedhore shpesh përfundon si një serial me shumë episode dhe pa një finale. Dhe, në fund të fundit, Rama e di mirë se më mirë të bërtasë “rrezik për demokracinë” sot, sesa të dëgjojë “të njoftohet i pandehur” nesër.

By Margerita Ndoja/

I am an Albanian who has lived in the United States for almost 30 years, but my homeland still weighs heavily on my heart. The cancer that took my grandfather’s life wasn’t just a disease—it was the government of Enver Hoxha and his regime, which tore him apart, stripped him of everything he had.

My grandfather was a successful businessman, who owned a farm. He was the only one in his town who had a car, traveling to Yugoslavia to buy and sell. the communist government decided that no one should rise above others—so they took everything from him. No explanation, no justification—just destruction in the name of “equality.”

Yet, within a couple of years, cancer consumed him. But was it really cancer that killed him? Or, was it the cancerous government that broke him, drained him, and left him with nothing?

And now, in February 10, 2025, that same cancer still exists in Albania. The government continues to abuse hardworking families—those who build businesses from nothing, who create opportunities, who refuse to be corrupted. Instead of supporting them, the system destroys them. It props up the most corrupt, the dirtiest individuals—not the dirt you see in the streets, but the kind you recognize if you have lived in Albania.

My husband’s brother and his family spent nearly 30 years working, building their dreams from scratch. Husband & wife and 3 of their children working tirelessly, never stopping. They created something beautiful. Was a business that did make everyone’s happiness a dream come true, just by being in these beautiful wedding events…. And just like that, it was all torn apart. No explanation, no justification. What did they do wrong?!

Thirty years of sacrifice—gone. Their entire family was ruined, not because they did anything wrong, but because they were targeted from the Genetic Cancer Government. Why? No answer!!

What just happened? Am I dreaming or this is for real…. No—it’s reality.

Albania is still being abused, destroyed, threatened, and violated. This is trauma that this family went through. This is injustice.

How can a country survive when it systematically wipes out the very people.

This is Genetic disease a Cancer that will stay spread in the Government DNA.

---

---

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 19 Shkurt 2025

“Ilustrowana Republika” ka botuar, të shtunën e 10 marsit 1928, në faqen n°5, intervistën ekskluzive asokohe me Aleksandër Moisiun në Łódź të Polonisë, të cilën, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Një artist me famë botërore në skenën e teatrit të qytetit Łódź.

Aleksandër Moisiu erdhi në Łódź për disa ditë.

Dje, në orën 7 të mëngjesit, ai erdhi drejtpërdrejt nga Berlini në qytetin tonë. —  Aleksandër Moisiu.

— Unë isha mbi oqean 8 ditë më parë — na thotë ai me një gjermanishte të butë dhe me theks gjatë provës së “Henri IV” — sapo jam kthyer — siç ndoshta e dini tashmë — nga Amerika, ku kam luajtur me grupin e Reinhardt-it.

— Pra — direkt nga Nowy Świat (Bota e Re) në Łódź ?

— Jo saktësisht, por — pothuajse… Unë u ndala në Hamburg për një paraqitje të Hamletit, pastaj pushova një natë në Berlin dhe ja ku po përmbush marrëveshjen me drejtorin Gorczyński…

Shkojmë në dhomën e zhveshjes dhe fillojmë bisedën aktuale. Moisiu është shumë llafazan, i gjallë, gazmor, në çdo fjalë që thotë, herë i theksuar nga një gjest, herë nga një shtrëngim i muskujve të fytyrës, shpalos temperamentin racor të një artisti të madh dhe të një jugori…

Sepse nga lindja është italian.

Megjithatë, kur ishte 17 vjeç, ai u largua nga vendlindja. E filloi karrierën e tij skenike në Gjermani, aty spikati përkrah të famshmit Reinhardt dhe u bë një nga aktorët më të mëdhenj të dramatikës bashkëkohore, i njohur si në Berlin ashtu edhe në Paris, në Londër, Romë dhe Nju Jork, kudo ku ka rryma të forta të jetës kulturore-artistike.

— Nuk është hera e parë që vini në Lodz. A mund t’ju pyes se çfarë përshtypje ju bën qyteti ynë ?

— Nuk mund t’ju them asgjë specifike për këtë… Zoti im — rreth një vit më parë isha këtu për disa orë — tani jam këtu që prej në mëngjes — çfarë mund të di për Łódź-in ? Trafiku — si kudo, shtëpi — si kudo… Teatri —

Këtu Moisiu ndalon dhe buzëqesh në mënyrë misterioze —

— … teatri është shumë i vogël për një teatër gjerman (Städtisches Theater) në një qytet kaq të madh… Dhe — jo shumë i madh…

Ne informojmë Moisiun se teatrot tanë “u dogjën” dhe se kjo ndërtesë është vetëm një lloj improvizimi deri në ndërtimin e një ndërtese të madhe monumentale.

— “Epo, po, mirë, atëherë është diçka tjetër…”, buzëqesh artisti i madh.

— Në Nju Jork, sigurisht, keni luajtur në një ndërtesë më madhështore —

— Po sigurisht… Kam qenë 3 muaj në Amerikë. Unë jam ende i mahnitur nga atmosfera e Botës së Re — der Neuen Welt… Ekipi i Reinhardt-it arriti sukses të jashtëzakonshëm atje…

—  pjesa e luanit e së cilës ndoshta duhet të transferohet në llogarinë tuaj … —  mbarojmë fjalinë —

— E luanit ? Nuk e di, duhet të jesh modest, por duhet ta pranosh me të vërtetën se kam fituar një popullaritet të jashtëzakonshëm mes amerikanëve… Kemi luajtur “Kufomën e gjallë” të Tolstoit, “Intrigën e dashurisë” të Schilleran-it, “Shërbëtorin e dy zotërinjve” të Goldoni-t, “Hamletin”. Suksesi më i madh ishte drama e Tolstoit, gazetat botuan kolona të tëra me kritika të hollësishme…

Nga ana tjetër, Moisiu fillon të bëhet entuziast për atmosferën liridashëse amerikane.

— E shikon, kur kthehesh në Evropë prej andej, e kupton se sa e ngushtë është në të vërtetë në këtë botë tonë të “vjetër”… Liri individuale atje, dhe pasaportë, vizë, kufi në çdo hap në Evropë… Atmosfera e punës dhe lirisë atje, dhe dallimet e titujve dhe statuseve këtu… Dhe kështu në çdo fushë…

— Këto dallime i ndjej me dhimbje, natyrisht, jo si politikan, që nuk jam, por si artist, sepse jam i vetëdijshëm dhe i bindur, i përvetësuar përmes dëshmitarëve okularë, se arti mund të zhvillohet vetëm në një atmosferë lirie…

— Unë njoh teatro nga e gjithë bota kulturore, kam dhënë shfaqje shumë herë — jo vetëm në Rusi (si në kohën cariste ashtu edhe në kohën bolshevike), në Francë, në Angli, kam vëzhguar ekzistencën dhe thelbin e teatrit kudo dhe besoj se në një të ardhme të afërt Amerika do ta kalojë Evropën, — si në çdo aspekt, edhe në zhvillimin e artit teatror… Teatri amerikan po merr rrugë krejtësisht të ndryshme dhe po merr vrull të çmendur…

— Po në Itali, në atdheun tuaj — si janë gjërat — e pyesim ?

Moisiu tund dorën me ngurrim,…

— Nuk besoni se Musolini do ta çojë lart artin italian ? e pyesim sërish.

— Musolini ? Një atmosferë e lirë u duhet njerëzve të punës dhe njerëzve të talentuar… Askush dhe asgjë nuk mund ta zëvendësojë atë…

***

Nis prova e aktit të dytë të “Henri IV”. Aty-këtu duhet të rakordosh tekstin e kopjes polake me atë gjermane, Moisiu dëgjon barrën e fjalëve polake, komunikon në frëngjisht me këtë apo atë partner — edhe një herë — po zhvillohet një punë e ethshme përgatitore për shfaqjen e jashtëzakonshme të së shtunës — një shfaqje në të cilën do të shohim një nga përfaqësuesit më të mëdhenj bashkëkohorë të artit dramatik.

Largohem nga zona e prapaskenës nën magjinë e ndikimit të bisedës me një artist të madh.

Remus

Milazim KRASNIQI/

A i di ndokush shkakun e vërtetë pse Hashim Thaçi, Jakup Krasniqi, Kadri Veseli e Rexhep Selimi janë në bangën e të akuzuarve në Gjykatën Speciale? Ka pasur e ka shumë supozime, hipoteza, qëndrime, konstatime lidhur me këtë temë, por as nuk ka qartësi e as koncensus për shkakun kryesor, pse pikërisht ata janë të akuzuar. Ka mundur të ishin të akuzuar mbase shumë të tjerë për krimet e supozuara, ose edhe të kryera nga pjesëtarë të UÇK-së. Ajo ka qenë luftë e armatosur dhe në luftë vriten e plagosen njerëz. Në një gjykatë që kërkon të vendos drejtësi, vihen në bangën e të akuzuarve ata që i kanë kryer krimet. Edhe në rastin e ushtrive të rregullta, me përparësi akuzohen kryesit e krimeve. Ndërsa në rastin e ushtrive që janë më shumë guerile, ajo është e vetmja mënyrë për të vënë drejtësi, pasi në ushtri të tilla nuk ka një strukturë hierarkike. Pra, mbetet pyetja: pse në rastin e UÇK-së, janë akuzuar drejtuesit politikë, e jo fjala vjen, kryesit lokalë të krimeve eventuale?

Bindja ime e thellë është se ka një shkak të vetëm: Hashim Thaçi, Jakup Krasniqi e Kadri Veseli, me gjasë edhe Rexhep Selimi bashkë me ta, kanë qenë personat kyç që e kanë prishë projektin për riintegrimin e Kosovës në Jugosllavi, ashtu siç ka qenë akordi në marrëveshjen e Ahtisarit e Çernomyrdinit me Millosheviqin dhe siç është inkorporuar edhe në rezolutën 1244 të KS të OKB-së. Kjo ka qenë linja absolute ndërmjet SHBA-së, BE-së dhe Rusisë. Kjo është tentuar të imponohej edhe në terren me UNMIK-un dhe KFOR-in në vitet e para. Disa nga njerëzit që kanë paraqitë pengesë ndaj këtij projekti, ose janë eliminuar politikisht, ose janë ndjekur nga drejtësia e UNMIK-ut, ose kanë vdekur. Ata që kanë mbijetuar politikisht, që nuk i ka arritë drejtësia e UNMIK-ut dhe nuk kanë vdekur, janë pikërisht Hashim Thaçi, Jakup Krasniqi, Kadri Veseli dhe Rexhep Selimi. Dy të parët (Hashim Thaçi si kryeministër dhe Jakup Krasniqi si kryetar i Kuvedit) kanë pasur rol vendimtar në shpalljen e pavarësisë së Kosovës më 17 shkurt 2008.

Këtu shtrohet një pyetje shumë e vështirë: pse edhe amerikanët e kanë shtyrë përpara dhe e kanë imponuar me presion themelimin e Gjykatës Speciale? Ka vetëm një shpjegim të logjikshëm: për të dalë të larë para rusëve, me arsyetimin se protagonistët e shpalljes së pavarësisë së Kosovës më 17 shkurt 2008 kanë përgjegjësinë e tyre indviduale. Pra, amerikanët nuk e kanë prishur marrëveshjen me rusët, po atë marrëveshje e kanë injoruar protagonistë vendas. Si rrjedhojë ata do të akuzohen në Gjykatën Speciale dhe do të nxirren nga skena politike, për të marrë rusët një satisfaksion. Të tjerat mandej janë teknikalitete. Pra, shkaku kryesor i akuzës ndaj tyre është shpallja prej tyre e pavarësisë së Kosovës në kundërshtim me akordin Ahtisari-Çernomyrdin-Millosheviq dhe me rezolutën 1244. Mbetet poashtu propozimi për pavarësinë e kushtëzuar në Planin Gjithëpërfshirës të Ahtisarit, kur dihej se Ahtisari në vitin 1999 ishte haptas dhe qartësisht kundër pavarësisë së Kosovës. E logjikshme duket se edhe atij iu imponuar ndryshimi i qëndrimit në favor të pavarësisë nga këmbëngultësia e politikës indipendentiste në terren, të akterëve të tipit të Hashim Thaçit, Jakup Krasniqit, po edhe Ibrahim Rugova e Fatmir Sejdiu. Në pamundësi që të pengohej pavarësia e Kosovës me çdo kusht, u imponua si pavarësi e kushëzuar, por më vonë u penalizuan protagonisttë kryesorë që e shpallen pavarësinë, përfshirë edhe ish president Fatmir Sejdiun.

Ajo që unë nuk mund as ta prognozoj me këtë rast është se si do të ndikojë verdikti i Gjykatës Speciale mbi shtetin tonë, më saktë mbi ekzistencën e tij. Këtë nuk mund as ta supozoj. Shpresa është se me Trampin në Shtëpinë e Bardhë nuk ka shans të rikthimit te akordi i vitit 1999. Por, me Trampin poashtu është e sigurt se statu quoja nuk mund të mbahet gjatë. Nuk mund ta dimë sot se a do të tentohet të zgjidhet problemi si krizë ndërmjet Kosovës e Serbisë, apo në një konstelacion më të gjerë të sigurisë europiane, përfshirë edhe rastin e Ukrainës. Për të përballuar gjithë sfidat e mundshme, na duhet një qeveri që e fiton besimin e SHBA-së dhe e dyta, na duhet Hashim Thaçi me shokët e tij në liri.